# Bukid Fuji

*Nakadirekta digdi an "Fujiyama". Para sa iba pan mga gamit, hilingon an Fujiyama (klaripikasyon).*

| Bukid Fuji |
| --- |
| An Bukid Fuji kadtong Marso 2015 |
| Pinakahalangkaw na punto |
| Kaitaasan | 3,777.24 ±0.99 m 3,777.24 ±0.99 metre |
| Prominensya | 3,776 m (12,388 ft) Pigrangguhang ika-35 |
| Listahan | Pinakahalangkaw na tuktok sa Hapon mga Ultra-prominenteng tuktok |
| Mga tagboan | ﻿ / ﻿ |
| Pagpapangaran |
| Pagsayod | [ɸɯꜜdʑisaɴ] |
| Heograpiya |
| Bukid FujiKinamumugtakan kan Bukid Fuji sa nasyon na HaponIpahiling an mapa kan HaponBukid FujiBukid Fuji (Asya)Ipahiling an mapa kan Asya |
| Kinamumugtakan | Rehiyon Chūbu, Honshu, Hapon |
| **Lua error in Module:Detect\_singular at line 88: attempt to index a boolean value.**Mapa nin topo | Geospatial Information Authority 25000:1 富士山 50000:1 富士山 |
| Heolohiya |
| **Lua error in Module:Detect\_singular at line 88: attempt to index a boolean value.**Panahon kan gapo | 100,000 mga taon |
| **Lua error in Module:Detect\_singular at line 88: attempt to index a boolean value.**Tipo nin bukid | Estratobulkan |
| Huring pagtuga | 1707–08 |
| Pagsakat |
| Inot na pagsakat | 663 ni En no Odzunu (役行者, En no gyoja, En no Odzuno) |
| Urog ka daling ruta | Paglalakaw |
|  |
| **UNESCO World Heritage Site** |
| Krayteriya | Cultural: iii, vi |
| Toltolan | 1418 |
| Inskripsyon | 2013 (37th Sesyon) |
| Lugar | 20,702.1 ha |
| Buffer zone | 49,627.7 ha |
|  |

|  |
| --- |
|  |
| Bukid Fuji |
| An "Mt. Fuji" sa *kanji* |
| Pangaran na Hapones |
| Kanji | 富士山 |
|

| Mga Transkripsyon |
| --- |
| Romanisasyon | Fuji-san |

 |
|  |

An **Bukid Fuji** (富士山, *Fuji-san*; IPA: [ɸɯꜜdʑisaɴ]  ( dangugon)), na madudugangan sa isla nin Honshu, iyo an pinakahalangkaw na bukid sa Hapon sa langkaw na 3,776 m (12,388 ft). Saróng aktibong bulkan na huring suminabog kadtong tangâ kan mga taong 1707 hasta 1708, Nasa 100 kilometres (60 mi) an Bukid Fuji na sa Sur-sulnupan lang kan Tokyo asin pwedeng mahiling sa saróng maaliwalas na aldaw. Bistong simbolo kan Hapon An bistong simetrikong kono kan Bukid Fuji dangan kadaklan na nailaladawan sa arte asin sa mga ladawan dangan ini pigbibisita kan mga parabisita o kan mga turista.

Saró sa "Tolóng Banal na Kabukidan" (三霊山, *Sanreizan*) an Bukid Fuji kan Hapon na kaiba kan Bukid Tate asin Bukid Haku. Napaiba man ini sa saro sa mga espesyal na lugar kan mga magagayon na ta'nawon, asin saró sa mga lugar panhistorya sa Hapon. Naidagdag man ini sa listahan kan World Heritage Sites bilan saróng lugar kultural kadtong Hunyo 22, 2013. Susog sa UNESCO, "napamata kan Bukid Fuji an mga alagad kan arte dangan makakata asin nagin obhetibo kan peregrinasyon sa nakalihis na dantaon". Binisto kan UNESCO an 25 mga lugar nin kultural sa palibot kan Bukid Fuji. Kabale sa 25 na mga lokasyon iyo an mismo bukid, Fujisan.

