Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Викимедиа фонды

WMF логотипы
**Викимедиа фонды** (ингл. Wikimedia Foundation йә ҡыҫҡа **WMF**) — табышһыҙ партнерлыҡ, шәфҡәтлек ойошмаһы, Википедия, Викиһүҙлек, Викиөҙөмтә, Викимилек вики-проектарына ярҙам итә. Викимедиа фондының штаб-фатиры Сан-Францискола урынлашҡан (Калифорния штаты). Рәсәй Федерацияһы территорияһында ҡулланыу өсөн ирекле энциклопедик, белем биреү һәм башҡа кешелек тарафынан тупланған мәғлүмәтте төҙөү һәм таратыу менән бәйле төҙөлгән проекттар үҫеше өсөн барлыҡҡа килгән.

## Проектар

* Википедия — ирекле энциклопедия.
* Викиһүҙлек — функциональ һүҙлек.
* Викикитапхана — ‎асыҡ контентлы китапхана.
* Мета-вики — вики-проекттар эшмәкәрлеген координациялаған проект.
* Викитөрҙәр — ‎биология буйынса белешмә.
* Викияңылыҡтар — ирекле текслы яңылыҡтар.
* Викиуниверситет — ирекле уҡытыу материалдары һәм курстары.
* Викимилек — медиафайлдар һаҡлау урыны.
* Викиөҙөмтә — өҙөмтәләр йыйылмаһы.

## Иҫкәртмә

## Һылтанмалар

---

**«Викимедиа фонды» проекттар**

Википедия • Викиһүҙлек • Викикитапхана • Мета-вики • Викитөрҙәр • Викикитап • Викияңылыҡтар • Викиверситет • Викимилек • Викиөҙөмтә

---

## Тағы ҡара

* Ҡалып:Навигация ҡап

*Был тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ*.
# 1965 йыл

| Йылдар
 |
| --- |
|  1961 · 1962 · 1963 · 1964 —  **1965**  — 1966 · 1967 · 1968 · 1969
 |
| Ун йыллыҡтар
 |
| 1940-се йылдар · 1950-се йылдар — **1960-се йылдар** — 1970-се йылдар · 1980-се йылдар |
| Быуаттар
 |
| XIX быуат — **XX быуат** — XXI быуат
 |

|  |
| --- |
| II мең йыллыҡ
 |
| XVIII быуат — XIX быуат — **XX быуат** — XXI быуат — XXII быуат
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1890-се йылдар |  1890
 |  1891
 |  1892
 |  1893
 |  1894
 |  1895
 |  1896
 |  1897
 |  1898
 |  1899
 |
|  |
| 1900-се йылдар |  1900
 |  1901
 |  1902
 |  1903
 |  1904
 |  1905
 |  1906
 |  1907
 |  1908
 |  1909
 |
| 1910-се йылдар |  1910
 |  1911
 |  1912
 |  1913
 |  1914
 |  1915
 |  1916
 |  1917
 |  1918
 |  1919
 |
| 1920-се йылдар |  1920
 |  1921
 |  1922
 |  1923
 |  1924
 |  1925
 |  1926
 |  1927
 |  1928
 |  1929
 |
| 1930-се йылдар |  1930
 |  1931
 |  1932
 |  1933
 |  1934
 |  1935
 |  1936
 |  1937
 |  1938
 |  1939
 |
| 1940-се йылдар |  1940
 |  1941
 |  1942
 |  1943
 |  1944
 |  1945
 |  1946
 |  1947
 |  1948
 |  1949
 |
| 1950-се йылдар |  1950
 |  1951
 |  1952
 |  1953
 |  1954
 |  1955
 |  1956
 |  1957
 |  1958
 |  1959
 |
| 1960-се йылдар |  1960
 |  1961
 |  1962
 |  1963
 |  1964
 |  1965
 |  1966
 |  1967
 |  1968
 |  1969
 |
| 1970-се йылдар |  1970
 |  1971
 |  1972
 |  1973
 |  1974
 |  1975
 |  1976
 |  1977
 |  1978
 |  1979
 |
| 1980-се йылдар |  1980
 |  1981
 |  1982
 |  1983
 |  1984
 |  1985
 |  1986
 |  1987
 |  1988
 |  1989
 |
| 1990-се йылдар |  1990
 |  1991
 |  1992
 |  1993
 |  1994
 |  1995
 |  1996
 |  1997
 |  1998
 |  1999
 |
|  |
| 2000-се йылдар |  2000
 |  2001
 |  2002
 |  2003
 |  2004
 |  2005
 |  2006
 |  2007
 |  2008
 |  2009
 |

