Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Сэмюэл Беккет

|  |
| --- |
| Сэмюэл Беккет |
| Samuel Barclay Beckett |
|
Сэмюэл Беккет в 1977 году |
| Тыуған көнө: | 13 апрель 1906({{padleft:1906|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:13|2|0}}) |
| Тыуған урыны: |
Дублин, Ирландия
 |
| Вафат булған көнө: | 22 декабрь 1989({{padleft:1989|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:22|2|0}}) (83 йәш) |
| Вафат булған урыны: |
Париж, Франция
 |
| Эшмәкәрлеге: |
шағир, драматург |
| Ижад йылдары: |
1929—1989
 |
| Йүнәлеше: |
модернизм, театр абсурда
 |
| Дебют: |
«Больше лает, чем кусает»
 |
| Премиялары: | Нобелевская премия (1969) |
| Әҫәрҙәре Lib.ru сайтында |
|  |

**Сэмюэл Беккет** (ингл. Samuel Beckett) (13 апрель 1906 йыл — 22 декабрь 1989 йыл) — ирланд яҙыусыһы, шағир һәм драматург. Инглиз һәм француз телендә яҙған. Әҙәби тәржемәсе булараҡ та танылған. Эжен Ионеско менән бергә «Абсурд театры»на нигеҙ һалған. 1969 йылда әҙәбиәт буйынса Нобель премияһы лауреаты.

Сэмюэл Беккет Ирландияның баш ҡалаһы Дублинда 1906 йылда тыуған. 1937 йылда Парижға күсә; Икенсе бөтә донъя һуғышы ваҡытында Францияның Ҡаршылыҡ хәрәкәтенә ҡатнаша. Ҡатыны Сюзанна менән һуңғы көндәренә хәтлем Парижда тора.

Иң билдәле пьесаhы «Годоны көткәндә» (франц. *En attendant Godot*) тип атала; ул күп тапҡыр сәхнәлә ҡуйылған һәм телевидениела күрһәтелгән. Сэмюэл Беккеттың әҫәрәренә яңы заманса әҙәби алымдар, фәлсәфәүи ҡараш, минимализм һәм пессимизм хас.

1958 йылда «Крепптың һуңғы яҙған таҫмаһы» (ингл. Krapp’s Last Tape) тигән пьесаһы донъя күрә. Был пьесала Бэккетт яңғыҙлыҡ, ҡартайыу һәм үлем темаларын тасуирлай.

Сэмюэл Беккет 1989 йылдың 22 декабрендә үлә. Бөгөн ул донъяның киң танылған драматургтарының береhе булып hанала.

{{|es}}
{{|tr}}
# Калькутта университеты

**Калькутта университеты** (бенг. কলিকাতা বিশ্ববিদ্যালয়, англ. University of Calcutta) —  Һиндостандың иң боронғо һәм иң ҙур университеттарҙың береһе. 1857 йылдың 24 ғинуарында Калькутта ҡалаһында —  Британиялы Һиндостандың баш ҡалаһында барлыҡҡа килә. Калькутта университеты эсенә шулай уҡ төрлө колледждар инә: президентлы (1855 йылда барлыҡҡа килә), санскрита (1824 йылда барлыҡҡа килә), Бехтун исемендәге колледж (1949 йылда барлыҡҡа килә), Дэвтон колледжы (1823 йылда барлыҡҡа килә, христиан ғаиләһенән егеттәргә белем биргән), «Да Мартиньер» (1836 йылда генерал К.Мартин нигеҙ һала.), мосолман мәҙрәсә- колледжы (1781 йылда барлыҡҡа килгән) һәм  әрмән колледжы (1821 йылда әрмән байҙарының общинаһы менән ойошторолған).  Шулай уҡ университетың уға бойоролған мәктәптәре бар, мәктәптәр һәм колледждар менән бергә һанаһаң, унда 200 меңдән ашыу кеше уҡый. Китапхпнаһында 1972 йылда 430 мең китап һаналған, шулай уҡ университетың үҙ обсерваторияһы булған (1875 йылда барлыҡҡа килгән).

Һиндостандың үҙендә уҡыу йорто «биш йондоҙло унивеситет» тип данлана. Калькутта университетынан дүрт Нобель лауреаты сығарылған.

