# Sumo wrestling

Si Azumafuji dinaog si Tochinishiki sa paagi kan "overarm throw" ( *uwatenage* ) na teknika, 1953
An pinakainot prinsipyo kan sumo iyo an sarung laban na pigdedesisyonan kan paralaban enot kun bakung pinipirit na mapaluwas sa pabilog na *dohyō* (singsing) (dai man kaipuhan na dutaan an daga sa luwas kan ring gamit an arin man na parte kan hawak), o dutaan an daga sa laog kan ring gamit an arin man na parte kan hawak apwera sa mga dapan kan bitis. An mga parapakilaban naghihinguhang makamtan ini sa paagi nin pagtulod, pag-itsa, paghampak asin sa paagi nin pagdaog sa kalaban. An Japan Sumo Association presenteng nagpapamidbid nin 82 *na kimarite* (mga teknika sa pagdaog), na an iba kaini hale sa judo . An mga ilegal na hiro inaapod na *kinjite*, na kabali an pag-ipit, pagguyod nin buhok, pagbakre nin mga moro, pagkudot, pagsipa, pagtusok sa mga mata, pagsuntok asin sabay na paghampak sa duwang talinga kan kalaban. An pinaka-komun na mga pundamental na porma iyo an pagdakop sa kalaban sa paagi kan *mawashi* (sinturon) dangan pagpirit saiya na mapaluwas, estilo na inaapod na *yotsu-zumō* (四つ相撲) , o pagtulod sa kalaban paluwas sa ring na mayong marigon na pagkapot, estilo na inaapod na *oshi-zumō* (押し相撲) .

An *dohyō*, na pigtugdok asin pigmamantenir kan *yobidashi*, igwa nin sarung nakataas na pedestal na kun sain sarung bilog na 4.55 metres (14.9 ft) an diametro piglilimitaran kan serye nin mga bala nin bagas-dagami. Sa tahaw kan bilog igwa nin duwang linya nin pagpoon ( *shikiri-sen* ), na sa likod kaini an mga wrestler naglinya para sa *tachi-ai*, an naka-synchronized na charge na nagpopoon kan laban. An direksyon kan laban yaon sa *gyōji*, sarung referee na suportado nin limang *shimpan* (mga huwes). Sa nagkapirang sitwasyon, tibaad kaipuhan an pagreparo kan desisyon kan *gyōji* . An *shimpan* pwedeng mag-apod nin sarung kumperensya sa tahaw kan ring, na inaapod na *mono-ii* . Ginigibo ini kun an mga hurado nakadesisyon na alagad an nagin desisyon na nanggana sa laban kaipuhan na repasohon; halimbawa, kun an duwang wrestler garo baga nagduduta sa daga o nagluluwas sa ring nin sabay. Sa mga kasong ini, minsan pigrerepaso an video tanganing mahiling kun ano an nangyari. Kun an sarung desisyon nagigibo na, an hepe huwes ipapaisi an desisyon sa mga paradalan asin sa mga parapakilaban. Pwede sindang magboot na ponan giraray an sarung laban, o bayaan an desisyon na itinao kan *gyōji* . Paminsan-minsan an *shimpan* minalampas sa *gyōji* asin itatao an laban sa ibang wrestler. Sa pambihirang mga okasyon an referee o mga hurado pwedeng magtao nin kapangganahan sa wrestler na enot na nakaduta sa daga. Nangyayari ini kun an duwang parapakilaban makaduta sa daga sa haros parehong oras asin napagdesisyunan na an parapakilaban na nakaduta sa daga ikaduwa mayo nin tsansa na manggana, an superyor na *sumo* kan saiyang kalaban an nagbugtak saiya sa sarung dai na mababawi na posisyon. An nadaog nawrestler inaapod na *shini-tai* ("gadan na hawak") sa kasong ini.

An pinakahaloy na lawig kan sarung laban nagkakaiba-iba depende sa dibisyon. Sa pinakahalangkaw na dibisyon, an limitasyon apat na minuto, dawa ngani an mga laban parati minaabot sana nin pirang segundo. Kun an laban dai pa natatapos pagkatapos kan itinaong oras, sarong *mizu-iri* ( water break ) an ginigibo, pagkatapos kaini an mga parapakilaban nagpapadagos kan laban gikan sa saindang mga nakaaging posisyon. Kun an sarung nanggana dai pa man giraray nakua pakalihis nin apat na minuto, an laban minapoon giraray gikan sa *tachi-ai* pagkatapos nin saru pang *mizu-iri* . Kun ini dai pa man giraray naagkakaugwa nin desisyon, an resulta kinokonsiderar na sarung *hikiwake* ( draw ). Ini sarung pambihirang marhay na resulta, na an huring draw itinao kan Setyembre 1974.

An sarung espesyal na atraksyon kan sumo iyo an manlaen-laen na naoobserbaran na mga seremonya asin ritwal, na an iba kaini pigkultibar na may koneksyon sa sports asin dai naliwat sa laog nin mga siglo. Kabali digdi an mga seremonya sa paglaog sa ring ( *dohyō-iri* ) sa kapinunan kan kada aldaw kan patimpalak, kun sain an mga parapakilaban minalataw sa ring na may detalyadong *kesho-mawashi*, alagad igwa man nin mga detalye arog kan pag-apon nin asin sa ring kan mga parapakilaban, na nagseserbing simbolikong paglinig kan ring, asin paghugas kan nguso gamit an *chikara-mizu* (力水, power water) bago an kapangyarihan kan sarung ralaban, na kaagid kan ritwal bago maglaog sa Shinto shrine. Dagdag pa, bago magpoon an sarung laban an duwang wrestler naggigibo asin nag-uutro nin sarung rutinang warm up na inaapod na *shikiri* . An pinakahalangkaw na dibisyon tinatawan nin apat na minuto para sa *shikiri*, mantang an ikaduwang dibisyon tinatawan nin tulo, pakatapos kaini an huwes na nagsisenyas sa *gyōji* na tapos na an oras.

Sa tradisyon, an mga sumo wrestler midbid sa saindang dakulang girth asin body mass, na parati sarung kapangganahan na bagay sa sumo. Mayo nin mga dibisyon nin timbang na ginagamit sa propesyonal na sumo; an sarung wrestler minsan pwedeng mag-atubang sa sarung kalaban na doble sa saiyang gabat. Alagad, sa superyor na teknika, an mga saradit na wrestler kayang kontrolon asin daugon an mas darakulang kalaban. An average na timbang kan mga wrestler sa pinakahalangkaw na dibisyon padagos na naglangkaw, poon 125 kilograms (276 lb) kan 1969 sagkod sa labing 150 kilograms (330 lb) kan 1991, asin sarong rekord 166 kilograms (366 lb) poon kan Enero 2019.