Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Dagat Mediterraneo

An Dagat Mediterraneo kuâ kan satelayt.
An **Mediterraneo** sarong dagat kan Kadagatan Atlantiko na haros napapalibutan nin dagâ: sa norte kan Europa, sa sur kan Aprika, asin sa subangan kan Asya. Sakop kaini an haros 2.5 milyon km² na hiwas (o 965,000 m²), alagad an pagkatakod kaini sa Atlantiko (an Itiot kan Gibraltar) 14 kiklometro (o 9 mi) an lakbang sana. Sa oceanograpiya, inaapod na *Dagat Euraprikano Mediterraneo* o an *Dagat Europeo Mediterraneo* tangarig mabisto ini sa mga dagat mediterraneo sain pa man.

## Mga panluwas na takod

* Greenpeace campaign "Defending Our Mediterranean": Threats, Solutions and Photo Petition Archived 2007-10-12 at the Wayback Machine.
* Planblue - Environment and Development in the Mediterranean Region Archived 2007-06-24 at the Wayback Machine.
# Kanal Suez

An gira kan Kanal Suez kun tanawon sa kalangitan

An **Kanal Suez** ((Arabe: قناة السويس‎ Qanāt al-Sūwais) na bisto man sa bansag niyang "An Tinampo paIndya), sarong artipisyal na salog sa Ehipto na nagsusumpay kan Dagat Mediterraneo sa Pulang Dagat. Binuksan kan Nobyembre 1869 pakalihis sampolong taon na paghohonggad, ini nagin madalian an pagbyaheng dagat haleng Europa pasiring Asya na dai na malikaw sa kontinente nin Aprika. An terminal kaini sa amnayan yaon sa Doongan Said asin sa habagatan yaon sa Doongan Tawfik sa Suez, kun saen sa bandang solnopan kan kosa kaini yaon namomogtak an siyudad nin Ismailia.

Kan enot ini hinaman, an kanal may laba na 164 km (102 mi) asin 8 m (26 piye) an rarom. Kan ini mas pang pinalakbang, pinalaba asin pinararom, an kanal nagsusukol nang 193.30 km ((120.11 mi) an laba', 24 m (79 piye) an rarom asin 205 metro (673 piye) an lakbang sa taon na 2010.

An kanal naagi sa Ballah By-pass asin sa Danaw Great Bitter. Mayo ini nin mga barat na nakontrol kan bulos asin libre sana an agos na magdalihig. An tubig kan Kanal sa bandang amnayan kan Danaw Great Bitter nabulos paamnayan kun imbyerno asin pahabagat kun summer. An sulog sa bandang habagatan kan danaw narikas naluya depende sa pagtaob kan Suez.

An kanal rogaring asin pig'aasikaso kan Suez Canal Authority kan Arabong Republika nin Ehipto. Sa tratado internasyunal, an kanal pwede gamiton "sa panahon nin gera o toninong man, kan arin man na sasakyan dagat, pangkomersyo o panggera man, na mayong pagbisto sa kun anoman na pigdadarang bandera."

## Mga panluwas na takod

* The suez canal official government website
* Darius the Great's Suez Inscriptions Archived 2010-03-27 at the Wayback Machine.
* Constantinople Convention of the Suez Canal, 1888 Archived 2010-09-15 at the Wayback Machine.
* Encyclopedia of the Orient: *Suez Canal* Archived 2018-09-25 at the Wayback Machine.\* Entrance of the Suez Canal – 1882

## Toltolan
# Tropiko kan Kanser

Mapa kan kinaban na nagpapahiling kan Tropiko kan Kanser
Relasyon kan pagkakibang kan itokan kan Kinaban (ε) sa tropikal asin mga sirkulong polar
An **Tropiko kan Kanser**, na inaapod man na **Amihanan na Tropiko**, iyo an pinakaamihanan na sirkulo nin latitud sa Daga na diyan an Saldang pwedeng direktang nasa itaas kan payo. Nangyayari ini kan solstisyo kan Hunyo, kun an Hemispero sa Amihanan na nakatagilid sa Saldang sagkod sa maksimum na sokol kaiyan. Iyan nakaabot man nin 90 grado sa ibaba kan abot tanaw sa matangang solar kan Solstisyong Disyembre. Ginagamit an dagos-dagos na pormula, an matalimon sa presente 23°26'10.6" (o 23.4367°) amihanan kan ekwador.

