# Baruch Spinoza

| Baruch Spinoza |
| --- |
|  |
| Kamundagan | Baruch Espinosa (1632-11-24)24 Nobyembre 1632 Amsterdam, Republika kan Olandes |
| Kagadanan | **Error: Need valid death date (first date): year, month, day** The Hague, Dutch Republic |
| Iba pang mga ngaran | Benedictus de Spinoza |
| Edukasyon | Talmud Torah kan Amsterdam (withdrew) University of Leiden (no degree) |
|  |
| Era | Ika-17 siglo na pilosopo Panahon kan Kaliwanagan |
| Region | Sulnopanon na Pilosopiya |
| School | Rationalism Spinozism Cartesianism Foundationalism (according to Hegel) Conceptualism Direct realism Correspondence theory of truth |
| Main interests | Ethics, epistemology, metaphysics, Hebrew Bible |
| Notable ideas |
Lista[ipahiling]
* + Spinoza's philosophical system
	+ Spinozism
	+ Spinozistic ethics
	+ Spinoza's theory of the emotions
	+ Spinoza's conception of freedom
	+ Spinoza's conception of true religion
	+ Immanence
	+ *Conatus*
	+ Multitude
	+ *Sub specie aeternitatis*
	+ *Causa sui*
	+ *Deus sive Natura* ("God or Nature")
	+ Pantheism
	+ Determinism
	+ Neutral monism
	+ Psychophysical parallelism
	+ Criticism of Mosaic authorship of some books of the Hebrew Bible
	+ Political society as derived from power (not contract)
	+ Affect
	+ *Natura naturans*–*natura naturata*
	+ Secularism
 |
|
Influences[ipahiling]
* Descartes, Stoics, Maimonides, Crescas, Abraham ibn Ezra, Avicenna, Averroes, Aristotle, Democritus, Lucretius, Epicurus, Niccolò Machiavelli, Thomas Hobbes, Giordano Bruno, Franciscus van den Enden, Christiaan Huygens, Menasseh Ben Israel
 |
|
Influenced[ipahiling]
* Enlightenment philosophy (Age of Reason), Schopenhauer, Borges, Hegel, Burke, Hume, Gibbon, Voltaire, Rousseau, Schelling, Næss, MarxG. Wagner, Davidson, Darwin, Deleuze, Einstein, G. Eliot, Fichte, Herder, Novalis, Leibniz, Goethe,Maistre, Renouvier, Nietzsche, Russell, Wittgenstein, Freud, Unamuno, Althusser, Balibar, Hardt, Ilyenkov, Keynes, Negri, Santayana, Coleridge, Gotthold Ephraim Lessing, Smith, L. Strauss, Kołakowski, Yalom, Vygotsky, Hess
 |
|  |
| Lagda |  |

Si **Baruch** (**de**) **Spinoza** (24 November 1632 – 21 February 1677) iyo an sarong Dutch na pilosopong may lahing Portuges na Hudyong Sephardiko. Si Spinoza an saro sa pinakapangenot na tagapagbusol kan Rasyonalismo kaidtong ika-17 siglo asin saro sa amay na mga intelektwal na Panahon kan Kaliwanagan. asin modernong kritisismo sa Bibliya kabali an modernong conceptions kan sadiri asin kan uniberso, Natawan siya nin inspirasyon kan mga ideya ni René Descartes asin nagin sarong pangenot na pigura sa Bulawanon na panahon na Dutch. Duminakula siya sa sarong sosyodad na Hudyong Espanyol-Portuges asin nagbusol nin mga idea manungod sa pagigin totoo kan Bibliya asin naturalesa kan Diyos. An mga autoridad na Hudyo nag-isyu kay Spinoza nin herem tumang sa saiya na nagpatalsik asin isinikwal kan mga Hudyo sa edad na 23 kabali an saiyang pamilya. Pagkatapos kan saiyang kagadanan, an saiyang mga libro idinugang sa Index Librorum Prohibitorum(Talaan kan mga ipinagbabawal na libro) kan Simbahan Katoliko Romano. Bagaman tinawag siyang isang ateista ng kanyang mga kontemporaryo, wala sa kanyang mga akda ay nangangatwiran ng laban sa pag-iral ng Diyos.

Namuhay siya nin simple bilang pararunot nin mga lente asin nakipagtabangan sa pagdisenyo nin mikroskopyo asin teleskopyo kaiba ninda Constantijn asin Christiaan Huygens. Sinayumahan niya an mga gawad asin mga parangal sa saiyang bilog na buhay kabali an mga prestihiyosong mga posisyon sa pagtukdo. Nagadan siya sa edad na 44 kaidtong 1677 huli sa helang sa baga na posibleng huli sa tubercolosis o silicosis huli sa pagsinghot nin mga alpog nin mga salming mantang pigrurunot an mga lente. Ilinubong siya sa sarong lubongan na Kristiyano sa Nieuwe Kerk sa The Hague.

An obra maestra niyang *Ethics* pinublikar pagkatapos kan saiyang kagadanan. Sa akdang ini, kinontra niya an pilosopiya ni Descartes na dualismo kan isipan-hawak asin nagtao kay Spinoza sa Solnopan na Pilosopiya bilang saro sa mga mahalagang intelektwal.

## Toltolan

Error sa pag-cite: `<ref>` mga tatak na eksistido para sa sarong grupo na pinagngaranan na "lower-alpha", alagad mayong kinasungkoan na `<mga pinapanungdanan na grupo="lower-alpha"/>`na tatak an nanagboan, o sarong panarado `</ref>` an nawawara