# Төркиә

**Төркиә РеспубликаһыTürkiye Cumhuriyeti**|

|  |  |
| --- | --- |
| Ҡалып:125px
 |  |
| Төркиә байрағы
 | Төркиә гербы
 |

 |
|  |
| Милли девиз: *«Yurtta barış, dünyada barış» (башҡ. «Йортта тыныслыҡ, донъяла тыныслыҡ)»* |
| Гимн: Төркиә гимны *(тыңларға )* |
| **Бойондороҡһоҙлоҡ яулауы** | 1923 (Ғосман Империяһы иленән) |
| **Рәсми телдәр** | Төрөк теле
 |
| **Баш ҡала** | Анкара
  |
| **Иң ҙур ҡалалары** | Истанбул
 |
| **Идара итеү формаһы** | Presidential Республикаһы
  |
| Президент
  | Реджеп Тайип Эрдоған
 |
| **Валюта** | Төрөк лираһы
 |
| **Интернет-домен** | .tr

 |

**Төркиә** (төр. *Türkiye*, рәсми исеме **Төркиә Йөмһүриәте** төр. *Türkiye Cumhuriyeti*) — Аурасиә ҡитғаһында, Көнсығыш Асиәлә һәм Көньяҡ-Көнбайыш Аурупала урынлашҡан дәүләт.

Төньяҡ-көнбайышта Болғариә, көнбайышта Юнанстан, төньяҡ-көнбайышта Гөржистан, көнсығышта Әрмәнстан, Иран, Әҙәрбайжандың Нахсыуан Мөстәҡил Йөмһүриәте, төньяҡ-көнсығышта Ғираҡ һәм Сүриә менән сиктәш.

1920-се йылдар башында, Ғоҫман империяһы тарҡалғас барлыҡҡа килгән. Төркиәнең күпселек аланы Кесе Азия ярымутрауына тура килә, Аурупала иһә бәләкәй өлөшө урынлашҡан. Баш ҡалаһы — Анҡара.

Төркиә — боронғо һәм мәҙәниәтле демократик, унитар, конституцион дәүләт. НАТО, OECD, ОБСЕ кеүек донъя ойошмалары ағзаһы булып тора.

## Этимологияһы

Төркиә исемен (*Türkiye*) төрөк телендә ике өлөшкә бүлеп була: *Türk*, йәғни «төрөк», боронғо төрки телдә «көслө» тигәнде аңлата, һәм *-iye*, ғәрәп суффиксы.

## Тарихы

* 1075—1077 — сәлжүк төрөктәре тарафынан Никея баҫып алына.
* 1077 — Кония солтанаты барлыҡҡа килә, әкрен генә ул үҙ ерҙәрен киңәйтә.
* 1243 — Кония солтанаты монголдар, хүләгүҙәр хакимлығы аҫтына эләгә. 1307 йылда кесе кенәзлектәргә тарҡала. Уларҙың араһында булған Ғосман бейлеге (йәғни округы) Ғосман империяһының нигеҙе була.
* 1284 — беренсе испан хроникаһы "Estoria de Espanna"да, батша Альфонсо X Төркиәнең (*Turquia*) баш ҡалаһы Экбатан тураһында хәбәр итә.
* 1318 йылда хүләгүҙәр, һуңғы сәлжүк солтанын тәхеттән ҡыуып, был дәүләтте юҡ итәләр.
* 1299 йылда — Ғосман, Әртуғрул улы һәм вариҫы, «солтан» титулын ҡабул итә һәм Кония солтандарының идараһын танымай. Уның исеме менән төрөктәр ғосманлылар тип атала башлай. Кесе Азияла уларҙың хакимиәте аҙая бара.
* 1326 йылда византиялыларҙан һуғыш менән тартып алынған ерҙәрҙә Бурса ҡалаһындағы баш ҡала менән төрөк солтанаты нигеҙләнә. Төрөк солтандарының хакимлығы яңысарҙарға таяна.
* 1362 йылда, Европалағы ерҙәрҙе баҫып алып, төрөктәр баш ҡаланы Әдирнә ҡалаһына күсерә.
* 1396 йылдың 25 сентябре — солтан Баязит I һәм венгр батшаһы Сигизмунд I ғәскәрҙәре араһында һуғыш (Никополь һуғышы) башлана. Был һуғышта еңеү Ғосман империяһының Балҡан ярымутрауында хакимлығын нығыта.
* 1402 йылдың 28 июле — Анҡара янында һуғыш. Әмир Тимурға һуғышты оттороп, Баязит I әсирлеккә эләгә һәм вафат була (бәлки, үҙ-үҙенә ҡул һалалыр). Ләкин 30 йылдан һуң уның вариҫтары, тарҡалған илде яңынан берләштереп, көнбайышҡа хәрәкәтте дауам итә.

