Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Laozi

| Laozi 老子 |
| --- |
| Laozi ki Zhang Lu; Ming dynasty (1368–1644) |
| Kamundagan | 571 BCE Chujen village, State of Chu; o presenteng Luyi, Henan |
| Kagadanan | Dai aram, mga ika-5ng siglo BC |
|  |
| Era | Antigong pilosopiya |
| Region | Pilosopiyang Tsino |
| School | Taoismo |
| Notable ideas | *Tao*, *wu wei* |
|
Influenced
* Daoism,
Zhuang Zhou, Lie Yukou, Chinese Buddhism, Zen, and other East Asian philosophies, Carl Jung, Alan Watts, Niels Bohr, and other scientists, Martin Heidegger, the Neotaoists
 |
|  |

|  |
| --- |
|  |
| Laozi |
| "Lǎozǐ" in seal script (top) and regular (bottom) Chinese character |
| Pangaran na Intsik |
| Intsik | 老子 |
|  |
| Hanyu Pinyin | Lǎozǐ |
|  |
| Literal na boot sabihon | "Old Master" |
|

| Mga Transkripsyon |
| --- |
| Estandarteng Mandarin |
| Hanyu Pinyin | Lǎozǐ |
| Bopomofo | ㄌㄠˇ   ㄗˇ |
| Gwoyeu Romatzyh | Laotzyy |
| Wade–Giles | Lao³ Tzŭ³ |
| Yale Romanization | Lǎudž |
| IPA | [lǎu.tsɹ̩̀] |
| Wu |
| Suzhounes | Lâ-tsỳ |
| Yue: Kantones |
| Romanisasyong Yale | Lóuhjí |
| IPA | [lo̬u.tsǐː] |
| Jyutping | Lou5zi2 |
| Sur na Min |
| Hokkien POJ | Ló-chú |
| Tâi-lô | Ló-tsú |
| Suanoy na Intsik |
| Baxter–Sagart (2014) | \*C.rˤuʔ tsəʔ |

 |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| **Clan name:** | Li (李, *Lǐ*) |
| **Given name:** | Er (耳, *Ěr*) |
| **Courtesy name:** | Boyang (伯陽, *Bóyáng*), Dan (聃, *Dān*) |
| **Styled:** | Old Master (老子, *Lǎozǐ*) |

Si **Lao Tzu** (/ˈlaʊ ˈtsuː, -ˈdzʌ/), ginuguhit man **Laozi** (UK: /ˌlaʊˈzɪər/; Intsik: 老子, Mandarin: [làu.tsɹ̩]; komun na pinapalis na "Gurang na Apo") asin **Lao-Tze** (/ˈlaʊ ˈdzeɪ/), sarong suanoy asin gurangan na pilosopong Tsino asin parasurat. Siya an pigtutubod na kagsurat kan *Tao Te Ching*, kagtugdas kan pilosopiyang Taoismo, asin saro siyang diyos-diyos sa relihiyon na Taoismo asin sa mga tradisyonal na Tsinong relihiyon.

Sarong pigura na soboot sa leyenda guminikan, si Lao Tzu piglaladawan parati komo sarong ika-6 na siglong kontemporaryo ni Confucius sa inapod na Tigburakan asin Tigtarataan na Panahon. An ibang modernong historyador, alagad, konsiderado siyang nabuhay durante kan Peryodong Paggera nin mga Estado kan ika-4 na siglo, BC. Sarong pigurang sentral sa Kulturang Tsino, si Laozi hinihingako kan mga emperador kan Dinastiyang Tang asin kan mga kabanwang kadugo daa siya na dara an apelyidong Li. An trabaho ni Laozi inaako pareho kan mga magkapirang mga anti-autoritariyanong mga mobimyento asin kan Tsinong Legalismo.

## Toltolan
# Sambay

Madame de Pompadour, an sambay ni Louis XV kan France, circa 1756.
An **sambay** iyo an sarong babae na medyo halawig an panahon na igwa nin sekswal asin romantikong relasyon sa sarong tawo na kasal sa ibang tawo.