 |
| Хронологик таблица
 |

**1965 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә:**| Григориан стилендә | 1965 *MCMLXV* |
| Юлиан стилендә | 1964 — 1965 ( 14 ғинуар) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2717 — 2718 ( 4 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7473 — 7474 ( 14 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары  | 5725 — 5726
ה'תשכ"ה — ה'תשכ"ו |
| Мосолман календары | 1385 — 1386 |
| Боронғо әрмән календары | 1414 *ԹՎ ՌՆԺԴ*
 |
| Ҡытай календары | 4661 — 4662 (с 1 февраль) 甲辰 — 乙巳 синий дракон — синяя змея |
| Эфиопа календары | 1957 — 1958 |
| Боронғо һинд календары |  |
| - *Викрам самват* | 2021 — 2022 |
| - *Шака самват* | 1887 — 1888 |
| Иран календары | 1343 — 1344 |

**1965 (бер мең туғыҙ йөҙ алтмыш бишенсе) йыл** — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса йома көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1965 йылы, 2 мең йыллыҡтың 965 йылы, XX быуаттың 65 йылы, XX быуаттың 7 ун йыллығының 5 йылы, 1960 йылдарҙың 6 йылы.

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар

* Шиһапов Зиннур Хәйҙәр улы, башҡорт ғалимы, генетик, биология фәндәре докторы (2006), профессор, 1998 йылдан Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Ботаника баҡсаһы—институты директоры һәм бер үк ваҡытта 2006 йылдан — Өфө ғилми үҙәгенең рәйес урынбаҫары.

## Вафат булғандар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

  1965 йыл  1965 йылда барлыҡҡа килгәндәр  1965 йылда вафат булғандар  1965 йылда тыуғандар 1965 йыл
# Серб тәреһе

|  |
| --- |
| Серб тәреһе |
|  |
| Иконографический атрибут | ⁜[d] |
| Әҫәрҙең теле | сиркәү-славян теле[d] |
| Һүрәтләнгән объект | firesteel[d] һәм ⁜[d] |
|  |
| Омоглиф | ꒌ[d] |
|  Серб тәреһе Викимилектә |

Серб православ сиркәүе гербында тәре
**Серб тәреһе** (сер. Српски крст, шулай уҡ серб атамаһы *Оцилола* ҡулланыла) — Сербия, серб халҡы һәм Серб православие сиркәүе символы. Грек тәреһенән (тигеҙ яҡлы) ғибәрәт, мөйөштәренә дүрт стилләштерелгән *Ͻ* һәм *С*-тибындағы саҡматаш һүрәтләнгән.

Палелогтар династияһы флагында серб гербының прообразы
Тәренең бындай формаһы тәүҙә Византия империяһында ҡулланыла; Византия вариантында флагҡа серб саҡматашы урынына дүрт В (вита) хәрефе ҡуйылған була, ул Византия девизын «Βασιλεὺς Βασιλέων, Βασιλευόντων Βασιλεύων» («Батшалар батшаһы, батшалар өҫтөнән хакимлыҡ итеүсе»). Әммә хәҙерге Сербияла дүрт саҡматаш ҡайһы берҙә, дүрт С хәрефе, тип аңлатыла, тимәк девиз түбәндәгесә була: «Само слога Сбрина Спасава» («Тик берҙәмлек кенә сербтарҙы ҡотҡарасаҡ»).

СР Сербия СР-ы гербы
Серб тәреһе Сербияның гербында һәм флагында, шулай уҡ Сербия православие сиркәүе флагында ла һүрәтләнгән. Сербия СР-һы гербында тәреһеҙ дүрт саҡматаш һүрәте төшөрөлгән булған.

