Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Isla

Mga isla sa **Hundred Islands National Park**
An **purò** (Espanyol: *isla*) sarong pidaso nin dagâ na napapalibotan nin tubig kun taob.

Igwa nin duwang klase nin isla: mga *pankontenenteng isla* saka *pankadagatan na isla*. Igwa man mga *artipisyal na isla*. Inaapot na archipelago an sarong grupo nin mga isla.

## Panluwas na takod

* Tropical Island Pictures Archived 2011-07-03 at the Wayback Machine.

isla sa Bonot-Sta Rosa, Calabanga Camarines Sur.
isla kan Coron sa pilipinas
isla kan Aguirangan sa Camarines Sur.
isla kan Apo
isla sa Caramoan.
# Salog Giyaw

An Salog Giyaw sa Sanmenxia, Henan
Mapa kan Salog Giyaw
An **Salog Giyaw** (Ingles: *Yellow River*; Tsino: 黃河, Jin: [xuə xɔ]; Mandarin: *Huáng hé* [xwǎŋ xɤ̌] (dangogon)) iyo an ikaduwang pinakahalabang salog sa Tsina, pakatapos kan Salog Yangtze, asin an ikaanom na pinakahalabang sistema nin salog sa kinaban sa tantsadong laba na 5,464 km (3,395 mi). Gikan sa Kabukidan nin Bayan Har sa probinsya nin Qinghai sa Solnopang Tsina, minabulos ini sa siyam na mga probinsya, asin nauubos sa Dagat Bohai harani sa syudad nin Dongying sa probinsya nin Shandong. An saluhan nin Salog Giyaw igwa nin subangan-solnopan na hiwas nin harus 1,900 kilometers (1,180 mi) asin norte-sur na hiwas nin harus 1,100 km (680 mi). An kabilogang hiwas kan saluhan kaini iyo harus 795,000 square kilometers (307,000 sq mi).

An saluhan kaini iyo an lugar nin kamundagan kan suanoy na Tsinong sibilisasyon, asin ini an pinakamauswag na rehiyon sa suanoy na uusipon kan Tsina. Igwa nin harus na mga distrosong pagbaha asin pagbabago sa kurso na namokna kan padagos na elebasyon kan higdaan nin salog, na minsan mas halangkaw pa sa lebel kan mga nakapalibot na umahan.

An mga suanoy na Tsinong literatura kabali an *Yu Gong* o *Tribute of Yu* na gikan sa Panahon nin Naggigiyerang mga Estado (475–221 BC) na dapit sa Salog Giyaw na simple bilang 河 (Suanoy na Tsino: *\*C.gˤaj*, Modernong Beijing Mandarin: /Plantilya:Ipa/ o sa pinyin *Hé*), sarong karakter na nagin boot-sabihon iyo "salog" sa modernong paggamit. An enot na pagluwas kan ngarang 黃河 (Suanoy na Tsino: *\*N-kʷˤaŋ C.gˤaj*; Tahaw na Tsino: *Huang Ha*) iyo sa Libro nin Han na pigsurat durante sa dinastiya nin Subangang Han manungod sa dinastiya nin Solnopang Han. An pagsaladawang "giyaw" iyo nagpapaliwanag sa perenyal na kulay nin malaboy na tubig sa mas hababang kurso kan salog, na minasakat gikan sa daga (loess) na pigdadara sa pababang bulos.

## Panluwas na takod

* The DELIGHT Project, Delta Information System for Geoenvironmental and Human Habitat Transition Archived 2017-11-07 at the Wayback Machine.
* Listen to the *Yellow River Ballade* gikan sa *Yellow River Cantata*
* First raft descent Archived 2009-04-17 at the Wayback Machine. of the Yellow River from its source in Qinghai to its mouth (1987)
* Climate Change Impacts and Adaptation Strategies in the Yellow River Basin – UNESCO report Archived 2017-11-06 at the Wayback Machine.

Mga kagibohan gikan sa National Central Library manungod sa Salog Giyaw
* "Illustrations of Guarding the Yellow River". *wdl.org*. World Digital Library. 1644. Archived from the original on 2014-05-13. Retrieved 2021-11-21.
* Illustrated Work on the Storage and Drainage Activities at the Lakes and Rivers of the Yellow River and the Grand Canal Archived 2014-05-13 at the Wayback Machine.
* General Atlas Depicting the Conditions of the Yellow River Dykes in Henan Province

## Toltolan
# Herusalem

An **Juglawistan** (Arabe: القـُدْس al-Quds; Hebreo: יְרוּשָׁלַיִם Yerushaláyim) sarong kapitolyo syudad sa Israel na gayo kan sa Dagat Mediterraneo asin Dagat Patay, mga 804,355 metro an 125,1 kilometro na rayo' subangan kan Jerusalem na may populasyon nin lumabi kumulang katawo. Ini an kabesera kan Jerusalem sakop kan Estado sa Palestina asin sentro nin kultura asin turismo kan mga Palestino. An Biblia kan Hebreo binibisto an Herusalem komo iyo an syudad na ginikanan ni David asin kun saen siya pigputongan bilang hade kan Israel.

