Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Panlulugos

An **panlulugos** sarong klase nin sekswal na pananalakay na parateng kalabot an sekswal na pagdodorog o iba pang klase nin sekswal na pagpadusa na ginigibo tumang sa sarong tawo na mayo kan saindang pagtogot. An akto pwedeng gibohon sa paagi kan pisikal na pwersa, pamimirit, pag - abuso sa autoridad, o tumang sa sarong tawo na dai kayang tumao nin balidong pagtogot, arog baga nin sarong indibidwal na mayong pakaaram, daing kakayahan, may disabilidad sa intelektwal, o nasa ibaba kan legal na edad nin pagtogot. An terminong panlulugos kun beses ginagamit na magkaiba sa terminong sekswal na pananalakay.

Manlaenlaen an bilang nin pagbabareta, pag-akusar asin pagpakulong sa panlulugos sa pag - oltanan nin mga hurisdiksyon. Sa ibang nasyon, an insidente nin mga panlulugos na isinurat kan mga pulis durante kan 2008 suminagkod, sa kada 100,000 katawo, poon 0.2 sa Azerbaijan sagkod sa 92.9 sa Botswana na 6.3 sa Lituania bilang median. Sa bilog na kinaban, an sekswal na kadahasan, kaiba an panlulugos, sa pangenot ginigibo nin mga lalaki tumang sa mga babae. An panlulugos kan mga estranghero sa parate bakong gayong ordinaryo kisa sa panlulugos kan mga tawo na midbid kan biktima, asin an lalaki-sa-lalaki asin babae-sa-babae na mga panlulugos sa bilanggoan ordinaryo na sana asin posibleng iyo an pinakadikit na ibinaretang klase nin panlulugos.

An lakop asin sistematikong panlulugos (e.g., panlulugos sa guerra) asin sekswal na kaoripnan pwedeng mangyari durante nin internasyonal na iriwal. An mga kaugalian na ini iyo an krimen tumang sa katawohan asin krimen sa guerra. Si panlulugos binibisto man na elemento kan krimen nin genocide kun nakomiter may intensyon na makaraot, sa kabilogan o sa sarong parte, sarong tinarget na grupong etniko.

An mga tawong linupigan pwedeng matrauma asin magkaigwa nin helang na post-traumatiko. An grabeng mga lugad pwedeng magresulta sa peligro nin pagbados asin mga impeksyon na ikinaoolakit sa paagi kan pagdodorog. An sarong tawo posibleng mapaatubang sa kadahasan o mga huma kan paralugos, asin, kun beses, kan pamilya asin mga paryente kan biktima.

## Toltolan
# Diktador

Si Benito Mussolini (wala) asin Adolf Hitler (too)
An **diktador** iyo an sarong tagapamayo nin sarong nasyon o estado pag oras nin mga darakulang pangyayari siring kan gera. Parati sinda nakakakua nin kapangyarihan sa paagi kan himagsikan, alagad an iba nagigin diktador sa paagi nin eleksyon. An diktador guminikan sa titulo nin sarong mahistrado sa dating Roma na sinugo nin senado na mamayo pag may nangyaring kagipitan. Posibleng an pinakabantog na diktador sa bilog na kinaban iyo sinda Adolf Hitler kan Alemanya asin si Benito Mussolini kan Italya kaidtong Ikaduwang Gerang Pankinaban.
# Hayao Miyazaki

| Hayao Miyazaki |
| --- |
| Miyazaki sa Venice Film Festival kan 2008 |
| Native name | 宮崎 駿 |
| Kamundagan |  (1941-01-05) Enero 5, 1941 Bunkyō, Tokyo, Hapon |
| Nasyunalidad | Hapon |
| Alma mater | Gakushuin University |
| Trabaho | * direktor sa pelikula
* prodyuser
* screenwriter
* animator
* autor
* manga'ng artista
 |
| Mga taon na aktibo | 1963–presente |
| Employer | Studio Ghibli (1985–presente) |
| Agom | Akemi Ōta (1965) |
| Mga aki | Gorō Miyazaki, Keisuke Miyazaki |

Si **Hayao Miyazaki** (宮 崎 駿 *Miyazaki Hayao*, iminundag kadtong 5 Enero 1941) sarong film director na Hapon, prodyuser, parasurat nin senaryo, animator, autor, asin mangang artista. An saro sa mga kagmukna kan Studio Ghibli, sarong pelikula asin animation studio, nakagunò siya nin internasyonal na pagmidbid bilang sarong dalubhasang para-istorya asin bilang sarong tagagibo nin mga tampok na padalan o pelikula na anime, asin bantogan bilang saro sa mga pinakamaurag na direktor nin animasyon.

