Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Terorismo

United Airlines Flight 175 tinamaan an South Tower kan World Trade Center durante kan September 11 attacks kaidtong 2001 sa New York City.
An **terorismo** iyo an paggamit byolensya asin pagpatakot bilang porma nin pamimirit. Sa presente, mayong pinagkakauyonan na sarong depinisyon kan kataga. An mga tawong nagsasagibo kan terorismo inaapod na mga terorista. Alagad mapupwedeng iladawan an terorismo bilang sarong sistematiko o masisitemang paggamit kan pananakot (dakulang takot) tanganing mautob an mga katuyohan. Nagbutwa an terorismo sa ika-20 na siglo asin digdi duminakol an mga grupong terorista. Aktibo an mga Islamikong grupo digdi asin nin huli digdi, nagin dakul an mga biktima. Bakong magayon an nagigin epekto kan terorismo sa satuya asin an mga ini pigkakatakutan kan kadaklan. Kun siring, nagkapira sana an nakakadulag na buhay asin naipahayag an mga bagay na nangyari sa sainda. Saro sa krimen na nagibo kan terorismo iyo an panlulugos, pag-abuso sa mga aki, pagkidnap, pirit na pagpakasal, pagtortyur, brutal murder, asin iba pa.

## Toltolan
# Muslim

Muslim
An sarong **Muslim** (sa tataramon na Arabe: مسلم) iyo an taga-taguyod kan Islam. Sa literal na kahulugan kan kataga, an Muslim iyo an siisay man na tawo na idinusay an sadiri sa Diyos (Allah sa tataramon na Arabe)..

Inaako kan kadaklan na mga Muslim bilang kapwa Muslim an siisay man na matapat na sinayod an Shahada, sarong ritwal na pagpahayag nin pagdusay sa Diyos asin an paninindogan na si Muhammad an huring propeta. Isinasaladawan kan mga Muslim an mga dakul na karakter sa Tanakh asin Bibliya, siring nina Musa (Moses) asin Isa (Hesus), bilang mga Muslim, huli ta, bilang mga propeta, idinusay ninda nin biyo an saindang sadiri sa Diyos.

Sa Islam, kinakaipuhan na mamuhay an mga Muslim susog sa mga panundon kan pamumuhay na itinalaga kan Diyos asin sa nakasaad sa mga pahayag na nag-agi sa Arabong propetang si Muhammad kan nabubuhay pa siya. Huli digdi inaapod man an mga Muslim bilang mga **Mohamedano**, alagad mas minamawot kan mga paratubod sa Islam na apudon sinda bilang mga Muslim o *Moslem*. Pira sa mga kadahilan kun tano mas gusto nindang apudon sindang mga *Muslim* an saindang pagsamba solamente sa Diyos, *bako* sa kay Muhammad asin huli na man sa kadakol nang iba pang mga Muslim bago pa uminabot si Muhammad, kaya't dai sinda dapat na pangaranan segun sa pangaran ni Muhammad.

Para sa mga Muslim, saro sana sa saindang mga propeta si Hesus. Dai sinda tinataguriang mga Kristiyano huli ta dai sinda nagtutubod na aki nin Diyos si Hesus.

## Toltolan
# An Pentagono

An Pentagon
An **The Pentagon** o **An Pentagono** iyo an kwartel kan Departamento sa Depensa kan Estados Unidos, namomogtak sa Arlington County, Virginia. Komo simbolo kan pwersa militar kan Amerika, an taramon na ini nagtutumoy man kan kabiyoan kan Departamento sa Depensa kan E.U.

An Pentagon pigdesenyo kan si arkitektong si George Bergstorm (1876-1955) asin itinogdok kan kontraktor na si John MacShain nin
Philadelphia. Napo'nan pagtogdok kan Septyembre 11, 1941 asin ipigtagama kan Enero 15, 1943. Si Heneral Brehon Somervell iyo an maigot na nag'andorog asin nagtolod kan proyekto. Si Koronel Leslie Groves iyo man an responsable sa pagmato kan proyekto para sa Pwersa Armada kan E.U. sagkod na nahaman.

## Pag-atake sa Pentagon

Kan Septyembre 11, 2001, sarong eroplano kan American Airlines, Flight 77, an hinaydyak kan mga terorista saka ibinungdol sa parting solnopan kan edipisyo na nagresulta sa pagkagadan nin 191 katawo (64 biktima, kaiba an limang terorista sakay sa eroplano, saka 125 biktima yaon sa laog kan edipisyo kan momentong idto asin duwa pa nagadan sa ospital.