## Ғоҫман империяһы

Иң ҡеүәтле ваҡытында Ғосман империяһы (1683)
* 1453 йылда Мәхмәт II етәкселегендә төрөктәр Ҡостантиниәне баҫып ала һәм уны яңы империяның баш ҡалаһы тип иғлан итә.
* Сәлим I идараһы ваҡытында Ғосман империяһы Сүриә, Ғәрәбстан ярым утрауын һәм Мысырҙы баҫып ала. Төрөк солтаны Ҡаһирә хәлифәһе урынына үҙен хәлифә тип иғлан итә.

XVI һәм XVII быуаттарҙа Ғоҫман империяһы 3 ҡитғала урынлашҡан иң ҡеүәтле мәмләкәт булып торған. Империяның сәскә атҡан ваҡыты Сөләймән I идараһы ваҡытына тура килә. Империя оҙаҡ йылдар Изге Рум империяһы һәм Ләһстан менән Үҙәк Аурупаны яулап алыу өсөн көрәшә. 242 йыл дауамында Ғосман империяһы Рәсәй менән һуғыша, шул һуғыш уны ныҡ көсһөҙләндерә. 20-се быуат башында Ғосман империяһының ҡайһы бер өлөштәрендә сепаратистик ҡараштар көсәйә. Империя үҙ территорияларын юғалта башлай.

* 1912 йылдың 8 октябре — Беренсе Балҡан һуғышы барышында Ҡаратау Төркиәгә һуғыш иғлан итә.
* 1914 йылдың 29 сентябре — Италиә Төркиәгә һуғыш иғлан итә.

Алманиәнең ярҙамын алыу өмөтө менән Ғоҫман империяһы Беренсе донъя һуғышында ҡатнаша. Ошо уҡ осорға бик бәхәсле булған әрмәндәр ҡырыуы туры килә. Һөҙөмтәлә, Ғоҫман империяһы һуғышта еңелә һәм дәүләт булараҡ юҡҡа сыға.

## Төркиә Йөмһүриәте

Беренсе донъя һуғышынан һуң ҡул ҡуйылған килешеүҙәр буйынса, империя бер нисә өлөшкә бүленергә тейеш була. Греция ғәскәрҙәре Төркиә биләмәләренә инә. Әлбиттә, был хәлдәр Истанбул, Измир һәм башҡа биләмәләрҙең баҫып алыныуы төрөктәрҙе тыныс ҡалдыра алмай. Мостафа Кәмал Ататөрк етәкселегендә милли хәрәкәт көстәре бойондороҡһоҙлоҡ өсөн көрәшкә күтәрелә. 1922 йылдың 18 сентябрендә дәүләт тулыһынса баҫҡынсыларҙан азат ителә. 1923 йылдың 24 июлендә Төркиәнең сиктәрен һәм үҙаллылығын донъя илдәре таный, 1923 йылдың 29 октябрендә баш ҡалаһы Анҡарала булған яңы Төркиә Йөмһүриәте иғлан ителә. Уның беренсе президенты Мостафа Кәмал Ататөрк була.

Төркиә Президенттары [күрһәтергә]

| № | Исем | Фотография | Эш башлау | Эш тамам | Партия |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Мостафа Кәмал Ататөрк (1881—1938) |  | 29 октябрь 1923 | 10 ноябрь 1938 (вазифа башҡарыу ваҡытында вафат булды). 4 тапҡыр һайланды (1923, 1927, 1931, 1935). | Йөмһүриәт халыҡ партияһы |
| 2 | Мостафа Хисмәт Инүңе (1884—1973) |  | 11 ноября 1938 | 22 мая 1950 4 тапҡыр һайланды (1938, 1939, 1943, 1946). | Йөмһүриәт халыҡ партияһы |
| 3 | Мәхмүт Йәләл Байяр (1883—1986) |  | 22 май 1950 | 27 май 1960 | Демократик партия |
| 4 | Йәмәл Гөрсил (1895—1966) |  | 10 октябрь 1961 | 28 март 1966 | хәрби кеше |
| 5 | Йәүҙәт Һонай (1900—1982) |  | 28 марта 1966 | 28 марта 1973 | хәрби кеше |
| 6 | Фәхри Ҡоротөрк (1903—1987) |  | 6 апреля 1973 | 6 апрель 1980 | хәрби кеше |
| 7 | Кәнан Әүрән (1917—2015) |  | 9 ноябрь 1982 | 9 ноябрь 1989 | хәрби кеше |
| 8 | Торғот Үҙәл (1927—1993) |  | 9 ноябрь 1989 | 17 апрель 1993 (вазифа башҡарыу ваҡытында вафат булды) | Ватан партияһы |
| 9 | Сөләймән Тимерил (1924—2015) |  | 16 май 1993 | 16 май 2000 | Ғәҙеллек партияһы |
| 10 | Әхмәт Нәждәт Һиҙәр (1941) |  | 16 май 2000 | 28 август 2007 | азат |
| 11 | Ғәбдулла Гөл (1950) |  | 28 август 2007 | 28 август 2014 | Ғәҙеллек һәм үҫеш партияһы |
| 12 | Рәжәп Тайип Иртыуған (1954) |  | 28 август 2014 |  | Ғәҙеллек һәм үҫеш партияһы |

### Хәрби алмашыныуҙар

1960 йылдың 27 майында Төркиәлә Джемаль Гюрсель етәкселегендә 1-се хәрби алмашыныу булды. Төркиәнең өсөнсө Президенты Мәхмүд Джеляль Баяр Мәрмәр диңгеҙенең Яссыада утрауында хәрби трибуналға тапшырылды.

