Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Roma

**Roma**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |

**Roma** an kapitolyo kan Italya asin nin Rehiyon nin Latium. Ini an pinaká matawong ciudad sa nacion asin igwa ining 2.87 milyon na katawo (2017).

Bistado an Roma sa enterong kinàban sa mga monumento kaini asin sa dakolang importansya kan ciudad sa uusipon nin kinàban. Ini an harong nin Iglesia Katoliko ta digdi nakamogtak an Ciudad nin Vaticano, an pinaká sadit na nacion na independente sa kinàban.

An Roma ay sarô sa sentrong pankinaban nin turismo asin an sentro nin ciudad ay sarô sa mga World Heritage Site na pinangaran nin UNESCO.

## Uusipon

Segun sa tradisyon, an pagpoon kan banwa nin Roma ay sa Abril 23, 753 antes ni Hesukristo. Ini an nagin kapital nin Imperio Romano asin pigaapud ining *Caput Mundi* sa tataramon na Latin. Nagin kapital ini kan Reyno nin Italia sa 1871 asin sa 1946 nin bagong Republika nin Italia.

## Transporte

Mga Panlayogan

Tulo an panlayogang nin Roma: Panlayogan Internasyonal ni Leonardo Da Vinci (na mas bistado sa pangaran nin Fiumicino), Panlayogan Internasyonal nin Giovan Battista Pastine (na mas bistado sa pangaran nin Ciampino) asin an Panlayogan nin Urbe.

## Unibersidad

* Unibersidad Niccolò Cusano
# 1982

An **1982** sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.

## Enero

## Pebrero

## Marso

## Abril

## Mayo

## Hunyo

## Hulyo

## Agosto

* Agosto 15 - Pigbungsod an Bikol Musical Festival kan Bikol Heritage Foundation.

## Septyembre

## Oktobre

## Nobyembre

## Desyembre
# Partido Republikano kan Estados Unidos

An logo kan Partido Republikano
Abraham Lincoln, an pinaka'enot na Republikanong Presidente (1861–1865).
An **Partido Republikano kan Estados Unidos** iyo an saro sa kontemporaryo asin mayor na partido pulitika sa Estados Unidos na kabali na diyan an Partido Demokrata. Inaapod man na **GOP** (**Grand Old Party**, *Dakulang Gurangan na Partido*), ini tinogdas kan mga aktibistang nagkokontra sa paglakop kan kaoripnan, kan taon 1854. An plataporma kan Partidong ini parati pinanalmingan an konserbatismo kan mga Amerikano sa spectrum kan pulitika sa nasyon na ini. Sinasabing konsiderado ining *center-right*, o sentro-patoo, bakong arog kan mga Demokrata na mas sentro-pawala.

An Partido Republikano igwang ikaduwang pinakadakul na rehistradong botante na, kan taon 2004, nag'aabot sa 55 milyon, bagay na narepresentar kan saro-katolohan kan elektorado. Sa ika-112 na Kongreso, nabotohan kan 2010, an Partidong ini nakakua kan mayoriyang mga tukawan sa Kamara de Representante (242/435), asin minoriya sa Senado (47/100). An Partido kapot an mas dakul na gobernatura (29/50), asin siring man, kapot an dakul na lehislatura sa mga estado asin an kontrol nin sarong kamara sa limang estado.

## Mga panluwas na takod

* Republican National Committee — opisyal na websayt
* Senate Republican Conference
* House Republican Conference
* National Republican Senatorial Committee
* National Republican Congressional Committee
* Republican Governors Association
* Republican State Leadership Committee Archived 2020-12-08 at the Wayback Machine.
* National Black Republican Association Archived 2015-08-14 at the Wayback Machine.
* Republicans Abroad International
* Young Republican National Federation
* College Republican National Committee
* 2008 National Platform Archived 2011-05-11 at the Wayback Machine. (PDF), \*HTML version
* 2004 National Platform
# Enero 20

**Enero 20** an ika-20ng aldaw kan taon sa Gregoryanong kalendaryo. Igwang natatadang 345 na aldaw sagkod kan katapusan nin taon (346 sa mga ogdong taon). An sinundan na aldaw iyo Enero 19.

## Mga panyayari

* 2001
	+ Pinababa sa pagkapresidente kan Filipinas si Joseph Estrada.
	+ Nanumpa na ika-41ng presidente kan Estados Unidos si George W. Bush.

## Mga kamundagan

## Mga kagadanan

* 1953 - Casimiro Perfecto, Bikolanong parasurat (kam. 1873)

## Mga panluwas na takod

* BBC: On This Day
# 1639

An **1639** sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.

