Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Pasko nin Pagkabuhay

An **Pasko nin Pagkabuhay** (Griego: Πάσχα, Pascha o Pasxa) iyo an ppinakimportanteng relihiyosong selebrasyon sa Kristianismo. Nagtutubod an mga Kristiano na nabuhay liwat si Hesus halì sa pagkagadan duwang aldaw pakatapos kan saiyang krusipiksyon, asin ipigseselebrar an pagkabuhay liwat sa Pasko nin Pagkabuhay, duwang aldaw pakaagi kan Biernes Santo.

## Toltolan
# Sudan

An bandera kan Sudan
Mapa kan kontinente nin Aprika kun saen ipinapaheling an kinamomogtakan kan Sudan
An detalyadong mapa kan Sudan
An **Republika nin Sudan** (/suːˈdæn/),Arabe: جمهورية السودان‎, Jumhūrīyat al Sūdān), sarong nasyon sa norte-subangan kan Afrika. Ehipto An kadolon niya sa amnayan, an Pulang Dagat, sa norte-subangan, an Eritrea asin Etopya, sa subangan, an Kenya saka Uganda, sa sur-subangan, an Demokratikong Republika nin Congo asin kan Republika nin Aprikanong Sentral, sa sur-solnopan, an Chad sa solnopan asin kan Libya sa norte-solnopan. An Dagat Nile binabanga' na gayo an Sudan sa pag'oltan kan parteng subangan asin kan parteng solnopan.
An populasyon kan Sudan nagaabot sa 42,272,000 (2011).

An banwang Sudan may halawig na agi-agi, poon pa hale sa antigong panahon asin, huli sa saiyang pisikal na kamugtakan, pororopot ini sa historya kan Ehipto. May mga periodo na ini katakod pulitikalmente sa banwang Ehipto. Kan ini magin talingkas sa Ehipto asin sa Reyno Unido kan 1956, an Sudan nag'agi sa, asin nagtios nin kagpitong taon na gera sibil poon 1955 abot 1972, asin ini nasundan pa nin mga makuring diringkilan sa pag'oltan kan mga tagaNorteng Sudano (na an ginikanan Nubiano asin Arabong dugo) saka kan mga Kristiyano asin animistang Nilotes sa Habagatan Sudan. Haros an diringkilan nangyayari huli sa mga rason etniko, pagkakaiba sa relihiyon asin pagkakaiba sa lebel kan saindang ekonomiya. Dangan kan 1983 nagputok naman an inapod na ika-2 Sudanong Gera Sibil, na ginatongan kan daing-ontok na durulak sa lado nin mga militar asin mga pulitiko. Dahelan kaini, inagaw an poder sa sarong daing-dugoan na kudeta ni koronel Omar-al-Bashir kan taon 1989, dangan pigproklama niya an sadiri bilang Presidente kan Sudan. An gera sibil napondo sa piririmahan kan inapod na Komprehensibong Pag'oroyon Sa Katoninongan na nagtatao nin autonomiya sa ronang habagatan kan nasyon. Mala ta resulta kan reperendum kan Enero 2011, an Habagatan Sudan masuway na sa Hulyo 9, 2011.

## Mga panluwas na takod

* Government of Sudan *official website*
* President of Sudan Archived 2011-05-11 at the Wayback Machine.
* Populasyon asin iba pa

## Toltolan
# Zakat

Pirak o bulawan na barya iyo an sarong paagi kan pagtao nin zakat.
An **Zakat** (Arabiko: زكاة; [zaˈkaːt], "an nagdadalisay", siring man **Zakat al-mal** [zaˈkaːt alˈmaːl] زكاة المال, "zakat sa kayamanan", o **Zakah**) iyo an sarong porma nin pagtao nin limos, parating pigkokolektar kan mga Muslim Ummah. Pigkokonsiderar iyan sa Islam bilang sarong relihiyosong obligasyon, asin kan Quranic ranking, kasunod kan pagpangadyi (*salat*) sa importansya. An walong payo kan Zakat naunambitan sa Quran.

## Toltolan
# Bulong

Mga pakete nin bulong
An **bulong** (inaapod man na **medikasyon**, **medikamento**, **medisina**, **parmasyutikong droga**, **medisinal na droga**, o **droga** sana) sarong droga na ginagamit sa pag-diagnose, pagbulong, pagtrato, o paglikay sa helang. An *drug therapy* (pharmacotherapy) iyo an importanteng kabtang kan lado medikal asin nagsasarig sa syensia nin pharmacology para sa dagos-dagos na pag-uswag asin sa parmasya para sa angay na pagmanehar.