## Kataytayan nin mga ladawan

* Herusalem
*
*
*
*
*
*
*
*
# Estronsiyo

An elementong kimikal na estronsiyo bilang sintetikong kristal
An **estronsiyo** o **istrontiyum** (Espanyol: *estroncio*, Ingles: *strontium*, may simbolo na **Sr**, atomikong bilang na 38, atomikong gabat na 87.62, punto nin pagkatunaw na 769 °C, punto nin pagkalakaga na 1,384 °C, espesipikong grabidad na 2.54, asin balensiya na 2) iyo sarong elementong kimikal na may karakter na malumoy asin kapareho kan pirak.

Madali ining makisaro sa oksiheno, asin nagkakalayo kun madurosan. Nadiskobre ini ni Adair Crawford kaidtong 1790. Huli sa mga karakter kaini, piggagamit ini sa paggibo nin mga paputok, asin magin para sa mga alloy.

## Hilingon man

* Kalsyo (*Calcium*)
* Rubidyo (*Rubidium*)
* Baryo (*Barium*)

## Toltolan
# Matematika

An Griyegong matematikong si **Euclid** (kapot an mga kaliper), ika-3 na siglo BC, sa imahe ni Raphael sa saiyang detalye gikan sa *The School of Athens* (1509–1511)
An **matematika** (Ingles: *mathematics*, gikan sa Griyego: μάθημα, *máthēma*, 'kaaraman, pag-adal, pagkanood') iyo kabali an pag-adal sa mga ulayon arug kan kantidad (teorya nin bilang), istraktura (alhebra), ispasyo (heometriya), asin pagbabago (analisis). Mayo ini nin pankagabsang inaakong kahulugan.

An mga matematiko iyo minahanap asin minagamit nin mga paterno sa pagpormula nin mga bagong konhektura; pigreresolbahan ninda an katotoohan o kasalaan sa paagi nin matematikong patunay. Kapag an mga matematikong istraktura iyo magayon na modelo nin tunay na pangyayari, an matematikong pagrason pwedeng magamit sa pagtao nin pagtanaw o prediksyon manungod sa kapalibotan. Sa paagi kan paggamit nin abstraksyon asin lohika, an matematika iyo nahaman gikan sa pagbilang, kalkulasyon, pagsukol, asin an sistematikong pag-aadal nin mga hugis asin paghiro kan mga pisikal na bagay. An praktikal na matematika iyo aktibidad na nin katawohan segun sa mga nakasurat na mga rekord kaidto. An pag-aadal na kinakaipo sa pagsimbag sa mga matematikong problema iyo pwedeng maghaloy nin mga taon o maski ngani mga siglo sa sustinadong paghahapot.

An mga rigorosong argumento iyo enot na nagluwas sa Griyegong matematika, harus notable sa *Elements* ni Euclid. Poon sa mga pangenot na kagibohan ni Giuseppe Peano (1858–1932), David Hilbert (1862–1943), asin iba pa sa mga aksiyomatikong sistema sa kataposan nin ika-19 na siglo, nagin kustomaryo an pagtanaw sa matematikong pag-aadal bilang paghaman sa katotoohan sa paagu kan rigorosong deduksyon gikan sa angay asin napiling mga aksiyom asin depinisyon. An matematika nahaman sa relatibong maluyang rikas hasta kan Renaissance, kun nuarin an mga matematikong inobasyon kaiba an mga bagong siyentipikong pagkadiskobre nagtaong dalan sa marikas na matematikong pagkadiskobre na nagpapadagos hasta sa ngunyan.

An matematika iyo esensyal na manlainlain na lado, kabali an natural na siyensya, inhenyeriya, paggastos, asin siyensyang pangsosyedad. An matematikong pang-aplikasyon iyo nagtaong dalan sa entirong bagong matematikong disiplina, arug kan estadistika asin teorya nin kawat. An mga matematiko iyo na-eengayo sa purong matematika (matematika sa saiyang kapakanan) nin mayong maski anong aplikasyon na naiisip, pero an mga praktikal na aplikasyon na nagpoon bilang purong matematika iyo harus nadiskobre pakatapos.

## Hilingon man

* Siyensya
* Pilosopiya
* Lohika

## Toltolan