1971 йылдың 27 мартында Төркиәлә 2-се хәрби алмашыныу булды.

1980 йылдың 12 сентябрендә Төркиәлә 3-сө хәрби алмашыныу булды. 650 мең кеше полицияға килтерелде, 1,683 миллион енәйәт эше асылды. 517 кеше үлем язаһын алды.

### Беренсе Президент һайлауы (2014 йыл)

2014 йылдың 10 авгусында Төркиәлә беренсе тапҡыр граждандар Президентты тура һайланы. 2014 йылға тиклем Төркиә Президентын мәжлес депутаттары һайлаған ине. Өс кандидат булды: Реджеп Тайип Эрдоған; Эхмеллетдин Иһсаноғлу (2005—2013 йылдарҙа Ислам хеҙмәттәшлеге ойошмаһы сәркәтибе); Селахаттин Демирташ — Халыҡтарҙың демократик партияһы рәйесе. Һайлаусыларҙың 51,79 % тауышы Реджеп Тайип Эрдоған өсөн бирелгән, ул еңеүсе тип танылған.

### Рәсәйҙең «Су-24» самолётын юҡ итеү (2015 йыл)

2015 йылдың 24 ноябрендә Мәскәү ваҡыты менән 10:24 сәғәттә Сирия ғәрәп Йөмһүриәте территорияһында төрөк һауа ғәскәрҙәренең F-16 истребителдәре тарафынан Рәсәйҙең «Су-24» самолёты бәреп төшөрөлдө.

Был хәлдән һуң Рәсәй менән Төркиә араһында үҙ-ара мөнәсәбәттәр насарайҙы. 2016 йылдың 1 ғинуарынан Рәсәй Федерацияһы төрөк граждандары өсөн визаһыҙ инеү мөмкинлеген туҡтатты.

2016 йылдың июль аҙағында Төркиә президенты Рәжәп Тайып Эрдоган Рәсәй Федерацияһы президенты Владимир Путинға хат менән мөрәжәғәт итте. Төркиә президенты самолёт менән бәйле ваҡиғаны яйға һалырға теләк белдерҙе. Хатында Эрдоган һәләк булған лётчиктың ғаиләһенең ауыр ҡайғыһын уртаҡлашты. Бер аҙҙан Сирияла Төркиә менән Рәсәй араһындағы хеҙмәттәшлек яңыртылды.

## Дәүләт ҡоролошо

Төркиә — парламентлы демократик йөмһүриәт. 1923 йылдан башлап Төркиәлә секуляризация (дәүләтте диндән айырыу) процессы барҙы. Төркиә конституцияһы илде үҙәкләштерелгән унитар дәүләт булып билдәләй. Дәүләттең төп идеологик доктринаһы — ататөрксөлөк.

Төркиә Конституцияһына ярашлы, дәүләт власы закондар сығарыу, башҡарма һәм суд йүнәлештәренә бүленә.

### Закондар сығарыу власы

**Төркиә бөйөк милли мәжлесе** (төр. *Türkiye Büyük Millet Meclisi* — *TBMM*) — Төркиә Йөмһүриәтенең юғары бер палаталы закондар сығарыу органы (парламент). 1920 йылдың 23 апрелендә, Икенсе төрөк-грек һуғышы барышында, Анҡарала төҙөлдө. Төркиә Йөмһүриәтенең Мәжлесе 1920 йылда Төркиә Конституцияһын ҡабул итеү өсөн төҙөлә. Һуңғы Һайлауҙар 2015 йылдың июнендә үтә. 85 һайлау округта партия исемлектәре буйынса 550 депутат һайлана.

Истанбулда — өс һайлау округы, Анҡарала һәм Измирҙа — икешәр.

Парламентта тик 10 % тауыш алған партиялар күрһәтелгән.

Спикер — Джемиль Чичек, 2011 йылдан.

Состав. 2011 йылдың 12 июнендәге һайлауҙар. [күрһәтергә]

| Партия | Результаты |
| --- | --- |
| Аббревиатура | исем | Лидер | тауыштар | % | 2007 йыл менән үҙгәреү | урын | 2007 йыл менән үҙгәреү |
|  | AK Parti | Ғәҙеллек һәм үсеш партияһы | Реджеп Тайип Эрдоған | 21,399,082 | 49.83 | ▲3.25 | 327 | ▼14 |
|  | CHP | Йөмһүриәт халыҡ партияһы | Кылычдароглу Кемаль | 11,155,972 | 25.98 | ▲5.10 | 135 | ▲23 |
|  | MHP | Милләтселек партияһы | Бахчели Девлет | 5,585,513 | 13.01 | ▼1.30 | 53 | ▼18 |
|  | - | азат | - | 2,819,917 | 6.57 | ▲1.33 | 35 | ▲8 |

2015 йылда Парламентҡа сираттағы һайлауҙар үтте. Күпселек тауыштарҙы Ғәҙеллек һәм үҫеш партияһы алды.