## Toltolan
# Paghugot

*Le Suicidé* ni Édouard Manet
Pag'utas kan sadiring buhay sa paagi kan pag lukso sa halangkaw na lugar
An **paghugot** iyo an tuyong pag'utas kan sadiring buhay. Mga mental disorder (kabali an depresyon, bipolar disorder, schizophrenia, personality disorder, anxiety disorder), physical disorders (siring kan chronic fatigue syndrome), asin substance abuse (kabali an alkoholismo asin an paggamit nin drugang benzodiazepine asin dangan pagbutas igdi, iyo an mga risk factors. An ibang paghugot mga basang na gawe huli sa binubungang stress kan sarong problema (arog kan gikan sa pinansyal o kasakitan sa akademya), mga problema sa karelasyon (siring kan pagbulagan o dibursyos), o harassment asin bullying. Igwa nin halangkaw na posibilidad na mag'otro sa maabot na panahon idtong mga dati nang nagngata' na maghugot. An epektibong paglikay sa paghugot na mga espwerso kabali an limiting access sa mga paagi sa paghugot siring kan firearms, droga, asin mga hilo; pagbulong sa helang-sa-isip asin pag-abuso sa substance; maingat na pagreport kan media dapit sa paghugot; asin sa pagpaurog sa kamugtakan ekonomiko. Minsan siring na komun na gikanan an crisis hotline, dai pa naaadalan nin marhay an saindang pagigin epektibo.

An pinakakomun na inadaptar na method of suicide nagkakalaen sa lambang nasyon asin kabtang sana na may kinaaraman sa pagkakaigwa nin epektibong mga paagi. Kabali sa mga komun na paagi nin paghugot iyo an pagbitay, pagkahilo sa pestisidyo, asin firearms. Nagresulta an paghugot sa 828,000 na kagadanan sa bilog na kinaban kan 2015, huminalangkaw gikan sa 712,000 na bilang nin kagadanan poon kan 1990. Ginigibo kaini an paghugot na ika-10 na pangenot na dahelan nin kagadanan sa bilog na kinaban.

## Toltolan
# Alkimiya

Pagsaladawan sa Ouroboros gikan sa *alchemical treatise* na *Aurora consurgens* (15th century), Zentralbibliothek Zürich, Switzerland
An **alkimiya** (gikan sa Arabo: *al-kīmiyā*; gikan sa suanoy na Griyego: χυμεία, *khumeía*) iyo an suanoy na sangay kan natural na pilosopiya, sarong pilosopikal asin protosiyentipikong tradisyon na kaugalian sa kasaysayan kan Tsina, Indya, asin kan kinaban nin mga Muslim, asin sa Europa. Sa porma kaiyan sa Solnopan, an alkimiya enot na pinatotoohan sa nagkapirang pseudegrapikong teksto na isinurat sa Greco-Romanong Ehipto durante kan enot na pirang siglo AD.

An mga alkemista prinobaran na dalisayon, maygurang, asin sangkap an nagkapirang materyales. Komun na mga katuyohan iyo an chrysopoeia, an transmusyon nin "base metal" (e.g., lead) sa "mga nobleng metal" (partikularmente iyo an bulawan); paglalang nin sarong pampalawig nin inmortalidad; asin an paglalang nin mga panacea nakakabulong nin ano man na helang. ... An perpeksyon kan hawak asin kalag nin tawo pinaghunang resulta kan alkimikal na magnum opus ("Great Work"). An ideya na lalangon an gapo kan mga pilosopo konektadong marhay sa gabos na proyektong ini.

An mga alkimistang Islamiko asin Europeo nagkaigwa nin pundamental na laboratoryong mga pamamaagi nin pagpagal, mga teoriya, asin mga termino, na an nagkapira kaiyan ginagamit pa ngonyan. Dai ninda binayaan an pilosopikong ideya sa Suanoy na Griego na an gabos na bagay kompwesto nin apat na elemento, asin may tendensia sindang bantayan an saindang gibohon sa hilom, na sa parate ginagamit an cyphers asin kriptikong simbolismo. Sa Europa, an ika - 12 siglong mga traduksion kan edad media na Islamikong libro dapit sa siyensiya asin sa pagkadiskobre liwat kan pilosopiyang Aristoteliano nangaki nin nag - ooswag na tradisyon nin alkimiya sa Latin.