## Mga enot na kompanyang linaogan

Bago kan presente niyang pigtatrabahohan sa Studio Ghibli, siya nag'empleo man sa mga minasunod na kompanya: Toei Animation (1963–71), A-Pro (1971–73),Zuiyō Eizō (1973–75), |Nippon Animation (1975–79), asin sa Telecom Animation Film (1979–82).

## Mga pasib asin nominasyon

Si Miyazaki ginana an Ōfuji Noburō Award asin an Mainichi Film Awards para sa *The Castle of Cagliostro* (1979), *Nausicaä of the Valley of the Wind* (1984), *Laputa: Castle in the Sky* (1986), asin *My Neighbor Totoro* (1988), asin an Mainichi Film Award for Best Animation Film para nsa *Kiki's Delivery Service* (1989), *Porco Rosso* (1992), *Princess Mononoke* (1997), *Spirited Away* asin *Whale Hunt* (pareho 2001). An *Spirited Away* naduholan man kan gawad na Academy Award for Best Animated Feature, manta an *Howl's Moving Castle* (2004) asin *The Wind Rises* (2013) nag'ani nin nominasyon.. Siya naputongan bilang Person of Cultural Merit kan gobyernong Hapon kan Nobyembre 2012, huli sa maonabihan na ambag sa kultura. An ibang mga omaw saiya kaiba na diyan an walong Tokyo Anime Award, anom na Japan Academy Awards, limang Annie Award, asin tolong gawad sa Anime Grand Prix, saka an Venice Film Festival, kaiba na an sa International Film Festival.

## Toltolan
# Perestroika

5 kopeck *perestroika* selyo postal na komemorasyon, 1988
An Perestroika (/ˌpɛrəˈstrɔɪkə/; [перестройка] Kasalaan: {{Lang-xx}}: imbalidong parametro: |a= (tabang)) sarong hiron politika nin pagreporma na tuyong gigibohon sa laog nin Partido Komunista nin Unyon Sobyet (CPSU) durante kan kahurihan nin mga 1980 na an siring na hiron konektado ki CPSU sekretaryo heneral Mikhail Gorbachev asin kan saiyang inaapod na glasnost (boot sabihon "silag") na reporma sa polisya. An literal na kahulogan nin perestroika "pagbabagong estruktura", na mapadapit kan pagbabagong estruktura sa politikal asin sistema ekonomika kan Unyon Sobyet, sa paghingowa na mapondo an Panahon nin Pagro'ro'.

An perestroika pigtugot an orog na indendyenteng paghiro asin pag'aksyon kan manlaen-laen na mga ministriya asin pig'introdyusir mga merkadong mga reporma. Alagad, an soboot katuyohan kan perestroika, bako na taposon an ekonomiyang sentralado kundi gibohon an sosyalismo maghiro na mas episyente ngani masabat an mga pangangaipo kan mga syudadanong Sobyet paagi sa pag'adoptar kan mga elemento yaon sa inapod na liberal economics. An proseso nin pag'implementar nin perestroika nagresulta sa pagdugang logod kan mga eksistidong mga kakulangan, asin nagmukna nin politikal, sosyal, asin ekonomikong tensyon sa laog kan Unyon Sobyet.

## Toltolan
# Presidente kan Estados Unidos

Tatak kan Presidente kan Estados Unidos
An **Presidente kan Estados Unidos** iyo an pamayo kan estado asin gobyerno kan Estados Unidos. Si Joe Biden an presenteng presidente kan nasyon. An Presidente iyo an pamayo kan ehekutibong sanga kan gobyernong federal asin saro sanang opisyal na ipigboboto kan nasyon asin sa sistemang an kapartidong kandidato sa bise-presidente automatikong nakapot kan kargo niya kun an saiyang kapadis na kandidato para presidente iyo an guminana.