### Башҡарма власть

**Төркиә Президенты** — Төркиәнең юғары дәүләт вазифаһы. Төркиә Президенты 2007 йылдан халыҡ менән һайлана. 2007 йылға тиклем Президент Төркиә бөйөк милли мәжлесе депутаттары менән һайланды.

### Суд власы

## Административ бүленеше

Төркиә 81 илгә (элек *виләйәт* һүҙе ҡулланылған), ә инде һәр ил үҙ сиратында илселектәргә (райондарға, төр. *ilçe*) бүленә. Барлығы Төркиәлә 923-ләп район иҫәпләнә.

Төркиәнең административ бүленеше[күрһәтергә]

**Төркиәнең административ бүленеше**асырға| № | Ил | Ил (төрөк теле) | Площадь ила, (км²) | Ил халҡы, (2009) (кеше) | Тығыҙлыҡ , (кеше/км²) | Адм. үҙәк | Үҙәк халҡы | Код |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Агры | Ağrı | 11 315 | 537 665 | 47,52 | Агры (Каракёсе) | 79 764 | 04 |
| 2 | Адана | Adana | 14 256 | 2 062 226 | 144,66 | Адана (агл.) | 1 130 710 | 01 |
| 3 | Адыяман | Adıyaman | 7 572 | 588 475 | 77,72 | Адыяман | 178 538 | 02 |
| 4 | Айдын | Aydın | 7 922 | 950 757 | 120,01 | Айдын | 142 267 | 09 |
| 5 | Аҡһарай | Aksaray | 8 051 | 396 084 | 49,20 | Аксарай | 129 949 | 68 |
| 6 | Амасья | Amasya | 5 731 | 365 231 | 63,73 | Амасья | 74 393 | 05 |
| 7 | Анкара | Ankara | 25 615 | 5 017 914 | 195,90 | Анкара (агл.) | 3 203 362 | 06 |
| 8 | Анталья | Antalya | 20 599 | 1 719 751 | 83,49 | Анталья | 603 190 | 07 |
| 9 | Ардахан | Ardahan | 5 495 | 133 756 | 24,34 | Ардахан | 17 274 | 75 |
| 10 | Артвин | Artvin | 7 493 | 191 934 | 25,62 | Артвин | 23 157 | 08 |
| 11 | Афйонкараһисар | Afyonkarahisar | 14 532 | 701 326 | 48,26 | Афьонкарахисар | 128 516 | 03 |
| 12 | Байбурт | Bayburt | 4 043 | 97 358 | 24,08 | Байбурт | 32 285 | 69 |
| 13 | Балыкесир | Balıkesir | 14 442 | 1 076 347 | 74,53 | Балыкесир | 215 436 | 10 |
| 14 | Бартын | Bartın | 1 960 | 184 178 | 93,97 | Бартын | 35 992 | 74 |
| 15 | Батман | Batman | 4 671 | 456 734 | 97,78 | Батман | 246 678 | 72 |
| 16 | Биледжик | Bilecik | 4 181 | 194 326 | 46,48 | Биледжик | 34 105 | 11 |
| 17 | Бингөл | Bingöl | 8 402 | 253 739 | 30,20 | Бингёль | 68 876 | 12 |
| 18 | Битлис | Bitlis | 8 413 | 388 678 | 46,20 | Битлис | 44 923 | 13 |
| 19 | Болу | Bolu | 10 716 | 270 654 | 25,26 | Болу | 84 565 | 14 |
| 20 | Бурдур | Burdur | 7 238 | 256 803 | 35,48 | Бурдур | 63 363 | 15 |
| 21 | Бурса | Bursa | 11 087 | 2 550 645 | 230,06 | Бурса (агл.) | 1 194 687 | 16 |
| 22 | Ван | Van | 20 927 | 1 022 330 | 48,85 | Ван | 284 464 | 65 |
| 23 | Ғәзиантеп | Gaziantep | 7 194 | 1 285 249 | 178,66 | Ғәзиантеп (агл.) | 853 513 | 27 |
| 24 | Гиресун | Giresun | 7 151 | 523 819 | 73,25 | Гиресун | 83 636 | 28 |
| 25 | Гүмүшхане | Gümüşhane | 6 125 | 186 953 | 30,52 | Гюмюшхане | 30 270 | 29 |
| 26 | Денизли | Denizli | 11 716 | 950 029 | 81,09 | Денизли | 275 480 | 20 |
| 27 | Диярбакыр | Diyarbakır | 15 162 | 1 362 708 | 89,88 | Диярбакыр | 545 983 | 21 |
| 28 | Дюздже | Düzce | 1 065 | 314 261 | 295,08 | Дюздже | 56 649 | 81 |
| 29 | Зонгулдак | Zonguldak | 3 470 | 615 599 | 177,41 | Зонгулдак | 104 276 | 67 |
| 30 | Измир | İzmir | 11 811 | 3 370 866 | 285,40 | Измир (агл.) | 2 232 265 | 35 |
| 31 | Йозгат | Yozgat | 14 083 | 682 919 | 48,49 | Йозгат | 73 930 | 66 |
| 32 | Кайсери | Kayseri | 17 116 | 1 060 432 | 61,96 | Кайсери (агл.) | 536 392 | 38 |
| 33 | Карабюк | Karabük | 2 864 | 225 102 | 78,60 | Карабюк | 100 749 | 78 |
| 34 | Караман | Karaman | 8 816 | 243 210 | 27,59 | Караман | 105 384 | 70 |
| 35 | Карс | Kars | 9 594 | 325 016 | 33,88 | Карс | 78 473 | 36 |
| 36 | Кастамону | Kastamonu | 13 473 | 375 476 | 27,87 | Кастамону | 64 606 | 37 |
