# Wāpuro rōmaji

*Nakadirekta digdi an "Wāpuro". Para sa mga paraproseso nin taga sa pankagabsan kaiba an mga Hapon, hilingon an paraproseso nin taga.*
An Wāpuro rōmaji (ワープロローマ字), o **pagbibiaba nin kana**, sarong estilo nin rinomanong Hapon na orihinal na ginibo para sa paglaog kan Hapon sa mga paraproseso nin taga (ワードプロセッサー, *wādo purosessā*; parating pinahalipot sa *wāpuro*) mantang naggagamit nin Sulnopan na QWERTY na tipahan.

Sa Hapon, an mas pormal na pangaran iyo an *rōmaji kana henkan* (ローマ字仮名変換), literal na "komberyon nin Romanong karakter na kana" An sarong paagi nin pagkombersyon pigpanusug bilang JIS X 4063:2000 (An keystroke pasiring sa KANA transfer method gamit an Latin letter key para sa Japanese input method); alagad, an panusugan malinaw na nagsasabi na ini pigtuyo bilang sarong paagi nin paglaog, bako bilang sarong paagi nin pagririnomano.

An *Wāpuro rōmaji* parati nang ginagamit sa pankagabsan na katuyuhan na pag-input kan kompyuter siring man sa pagproseso nin taga, alagad an pangaran nabubuhay pa. An mga rinomano na estilong Wāpuro parati man na ginagamit kan mga katutubong parataram nin Hapon sa mga impormal na konteksto, siring man kan kadakol na mga tagahanga kan anime asin iba pang aspeto kan kulturang Hapon.. An sarong komun na karakteristiko kan mga (parateng online) na mga kaso iyo an paglikay sa mga masakit itipa na mga circumflex o macron. Siring man, an nagkapirang pagkabakong malinaw sa pagbiaba pwedeng igwa. Nahihiling an mga biaba na dai makakahimo kan minamawot na kana kun itinitipa sa sarong kompyuter, halimbawa an dai pagmidbid sa tanga kan ず (tamang piglaog bilang "zu") asin づ (tamang piglaog bilang "du").

## Mga kombensyon sa pagbiaba

Sa praktis, igwa nin kadakol na mga baryant kan wāpuro rōmaji arog kan mga paragibo nin word processing asin IME software. Dakul na aspeto kan mga rinomanong Hepburn, Kunrei asin Nihon-shiki an inaako, kaya nagdesisyon na し an parehong *si* (Kunrei/Nihon-shiki) asin *shi* (Hepburn). An ibang mga kombensyon, alagad, iba sa mga panusugan na rinomano:

* Huli sa kasakitan kan paglaog nin mga diakritiko arog kan mga macron o mga circumflex gamit an mga panusugan na keyboard o tipahan (siring man an pagkabakong malinaw kan ō, asin iba pa, na sa Hepburn pwedeng magrepresentar kan おう o おお) an mga halabang patanog haros unibersal na piglalaog na nagsusunod sa mga susundon sa pagbiaba kan kana; kaya, *kou* para sa こう asin *koo* para sa こお.
* An Nihon-shiki na mga porma nin rinomano mas naiinot sa ibang mga rinomano. Kaya an *du* parati nagpoprodusir nin づ imbes na どぅ.
* An saradit na kana pwedeng ilaog sa paagi nin pag-inot kaini nin *x* o *l*, halimbawa. *xa* para sa ぁ, o *ltu* para sa っ. Ini parateng ginagamit para sa mga modernong kombinasyon nin katakana arog kan ティ, na ilalaog bilang *texi*, *thi*, o *t'i*. Alagad, sa nagkapirang sistema an *l* tinatrato kapareho kan *r* kun sinusundan nin patanog o "y".
* An じゃ, じゅ asin じょ pwede man na rinomanohon bilang *jya*, *jyu* asin *jyo* sunod-sunod. Ini harani sa kana, alagad dai ginagamit sa Nihon-shiki/Kunrei (na iyo an *zya, zyu, zyo*) o sa Hepburn (*ja, ju, jo*).
* An Hepburn na pagbiaba na *tchi* para sa っち puwedeng isikwal, asin an *tti* o *cchi* puwedeng kaipohan imbes.
* An pagbiaba kan Hepburn na *mma* posibleng i-render na っま, bako an tinutuyong んま (*nma*). Bako ining isyu para sa rebisadong Hepburn, na naghahale kan mga pormang *-mm-* na pabor sa *-nm-*.
* An moraikong *n*, ん, pwedeng ilaog bilang *nn*, *n* o *n'*. Mantang an moraikong *n* pwedeng itipa sana bilang *n* sa nagkapirang kaso, sa ibang kaso kaipuhan na itipa sa sarong bakong malinaw na porma tanganing maibitaran an IME na mainterpretar an *n* bilang kabali sa sarong kana gikan sa kolum na *na* (な *na*, に *ni*, ぬ *nu*, ね *ne*, の *no*).
* An mga pangaran na ponetiko parating pwedeng gamiton para sa mga simbolong tipograpikong Hapon na dai makukua sa mga panusugan na tipahan. Halimbawa, sa nagkapirang IME an ～ pwedeng ilaog bilang *nami* (alon) o *kara* (gikan) asin an ellipsis (...) pwedeng ilaog bilang *tenten* (punto punto).

## Pagkaeksakto kan Ponetiko

Bakong arog sa Kunrei asin Hepburn, an estilong wāpuro nakasusog sa saro-sa-sarong transkripsyon kan kana.. An Wāpuro kaya dai nagrerepresentar nin nagkapirang pagkakaiba na naobserbaran sa tinataram na Hapon, alagad bako sa pagsurat, arog kan pagkakaiba kan /oː/ (halabang patanog) asin /oɯ/ (o+u). Halimbawa, sa panusugan na Hapon an kana おう pwedeng sabihon sa duwang magkaibang paagi: bilang /oː/ na an boot sabihon "hade" (王), asin bilang /oɯ/ boot sabihon "maghabol" (追う). An Kunrei asin Hepburn magkaiba an pagbiaba kan duwa bilang *ô*/*ō* asin *ou*, huli ta an inot sarong halawig na patanog mantang an huri igwa nin *o* na nangyayari na sinusundan nin *u*; alagad, an estilo nin wāpuro simpleng nagtranscribe kan kana asin pigrerender sindang duwa bilang *ou*. Siring man, an mga partikulo na *wa* (は), *e* (へ) asin *o* (を) na may iregular na pagkabiaba dapat na ilaog siring sa nakasurat (*ha*, *he* asin *wo* sunod-sunod) bakong arog kan pagsayod (bakong arog sa Kunrei asin Hepburn, na nagtranscribe kan pagsayod.)

## Hilingon man

* Tataramon na Hapon asin mga kompyuter.
* Pinyin input method

## Mga toltolan

Plantilya:Romanisasyon kan Hapon