An huring tradisyon na ini kan edad media sa alkimiya magkakaigwa nin mahalagang kabtang sa pagtalubo kan amay na modernong siyensiya (partikularmente iyo an kimika asin medisina).

An modernong pag - orolay sa alkimiya sa pankagabsan nabanga sa pagsiyasat sa praktikal na mga aplikasyon kaiyan asin sa esoterikong espiritwal na mga aspekto kaiyan, sa ibong kan mga pagkritika kan mga iskolar na arog ni Eric J. Holmyard asin Marie-Louise von Franz na sinda maninigong saboton bilang kakomplemento. An naenot linalapag kan mga historyador kan pisikal na mga siyensiya, na sinisiyasat an tema sono sa amay na kimika, medisina, asin charlatanismo, asin an pilosopiko asin relihiyosong mga konteksto na diyan nangyari an mga pangyayaring ini.

An mga huring pinagkakainteresan na historyador nin esoterisismo, sikologo, asin nagkapirang pilosopo asin espiritwalista. An tema nagkaigwa man nin nagpapadagos na epekto sa literatura asin arte.

## Toltolan
# Kakundian

Pictographs na ginamit sa Estados Unidos National Park Service para sa wheelchair accessibility, low vision access asin sa interpretasyon kan tataramon na pasenyas.
An **kakundian** o sa Ingles *disability* iyo an eksperyensya nin maski arin na kamugtakan na nagpapasakit sa sarong tawo na gibohon an ibang mga aktibidad o igwang equitable access sa laog sarong sosyedad. An kakundian posibleng cognitive, developmental, intellectual, mental, physical, sensory, o kombinasyon nin dakul na factors. An mga kakundian pwedeng presente poon sa pagkamundag o pwedeng nagkaigwa durante sa pagkabinuhay nin sarong tawo. Sa kasaysayan, an mga kakundian tinawan sana nin pagmidbid basado sa hayakpit na set nin criteria—alagad, an mga kakundian bakong binaryo asin pwedeng daing-siring na presente depende sa sarong indibidwal.

## Toltolan
# Siddhartha Gautama

Siddhartha Gautama
Si **Siddhartha Gautama** (sanskrito, devanāgarī सिद्धार्थ गौतम; 1944 - 1864SM) sarong dating pilósopo kan Indya. Pinakakomun na inaapod bilang **an Buddha**, iyo sarong śramaṇa asin relihiyosong paratukdo na nabuhay sa Habagatan na Asya durante kan ika-6 o ika-5ng siglo BCE asin kagmukna kan Budismo.

## Toltolan
# Hulyo 15

**Hulyo 15** an ika-196 na aldaw kan taon (ika-197 sa mga ogdong taon) sa Gregoryanong kalendaryo. Igwang natatadang 169 na aldaw sagkod kan katapusan nin taon.

## Mga panyayari

* 1902 - Nagbukas an Camarines Sur National Highschool sa Naga, Ambos Camarines.

## Mga kamundagan

## Mga kagadanan

* 1942 - Wenceslao Vinzons, Pilipinong pulitiko (kam. 1910)

## Mga panluwas na takod

* BBC: On This Day
# Union Europea

Mapa Europa
An **Union Europea** sarong sistema komuntario na politiko na miembro kan grupong ekonomiko. Ini an sarô sa mga pinakáimportanteng organisasyon sa enterong kinàban asin an internasional na pinaká dakol na estado na populasyon sa Europa.

European Commission
## Hilingon man

* Europa

## Mga panluwas na takod

* European Union delegation to the Philippines (English)
# Desyembre 7

**Desyembre 7** an ika-341ng aldaw kan taon (ika-342 sa mga ogdong taon) sa Gregoryanong kalendaryo. Igwang natatadang 24 na aldaw sagkod kan katapusan nin taon.