## An pangaran

Sa tataramon na Ingles, dae lang pig'aapod na *Mount Fuji* an Bukid alagad bisto man ini sa Hapones na pangaran na *Fujiyama* dangan *Fuji-san*

### Etimolohiya

An sa ngunyan na pangarang *kanji* para sa Bukid Fuji, iyo an 富 dangan 士, na an boot sabihon 'yaman' o 'kasaganahan' asin 'sarong tawong igwang estadong sigurado'. Alagad tibaad ateji an mga karakter na ini na boot sabihon an mga karakter ta tibaad pigpili nin huli ta tugma an pagsayod sa pagpapatig kan pangaran alagad bako an boot sabihon kan saróng bagay.

Dae klarado an ginikanan kan pangaran na *Fuji*. Igwang saróng teksto gikan sa ika-10 siglo na an titulo iyo an *Istorya kan Namumutol nin Kawayan* na nagsasabi na an pangaran gikan sa "dae magagadan" (不死, *fushi, fuji*) dangan iyo na man sa imahen na masagana (富, *fu*) suldados (士, *shi, ji*) na buminaba gikan sa gilid kan bulkan. Saróng suanoy na etimolohiyang katutubo an nagsasabi na an *Fuji* gikan hale sa 不二 (*dae* + *duwa*) na boot sabihon *daeng kapantay* o *mayong kapantay*. Igwa man na nagsasabing itao na gikan ini sa 不尽 (*dae* + *pagal*) na boot sabihon *dae nagtatapos*. Saróng klasikal na iskolar na Hapones kadtong Panahong Edo na an pangaran iyo si Hirata Atsutane, pighulaang gikan an pangaran sa saróng katagâ na boot sabihon "saróng bukid na minatindog arog kan saróng talinga (*ho*) kan saróng tinanom na bagas". Saróng misyonarong Briton na si John Batchelor (1854–1944) na nagsasabi na hale an pangaran sa taramon gikan sa Ainu na boot sabihon 'kalayo' (*fuchi*) kan kagurangnang kalayo (Kamui Fuchi) na dae pig-uyunan kan saróng lingguwistikong Hapones na si Kyōsuke Kindaichi (1882–1971) sa mga harigi kan pagbubuong ponetiko (pag-ribay kan tanog). Pigtutukdo na an *huchi* na boot sabihon 'gurang na babaye' asin *ape* na an taramon para sa 'kalayo', *ape huchi kamuy* bilan an kagurangnan kan kalayo. Sa pagsaligsig sa pagwawarak kan mga ngaran kan mga lugar na nag-iiba nin *fuji* bilan parte nagsasabi na an ginikanan kan taramon na *fuji* nasa mga tataramon kan mga Yamato asin bako sa mga Ainu. Saróng toponimistang Hapones na si Kanji Kagami, nagsabi na an pangaran igwang parehas na pinaggikanan sa mga katagâ o taramon arog kan 'wisteria' (*fuji*) asin 'bahaghari' (*niji*, alagad igwang alternatibong katagâ na *fuji*), asin gikan sa "halaba dangan magayonong korte na gilid" kan nasabing bukid.

## Mga Toltolan

## Mga toltolan

## Etymology

An presenteng *kanji* para sa Bulod Fuji, 富asin 士, nangangahulugan na "kayamanan" o "masagana" asin "tawo nin estado" sunod-sunod. An ginikanan kan pagbaybay na ini asin an pangaran na *Fuji* padagos na pinagdedebatehan. Sa Hapon, an mga karakter na kanji parating pig-aaplikar sa paagi nin tanog asin an kahulugan kan kanji pwedeng mayong koneksyon sa pangaran kan bukid. An Mt. Fuji inaapod na Fuji bago an kanji pig-aplikar digdi.

An pangaran kan bulod, Fuji, kinua sa pangaran kan kondado .

