Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Шотландтар

*Шотландтар*|

**1-се рәт:** А. Г. Белл • Джозеф Блэк • Роберт Брюс • Роберт Бёрнс
**2-се рәт:** Джордж Фрэзер • Макбет • Эндрю Карнеги • Эндрю Карнеги • Шон Коннери
**3-сө рәт:** Кеннет I • Алекс Фергюсон • Александр Флеминг • Конрад Аденауэр • Дебора Керр
**4-се рәт:** Билли Коннолли • Дэвид Юм • Джеймс Геттон • Яков I һәм Яков VI
**5-се рәт:** Джеймс Макферсон • Давид Ливингстон • Мария Стюарт • Джеймс Максвелл
**6-сы рәт:** Джеймс Уатт • Юэн Макгрегор • Энди Маррей • Екатерина II • Уильям Рамзай
**7-се рәт:** Иоанн Дунс Скот • Адам Смит • Уильям Уоллес • Маргарита Шотландияның |
| Үҙ атамаһы | *Scots*, *Albannaich* |
| Һаны һәм йәшәгән урыны |
| **Барлығы:28–40 миллион**  Шотландия 4 446 000 (2011)
 АҠШ: 6 006 955 шотландтар һәм 5 393 554 шотланд-ирландтар
 Канада: 4 719 850
 Австралия: 1 792 600
 Англия:  795 000
 Төньяҡ Ирландия:  760 620
 Аргентина:  100 000
 Чили:  80 000
 Франция:  45 000
 Польша:  15 000
 Яңы Зеландия:  760 620
 Мэн утрауы:  2 403 |
| Тел | гэл, инглиз-шотланд, инглиз |
| Дин |
пресвитерианство, англиканство, католицизм
 |
| Раса тибы |
европеоид расаһы
 |
| Туғандаш халыҡтар |
Ирландтар, Гэлдар, Уэльстар
 |
| Килеп сығышы |
Боронғо кельттар
 |

**Шотландтар** (ингл. Scots, гэл. Albannaich) — Шотландияның төп халҡы. Дөйөм һаны — 28—40 миллион. Милли теле — гэл һәм инглиз-шотланд телдәре.

## Айырыу

Шотландтар АҠШ-та,
0.0-0.9 %
1.0-1.7 %
1.8-2.7 %
2.8-4.2 %
4.3-9.1 %
Күп шотландтар Шотландиянан ситтә йәшәй. Шотландтарың ҙур ғына ойошмалары АҠШ-та (яҡынса 6 006 955 шотландтар һәм 5 393 554 шотланд-ирландтар), Канадала (4 719 850 кеше), Австралияла (1 792 600 кеше), Англияла (795 000 кеше), Төньяҡ Ирландияла (760 620 кеше) һәм Аргентинала (100 000 кеше) йәшәй. Күп һанлы нимес төркөмдәре Чилила (80 000 кеше), Францияла (45 000 кеше), Польшала (15 000 кеше), Яңы Зеландияла (760 620) һәм Мэн утрауыында (2403 кеше) бар.

### Ирҙәр кейеме

Шотланд ирҙәр кейеме, Онтарио, Канада
## Дин

Дингә ышаныусылар — протестанттар (пресвитериан сиркәүе) һәм 15-17 % католиктәр.

## Теле

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт

* *Ritchie, A.* Invaders of Scotland / A. Ritchie, D.J. Breeze. — HMSO, 1991. — ISBN 0-11-494136-X.
* *Armitage, D.* ‘The Scottish Diaspora’ in Jenny Wormald (ed.) // Scotland: A History. — Oxford : Oxford UP, 2005. — ISBN 0-19-820615-1.
# Изолиния

|  |
| --- |
| Изолиния |
| бор. юнан. *ἴσογράμμα* |
|  |
| Ҡайҙа өйрәнелә | геология, климатология[d] һәм топография[d] |
| Тасуирлау биттәре | phrontistery.info/contou… |
|  Изолиния Викимилектә |

Построение изогипсы
**Изоли́ния**, йәки **кимәл линияһы (функцияһы)** (бор. юнан. *ισος* — «тигеҙ, тиң») — картала, һыҙмала, схемала йәки графикта линияны сағылдырған шартлы билдәләнеш, уның һәр нөктәһендә үлсәнеүсе дәүмәл бер үк төрлө мәғәнәлә һаҡлана. Изолиниялар — ике үҙгәреүсән дәүмәлдең яҫылыҡта һанлы функцияһын күрһәтеү ысулы.

