Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Tataramon na Tai Yo

| Tai Yo |
| --- |
| Rehiyon | Isan, baháong-kapatagan nin Mekong, Bietnam |
| Subo na mga parataram | (60,000 pigsambit 1990 – 1995 sensus) |
| Pamilya nin Tataramon | Tai–Kadai
* Tai
	+ Northern
		- **Tai Yo**
 |
| Sistema nin pagsurat | Alpabetong Bietnames, Iskriturang Thai |
| Mga kodigo nin tataramon |
| ISO 639-3 | Arinman: `tyj` – Tai Do `nyw` – Tai Nyaw |
| Glotologo | `taid1248`  Tai Do `taim1250`  Tai Mene `nyaw1245`  Nyaw |

An **Tai Yo**, bisto man sa **Tai Mene** asin **Nyaw**, sarong tataramon na Tai kan Sur-subangan na Asya.

## Mga toltolan
# Mga tataramon na Indo-Aryan

| Indo-Aryan |
| --- |
| Indiko |
| Heograpikong Pagkakaheras | Habagatan na Asya, Europa |
| Panlinguwistikong pagtitipo | Indo-Europeo* Indo-Iranyo
	+ **Indo-Aryan**
 |
| Protong Tataramon | Proto-Indo-Aryan |
| Mga pang-irarom na pagkakabaranga | * Katahawan
* Dardiko
* Subangan
* Amihanan
* Amihanan-sulnopan
* Habagatan
* Sulnopan
* Dai maklasipikar:   •  *Bhariati*   • *Bazigar*   •  Chinali–Lahuli   •  *Sheikhgal*   • Mitanni
 |
| ISO 639-2 / 5 | `inc` |
| Lingwaspero | `59= (phylozone)` |
| Glottolog | `indo1321` |
| Heograpikong pagkakaheras kan sa ngunyan na aldaw kan mga panginot na pugro nin tataramon na Indo-Aryan. An Romani, Domari, Kholosi, Luwati, and Lomavren iyo an mga nasa luwas na sakop kan mapa.
     Pashai (Dardiko)
     Khowar (Dardiko)
     Shina (Dardic)
     Kohistani (Dardiko)
     Kashmiri (Dardiko)
     Punjabi (Amihanan-sulnopan)
     Sindhi (NorthSulnopan)
     Rajasthani (Sulnopan)
     Gujarati (Sulnopan)
     Khandeshi (Sulnopan)
     Bhili (Sulnopan)
     Sulnopan Pahari (Amihanan)
     Katahawan na Pahari (Amihanan)
     Nepali (Amihanan na)
     Sulnopan na Hindi (Katahawan)
     Subangan na Hindi (Katahawan)
     Bengali-Assam (Subangan)
     Bihari (Subangan)
     Odia (Subangan)
     Halbi (Subangan)
     Marathi-Konkani (Habagatan)
     Sinhala (Habagatan)
     Maldibyo (Habagatan)
(dai napahiling: Kunar (Dardiko), Chinali-Lahuli) |

An mga **Tataramon na Indo-Aryan** (o kun minsan mga **tataramon na Indiko** iyo an sanga kan tataramon na Indo-Iranian sa pamilya kan tataramon na Indo-Europeo. Poon kaidtong kaamayi kan ika-21 na siglo, igwa sinda nin labi sa 800 milyon na parataram, pangenot na konsentrado sa Indya, Pakistan, Sri Lanka, Bangladesh, Nepal asin Maldives. Dugang pa, apwera sa Subkontinenteng Indio, dakulang immigrant asin expatriate na komunidad nin parataram nim Indo-Aryan an nakaistar sa Amihanan-Solnopan na Europa, Sulnopan na Asya, Amihanan na Amerika, Karibiyan, Habagatan-subangan na Aprika, Polinesyo asin Australya, kaiba an nagkapirang milyon na parataram nin mga tataramon na Romani pangenot na konsentrado sa Habagatan-subangan na Europa. Igwa nin labi sa 200 na midbid na mga tataramon na Indo-Aryan.

## Toltolan

Error sa pag-cite: `<ref>` mga tatak na eksistido para sa sarong grupo na pinagngaranan na "lower-alpha", alagad mayong kinasungkoan na `<mga pinapanungdanan na grupo="lower-alpha"/>`na tatak an nanagboan, o sarong panarado `</ref>` an nawawara
# Dakuten asin Handakuten

An dakuten (Hapon: 濁点; Pagsayod sa tataramon na Hapones: [dakɯ̥teɴ], lit. "markang pigboboses"), kolokyal na *ten-ten* (点々, "dots"), saróng sinyal na diyakritiko na kadaklan minsan piggagamit sa mga silabaryong Hapon na kana tanganing ipabisto na an katanog kan silabiko na kaipuhang pigsasayod na pigboses, para sa instansya, mapasasairarom an mga tanog sa rendaku (sequential na pagsasayod).