An mga droga klasipikado sa dakol na paagi. An saro sa pangenot na mga pagkabaranga iyo an pagkaigwa nin kontrol, na nalalaen sa mga drogang pang-preskripsyon (an itinatao sana nin sarong parmasista dapit sa pagboot nin sarong doktor, doktor na assistant, o kwalipikadong nars) hale sa mga drogang over the counter (an mga parabakal pwedeng magboot para sa saindang sadiri). An saro pang pangenot na pagkakalaen iyo an tradisyonal na saradit na klase nin droga, na parateng kinua sa kemikal na sinthesis, asin biopharmaceuticals, na kabale an mga protina, bakuna, produktong hale sa dugo na ginagamit sa pagbulong (arog kan IVIG), gene therapy, monoclonal antibodies asin cell therapy (halimbawa, stem cell therapy). An iba pang paagi tanganing maklasipikar an mga bulong iyo an sa paagi nin paghiro, ruta nin administrasyon, biolohikong sistema na naapektaran, o mga epekto sa pagbulong. An sarong detalyado asin mahiwas na ginagamit na sistema nin klasipikasyon iyo an Anatomikal na Therapeutic Chemical Classification System (ATC system). An World Health Organization igwa nin listahan nin mahalagang marhay na mga bulong.

An pagkadiskobre nin droga asin pag-uswag sa droga komplikado asin mahal na mga paghihingoa na ginigibo nin mga kompanya sa parmaseutiko, akademikong sientista, asin gobyerno. Bilang resulta kan komplikadong dalan na ini poon sa pagkadiskobre sagkod sa komersialisasyon, an pakikipagsosyo nagin nang sarong pamantayan para sa pag-oswag nin mga kandidato sa droga sa paagi kan development pipelines. Sa pangkagabsan, kontrolado kan mga gobyerno kun anong droga an pwedeng itinda, kun paano ipinapabakal an droga, asin sa nagkapirang hurisdiksion, pagpresyo sa droga. Naglataw an mga kontrobersiya manongod sa paggibo nin droga asin sa paggamit nin droga.

## Toltolan
# Trapiko

An trapiko iyo an sistema nin paghiro asin pagbiyahe para sa mga tawo, kaiba an mga nagpartisipar sa trapiko sa manlaen-laen na porma arog kan paglakaw, pagsakay sa mga hayop o pag-ataman nin mga hayop, paggamit nin bisikleta, motorsiklo, awto, trak, o iba pang paagi nin transportasyon, indibidwal o magkairibahan. An trapiko sa parati inoorganisar asin kontrolado kan mga awtoridad.
# Teknolohiya

Sarong tubig-sangaw na turbina (*steam turbine*) para sa pagmokna nin elektrisidad. Halangkaw na magkatakod an pagkonsumo nin elektrisidad asin kamugtakan nin pagbuhay.
An **teknolohiya** (Ingles: *technology*, "siyensya nin kagibohan", gikan sa Griyegong τέχνη, *techne*, "arte, katibayan, katibayan nin kamot"; asin -λογία, *-logia*) iyo an kabilugan nin mga teknik, katibayan, paagi, asin prosesong nagagamit sa produksyon nin mga produkto o serbisyo o sa pag-abot nin mga katuyohan, arug kan siyentipikong imbestigasyon. An teknolohiya pwedeng magin an kaaraman nin teknik, proseso, asin an kaparehas, o pwedeng yayaon sa mga makina para matugotan an mga ini sa operasyon nin mayong detalyadong kaaraman kan saindang mga kagibohan. An mga sistema (e.g. makina) nag-aaplika nin teknolohiya sa pagkua nin *input*, pigliliwat an mga ini dapit sa kagamitan kan sistema, asin naghihimo nin *outcome*. An prosesong ini iyo inaapod bilang **sistemang pangteknolohiya**.

An teknolohiya igwa nin nagkapirang mga epekto. Nakatabang ini sa paghaman nin mga haralangkawon na mga ekonomiya (kabali an sa ngunyan na pankinabang ekonomiya) asin iyo nagpapasil sa mga kasibotan. An nagkapirang mga prosesong teknolohikal iyo minahimo nin dae-pigmamawot na mga produkto na bisto bilang polusyon sagkod pigraraot an kapalibotan kan Kinaban. An mga inobasyon iyo pirming naiimpluwensyahan an kaugalian kan sosyedad asin nagsasangat nin mga bagong kahaputan sa etika kan teknolohiya. An mga halimbawa kaiba an pagsakat kan nosyon nin pagigin produktibo kan katawohan, asin an mga hamon kan biyoetika.

## Padagos na pagbasa

* Ambrose, Stanley H. (2 March 2001). "Paleolithic Technology and Human Evolution". *Science* **291** (5509): 1748–53. doi:10.1126/science.1059487. PMID 11249821. Bibcode: 2001Sci...291.1748A.  Retrieved on 10 March 2007.
* Huesemann, M.H.; Huesemann, J.A. (2011). *Technofix: Why Technology Won't Save Us or the Environment*. New Society Publishers. ISBN 978-0-86571-704-6.
* Kremer, Michael (1993). "Population Growth and Technological Change: One Million B.C. to 1990". *Quarterly Journal of Economics* **108** (3): 681–716. doi:10.2307/2118405.  .
* Kelly, Kevin (2010). *What Technology Wants*. New York: Viking Press. ISBN 978-0-670-02215-1.
* Mumford, Lewis (2010). *Technics and Civilization*. University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-55027-5.