An sarong teksto kan ika-9 na siglo, an Tale of Bamboo Cutter, nagsasabi na an pangaran gikan sa "imortal" (*fushi, fuji*) asin man sa imahe kan masagana (*fu*) militar (*shi, ji*) na nagsasakat sa mga bakilid kan bulkan. An amay na etimolohiya kan mga tawo nagsasabi na *an Fuji* gikan sa (*bakong* + *duwa*), na an boot sabihon *mayong kapantay* o *bakong kapareho* . An saro pa nagsasabi na ini hale sa (*bakong* + *sa pag-ubos*), na an boot sabihon *daing katapusan* .

Si Hirata Atsutane, sarong iskolar na klasikal na Hapon kan pahon nin Edo, nag-espekulasyon na an pangaran gikan sa sarong tataramon na nangangahulugan na "sarong bulkan na nagtitindog na pormado siring sa sarong talinga *(ho)* nin sarong tinanom na paroy". An misyonaryong Briton na si John Batchelor (1855–1944) nagrason na an pangaran gikan sa tataramon na Ainu para sa "kalayo" (*fuchi*) kan diyos na kalayo na si kamui Fuchi, na pinagnegaran kan sarong linggwistang Hapon na si Kyōsuke Kindaichi sa mga basehan kan pag-uswag kan ponetika (Pag babago nin tanog). Si Fuji asin Fuchi bisto na dai totong mga kaibahan asin an argumento ni John Batchelor pigbabaliwala kan modernong Akademya. Ipinapahiling man na *an huchi* nangangahulugan na sarong "gurang na babae" asin *an unggoy* iyo an tataramon para sa "kalayo", *an unggoy na huchi kamuy* iyo an diyos na kalayo. An pagsiyasat sa distribusyon kan mga pangaran nin lugar na kabali *an fuji* nagsusuherir man na an ginikanan kan tataramon na *fuji* yaon sa tataramon na Yamato imbes na Ainu. An Hapon na Toponomista na si Kanji Kagami nagrason na an pangaran igwa nin kaparehong ugat sa wisteria *(fuji)* asin rainbow (*niji*, Alagad may lain na pagbasa, *fuji*), asin gikan sa saiyang "halabang marhay an pormang bakilid".

Aerial panorama kan Mount Fuji gikan sa Lake Saiko, Hunyo 2023
Aerial panorama kan Mount Fuji na si Saiko Iyashi-no-Sato Nenba nasa enotan, Hunyo 2023
An modernong linggwistang si Alexander Vovin nagproponer nin alternatibong hipotesis base sa pagbasa kan Lumang Hapon na \*/puⁿzi/ : an tataramon pwedeng sinubli sa Sirangan na Lumang Hapon \*/pu nusi/火主, boot sabihon "kagurangnan sa kalayo".

### Mga Pagkakaiba-iba

Sa Ingles, an bulod inaapod na Mount Fuji. An ibang mga pinagkukuanan inaapod ining "Fuji-san", "Fujiyama" o, sa redundante, "Mt. Fujiyama". An mga parataram nin Hapon inaapod an bukid na "Fuji-san". An "san" na ini bako an honorific suffix na ginagamit sa mga pangaran nin mga tawo, arog kan Watanabe-san, kundi an Sino-Hapon na pagbasa kan karakter na yama ("bulod") na piggagamit sa mga compound na Sino-Hapon. Sa Nihon-shiki asin Kunrei-shiki na romanisasyon, an pangaran pigtransliterar bilang *Huzi.*

An ibang mga pangaran na Hapon na nagin lihis na sa panahon o poetiko iyo an Fuji-no-Yama ("Bulkan Fujina"), Fuji-no-Takane ("an Halangkaw na Tukdo kan Bulkan"), Fuyō-hō ("an Tukdo nin Lotus"), and Fugaku, ginibo sa paagi nin pagkombinar kan enot na karakter kan *Fuji*, asin, *bulod.*