# Trưng sisters

Plantilya:Infobox Vietnamese

An Trung sisters na nakasakay sa elepante
An **Trưng sisters** ( Biyetnames: *Hai Bà Trưng*, 𠄩婆徵, literal na "Duwang Babae [pinangaranan] Trưng",  14 – c. 43) na mga lider sa militar kan Vietnam na nanginot sa laog kan tolong taon matapos maghimagsik kan AD 40 laban sa inot na dominasyon kan China sa Vietnam . Sinda na itinuturing na pambansang bayani kan Vietnam. An saindang mga pangaran na **Trưng Trắc** ( chữ Hán : ; Chinese pinyin : *Zhēng Cè* ; Wade–Giles : *Cheng 1 Ts'e 4* ) asin **Trưng Nhị** ( chữ Hán : ; Chinese pinyin : *Zhēng Èr* ; Wade–Giles : *Cheng 1 Erh 4* ). Si Trưng Trắc an inot na babaeng naging monarko kan Vietnam, iyo man an inot na reyna na naghade sa kasaysayan kan Vietnam ( si Lý Chiêu Hoàng an huring babaeng naghade asin an tanging empress regnant ), asin tinawan siya nin titulo na **Reyna Trưng** ( chữ Quốc ngữ : *Trưng Nữ vương*, chữ Hán : ) sa *Đại Việt sử ký toàn thư* .

An mga tugang na babae namundag sa Jiaozhi (Giao Chỉ), sarong komandante kan dinastiyang Intsik na Han sa modernong panahon na amihanan na Vietnam. Dai aram an mga petsa kan pagkamundag ninda, pero mas matua si Trưng Trắc kisa sa Trưng Nhị. Dai man aram an eksaktong petsa kan saindang pagkagadan alagad pareho sinda nagadan mga 43 AD pakatapos magklihis sa periodo nin ekspedisyon na pinangenotan ni Eastern Han general Ma Yuan.

An mga tugang na babaeng Trưng halangkaw an inadalan sa irarom kan mapagbantay na pagheling kan saindang ama; sinda matibay magtaram paagi sa literatura. Pareho sinda nakalinyang magmana kan daga asin mga titulo kan saindang ama.

## Kasaysayan na pinaghalean

An dating komandante kan Qin na si Zhao Tuo (*rieu Da* in Vietnamese) inestablisar an estado nin Nanyue kan 204 BC asin sinakop niya an Âu Lạc kan 180 BC, na pig-cover an ronang Vietnamese. Kan 112 BC, si Emperador Wu kan Han nagsugo nin mga soldados laban ki Nanyue asin an kahadean pinag'isog kan 111 BC durante kan pagsakop ni Han gyake sa Nankyung. Siyam Mga komandante an itinindog tanganing pamahalaan an rehiyon, tolo kaini yaon sa ngunyan norteng parte kan Vietnam. An mga tribong nag - uurulon sa lokal na mga tribo tumang ki Han nagpuon kan 40 AD na pinangenotan kan mga Trưng sister.

## Biograpiya

An magturugang na Trưng na mga aking babae kan sarong mayamang aristokratikong pamilya nin Lạc ethnicity (An Lac na mga uri nin confederation kan multi-ethnic people). An saindang ama na sarong Lạc lord sa Mê Linh district (modernong Mê Linh District, Hanoi ). An agom ni Trưng Trắc na si Thi Sách (Shi Suo), na man an Lạc lord nin Chu Diên (modernong Khoái Châu District, Hưng Yên Province ). Si Su Ding, an Chinese governor kan Jiaozhi province kan panahong na ito, na nagirumduman kan saiyang kalupitan asin paniniil. Segun sa *Book of the Later Han*, si Thi Sách na "may mabangis na ugali", asin pinorbaran ni Su Ding na pugulan siya sa paagi nin mga legal na pamamaraan, literal na pugutan siya nin payo kan mayong paglilitis. Hinimok ni Trưng Trắc an saiyang agom na maghiro asin naging sentral na pigura sa pagpapahiro sa mga panginoon kan Lạc laban sa mga Intsik. Kan Marso kan 40 AD, pinangenotan ni Trưng Trắc asin kan saiyang nakababatang tugang na babae na si Trưng Nhị, an Lạc Việt na bumangon sa paghihimagsik laban sa Han.