## Enero

## Pebrero

## Marso

## Abril

## Mayo

## Hunyo

## Hulyo

## Agosto

## Septyembre

## Oktobre

## Nobyembre

## Desyembre
# Imperyong Britaniko

| **British Empire** |
| --- |
|

Bandera |
| Areas of the world that were part of the British Empire with current British Overseas Territories underlined in red. Mandates and protected states are shown in a lighter shade. |

An **Imperyong Britaniko** kompwesto an dominions, colonies, protectorates, mandates, asin iba pang territories pinamayuhan o pigpapamahalaan kan United Kingdom asin an saiyang predecessor states. Nagpoon iyan sa overseas possessions asin trading posts inistabilisar kan England kaidtong huring ika-16 asin amay na ika-17 na siglo. Sa saiyang kalangkawan kaidtong ika-19 asin amay na ika-20 na siglo, iyo iyan an huring pinakadakulang imperyo sa kasaysayan asin, sa laog kan siglo, iyo iyan an foremost global power. Kaidtong 1913, an Imperyong Britaniko held sway over 412 million people, 23 per cent kan populasyon sa kinaban sa panahon, and by 1920, it covered 35.5 million km2 (13.7 million sq mi), 24 per cent of the Earth's total land area. Bilang resulta, an saiyang konstitusyonal, legal, linguistic, asin cultural na legasiya nakalakop. Sa tuktok kan saiyang poder, ilinadawan iyan bilang "the empire on which the sun never sets", huli ta an saldang pirming nagkikintab sa kisera saro sa saiyang mga teritoryo.

## Toltolan
# Namibya

Wagayway kan Nambya
Eskudo de Armas

An mapa kan Aprikang Solnopan na kun saen ipinapaheling an kinamomogtakan kan Namibia
An **Namibya** (sa Afrikaans: Republiek van Namibië, Aleman: Republik Namibia) sarong nacion sa Aprikang Solnopan, na opisyalmente inaapod Republika nin Namibia. An saiyang pagdolonan sa solnopan iyo na an Kadagatan Atlantiko. Sa amnayan, kadolon niya Angola asin Zambia, sa subangan, kadolon niya an Botswana, sa solnopan asin subangan, kadolon niya an Aprika Sur. Nakamit niya an katalingkasan kan Marso 21, 1990 sa Aprika Sur pakatapos kan si inapod na Gerang Namibia para sa Katalingkasan. An kabesera kaini asin an pinakadakula siyudad iyo an Windhoek. An Namibia kaapil sa Sararong mga Banwa (UN), sa Southern African Development Community (SADC), sa Sararong Aprika (AU) asin sa Commonwealth of Nations.

An mga kalantadan kan Namibia poon pa soanoy na panahon binabanwa na kan mga Bushmen, Damara, asin Namagua. Dangan, paglaog kan ika-14ng siglo mga Bantu an nagdarayo sa saindang pagwarak sa kahiwasan kani. Kan 1884, ini nagin sakop kan Imperyal Aleman asin sundo Enot na Gerang Pangkinaban, ini nagdanay na kolonya kan Aleman. Kan 1920, an Liga nin mga Nasyon pigboot na an nasyon na ini mapairarom sa administrasyon kan Sur Aprika asin an huri pinangimbabaw saiyang mga leyes igdi. Masabi pa, pati polisya kani sa apartheid nangimbabaw sa Namibia.

Mga kariribokan, mga pag'alsa asin mga paghorot kan mga lider Aprikano iyo an nagpirit sa Mga Sararong Nasyon na kapotan direktamente an teritoryo nin Namibya. Binisto kan Nagsasararong Nasyon an South West Africa People's Organization (SWAP0) bilang iyo an lehitimong representante kan banwang Namibyano kan taon 1973. Alagad, sa panahon na ini an nag'aadministrar kan teritoryo iyo pa an Sur Aprika. Huli sa makuring kariribokan, an Sur Aprika nagkaag nin gobyernong interim sa Namibya kan 1985. Pero kan 1990, nakamit kan nasyon na ini an lubos na katalingkasan sa Sur Aprika, dai sana kabali igdi an Walvis Bay, asin mga Isla Penguin na kontrolado pa kan Sur Aprika abot 1994.

May populasyon an Namibia na kan 2009 tinatayang sobra sa 2,108,665 katawo. An sistema de gobyerno niya sarong demokrasyang mult-partidong parlamentaryo. Mayor na nasuporta asin nabuhay sa ekonomiya kan Namibya iyo an agrikultura, pagpapasto, turismo asin pagmimina. Sa pagmina, kabali diyan an pagminang diamante, uranium, bulawan, pirak asin mga base metal. Huli kan panggang na desyerto Namib, purakputak an populasyon asin iyo ini an saro sa bakong dusok na binabanwa sa kinaban. Haros kabanga kan populasyon yaon sa ibaba kan sukol nin internasyonal na linea nin kapobrehan. Nag'aaroroy man na gayo an nasyon na ini sa epekto kan HIV/AIDS, ta 15% gayo kan populasyon nin mga may tamang edad legal an naduktan na nin HIV kan 2007.

An mga rehiyonal na lenggwahe igding binibisto iyo an mga minasunod: Herero, Rukwangali, Silozi, Setswana, Damara/Nama, Afrikaans, Aleman, asin Oshiwambo.

## Toltolan

## Mga panluwas na takod

* [ Archived 2020-04-23 at the Wayback Machine. hale sa CIA World Factbook
* [ Namibia hale sa *UCB Libraries GovPubs*
* [ Key Development Forecasts for Namibia hale sa International Futures