Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Bromina

Likidong bromina sa ordinaryong temperatura
An **bromina** o **bromo** (Ingles: *bromine*, Kastila: *bromo*), na may simbolong **Br**, iyo sarong elementong kimikal. An atomikong bilang (an bilang kan mga proton sa laog kaini) kaini iyo 35, asin an atomikong gabat iyo 80. Miyembro ini kan Grupo 7 (mga haloheno) sa talaang peryodiko nin mga elemento. Ini iyo diatomiko, asin likidong mapulang-kayumanggi, na nagreresponso sa mga metal asin mga dae-metal. Labi an responso kan posporo sa bromina, arug man kan pagresponso digdi kan aluminyo. Bihira an elementong kimikal; solamente an bromina sana asin an merkuryo an likido sa temperatura na pangkwarto.

Dae sarong importanteng parte kan hawak nin tawo an bromina, dae arug kan mga kapamilyakaining klorina sagkod iyodo. Nahihiling an bromina sa mga kadagatan sa pigbawasang pormang inaapod na bromida o *bromide*. Para makabilog nin mga kumpuwestong kimikal, nakikisalak an bromida sa mga sustansiyang arug nin sodyo ngarig makahimo nin sodyong bromida.

Nakakalason an bromi*n*a asin nakakaagnas nin palnit, habang mas dae nakakadanyar an bromi*d*a. Nakakairita an gas o sangaw na bromina kapag nasinghot.

## Hilingon man

* Plurina (*Flourine*)
* Klorina (*Chlorine*)
* Sodyo (*Sodium*)

## Toltolan
# Prehistorya

Pagkurit na nagpapahiling nin mga tawo gikan sa prehistorikong panahon na naggigibo nin kagamitang hale sa gapo
Konsepto gikan sa ika-19 na siglo nin mga suanoy na tawo sa kagubatan
An **prehistorya** (Ingles: *prehistory*), midbid man bilang **pre-literaryong uusipon**, iyo an panahon sa uusipon kan katawohan sa tahaw kan enot na paggamit nin kagamitang hale sa gapo kan mga hominino c. 3.3 milyong taon na an nakaagi sagkod an imbensyon kan sistemang pagsurat. An paggamit kan mga simbolo, marka, asin imahe iyo nagluwas na nin amay sa katawohan, pero an pinakaenot na bistong sistemang pagsurat iyo nagluwas c. 5,300 na taon na an nakaagi asin ribong taon an uminagi bago mahiwasan ining pig-ako. Sa pirang kulturang pantawo, an sistemang pagsurat iyo dae piggamit hasta sa ika-19 na siglo asin, sa pipira, dae pa nanggad hasta sa ngunyan. An kataposan kan prehistorya iba-iba sa manlainlain na lugar, asin an termino iyo bihirang gamiton sa pag-urulay sa mga sosyedad kun sain an prehistorya iyo katatapos pa sana.

An Sumer sa Mesopotamya, an sibilisasyon sa lambak kan Indus, asin an suanoy na Ehipto iyo an mga enot na sibilisasyon na nakahaman kan sadiri nindang iskripto asin nakatago nin mga historikal na rekord; ini iyo nangyayari na durante kan amay na Bronseng Panahon. An mga kataraid na sibilisasyon an enot na suminunod. Kadaklan nin iba pang mga sibilisasyon iyo naabot an kataposan kan prehistorya durante kan Bakal na Panahon. An tolong-edad na sistema kan dibisyon nin prehistorya pasiring sa Gapong Panahon, na pigsundan kan Bronseng Panahon asin Bakal na Panahon, iyo ginagamit man giraray sa mayorya kan Eurasya asin Norteng Aprika, pero iyo dae heneral na ginagamit sa parte kan kinaban kun sain an pagtrabaho sa matagas na metal iyo uminabot tulos sa pagkontak sa Eurasyanong kultura, arug kan Ocenia, Austrolasya, kadaklan nin Sub-Saharan na Aprika, asin mga parte kan Amerika. Sa pirang eksepsyon sa pre-Kolumbyanong sibilisasyon sa Amerika, an mga lugar na ini dae nakahaman nin kompleksikong sistemang pagsurat bago an pag-abot nin mga Eurasyano, kaya an prehistorya ninda iyo relatibong uminabot sa katatapos pa sanang panahon; halimbawa, 1788 an pigtutubudang kataposan kan prehistorya kan Australia.

An panahon kun sain an kultura iyo pigsurat kan iba, pero dae nakahaman nin sadiri nindang sistemang pagsurat iyo pig-aapud na protohistorya kan kultura. Sa depinisyon , mayo nin nasurat na rekord gikan sa pantawong prehistorya, kaya an paghimo nin *dating* sa mga prehistorikong materyal iyo krusyal. An mga malinaw na teknik sa dating iyo dae marhay na nahaman hasta sa ika-19 na siglo.

## Panluwas na takod

* Submerged Landscapes Archaeological Network
* An sityo kan mga Neanderthal sa Veldwezelt-Hezerwater, Belgium.
* *North Pacific Prehistory* iyo sarong akademikong panurat manungod sa Norte-subangan na Asyano asin Norteng Amerikanong arkilohiya
* Prehistorya kan Algeria asin sa Morocco Archived 2009-06-08 at the Wayback Machine.
* Early Humans sarong koleksyon para sa mga estudyante gikan sa Courtenay Middle School Library.

## Toltolan