## Кампус

Одно из зданий основного кампуса
Университетҡа Калькуттала һәм ҡала эргәһендәге төрлө өлөштәрендә урынлашҡан бер нисә йорттар  ҡарай. Шулай уҡ уға бөтә Көнбайыш Бенгалияның аффилирланған колледждары ҡарай. Әммә университеттың төп компусы 0,011 км² майҙанлы территорияла  Колледж-стрит урамында урынлашкан .

## Факультеттары

 Университет структураһында һигеҙ факультетҡа кушылған 65 кафедра бар: ауыл хужалығы; гуманитария; сауҙа, бизнес һәм социаль тәьмин итеү идаралығы; белем, журналистика һәм китапхана эше; инженер-технология; музыка һәм һынлы сәнғәт; юридик; фәнни.

## Һылтанмалар

* University of Calcutta
# Пасха

**Па́сха** (юнан. πάσχα, лат. *Pascha*, йәһ. פסח‎ *песах* — «эргәнән үтеү»); Христианлыҡта  **Христың Терелеүе** (юнан. Ἡ Ανάστασις τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ) — боронғо христиан байрамы, йылдың төп байрамы. Иисус Христостың терелеүенә бағышлап үткәрелә. Хәҙергә ваҡытта һәр йыл өсөн байрам итеү көнө ай-ҡояш календары буйынса билдәләнә.

## Тарихы

Христиандар был байрамды I быуатта Иисус Христос терелгән көндән алып байрам итә. Байрам көнө итеп 21 марттан һуң тулы ай үткәс беренсе йәкшәмбе көн билдәләнә. Байрам итеү төндә йәки иртән сиркәүҙә ғибәҙәт ҡылыу менән башлана. Ғаиләләрҙә постан һуң (христиан дине буйынса һөтлө һәм итле аш ашамай тороу) мул ризыҡлы табын әҙерләнә. Ғөрөф ғәҙәт буйынса байрам куличы һәм буялған йомортҡалар изгеләндерелә. Был көндө христиандар бер-береһенә, тормош символы булған, буялған йомортҡа бирә.
# Йылға бассейны

**Йылға бассейны** (рус. *водосборный бассейн*) — ер өҫтөндә барлыҡ йылғалар һәм грунт һыуҙары ағып төшә торған ер өҫтө майҙаны йылғаның һыу йыйыу бассейны тип атала.

Һәр бәләкәй генә йылғаның үҙ һыу йыйыу бассейны (һыу йыйғыс - рус. *водосбор*) була. Бәләкәй йылғалар ҙурыраҡ йылғаға ҡушыла. Төп йылға бассейны барлыҡ ҡушылдыҡтарҙы үҙ эсенә ала һәм йылға бассейны барлыҡҡа килтерә.

**Һыу айырғыс** тип күрше йылға бассейндарын айырып тороусы сикте әйтәләр. Һыу айырғыс сик тауҙарҙа тау һырты буйлап, тигеҙлектәрҙә бер аҙ ҡалҡыу урындан үтә.

## Башҡортостандың йылға бассейндары

Ер өҫтө һәм ер аҫты һыу йыйыу бассейндары һәр береһе үҙенә башҡа, уларҙың сиктәре тап килмәүе мөмкин. Башҡортостан йылғалары һәм уларҙың үҙ бассейндары Волга һәм Яйыҡ, Обь йылғаларының һыу йыйыу бассейндарына ҡарай. Улар үҙ сиратында ярашлы рәүештә Каспий диңгеҙе һәм Төньяҡ Боҙло океан һыу йыйыу бассейндарына инә.

Республика сиктәрендә Волга һыу йыйыу бассейнына ингән йылғаларҙың майҙаны 114,2 мең км² тәшкил итә. Уның иҫәбендә Ағиҙел, Беүә, Ыҡ һ.б. йылғаларҙың һыу йыйыу бассейндары.

Яйыҡ йылғаһы майҙанына Оло Ҡыҙыл, Таналыҡ, Һаҡмар һ.б. йылғаларҙың һыу йыйыу бассейндары инә — 27,3 мең км² тәшкил итә.

Обь һыу йыйыу майҙаны — 2,1 мең км², уға Мейәс, Уй һ.б. йылғаларҙың һыу йыйыу бассейндары инә.