| 37 | Каһраманмараш | Kahramanmaraş | 14 213 | 1 002 384 | 70,53 | Кахраманмараш | 326 198 | 46 |
| 38 | Килис | Kilis | 1 239 | 114 724 | 92,59 | Килис | 70 670 | 79 |
| 39 | Коджаэли | Kocaeli | 3 635 | 1 206 085 | 331,80 | Измит | 195 699 | 41 |
| 40 | Конья | Konya | 40 824 | 2 192 166 | 53,70 | Конья (агл.) | 742 690 | 42 |
| 41 | Кыркларели | Kırklareli | 6 056 | 328 461 | 54,24 | Кыркларели | 53 221 | 39 |
| 42 | Кыршехир | Kırşehir | 6 434 | 253 239 | 39,36 | Кыршехир | 88 105 | 40 |
| 43 | Кырыккале | Kırıkkale | 4 589 | 383 508 | 83,57 | Кырыккале | 205 078 | 71 |
| 44 | Кютахья | Kütahya | 12 119 | 656 903 | 54,20 | Кютахья | 166 665 | 43 |
| 45 | Малатья | Malatya | 12 235 | 853 658 | 69,77 | Малатья | 381 081 | 44 |
| 46 | Маниса | Manisa | 13 120 | 1 260 169 | 96,05 | Маниса | 214 345 | 45 |
| 47 | Мардин | Mardin | 9 097 | 705 098 | 77,51 | Мардин | 65 072 | 47 |
| 48 | Мәрсин | Mersin | 15 737 | 2 271 400 | 144,34 | Мәрсин | 545 000 | 33 |
| 49 | Мугла | Muğla | 12 716 | 715 328 | 56,25 | Мугла | 43 845 | 48 |
| 50 | Муш | Muş | 8 023 | 453 654 | 56,54 | Муш | 67 927 | 49 |
| 51 | Невшехир | Nevşehir | 5 438 | 309 914 | 56,99 | Невшехир | 67 864 | 50 |
| 52 | Нигде | Niğde | 7 318 | 348 081 | 47,57 | Нигде | 78 088 | 51 |
| 53 | Орду | Ordu | 5 894 | 887 765 | 150,62 | Орду | 112 525 | 52 |
| 54 | Османие | Osmaniye | 3 189 | 458 782 | 143,86 | Османие | 173 977 | 80 |
| 55 | Ризе | Rize | 3 792 | 365 938 | 96,50 | Ризе | 78 144 | 53 |
| 56 | Сакарья | Sakarya | 4 895 | 756 168 | 154,48 | Адапазары | 283 752 | 54 |
| 57 | Самсун | Samsun | 9 474 | 1 209 137 | 127,63 | Самсун | 363 180 | 55 |
| 58 | Сивас | Sivas | 28 129 | 755 091 | 26,84 | Сивас | 251 776 | 58 |
| 59 | Сиирт | Siirt | 5 465 | 263 676 | 48,25 | Сиирт | 98 281 | 56 |
| 60 | Синоп | Sinop | 5 858 | 225 574 | 38,51 | Синоп | 30 502 | 57 |
| 61 | Истанбул | İstanbul | 5 170 | 11 622 257 | 2248,02 | Истанбул (агл.) | 8 803 468 | 34 |
| 62 | Текирдаг | Tekirdağ | 6 345 | 623 591 | 98,28 | Текирдаг | 107 191 | 59 |
| 63 | Токат | Tokat | 9 912 | 828 027 | 83,54 | Токат | 113 100 | 60 |
| 64 | Трабзон | Trabzon | 4 495 | 975 137 | 216,94 | Трабзон | 214 949 | 61 |
| 65 | Тунджели | Tunceli | 7 406 | 93 584 | 12,64 | Тунджели | 25 041 | 62 |
| 66 | Ушак | Uşak | 5 174 | 322 313 | 62,29 | Ушак | 137 001 | 64 |
| 67 | Хаккяри | Hakkâri | 7 729 | 236 581 | 30,61 | Хаккяри | 58 145 | 30 |
| 68 | Хатай | Hatay | 5 678 | 1 448 418 | 255,09 | Антакья | 144 910 | 31 |
| 69 | Чанаккале | Çanakkale | 9 887 | 464 975 | 47,03 | Чанаккале | 75 810 | 17 |
| 70 | Чанкыры | Çankırı | 8 411 | 270 355 | 32,14 | Чанкыры | 62 508 | 18 |
| 71 | Чорум | Çorum | 12 833 | 597 065 | 46,53 | Чорум | 161 321 | 19 |
| 72 | Шанлыурфа | Şanlıurfa | 19 091 | 1 443 422 | 75,61 | Шанлыурфа (Урфа) | 385 588 | 63 |
| 73 | Ширнак | Şırnak | 7 296 | 353 197 | 48,41 | Ширнак | 52 743 | 73 |
| 74 | Ыгдыр | Iğdır | 3 584 | 168 634 | 47,05 | Ыгдыр (Игдир) | 59 880 | 76 |
| 75 | Ыспарта | Isparta | 8 733 | 513 681 | 58,82 | Ыспарта (Испарта) | 148 496 | 32 |
| 76 | Эдирне | Edirne | 6 241 | 402 606 | 64,51 | Эдирне | 119 298 | 22 |
| 77 | Элязыг | Elazığ | 9 181 | 569 616 | 62,04 | Элязыг | 266 495 | 23 |
| 78 | Эрзинджан | Erzincan | 11 974 | 316 841 | 26,46 | Эрзинджан | 107 175 | 24 |
| 79 | Эрзурум | Erzurum | 24 741 | 937 389 | 37,89 | Эрзурум | 361 235 | 25 |
| 80 | Эскишехир | Eskişehir | 13 904 | 706 009 | 50,78 | Эскишехир | 482 793 | 26 |
| 81 | Ялова | Yalova | 403 | 168 593 | 418,34 | Ялова | 70 118 | 77 |
|  | Всего |  | 781 978 | 71 977 744 | 92,05 |  |  |  |

