Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Init

Bilang halimbawa, an Saldang asin an Kinaban iyo minaporma nin padagos na sarong prosesong pag-init. An iba sa mga termal na radiasyon kan Saldang iyo nagpapasiring asin minatama sa Kinaban. Kompara sa Saldang, an Kinaban igwang mas hababang temperatura kaya nagpapadara siya nin mas hababang termal na radiasyon pabalik sa Saldang. An init sa prosesong ini pwedeng makua sa pankagabsang bilang, asin direksyon (Saldang pasiring sa Kinaban), nin enerhiya kaining binalyo sa sarong peryodo nin panahon.
Sa termodinamika, an **init** (Ingles: *heat*) iyo an enerhiya na naibalyo pasiring o gikan sa sarong sistemang termodinamiko, sa paagi nin mekanismo na bakong gibong termodinamiko o pagbalyo kan materya.

Arug kan gibong termodinamiko, an pagbalyo kan init iyo sarong proseso na yaon sa mas dakol sa sarong sistema, bako karakter nin anumang sarong sistema. Sa termodinamika, an enerhiyang naibalyo bilang init iyo minaambag sa kaliwatan sa istado kan enerhiya nin sistema. Halimbawa, an panlaog na enerhiya o an saiyang entalpiya. Dapat an mga ini na malain hale sa ordinaryong konsepsyon na an init bilang sarong karakter kan nakasuway na sistema.

An kantidad kan enerhiyang naibalyo bilang ini sa sarong proseso iyo an bilang nin naibalyong enerhiya na dae kabali an gibong termodinamiko asin an maski anong enerhiya na yayaon sa materyang naibalyo. Para sa mas magayon na depinisyon kan init, kaipohan na nangyayari ini sa dalan na dae kabali an pagbalyo kan materya.

Alagad mayo sa depinisyon, pero sa mga espesyal na klase nin proseso, an kantidad kan enerhiyang naibalyo bilang init pupuwedeng masukol gamit an epekto niya sa mga istado kan nagiinter-aktong lawas. Halimbawa, sa mga espesyal na pangyayari, an pagbalyo kan init iyo pwedeng masukol sa bilang kan yelong natunaw, o sa kaliwatan sa temperatura nin sarong lawas sa kalibotan nin sistema. An mga paagi iyan iyo inaapod na kalorimetriya.

An kombensyunal na simbolo na ginagamit sa pagrepresenta kan bilang nin init na naibalyo sa termodinamikong proseso iyo an WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 . Bilang sarong bilang nin enerhiya (na pigbabalyo), an SI na yunit kan init iyo an joule (J).

## Hilingon man

* Temperatura
* Presyon
* Enerhiya

## Panluwas na takod

* Heat sa *In Our Time* sa BBC

* Plasma heat at 2 gigakelvins – Artikulo manungod sa halangkawon na temperaturang nahaman kan mga siyentista (Foxnews.com)
* Correlations for Convective Heat Transfer Archived 2012-02-05 at the Wayback Machine. – ChE Online Resources

## Toltolan
# Aloy

Mga aloy
Tataghan nin mga aloy sa Mehiko
An mga **aloy** (Ingles: termite, white ant; sa epipamilyang **Termitoidae** ) sarong klaseng insekto na nag'eerok sa daga' asin may halangkaw na organisasyon sosyal sa pag'aataman sa sadiri ninda asin pagpadakula kan mga ogbon kaini. An mga ini may piling mga taga-ogbon, may mge trabahador asin mga soldados na bantay. Ini nabubuhay sa pagkakan nin mga papel, mga naglalapang mga tinanom orog na an kahoy kaini, mga alang na ramog, daga mismo o odo nin mga ibang hayop. Sa ginagaom na 4,000 na species an 10% kaini makuri an pagratak bilang peste sa mga katatamnan, sa mga edipisyo asin kaharongan. Sinasabi na sa taksonomiya, mga 2,600 na species an midbid pa sana.

An aripompon kaini pwedeng ginatos na ribo asin aboton pang milyon. Kaya kaini laboton asin ubuson an mga hariging kahoy maski matagas arog kan hamòrawon asin yakal, asin nakakalabot pa ngane sa semento.