## Mga panyayari

* Naglusob an Hokbong Pandagat kan Hapon sa Base Militar kan Estados Unidos sa Pearl Harbor, taon 1941.

## Mga kamundagan

## Mga kagadanan

## Mga panluwas na takod

* BBC: On This Day
# Dante

Dante
*De vulgari eloquentia*, 1577
Si **Dante Alighieri** (14 nin Mayo/13 nin Hunyo 1265 – 13/14 nin Septyembre, 1321) sarong dating paratula na hale sa Florencia, Italia. An pinakán bisto niyang sinurat iyo an *Commedia* (Divina Comedia) na pigkokonsiderar na sarô sa pinakádulang obrang literario na sinurat sa tataramon na Italiano asin obra maestra kan literaturang pankinaban. Sa Italiano tinawan siya nin guha na *il Sommo Poeta*(Paratulang Supremo).

Sa panahon ni Dante an Latin an tataramon na piggagamit sa halos gabos na tipo nin suraton. Alagad, sa pagsurat ni Dante nin Commedia sa tataramon na Italiano, na binase niya sa diyalektong natibo niya na Toscano asin iba pa arog nin Siciliano, nagpoon an pagkaimportansya kaini sa peninsula nin Italia na dati mayo man na estandar o nacional na idioma.

## Mga Tula

Commedia

La Vita Nuova

Convivio

## Mga Tratado

De vulgari eloquentia

## Toltolan
# Sung Jae-ki

Plantilya:Use American English

| Sung Jae-gi |
| --- |
| Sung in 2013 |
| Kamundagan | (1967-09-11)Septyembre 11, 1967 Daegu, South Korea |
| Kagadanan | Hulyo 26, 2013(2013-07-26) (edad 45) Seoul, South Korea |
| Dahilan kan kagadanan | Suicide by drowning |
| Nasyunalidad | South Korean |
| Iba pang mga ngaran | Shimheon, Chongjuk, Blue Wolf (pen name) |
| Alma mater | Yeungnam University |
| Trabaho | Writer |
| Mga aki | Two daughters |
|  |
| Hangul | 성재기 |
| Hanja | 成在基 |
| Revised Romanization | *Seong Jaegi* |
| McCune–Reischauer | *Sŏng Chaegi* |
|  |
| Websityo |
| Twitter account |

Si **Sung Jae-ki**(Korea:성재기 成在基, Setyembre 11, 1967 – Hulyo 26, 2013) sarong Koreanong human right activist dan civil right activists.
# Habagatan-subangan na Europa

Topograpikong mapa kan Habagatan-subangan na Europa
An **Habagatan-subangan na Europa** iyo an heograpikong sub-rehiyon kan Europa, pangenot na kompwesto kan rehiyon kan Balkans, siring man an mga kataraid na rehiyon asin archipelagos. Igwang overlapping asin conflicting na pakahulogan kan rehiyon, huli sa political, economic, historical, cultural, asin geographical considerations.

An mga soberanong estado asin mga territoryo na posibleng kabali sa rehiyon iyo an Albania, Bosnia asin Herzegovina, Bulgaria, Croatia (alternatibong nakabugtak sa Central Europe), Greece (alternatibong nakabugtak sa mahiwas na rehiyon kan Habagatan na Europa), Kosovo, Montenegro, North Macedonia, Romania (alternatibong nakabugtak sa Subangan na Europa), Serbia, asin an Europeong kabtang kan Turkey (alternatibong nakabugtak sa mahiwas na rehiyon kan Habagatan na Europa, siring man sa Solnopan na Asya kaiba an natatada kan nasyon). Kun minsan, an Cyprus (parating pigbubugtak sa Solnopan na Asya), Hungary (parating pigbubugtak sa Central Europe), Moldova (parating pigbubugtak sa Subangan na Europa), asin Slovenia (parating pigbubugtak sa Central Europe) kabali man huli sa cultural o historical factors asin affiliation.

An mga pinakadakulang syudad kan rehiyon iyo an Istanbul, Athens, Bucharest, Sofia, asin Belgrade.

## Toltolan