## Изолиния төрҙәре

Европала уртаса йыллыҡ температураларҙың метеорологик изотермалары
Идеаль газда изотерма процестарының графиктары
* Изоанемона — елдең бер төрлө уртаса йыллыҡ тиҙлеге линияһы.
* Изобаза — картала амплитудалары тигеҙ булған нөктәләрҙе һәм яңы тектоник хәрәкәттәрҙең йүнәлештәрен берләштергән линия.
* Изобара — бер төрлө баҫымлы изолиния:
	+ термодинамикала изобара — изобара процесы графигы;
	+ метеорологияла изобара — картала баҫымдың теге йәки был сиге менән тоташҡан өлкәне билдәлгән линия.
* Изобата — картала, йәки планда һыу ятҡылығының (күлдәр, диңгеҙҙәр) бер төрлө тәрәнлектәге нөктәләрен тоташтырған линия.
* Изогалина — география картаһында һыуҙың тоҙлолоғо бер төрлө булған нөктәләрҙе тоташтырыған линия.
* Изогиета — атмосферала яуым-төшөмдөң бер төрлө яуыуы изолинияһы.
* Изогипса (горизонталь) — бер төрлө бейеклектәр изолинияһы (ғәҙәттә топографик картала рельефты һүрәтләү өсөн ҡулланыла).
* Изогона — ниндәй ҙә булһа физик дәүмәлдәрҙе ориентирлау өсөн изолиния.
* Изодинама (изо … һәм грексанан dynamis — көс) — магнит карталарҙа ерҙең магнит яланының йәки уның составындағыларҙың (горизонталь, вертикаль һ. б.) тулы көсөргәнеше изолинияһы.
* Изотерма — бер төрлө температуралар изолинияһы:
	+ термодинамикала изотерма — изотермик процесс графигы;
	+ метеорологияла изотерма — картала теге йәки был температура сиге менән тоташҡан өлкәне билдәләгән линия.
* Изокванта — етештереү факторҙарына бәйле бер төрлө күләмдә продукт етештереү изолинияһы.
* Изокоста — бер төрлө дөйөм аҡсаға һатып алырға мөмкин булған етештереү факторҙары комбинацияһын күрһәткән линия.
* Изопахита — тау тоҡомдары ҡатламының бер төрлө ҡеүәттәре изолинияһы.
* Изотаха — елдең бер төрлө тиҙлеге изолинияһы (максималь елдәр картаһында).
* Изохора — бер төрлө күләмдәр изолинияһы.

## Бергштрих

**Бергштрих** — изолинияға перпендикуляр рәүештә үткәрелгән һәм ирекле осо менән изолиниялар менән билдәләнгән дәүмәлдең кәмей барыу йүнәлешенә күрһәткән һыҙыҡса (изогипс һәм изобат өсөн — ауышлыҡтың ҡайһы йүнәлештә түбәнәйеүенә ҡарап). Тәүҙә бергштрих ерҙең рельефын горизонталь һыҙыҡтар менән күрһәтеү, ауышлыҡтың йүнәлешен еңелерәк билдәләү өсөн ҡулланыла.

## Шулай уҡ ҡара

* Градиент
* Изоповерхность
* Marching squares

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

* На Викискладе есть медиафайлы по теме Contour lines
* *Воейков А. И.* Изолинии // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* glossary.ru// Изолиния  2008 йыл 20 февраль архивланған..