# Гарыет Бічэр-Стоў

|  |
| --- |
| Гарыет Бічэр-Стоў |
| Harriet Beecher Stowe |
| Гравюра, зробленая пры жыцьці пісьменьніцы  |
|  Асабістыя зьвесткі  |
|  Імя пры нараджэньні  |  Гарыет Элізабэт Бічэр
  |
|  Нарадзілася  | 14 чэрвеня 1811(1811-06-14)[…] Лічфілд, Канэктыкут |
|  Памерла  | 1 ліпеня 1896(1896-07-01)[…] (85 гадоў) Гэтфард, Канэктыкут |
|  Пахаваная  | * Phillips Academy Cemetery[d]
 |
|  Бацькі  | Ліман Бічэр[d][…] Раксана Фут Бічэр[d] |
|  Сужэнец  | Кэлвін Эліс Стоў[d] |
|  Дзеці  | Charles Edward Stowe[d] |
|  Літаратурная дзейнасьць  |
|  Род дзейнасьці  |  пісьменьніца
  |
|  Жанр  | паданьне[d] |
|  Мова  | амэрыканскі варыянт ангельскай мовы[d] і ангельская |
|  Значныя творы  | *«Хаціна дзядзькі Тома»* |
|  Узнагароды  | Нацыянальная жаночая заля славы[d] (1986) Заля славы жанчын Канэктыкуту[d] (1994) Заля славы жанчын Агаё[d] (1999) Сэрыя «Вядомыя амэрыканцы»[d] (2007) |
|  Подпіс  |  |
| **Гарыет Бічэр-Стоў** у Вікісховішчы
 |
|  |

**Га́рыет Элі́забэт Бі́чэр-Стоў** (па-ангельску: *Harriet Elizabeth Beecher Stowe*; 14 чэрвеня 1811, Лічфілд, Канэктыкут, ЗША — 1 ліпеня 1896, Гэтфард, Канэктыкут, ЗША) — амэрыканская пісьменьніца, аўтарка раману *«Хаціна дзядзькі Тома»*. Гэты твор займеў мільёнаў чытачоў, стаўшы ўплывовым як у ЗША, гэтак і Вялікабрытаніі, актывізуючы антырабскаўладальніцкія сілы на поўначы ЗША і выклікаючы злосьць на поўдні краіны. Бічэр-Стоў агулам напісала 30 кнігаў, у тым ліку раманы, тры падарожныя мэмуары, а таксама зборнікі артыкулаў і лістоў. Яна мела значны ўплыў як сваімі літаратурнымі творамі, гэтак і публічнай пазыцыяй і дыскусіямі па сацыяльных праблемах свайго часу.

## Жыцьцяпіс

Гарыет Элізабэт нарадзілася ў сям’і вядомага багаслова і прапаведніка Лімана Бічэра. Малодшы брат Генры Ўорд Бічэр таксама стаў прапаведнікам. Выхоўвалася ў пурытанскай традыцыі і непрыняцьці рабства. Доўгі час будучая пісьменьніца была настаўніцай у заснаванай ейнай сястрой школе для дзяўчынак. У 1836 годзе выйшла замуж за Кельвіна Эліса Стоў, прафэсара багаслоўя ў Андавэры (Масачусэтс).

У сваіх літаратурных творах яна выступіла гарачай заступніцай жаночае адукацыі і зьнішчэньня рабаўладаньня. Самы вядомы раман Гарыет Бічэр-Стоў — *«Хаціна дзядзькі Тома»* (1852) — у першы ж год разышоўся ў Амэрыцы накладам 350 000, а агулам у 600 000 асобнікаў, вытрымаў 35 выданьняў у Ангельшчыне і быў перакладзены на 20 моваў. У адказ на праклёны і абвінавачаньні, якія пасыпаліся на Бічэр-Стоў за гэтую казань вызваленьня неграў з боку рабаўладальнікаў і іхніх паплечнікаў, яна выдала *«Ключ»* («Key to uncle Tom’s Cabin»), у якім яскрава засьведчыла, што сюжэт для раману ўзяты ёю наўпрост з жыцьця, часта нават да мізэрных падрабзянасьцяў.

Пісала таксама вершы, пераважна на рэлігійныя тэмы. У 1869 годзе надрукавала ў адным амэрыканскім часопісе артыкул «Сапраўдная гісторыя жыцьця жонкі Байрана», у якім узьвяла на вялікага паэта абвінавачаньне ў пералюбным сужыцьці са зводнай сястрой. Артыкул выклікаў усеагульнае абурэньне ў Амэрыцы і Эўропе, і хоць Бічэр-Стоў намагалася апраўдацца і пацьвердзіць абвінавачаньне новымі фактамі ў кнізе «Lady Byron vindicated» (Бостан, 1869), аднак ёй ніхто не паверыў, і ўся гэтая гісторыя можа быць патлумачаная толькі пурытанскай нецярплівасьцю асяродзьдзя, у якім Бічэр-Стоў жыла з часу свайго замужжа.

Хата ў Брансўіку (штат Мэн), дзе была напісаная *«Хаціна дзядзькі Тома»*, знаходзіцца ў сьпісе найістотнейшых славутасьцяў ЗША.

## Бібліяграфія

* «Нарыс з новаангельскага жыцьця» / анг. *A New England Sketch* (1834)
* «Мэйфлаўэр, або Нарысы нораваў і характараў нашчадкаў пілігрымаў» / анг. *The Mayflower; or, Sketches of Scenes and Characters Among the Descendants of Pilgrims* (1843, 21 вып., Бостан, 1882)
* «Хаціна дзядзькі Тома» / анг. *Uncle Tom's Cabin* (1852)
* «Ключ да „Хаціны дзядзькі Тома“»(en) (1853)
* Sunny memories of foreign lands (Бостан, 1854, 2 т.)
* «Дрэд, гісторыя пра Вялікае злавеснае балота»(en) (Бостан, 1856)
* «Сьвятарова каханка»(en) (Бостан, 1859)
* «Пэрліна вострава Ор» / анг. *The Pearl of Orr's Island* (1862)
* «Людзі нашых дзён» / анг. *Men of Our Times* (1868)
* «Жыхары Старога места»(en) (1869)
* Little Pussy Willow (1870)
* «Апраўданьне лэдзі Байран» / анг. *Lady Byron Vindicated* (1870)
* «Мая жонка і я» / анг. *My Wife and I* (Бостан, 1871)
* «Бела-ружовая тыранія» / анг. *Pink and White Tyranny* (Бостан, 1871)
* «Олдтаўнскія аповеды ля каміну, распаведзеныя Сэмам Лоўсанам» / анг. *Sam Lawson's Oldtown Fireside Stories* (Бостан, 1872)
* Palmetto leaves (Бостан, 1873)
* «Мы і суседзі» / анг. *We and Our Neighbors* (1875)
* Footsteps of the master (Бостан, 1876)
* Poganuc People (1878)
* A dog’s mission (Бостан, 1881)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Цэнтар Гарыет Бічэр-Стоў (анг.)
* Жыцьцяпіс (анг.)