Sa Estados Unidos, impormal na inaapod an Presidente na **POTUS**, abrebasyon kan *President of the United States*.
# Hebreo

An **Hebreo** sarong tataramong gurang na miyembro kan pamílyang Semetika na aproasiatika an edad sobra sa 6 milyon na taon. Ini an pinaká enot na lenggwahe na opisyal kan Israel. An Hebreo iyo an tataramon na predominante kan Talmud.
# Elektrikong kuryente

| Elektrikong kuryente |
| --- |
| Sarong simpleng elektrikong sirkito, kun sain an kuryente iyo pigrerepresenta kan letrang *i*. An relasyon sa tahaw kan boltahe (V), resistansya (R), asin kuryente (I) iyo V=IR; bistado bilang an Ley ni Ohm. |
| Bistadong mga simbolo | *I* |
| Yunit na SI | ampere |
| Deribasyon gikan sa ibang mga kantidad |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_0  |
| Dimensyon |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_2  |

An **elektrikong kuryente** (Ingles: *electric current*) o **kuryente** sana, iyo an bulos nin mga kargadong partikulo, arug kan mga elektron o iyono, na minahiro sa elektrikal na konduktor o ispasyo. Nasusukol ini sarikas kan pagbulos nin elektrikong karga sa ibabaw kan sarong bagay o sa sarong kontroladong bolyum. An mga minahirong partikulo iyo inaapod na parakulkol nin mga karga, na iyo pwedeng saro o pirang klase nin mga partikulo, depende sa konduktor. Sa mga elektrikong sirkito, an parakulkol nin mga karga iyo harus mga elektron na naghihiro sa mga linya nin kable. Sa mga semikonduktor, pwede sinda magin mga elektron o hole. Sa mga elektrolito, an parakulkol nin mga karga iyo mga iyono, mientras sa plasma na sarong iyonisadong gas, sinda iyo mga iyono asin elektron.

An SI na yunit kan elektrikong kuryente iyo an ampere, o *amp*, na iyo an bulos nin elektrikong karga sa ibabaw kan sarong bagay sa rikas na sarong coulomb kada segundo. An ampere (simbolo: A) iyo sarong SI na basehang yunit. An elektrikong kuryente iyo pigsusukol kan kagamitang inaapod na ammetro (*ammeter*).

An mga elektrikong kuryente nagmomokna nin mga magnetikong hiwas, na iyo nagagamit sa mga motor, generator, induktor, asin transformer. Sa mga ordinaryong konduktor, nagkakawsa sinda nin *Joule heating*, na nakakamokna nin liwanag sa inkandesendong ilaw. An mga kuryenteng baryente sa oras iyo minaluwas nin elektromagnetikong wave, na iyo ginagamit sa telekomunikasyon sa pagheras nin mga impormasyon.

## Hilingon man

* Enerhiya
* Temperatura
* Init

## Toltolan
# Kalayo

Sarong panluwas na kalayo huli sa mga kahoy
An **kalayo** (Ingles: *fire*) iyo an sarong klase nin pagsulo asin kimikal na reaksyon na kina-iimbweltuhan nin duwa o urog pang klase nin mga kemikal. Kun sain nagkakaigwang reaksyon an mga molekula sa lambang saro na nagigin kawsa nganing makabilog nin dugang na mga kemikal. Parating kulay kahel, mainit asin maaso ini. Bakong sarong klase nin materyal an kalayo: imbes, ini an proseso kan eksotermikong oksidasyon, na kun sain nagtatao nin enerhiya an init asin liwanag.

Nagpupuon an kalayo kapag an panggatong na may sapat na panustos nin oksihena o ibang oksidiser iyo nagkakaigwa nin sapat na init asin namamantinir sa prosesong nagpapaluwas nin enerhiya an init, siring man ang padagos na panustos kan oksihena asin panggatong na may kombustyon. Parating nagpupuon an sarong kalayo sa sarong palito kan posporo o layter na igwang kombustyon huli ta dinisenyo an mga palito kan posporo asin mga layter na may mga materyal na may hababang puntos nin pagkasulo. Nagagadan an kalayo kapag nahali an saro o urog na mga elemento kan init, oksidiser, o panggatong; piggagamit an konsepto na ini sa triangulo kan kalayo. Inaapod na abo an mga natadang dai nasulo na solido.

Pighahatod an sarong dila kan kalayo o laad ang kuryente, mantang ginibong may iono an sarong sadit na parte kan dawa anong kalayo. Namasid ini sa sarong laboratoryo asin siring man sa darakulang mga kasulo o *wildfire* na nangyayari sa gilid kan mga linya nin kuryente. Kabtang sana kaini an may kinaaraman sa katangian na plasma kaini an kakayahan na maghatod nin kuryunte an sarong laad.

## Toltolan