## Toltolan
# Politika

An lehislatura iyo sarong importanteng politikal na institusyon.
An **politika** (Ingles: *politics;* gikan sa Griyego: *Πολιτικά*, *politiká*, 'kinaaraman sa mga syudad') iyo an kasararoan nin mga kasibotan na katakod sa paghimo nin mga desisyon sa grupo, o iba pang porma nin mga relasyon sa kapangyarihan sa tahaw nin mga indibidwal, arug kan distribusyon nin mga rekurso o kamugtakan. An sanga kan siyensyang sosyal na minaadal sa politika asin gobyerno iyo an siyensyang pampolitika.

Manlainlain na paagi an yayaon sa politika, na kabali an pagheras kan sadiring politikal na pagtanaw kan saro pasiring sa katawohan, negosasyon sa iba pang mga politikal na bagay, paghimo nin mga ley, asin paggamit nin puwersa, kabali na an giyera laban sa mga kaiwal. An politika iyo mahihiling sa mahiwas na rango nin mga sosyedad na lebel, poon sa mga pamilya asin tribo kan mga tradisyonal na sosyedad, pasiring sa modernong lokal na gobyerno, kompanya asin intitusyon sagkod sa mga soberanong estado, hasta sa internasyunal na lebel. Sa mga modernong nasyon na estado, an mga tawo iyo harus nagmomokna nin mga partidong politikal para mairepresenta an saindang mga pagtubod. An mga kaapil kan partido iyo harus may kaparehas na posisyon sa nagkapirang mga isyu asin minatugot na magsuporta sa parehas na pagliwat sa ley asin sa liderato. An eleksyon iyo harus sarong kompetisyon sa tahaw nin manlainlain na mga partido.

## Toltolan
# Kadahasan

An **kadahasan** iyo an paggamit kan pisikal na pwersa tanganing magkawsa nin danyos sa mga tawo, mga hayop, o pagrogaring, siring kan kulog, injury, kagadanan, danyos, o karaotan. An ibang kahulugan kun minsan mahiwas, siring kan pakahulogan kan World Health Organization sa kadahasan bilang "an intensyonal na paggamit nin pisikal na pwersa o power, threatened o aktwal, tumang sa saiyang sadiri mismo, sa iba pang tawo, o tumang sa sarong grupo o komunidad, na minaresulta sa o igwa nin halangkaw na posibilidad na magresulta sa injury, kagadanan, sikolohikal na danyos, maldevelopment, o deprivation."

## Toltolan
# Demokrasya

**(Rudolf pag kakaykulit pa Juliet Juliet) Demokrasya** (gikan sa Ancient Greek: δημοκρατία, rinomanisado: *dēmokratía*, *dēmos* 'people' asin *kratos* 'rule') iyo an sistema nin gobyerno na kung saan an poder kan estado nakabugtak sa mga tao o sa general population kan estado. Segun sa United Nations, ang demokrasya "nagtatao din kapalibotan na nagrerespeto sa karapatan pantawo asin pundamental na katalingkasan, asin sa kun saen an talingkas na naipahayag an kabotan kan mga tawo iyo an pigsasagibo."

Sa direktang demokrasya, ang mga tao gawa nin direktang otoridad tanganing deliberate asin nagdesisyon sa lehislasyon. Sa representatibong demokrasya, an mga tawo nagpipili kan magobyernong opisyal sa paagi kan pirilian tanganing mapangyari. Siisay an pigkonsiderar na parte kan "an mga tawo" asin kun pano an otoridad pighihiras sa gabos o deligado kan mga tawo nagbàgo sa paglihis kan panahon sa manlaenlaen na rikas sa manlaenlaen na nasyon. An mga tampok kan demokrasya parating kabali an freedom of assembly, association, personal property, freedom of religion asin speech, citizenship, consent of the governed, voting rights, freedom from unwarranted governmental deprivation of the right to life and liberty, and minority rights.

An nosyon kan demokrasya nag-evolve sa paglihis kan panahon. Sa bilog na kasaysayan, an sarong tawo makakahanap nin ebidensya nin direktang demokrasya, na kun saen an mga komunidad naggigibo nin desisyon sa paagi kan popular assembly. Ngunyan, an dominanteng porma kan demokrasya iyo an representatibong demokrasya, na kun saen an mga namamanwaan nag-eelihir nin mga opisyales kan gobyerno tanganing pamahalaan sa saindang behalf siring kan sa parlamentaryo o presidential democracy.

## Toltolan