Серб тәреһен ҡайһы берҙә милли баш кейеме черногор капаһының тепелакеһында (өҫкө өлөшө) сигелә.

## Иҫкәрмәләр
# Геральдика

Герб төшөрөлгән кейем кейгән Франция короле. XV быуаттың 30-сы йылдары.
**Гера́льдика(һуңғы дәүер лат. heraldica, heraldus - «һөрән һалыусы» һүҙенән)* — гербтарҙы өрәнеү менән шөғөлләнә торған ярҙамсы тарихи фән. Гербтарҙың килеп сығышы, уларҙы танып белеү, төҙөү, ҡабул итеү һәм файҙаланыу ҡағиҙәләре, герб эмблемаларын һүрәтләү алымдары менән шөғөлләнеүсе белемдәр тармағы булараҡ, геральдикаға герольдтар («геральдика» һүҙе уларҙан алына) - һарай церемонияләрын ойоштороусылар нигеҙ һала. Геральдика, фән булараҡ, башлыса, Европала үҫеш ала, әмма Азияла ла герб тамғаларын төҙөү тураһындағы белемдәр таралған була: улар X−XII быуаттарҙа төрки яҙма традицияһында, Алтын Урҙа хандарының ярлыҡау акттарында һәм юлламаларында ҡулланыла.

Ҡайһы бер ғалимдәр европалылар был белемдәрҙе тәре яуҙары ваҡытында үҙләштергән тип һанай. 14 быуатта Европа илдәрендә геральдикуның теоретик һәм ғәмәли мәсьәләләре менән шөғөлләнеүсе ойошмалар − герольдиялар барлыҡҡа килә. Рәсәйҙә геральдика 17 быуатта ойоша башлай. 1722 йылда Герольдмейстерлыҡ контораһы төҙөлә; һуңынан уның вазифалары Сенаттың Герб бүлексәһенә күсә. 1918 йылда Герб бүлексәһе Петроград тарих архивының гербтар музейы итеп үҙгәртелә. Геральдикуның үҫеше тарих фәненең, айырым алғанда, ярҙамсы тарихи фәндәрҙең үҫешенә бәйле рәүештә бара. Европала беренсе геральдика кафедраһы 1706 йылда Берлинда асыла. Рәсәйҙә геральдика кафедраһы 1726 йылда Петербург Фәндәр академияһы ҡаршыһында ойошторола. Ярҙамсы тарихи фән булараҡ, геральдика материаль культураны, мәҙәниәттә өйрәнгәндә, матди ҡомартҡыларҙың ниндәй даирәгә ҡарауын, осорон, эшләнеү урынын һ.б. детальдәрҙе асыҡлағанда, шулай уҡ яҙма сығанаҡтарҙы барлағанда ҙур әһәмиәткә эйә.

Геральдика археология, нумизматика, сфрагистика һ.б. тарихи фәндәр, айырыуса генеалогия (Шәжәрә) менән тығыҙ бәйләнгән. Хәҙерге ваҡытта геральдика менән шөғөлләнеүсе махсус йәмғиәттәр, үҙәктәр бар. 1994 йылда Рәсәй Федерацияһы Президенты ҡаршыһында Дәүләт геро́льдияһы (1999 йылдан Геральдика советы) ойошторола, ул хәҙерге Рәсәйҙә геральдика мәсьәләләре менән шөғөлләнә. Уның вазифаларына шулай уҡ Рәсәй Федерацияһы субъекттары йәки ерле үҙ идара органдары тарафынан булдырылған рәсми символдар һәм айырымлау билдәләре проекттарын тикшереү ҙә керә.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар

* Татар энциклопедияһы  2013 йыл 7 декабрь архивланған.  (тат.)

* *Винклер П. П.* Герб, гербоведение // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.).
* Главы из книги на сайте «Геральдика.Ру» // *Медведев М. Ю.* Геральдика или истинная наука о гербах. — СПб.: Гербы и флаги, 2008.