Шулай уҡ ил рәсми булмаған статистик яҡтан 7 төбәккә бүленә:

* Эгей төбәге (төр. *Ege Bölgesi*) — Төркиәнең 8 провинцияны эсенә алған көнбайыш регионы.
	+ Афьонкарахисар провинцияһы (төр. *Afyonkarahisar*)
	+ Айдын провинцияһы (төр. *Aydın*)
	+ Денизли провинцияһы (төр. *Denizli*)
	+ Измир провинцияһы (төр. *İzmir*)
	+ Кютахья провинцияһы (төр. *Kütahya*)
	+ Маниса провинцияһы (төр. *Manisa*)
	+ Мугла провинцияһы (төр. *Muğla*)
	+ Ушак провинцияһы (төр. *Uşak*)
* Ҡара диңгеҙ төбәге
* Үҙәк Анатолия төбәге
* Көнсығыш Анатолия төбәге
* Мармара төбәге
* Урта диңгеҙ төбәге
* Көньяҡ-көнсығыш Анатолия төбәге

Илдәр менән сәйәси идараны хөкүмәт билдәләгән *vali* үтәй.

## Географик белешмә

Төркиә Ерҙең көнсығыш ярымшарында урынлашҡан. Майҙаны 779 452 км² тәшкил итә. Ил майҙанының 97 проценты — Азияла, ҡалған 3 проценты Европала ята. Төркиәнең географик үҙенсәнлеге — ике ҡитға ҡушылған ерҙә урынлашыуы, шуға ла ил аша боронғо замандарҙан уҡ мөһим юлдар үтә.

Көнбайыштан көнсығышҡа Төркиә 1600 километрға, көньяҡтан төньяҡҡа иһә 600 километрға һуҙылған. Дәүләт өс тарафтан өс диңгеҙ менән йыуыла: Ҡара диңгеҙ, Эгей диңгеҙе һәм Урта диңгеҙ. Төркиәнең Европа һәм Азия өлөштәре Мәрмәр диңгеҙе, Босфор һәм Дарданелла боғаҙҙары менән айырыла.

## Төркиә ҡалалары

Төркиә ҡалалары[күрһәтергә]