Башҡортостан йылғалары күлдәргә лә ҡоя. Күрше Силәбе өлкәһендәге Сыбаркүл һыу йыйыу бассейнына республиканан килгән һыу майҙаны- 369,0 км². Республика күлдәр араһында иң ҙур һыу йыйыу бассейны Асылыкүлгә ҡарай — 106,0 км², Атауҙы күле 69,8 км² һыу йыя.

## Донъяның төп һыу йыйыу бассейндары

### Донъя океанының һыу йыйыу бассендары картаһы

| Шартлы билдәләр |
| --- |
|      Төньяҡ боҙло океан бассейны
     Тымыҡ океан бассейны
     Атлантик океан бассейны |      Һинд океаны бассейны
     Көньяҡ океан бассейны
     Кариб диңгеҙе бассейны |      Урта диңгеҙ бассейны
     Ағымһыҙ урындар |

### Иң эре йылға бассейндары

Һыу йыйыу майҙаны буйынса иң ҙур йылға бассейны Амазонканыҡы, артабан
Конго и Миссисипи йылғалары килә.

Һыу йыйыу күләме буйынса ла Амазонка беренсе урында, икенсе урында Конго йылғаһы, өсөнсө урында Ганг йылғаһы килә.

## Әҙәбиәт

* Н. И. Маккавеев Русло реки и эрозия в её бассейне — М.: Геогр. фак. МГУ, 2003. — 355 с. — 300 экз. — ISBN 5-89575-063-X.
* Ю. Г. Симонов, Т. Ю. Симонов Речной бассейн и бассейновая организация географической оболочки // Чалов Р. С. Эрозия почв и русловые процессы. — Геогр. фак. МГУ, 2003. — В. 14. — С. 201. — ISSN 5-89575-061-3.

## Иҫкәрмәләр
# Британия Һиндостаны

|  |
| --- |
| Британия Һиндостаны |
| ингл. British Raj |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Флагы | Һиндостан йондоҙо ордены |

 |
|
Девиз: *«ингл. Dieu et mon droit («Алла һәм минең хоҡуҡ»)»* |
|
Гимн: ингл. God Save the Queen/King («Алла һаҡла Королде/Королеваны») |
|  |
| [[Бөйөк Моголдар империяһы|←]]  ←
 →  →  →  →
1757 — 1947 |
| Баш ҡала |
Форт-Уильям (1757—1833)
Калькутта (1833—1911)
Дели (1911—1947) |
| Телдәр |
инглиз теле
 |
| Дин |
Христианлыҡ, индуизм, ислам, сикхизм, буддизм
 |
| Аҡса берәмеге |
Стерлингтар фунты
 |
| Майҙаны |
4 226 734 км²
 |
| Идара итеү формаһы |
колония
 |
| Династия |
Ганноверҙар,
Саксен-Кобург-Готтар,
Виндзорҙар
 |
| Дәүләт башлыҡтары |
| Монарх |
|  • 1757 - 1760 |
Георг II *(1-се)* |
|  • 1936 - 1947 |
Георг VI *(һуңғы)* |
| Генерал-губернатор |
|  • 1774 - 1785 |
Уоррен Гастингс *(1-се)* |
|  • 1947 |
Луис Маунтбеттен *(һуңғы)* |
|  Британия Һиндостаны Викимилектә |
| Шаблон: * просмотр
* обсуждение
* править
 |

**Британия Һиндостаны** (ингл. British Raj) — 1757—1947 йылдарҙа Бөйөк Британияның Көньяҡ Азияла колониаль территорияһының исеме.

Хәҙерге Һиндостан, Пакистан, Бангладеш, Бирма ерендә урынлашҡан.

Баш ҡалаһы — беренсе форт Уильям, артабан — Калькутта һәм Дели). Шулай уҡ илден икенсе «йәйге» башҡалалар булды: Мурри (1864 йылға тиклем), Шимла (1864—1934).

## Тарих

1934 Британия Һиндостаны контролдән Бирма сыҡты. Ул 1939-1945 йылдарҙа Япония протекторатта булды.

1947 йылда Британия Һиндостанға Азатлыҡ бирелде. Ил ике доминионға бүленә: Һиндостан һәм Пакистан.

1971 Пакистан ике илғә бүленә: Бангладеш һәм Пакистан.