An katumbas kaiyan sa Habagatan na Hemispero, na iyo an pinakahabagatan na posisyon sa habagatan na diyan an Saldang pwedeng direktang nasa itaas, iyo an Tropiko kan Kaprikorn. An mga tropikong ini duwa sa limang mayor na grupo nin latitud na nagtanda sa mga mapa kan Daga, an iba iyo an mga sirkulo nin Artiko asin Antartika asin an Ekwador. An mga posisyon kan duwang sirkulong ini nin latitud (na konektado sa Ekwador) dikta kan pagkakibang kan mga paitok kan Daga na konektado sa patag kan orbita kaiyan, asin poon kan magkaigwa nin mga pagbabago, nagbabago man an namumugtakan kan duwang grupo na ini.

Sa heopolitiko, iyan midbid sa pagigin habagatan na limitasyon kan saro sanang depensa na obligasyon kan NATO, bilang miembrong mga estado kan NATO bakong obligadong magduman sa depensa nin teritoryo sa habagatan kan Tropiko kan Kanser.

mga bansa tropical cancer climate line

Japan

Taiwan

China

northern Philippines

Saudi

Mexico
# Rawis kan Arabia

An Rawis kan Arabia
An **Rawis kan Arabia** iyo an sarong kadagaan sa Solnopan na Asya. Inapod man ining "Arabia" o, **Subkontinenteng Arabo** . Ini an pinakadakulang peninsula sa kinaban asin may kahiwasan na 3,237,500 km2 (1,250,000 mi2).. An lugar na ini kritikal an papel sa geo-politika huli kan mahiwas na reserba nin petrolyo asin natural na gas.

## Mga panluwas na takod

* High resolution scan of old map of Arabia Archived 2014-07-14 at the Wayback Machine.
* Map showing Arabia from Mersin to Aden Archived 2008-12-17 at the Wayback Machine.

## Toltolan
# Dagat Pula

| Dagat Pula |
| --- |
| Map of the Red Sea |
| Lokasyon | North Africa, East Africa, and West Asia |
| Tagboan | ﻿ / ﻿ |
| Tipo | Sea |
| Panginot na palaogan nin sulog | Gulf of Aden, Gulf of Suez |
| Panginot na mga papaluwas nin sulog | Bab-el-Mandeb, Suez Canal |
| Basin kan mga nacion | * Djibouti
* Egypt
* Eritrea
* Israel
* Jordan
* Saudi Arabia
* Sudan
* Yemen
 |
|  |
| Sagad na Laba | 2,250 km (1,400 mi) |
| Sagad na Lakwat | 355 km (221 mi) |
| 438,000 km2 (169,000 sq mi) |
| Kabuuhang rarom | 490 m (1,610 ft) |
| Gabat kan Tubig | 233,000 km3 (56,000 cu mi) |

An **Dagat Pula** (Ingles: Red Sea) iyo an nagpapanungod sa serye o sunud-sunod na mga danaw asin latiang nasa pag-ultanan kan payo kan Golpo kan Suez asin kan Mediteraneo. Ginamit man ini dati bilang designasyon para sa mismong Golpo kan Suez, asin magin para sa Golpo kan Aqaba.

Saro an Dagat Pula sa apat na mga dagat na pinangaranan gikan sa mga kolor— an iba pa iyo an Dagat Itom, an Dagat Puti, asin an Dagat Giyaw.

## Toltolan