An handakuten (半濁点; Pagsayod sa tataramon na Hapones: [handakɯ̥teɴ], lit. "half voicing mark"), kolokyal na *maru* (丸, "circle"), saróng diyakritiko na piggagamit kaiba an kana para sa mga silabikong nagpupoon sa *h* tanganing maipahiling na kaipuhang sindang isayod na [p].

## Lain pang mga komonikatibong representasyon

* Mga representasyon kan Dakuten

|  |  |
| --- | --- |
| Japanese radiotelephony alphabet | kodigo nin Wabun |
| に濁点 *ni "Dakuten"\** |  ▄ ▄  |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |
| Japanese Navy Signal Flag | Japanese semaphore | Mano-manong silabaryo kan Hapon (fingerspelling) | Braille dots-5 Braille kan Hapon |

* Mga representasyon kan Handakuten

|  |  |
| --- | --- |
| Japanese radiotelephony alphabet | kodigo nin Wabun |
| に半濁点 *ni "Handakuten"\** |  ▄ ▄ ▄▄▄ ▄▄▄ ▄  |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |
| Japanese Navy Signal Flag | Japanese semaphore | Mano-manong silabaryo kan Hapon (fingerspelling) | Braille dots-6 Braille kan Hapon |

\* An mga morae na may boses asin mga morae na may kabangang boses mayo nin independienteng mga pangaran sa radiotelephony asin pigpapasabot kan pangaran na mayong boses na sinusundan nin "ni dakuten" o "ni handakuten".

* Bilog na representasyon nin Braille

| Braille |
| --- |
| Dakuten | Handakuten | Yōon + Dakuten | Yōon + Handakuten | Dakuten + Handakuten | Yōon + Dakuten + Handakuten |
|  |  |  |  |  |  |
# Shanghai

An Shanghái kan ciudad nin Tsina
Shanghai
An **Shanghai** iyo an ciudad nin Republikang Popular kan Tsina. Ini an ikatulong pinakamatawo sa populasyon kan 20 milyon asin 2013, sunod as delta asin salog Yangtze nin oriyente kan Tsina.

* Shanghai
*
*
*
*
*
*
*
*
# Librerya

An **librerya** iyo an sarong koleksyon nin mga libro, asin posibleng iba pang materyal asin media, na accessible para gamiton kan saiyang mga myembro asin mga myembero kan kasurog na mga institusyon.
# Kilometro

An **kilometro** iyo an sarong yunit nin laba sa International System of Units (SI), katumbas kan sarong ribong metres (kilo- na iyo an SI prefix para sa 7003100000000000000♠1000). Iyo sa ngunyan an sukol na yunit na piggamit para sa pagpahayag kan distansya sa pag-ultanan kan mga lugar na heograpikal sa daga na kadaklan sa kinaban; notableng eksepsyon iyo an sa Estados Unidos asin sa Reyno Unido na kun saen an statute mile iyo an pangenot na yunit na piggagamit.

## Toltolan
# Paleolitiko

Pagdakop nin glyptodon. Pinta ni Heinrich Hader c. 1920.
An **Paleolitiko** (gikan sa Griyego: παλαιός *palaios*, "daan" asin λίθος *lithos*, "gapo"), pig-aapod man na **Daan na Panahon kan Gapo** iyo an panahon nin tawo sa prehistorya na pigmimidbid kan orihinal na pag-urog kan mga kasangkapan na gibo sa gapo, asin nagrerepresentar sa haros kabilugan kan panahon nin pre-historikong teknolohiya nin tawo. Iyan nakalakop gikan sa pinakaamay na midbid na paggamit kan mga kasangkapan na gibo sa gapo na ginamit kan mga hominins, c. 3.3&nbsp milyon na taon an nakaagi, sagkod sa katapusan kan Pleistocene, c. 11,650 cal BP.

## Tagalog
# Soberanong estado

An **soberanong estado** iyo an estado na igwa nin halangkaw na otoridad sa sarong teritoryo. An internasyunal na ley piglaladawan an soberanong estado bilang an pagkakaigwa nin permanenteng populasyon, nailadawan na teritoryo, sarong gobyerno na bakong nasa irarom kan iba, asin an kapasidad na mag-interact sa ibang soberanong estado. Komun na nasasabotan na an soberanong estado sarong estado na independiente.

Segun sa deklaratibong teorya kan statehood, an soberanong estado pwedeng mag-eksistir na mayo nin rekognisyon kan ibang mga soberanong estado. An mga dai pigmimidbid na mga estado parating nakakaranas nin kasakitan sa pagsagibo kan tratado o magbali sa diplomatikong relasyon sa ibang soberanong estado.

## Toltolan