Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Aprika

Mapa kan kinàban na ipinapahiling an kinamomogtakan kan Aprika
An Aprika sa luwas kan atmospera
An **Aprika** an ikaduwang pinakadakulà asin ikaduwang pinakamatawong kontinente sunod sa Asya. Sa sukol na 30,221,532 km² (11,668,545 mi²) kabali an katampad na mga isla okupado kaini an 6.0% kan kagabsan na ibabaw na parte kan kinàban (o 20.4% kan kadagaan na parte kaini). May haros 900 milyon katawo an nag-eerok digdi o an sobra halos 14% kan presenteng populasyon kan kinàban.

Nasusuway ini sa Europa, sa norte, kan Dagat Mediterranean; sa Asya, sa subangan, kan Kanal Suez asin Dagat Pula; sa Australya, sa subangan, kan Kadagatan Indio; asin sa Amerika, sa sulnopan, kan Kadagatan Atlantiko.

## An Unyon Aprikano

An Unyon Aprikano o *The African Union* (AU) sarong pederasyon nin 54ng estadong Aprikano liban sa Moroko. Namuknâ an unyon kan Hunyo 26, 2001 kun sain namumugtak an opisina kaini sa Addis Ababa, Etiyopya. Opisyal na nabilog ini kan Hulyo 9, 2002 bilang kasalihid kan Organisasyon kan Pagkakarasaro nin Aprikano (OAU).

## Toltolan
# Zoonosis

An **zoonosis** sarong nakakaulakit na hilang dara nin sarong pathogen (sarong nakakaulakit na ahente, arog nin bacterium, virus, parasito, o prion) na nagdakit hali sa sarong hayop (sa parate sarong bertebrado) pasiring sa sarong tawo. Sa parate, an inot na inulakitan na tawo nagpapaabot kan nakakaulakit na ahente sa dai mababa sa saro pang tawo, na na iyo man an maulakit sa iba.

Mayor na modernong mga hilang arog kan hilang na Ebola virus asin salmonellosis mga zoonosis. An HIV sarong hilang na zoonotic na ipinasa sa mga tawo kan inot na kabtang kan ika-20 siglo, alagad ngunyan nag-mutate na ini sa sarong lain na hilang nin tawo sana. An kadaklan na mga strain kan bird flu asin swine flu mga zoonosis, an mga virus na ini nagsasalak sa mga strains nin pantawong flu asin pwedeng magkawsa nin pandemya arog kan 1918 Spanish flu or an 2009 swine flu. An impeksyon na *taenia solium* saro sa mga napapabayaan na tropikal na hilang na igwang darang kahaditan sa publikong salud asin beterinarya sa mga endemikong rehiyon. An mga zoonosis pwedeng ikawsa nin raya nin mga pathogen arog kan kakaluwas pa sanang mga virus, bacteria, fungi asin mga parasito; sa 1,415 na midbid nang mga pathogens na nakakaulakit sa tawo, 61% an zoonotiko. Kadaklan sa mga hilang kan tawo guminikan sa mga hayop; minsan siring, mga hilang sana na parating imbweldo sa pagpasa gikan sa bakong tawo pasing sa tawo, an ibinibilang na direktang zoonosis.

An mga zoonosis igwa nin manlain-lain na moda nin transmisyon. Sa direktang zoonosis an hulang direktang naipapasa hali sa mga hayop pasiring sa mga tawo sa paagi nin mga midya arog baga nin duros (influenza) o paagi nin kagat asin laway (rabies). Sa kabaliktaran, an transmisyon pwede man na mangyari sa paagi nin intermediate na ispesye (na inaapod na vector), na nagdadara kan pathogen na dai nagkakahilang. Kun an mga tawo nag-uulakit sa mga hayop, iyan inaapod na reverse zoonosis o anthroponosis. An termino hali sa Gryego: ζῷον *zoon* "hayop" asin νόσος *nosos* "hilang".

An henetika kan host may mahalagang kabtang sa pagdeterminar kun arin na mga virus kan hayop an makagigibo nin mga kopya kan sadiri ninda sa hawak nin tawo. An mga peligrosong virus nin hayop iyo an mga nangangaipo nin dikit na mutation tanganing ireplikar an mga sadiri ninda sa selula nin tawo. Peligroso an mga virus na ini huli ta an kinakaipuhan na mga kombinasyon nin mga mutasyon tibaad biglang lumangkaw sa natural na reservoir.

## Susugan
# Benesuela

An wagayway kan Venezuela
An eskudo de armas
An **Benesuela** (sa Espanyol: *Venezuela*) na igwa nin opisyal na ngaran na **Bolibaryanong Republika kan Benesuela** (sa Espanyol: *República Bolivariana de Venezuela*), sarong nasyon sa Amerika nin Sur.
# Salang

An pan-ibabang na *salang* kan tawo pag hiniling sa wala
An **salang** (Ingles: *jaw*) iyo an ano man na manig-ibong na kabtang kan ngimot na ginagamit na laogan nin kakanon. An katagang salang iyo man an iinaaplikar sa kabilogan kan mga estruktura na minakompuesto sa sokmolan kan ngoso asin nagseserbing pambukas asin pansara kaiyan asin kabtang kan plano sa hawak nin mga tawo asin sa kadaklan na hayop.
# Tigre

| Tigre Temporal range: Early Pleistocene – Present
PreЄ
Є
O
S
D
C
P
T
J
K
Pg
N
↓ |
| --- |
|  |
| A Bengal tigress in Kanha Tiger Reserve, India |
| Conservation status |
|  Endangered  (IUCN 3.1) |
| CITES Appendix I (CITES) |
| Sayantipiko na klasipikasyon  |
| Kahadean: | Animalia |
| Paylo: | Chordata |
| Orden: | Carnivora |
| Suborden: | Feliformia |
| Pamilya: | Felidae |
| Subpamilya: | Pantherinae |
| Genus: | *Panthera* |
| Espesyes: | Template:Taxonomy/PantheraP. tigris |
| Ngaran binomyal |
| **Template:Taxonomy/Panthera*Panthera tigris (Linnaeus, 1758) |
| Subspecies |
| * *P. t. tigris*
* *P. t. sondaica*
* †*P. t. acutidens*
* †*P. t. soloensis*
* †*P. t. trinilensis*
 |
|  |
| Tiger distribution as of 2022 |
| Sinonimo |
| * *Felis tigris*  Linnaeus, 1758
* *Tigris striatus*  Severtzov, 1858
* *Tigris regalis*  Gray, 1867
 |

An **tigre** (*Panthera tigris*) sarong dakulang pusa asin miyembro kan genus na Panthera tubong Asya. Igwa ining makusog, maskuladong hawak na may dakulang payo asin mga kuko, halabang ikog asin kolor kahel na barahibo na may itom, kadaklan patindog na mga guhit.
# Sekswal na dimorpismo

Mandarin ducks, lalaki (wala) asin babaye (too), pigpapahiling an dramatikong pagkakalaen sa balukag sa pag-ultanan kan sexes, sarong manipestasyon nin sexual dimorphism
An **Sexual dimorphism** iyo an kamugtakan na kun saen an sexes kan parehong espesye nagpapahiling nin magkalaen na morphological na karakteristiko, kabali an mga karakteristikong bakong direktang embwelto sa reproduksyon. Nangyayari an kamugtakan na iyan sa kadaklan na dioecious species, na kompwesto nin mga hayop asin ibang mga tinanom.

## Toltolan