| **урын** | **Ҡала** | **1990** | **2000** | **2007** | **2008** | **2009** | **Провинция** |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Истанбул | 6 629 431 | 8 803 468 | 10 861 463 | 10 878 360 | 10 895 257 | Истанбул (ил) |
| 2 | Анкара | 2 583 963 | 3 203 362 | 3 842 737 | 3 894 182 | 3 945 627 | Анкара (ил) |
| 3 | Измир | 1 758 780 | 2 232 265 | 2 644 531 | 2 672 126 | 2 699 721 | Измир (ил) |
| 4 | Бурса | 834 576 | 1 194 687 | 1 537 040 | 1 589 530 | 1 642 020 | Бурса (ил) |
| 5 | Адана | 916 150 | 1 130 710 | 1 506 272 | 1 517 787 | 1 529 302 | Адана (ил) |
| 6 | Ғәзиантеп | 603 434 | 853 513 | 1 192 023 | 1 235 815 | 1 279 607 | Ғәзиантеп (ил) |
| 7 | Конья | 513 346 | 742 690 | 973 791 | 980 973 | 988 155 | Конья (ил) |
| 8 | Анталья | 378 208 | 603 190 | 877 945 | 911 497 | 945 049 | Анталья (ил) |
| 9 | Кайсери | 425 776 | 536 392 | 775 594 | 781 119 | 786 644 | Кайсери (ил) |
| 10 | Мерсин | 481 459 | 633 691 | 692 300 | 696 518 | 700 736 | Мерсин (ил) |
| 11 | Әскишәһир | 413 082 | 482 793 | 581 408 | 599 796 | 618 184 | Әскишәһир (ил) |
| 12 | Диярбакыр | 373 810 | 545 963 | 613 332 | 613 821 | 614 310 | Диярбакыр (ил) |
| 13 | Денизли | 237 918 | 357 557 | 465 947 | 479 381 | 492 815 | Денизли (ил) |
| 14 | Шанлыурфа | 276 528 | 385 588 | 472 238 | 468 993 | 465 748 | Шанлыурфа (ил) |
| 15 | Самсун | 322 982 | 388 509 | 459 781 | 461 640 | 463 499 | Самсун (ил) |
| 16 | Эсеньюрт | 70 280 | 148 981 | 335 316 | 373 017 | 410 718 | Истанбул (ил) |
| 17 | Малатья | 270 412 | 381 081 | 419 212 | 411 181 | 403 150 | Малатья (ил) |
| 18 | Адапазары | 272 039 | 283 752 | 382 226 | 390 624 | 399 022 | Сакарья (ил) |
| 19 | Каһраманмараш | 228 129 | 326 198 | 380 805 | 385 672 | 390 539 | Каһраманмараш (ил) |
| 20 | Эрзурум | 242 391 | 361 235 | 361 160 | 359 752 | 358 344 | Эрзурум (ил) |
| 21 | Ван (город) | 155 623 | 284 464 | 331 986 | 342 139 | 352 292 | Ван (ил) |
| 22 | Элязыг | 204 603 | 266 495 | 319 381 | 312 584 | 305 787 | Элязыг (ил) |
| 23 | Батман | 147 347 | 246 678 | 293 024 | 298 342 | 303 660 | Батман (ил) |
| 24 | Султанбейли | 82 298 | 175 700 | 272 758 | 282 026 | 291 294 | Истанбул (ил) |
| 25 | Измит | 190 741 | 195 699 | 285 470 | 287 970 | 290 470 | Кожаәли |
| 26 | Сивас | 223 115 | 251 776 | 294 402 | 288 693 | 282 984 | Сивас (ил) |
| 27 | Гебзе | 159 116 | 253 487 | 270 614 | 274 271 | 277 928 | Кожаәли |
| 28 | Маниса | 158 928 | 214 949 | 281 890 | 278 967 | 276 044 | Маниса (ил) |
| 29 | Балыкесир | 170 589 | 215 436 | 241 404 | 247 072 | 252 740 | Балыкесир (ил) |
| 30 | Санджактепе | 46 013 | 144 351 | 223 755 | 227 602 | 231 449 | Истанбул (ил) |
| 31 | Тарсус | 187 508 | 216 382 | 229 921 | 228 471 | 227 021 | Мерсин (ил) |
| 32 | Трабзон | 161 886 | 214 949 | 230 693 | 220 860 | 211 027 | Трабзон (ил) |
| 33 | Чорум | 116 810 | 161 321 | 202 322 | 206 572 | 210 822 | Чорум (ил) |
| 34 | Чорлу | 74 681 | 141 525 | 190 792 | 200 577 | 210 362 | Текирдаг (ил) |
| 35 | Каяпынар | 10 958 | 68 150 | 166 905 | 185 626 | 204 347 | Диярбакыр (ил) |
| 36 | Османие | 122 307 | 173 977 | 180 477 | 189 112 | 197 747 | Османие (ил) |
| 37 | Адыяман | 100 045 | 178 538 | 191 627 | 193 250 | 194 873 | Адыяман (ил) |
| 38 | Кютахья | 130 944 | 166 665 | 212 934 | 202 118 | 191 302 | Кютахья (ил) |
| 39 | Кырыккале | 185 431 | 205 078 | 193 526 | 192 341 | 191 156 | Кырыккале (ил) |