## Toltolan
# Gresya

An wagayway kan Gresya
An mapa kan Sur-subangan kan Europa kun saen ipinapaheling an kinamomogtakan kan Gresya
An detalyadong mapa kan Gresya
An **Gresya** (Griyego: Ελλάδα, Elláda; Antigong Greyigo: Ἑλλάς, Hellás, inaapod man na **Hellas** asin opisyalmente **Republikang Heleniko** (Ελληνική Δημοκρατία, Ellīnikī́ Dīmokratía, [eliniˈci ðimokraˈtia]), sarong nasyon sa sur-subangan kan Europa. Namogtak sa bandang habagatan na poro kan Peninsulang Balkan, an Gresya katakod asin kadolon sa daga an Albanya, an Republika kan Macedonia asin Bulgaria sa amnayan, an Turkey sa subangan. An Dagat Aegean namogtak sa bandang subangan kani, an Dagat Ionian sa bandang solnopan, an Dagat Mediterraneo sa habagatan.

An Gresya iyo an ika-kagduwang (ika-12) nasyon na may halabaon na linyada nin kosa sa kinaban, 13,676 km (8,498 mi) an laba, na igwang paayaw-ayaw na bilang nin mga isla (ginagaom mga 1400, an 227 kani ineerokan), asin kabali diyan an Crete, an Dodecanese, an Cyclades asin an mga Islang Ionian. Otsenta porsyento kan Gresya kumponido nin mga bukid, na an pinakahalangkaw kaini iyo an Bukid Olympus sa 2,917 m (9,570 piye).

## Toltolan
# Dharma

DharmaMga ritwal asin seremonya nin passageYoga, personal na kaugalianMga birtud arug kan ahimsa (dae bayolente)Ley asin hustisyaSannyasa asin punto nin buhayMga gibuhon, arug kan pagkanuod sa mga paratukdo
An **dharma** (Sanskrito: धर्म, romanisado: *dharma*; Pali: dhamma) sarong mayor na konsepto na may dakol na kahulogan sa mga relihiyon na Indiyan, arog kan Hinduismo, Budhismo, Jainismo, Sikhismo asin iba pa.

Minsan ngani mayo nin direktang traduksion na sarong kataga para sa dharma an mga lenguaheng Europeo, iyan parateng tinatradusir na "katanosan," "merit" o "relihioso asin moral na mga obligasyon" na namamahala sa indibiduwal na gawe.

Sa Hinduismo, an dharma saro sa apat na elemento kan *Puruṣārtha*, an mga katuyohan sa buhay, asin nangangahulogan nin mga paggawe na ibinibilang na kaoyon kan ⁇ ta, an pagboot na nagpapagin posible kan buhay asin uniberso. Kaiba diyan an mga obligasyon, diretso, ley, gawe - gawe, birtud asin "tamang paagi nin pamumuhay.."

Sa Budhismo, an dharma nangangahulogan "kosmikong ley asin orden," siring kan ipinahayag kan mga katokdoan kan Budha. Sa pilosopiyang Budhista, an dhamma/dharma iyo man an termino para sa "ngangalasan."

Dharma sa Jainismo an mga katokdoan ni Tirthankara (Jina) asin an grupo nin doktrina manongod sa pagdalisay asin pagbabago sa moral kan mga tawo.

Sa Sikhismo, an dharma nangangahulogan nin dalan nin katanosan asin tamang relihiyosong kaugalean asin sadiring moral na mga obligasyon sa Dios.

An ideya nin dharma ginagamit na sa historikong relihiyon na Vedic, asin an kahulogan asin ideya kaiyan nag - ebolusyon sa nagkapirang milenya. An suanoy na teksto sa moral na Tamil na *Tirukkuṟaḷ*, apisar na koleksiyon nin mga katokdoan na aphoristiko sa dharma (aram), artha (porul), asin kama (inpam), an biyo asin eksklusibong basado sa sarong ⁇ am, an terminong Tamil para sa dharma. Siring kan iba pang elemento kan *Puruṣārtha*, an konsepto nin dharma iyo an pankagabsan na Indian.

An katagang kabaliktaran nin dharma iyo an *adharma*.

## Toltolan
# Nobyembre 15

**Nobyembre 15** an ika-319ng aldaw kan taon (ika-320 sa mga ogdong taon) sa Gregoryanong kalendaryo. Igwang natatadang 46 na aldaw sagkod kan katapusan nin taon.

## Mga panyayari

## Mga kamundagan

## Mga kagadanan

## Mga panluwas na takod

* BBC: On This Day