Itinala kan The *Book of the Later Han* na si Trưng Trắc na naglunsad nin paghihimagsik para ipagbalos an paggadan sa saiyang agom. Nagpoon ito sa Red River Delta, ngunit dae naghaloy na naglakop sa iba pang mga Lạc asin non-Han people poon sa sarong lugar na umaabot poon sa Hepu Commandery hanggang Rinan . An mga pamayanang Tsino na nasakop, asin si Su Ding na tumakas. An pag-aalsa na nakakuha ng suporta nin humigit-kumulang animnapu't limang bayan asin pamayanan. Si Trưng Trắc na ipinroklama bilang reyna naghahari . An katayuan nin Trưng Nhị na dae nasambit sa *Đại Việt sử ký toàn thư* . Segun sa *Việt Nam sử lược*, si Trưng Nhị na magkatuwang na naghade bilang co-king/queen ngunit segun sa katutubong panitikan, si Trưng Nhị na naging bise-hari/reyna

Kan 42 AD, pinagsugo kan Emperador na si Guangwu kan Han an heneral na Ma Yuan tanganing olangon an rebelyon kaiba an 20,000 na tropa. Nadaog an rebelyon kan duwang tugang na babae kan suminunod na taon mantang si Ma Yuan nakabihag asin nagabang Trưng Trắc asin Trưng Nhị, dangan ipinadara ninda an saindang payo sa korte nin Han sa Luoyang.

An dinastiyang Awit poeta asin taga-apod na si Huang Tingjian (1045-115) kumpara sa mga tugang na babae kan Trưngng ki Nanyue) Si Lü Jia, an primer ministro ni Nanyue na nagtumang sa hukbo ni Emperador Wu kan 112 BCE:

> Si Lü Jia nagsayuma sa makasosopog na suhol; si Trưng Trắc pinadakula an saiyang kalasag tanganing labanan an pan - aapi
>
>

## historiograpiya

An pangenot na historikong pinaggigikanan kan mga tugang na babae iyo an ika-5 siglo *Libro kan Nahuring Han* na komponido kan historyador na si Fan Ye, na minasakop sa historya kan Dinastiyang Eastern Han poon 6 sagkod CE 189. An sekondaryong reperensia, alagad an pangenot na popular na gikanan, iyo an*Đại Việt sử ký toàn thư* (Complete Annals of Dai Vie) na kinompilar ni Ngô Sĩ Liên sa irarom kan orden kan Emperador Lê Thánh Tông asin natapos kan 1479.

### Bibliograpiya

* Bielestein, Hans (1986), "Wang Mang, the restoration of the Han dynasty, and Later Han", in Twitchett, Denis C.; Fairbank, John King, *The Cambridge History of China: Volume 1, The Ch'in and Han Empires, 221 BC–AD 220*, Cambridge: Cambridge University Press, pp. 223–290
* Brindley, Erica (2015). *Ancient China and the Yue: Perceptions and Identities on the Southern Frontier, c. 400 BCE–50 CE*. Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-08478-0.
* Gernet, Jacques (1996). *A History of Chinese Civilization*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-49781-7.
* Holcombe, Charles (2001). *The Genesis of East Asia: 221 B.C. – A.D. 907*. University of Hawaii Press. ISBN 978-0-8248-2465-5.
* Kiernan, Ben (2019). *Việt Nam: a history from earliest time to the present*. Oxford University Press. ISBN 978-0-190-05379-6.
* Lai, Mingchiu (2015), "The Zheng sisters", in Lee, Lily Xiao Hong; Stefanowska, A. D.; Wiles, Sue, *Biographical Dictionary of Chinese Women: Antiquity Through Sui, 1600 B.C.E. – 618 C.E*, Taylor & Francis, pp. 253–254, ISBN 978-1-317-47591-0
* Li, Tana (2011), "A Geopolitical Overview", in Li, Tana; Anderson, James A., *The Tongking Gulf Through History*, Pennsylvania: University of Pennsylvania Press, pp. 1–25, ISBN 978-0-81220-502-2
* Scott, James George (1918). *The Mythology of all Races: Indo-Chinese Mythology*. University of Michigan.
* Stewart, Iain (2018). *Lonely Planet Vietnam*. Lonely Planet. ISBN 978-1-787-01931-7.
* Taylor, Keith Weller (1983). *The Birth of Vietnam*. University of California Press. ISBN 978-0-520-07417-0.
* Taylor, Philip (2007). *Modernity and Re-Enchantment: Religion in Post-Revolutionary Vietnam*. Institute of Southeast Asian Studies. ISBN 978-9-812-30438-4.
* Yü, Ying-shih (1986), "Han foreign relations", in Twitchett, Denis C.; Fairbank, John King, *The Cambridge History of China: Volume 1, The Ch'in and Han Empires, 221 BC–AD 220*, Cambridge: Cambridge University Press, pp. 377–463

## Panluwas na takod

* Trưng sisters Tuyet A. Tran & Chu V. Nguyen

## Mga Toltolan