## Mga panluwas na takod

* University of Nebraska page on Termites Archived 2006-01-16 at the Wayback Machine.
* Termite Fact Sheet highlighting species, habits, habitats and threats
* Know More About Termites Archived 2012-10-19 at the Wayback Machine. Termites - How To Cope and its Treatment Cost | andizulkarnain.com
* A summary of termite control methods Archived 2014-08-10 at the Wayback Machine.
* University of California advice on Drywood Termites
* Termite Pest Control Information - USA National Pesticide Information Center
* Catalogue of the termites of the World
* Pictures of termites Archived 2010-06-04 at the Wayback Machine.
* Transitional Species in Insect Evolution
* Cretaceous Termites and Soil Phosphorus
* Beneficial Uses of Termites Archived 2008-04-05 at the Wayback Machine.
* Texas A&M University Department of Entomology - Center for Urban & Structural Entomology Archived 2007-07-31 at the Wayback Machine.
* The Soul of the White Ant - Eugène N. Marais
* Termite Terminology - a glossary of terms
* Urban Entomology Program University of Toronto Archived 2009-02-16 at the Wayback Machine.
* List of Termite Types Archived 2010-07-26 at the Wayback Machine.

## Toltolan
# Londres

Tarag'ning ladawan kan Londres
Mapa kan Reyna Unido pinapaheling kun saen an kinamomogtakan kan Londres
**Londres** an kapitolyo kan Inglaterra asin Reyno Unido. An pangaran kaini hale sa sarong gurang asin (sa enot na panahon, sadit) na banwa na timinubo sa gilid kan salog na Tamesis. Pero sa ngonyan na panahon, an muyang sabihon kan Londres sarong dakolang metropolong Europeo na sakop an mga dating manlaenlaen na banwa asin ciudad.

Mga sobrang duwang ribong taon na an Londres na banwang importante. Ngunyan ini an sarô sa pinakámakusog na sentro kan negosyo, pinansya asin kultura sa enterong kinàban asin an inpluwensya kaini sa politiko, edukasyon, osyo, prensa, moda, asin mga arte ay nagtatabang sa pagkagibo kaini na sarong ciudad na pankinaban (global city).

An Londres an pinaká matawong ciudad sa Union Europea. Sa taon na 2007, mga 7.7 milyon na katawo an nakaistar sa laog kan mismong Londres sana. Kung tutuusun an enterong lugar na palibot (metropolitan area) maabot sa 14 milyon an nakairog didgi.

An Londres sentrong pankinaban kan mga transporte. Igwa didging limang panlayogan na internasyonal asin sarong dakolang puerto. An panlayogan kan Heathrow ay an pinakámaigos (busiest) na panlayogang internasyonal sa kinàban. An London Underground ay an pinaká dakolang sistemang tren na panciudad sa enterong Europa.

Mayor na destinasyon ining cuidad para sa mga turista. An pinika bistong monumento digdi ay an Houses of Parliament, Tower Bridge, an Torre nin Londres, Westminster Abbey, Palasyo nin Buckingham asin an London Eye. An pinaká bistong museo an British Museum asin an National Gallery. An salog na Tamesis ay nagbubulos (flows) hale sa sur-sunlopan pasiring sa subangan.

## Heograpiya asin Klima

An klima nin Londres ay templado asin an kauranan (precipitation) sadit sana an pagkaiba sa mga bulan kan taon. An pinaká mainit na bulan ay Hulyo asin Agosto. An temperatura kaini ay hale sa 13.6C abot sa 22.8C. Enero asin Pebrero an pinakámaliput na bulan na may temperatura na hale sa 2.4C abot sa 7.9C. An pinakámainit na aldaw na narehistro sa enterong istorya kan Londres sa 10 nin Agosto, 2003 ta nagabot sa 38.1C an temperatura. An pinakámalipot na aldaw ay sa 26 nin Enero, 1795 ta bumaba an termometro sa (menos) -21.1C.
# National Register of Historic Places

An plake kan Rehistro Nasyonal
HIro nin relo:edipisyo, estruktura, bagay asin sityo
An **Rehistro Nasyonalkan mga Historikong Lugar** kan Estados Unidos iyo idtong lista kan gobyerno federal nin Estados Unidos na hayag sinasakop an mga distrito, mga sityo, edipisyo, estruktura, asin mga bagay na maninigong masaray asin mati'mos o mamantener na an mga ini dai magkawarara, magkararaot, asin makaag sa marhay na kamugtakan. Kun an sarong pagrorogaring o propyedad nakalista sa Rehistro Nasyonal o yaon man sa laog kan Distrito Historiko, ini pwede maka'awod nin insentibo sa buhis batay sa ginagasto sa pagpreserbar kan nasambit na bagay o estruktura.

An pagkaaprobar kan Akto nin Preserbasyon Historiko Nasyonal kan 1966 nagtogdas kan Rehistro Nasyonal asin an proseso kaini sa pagdugang kan arinman na propyedad. Sa lampas sarong milyon na rogaring sa Rehistro Nasyonal, an 80,000 kaini nakalista indibidwal. An natatada mga nakakaambag na mga rekursos sa laog kan distrito historiko. Taon-taon mga 30,000 na pagrorogaring an nadadagdag sa Rehistro Nasyonal, parte man kan distrito o indibidwal na nakatala.

## Galeriya

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Toltolan