| 40 | Антакья | 123 871 | 144 910 | 186 243 | 188 310 | 190 377 | Хатай |
| 41 | Бейликдюзю | 15 202 | 97 985 | 186 789 | 185 633 | 184 477 | Истанбул (ил) |
| 42 | Бююкчекмедже | 54 475 | 97 615 | 144 666 | 163 140 | 181 614 | Истанбул (ил) |
| 43 | Искендерун | 154 807 | 159 149 | 177 294 | 176 374 | 175 454 | Хатай |
| 44 | Айдын | 107 011 | 143 267 | 168 216 | 171 242 | 174 268 | Айдын (ил) |
| 45 | Ушак | 105 270 | 137 001 | 172 709 | 173 053 | 173 397 | Ушак (ил) |
| 46 | Арнавуткёй | 42 749 | 98 930 | 141 143 | 156 333 | 171 523 | Истанбул (ил) |
| 47 | Аксарай | 90 698 | 129 949 | 153 570 | 161 323 | 169 076 | Аксарай (ил) |
| 48 | Испарта | 112 117 | 148 496 | 184 735 | 175 815 | 166 895 | Испарта (ил) |
| 49 | Афьон | 95 643 | 128 516 | 159 967 | 163 207 | 166 447 | Афьонкарахисар (ил) |
| 50 | Инегёль | 73 258 | 119 710 | 154 698 | 158 575 | 162 452 | Бурса (ил) |
| 51 | Чекмекёй | 31 337 | 75 744 | 135 603 | 142 546 | 149 489 | Истанбул (ил) |
| 52 | Текирдаг | 80 442 | 107 191 | 133 322 | 137 962 | 142 602 | Текирдаг (ил) |
| 53 | Эдирне | 102 345 | 119 298 | 136 070 | 138 222 | 140 374 | Эдирне (ил) |
| 54 | Дарыджа | 53 559 | 85 818 | 109 580 | 135 966 | 139 261 | Кожаәли |
| 55 | Гёльджюк | 104 234 | 103 996 | 127 206 | 130 141 | 133 134 | Кожаәли |
| 56 | Караман | 76 525 | 105 384 | 122 809 | 127 192 | 131 575 | Караман (ил) |
| 57 | Кёрфез | 78 707 | 99 322 | 119 383 | 125 012 | 130 641 | Кожаәли |
| 58 | Орду | 102 107 | 112 525 | 134 005 | 132 280 | 130 555 | Орду (ил) |
| 59 | Сиирт | 68 320 | 98 281 | 117 599 | 122 463 | 127 327 | Сиирт (ил) |
| 60 | Кызылтепе | 60 134 | 113 143 | 127 148 | 125 455 | 123 762 | Мардин (ил) |
| 61 | Дериндже | 66 141 | 93 997 | 113 991 | 118 130 | 122 269 | Кожаәли |
| 62 | Мезитли | 17 735 | 50 187 | 101 114 | 111 176 | 121 238 | Мерсин (ил) |
| 63 | Дюздже | 65 209 | 56 649 | 117 605 | 119 410 | 121 215 | Дюздже (ил) |
| 64 | Токат | 83 058 | 113 100 | 127 988 | 124 496 | 121 004 | Токат (ил) |
| 65 | Болу | 61 509 | 84 565 | 120 188 | 120 001 | 119 814 | Болу (ил) |
| 66 | Менемен | 48 342 | 92 372 | 109 884 | 113 870 | 117 856 | Измир (ил) |
| 67 | Тургутлу | 73 634 | 93 727 | 111 166 | 114 483 | 117 800 | Маниса (ил) |
| 68 | Силиври | 52 022 | 79 452 | 105 985 | 111 636 | 117 287 | Истанбул (ил) |
| 69 | Торбалы | 41 749 | 63 659 | 108 017 | 110 498 | 112 979 | Измир (ил) |
| 70 | Бандырма | 77 444 | 97 419 | 110 248 | 111 494 | 112 740 | Балыкесир (ил) |
| 71 | Назилли | 80 277 | 105 665 | 105 675 | 108 056 | 110 437 | Айдын (ил) |
| 72 | Зонгулдак | 117 975 | 104 276 | 107 354 | 105 979 | 104 604 | Зонгулдак (ил) |
| 73 | Карабюк | 105 373 | 100 749 | 108 994 | 106 148 | 103 302 | Карабюк (ил) |
| 74 | Сиверек | 63 049 | 126 820 | 108 094 | 105 475 | 102 856 | Шанлыурфа (ил) |
| 75 | Кыршехир | 73 538 | 88 105 | 99 832 | 101 333 | 102 834 | Кыршехир (ил) |
| 76 | Акхисар | 73 944 | 81 510 | 96 393 | 99 423 | 102 453 | Маниса (ил) |
| 77 | Пурсаклар | 8 793 | 47 134 | 81 906 | 91 742 | 101 578 | Анкара (ил) |
| 78 | Люлебургаз | 52 384 | 79 002 | 95 466 | 98 128 | 100 790 | Кыркларели (ил) |
| 79 | Нигде | 55 035 | 78 088 | 100 418 | 100 418 | 100 418 | Нигде (ил) |
| 80 | Джейхан | 85 308 | 108 602 | 103 800 | 102 040 | 100 280 | Адана (ил) |
| 81 | Карадениз Эрегли | 66 859 | 79 486 | 94 736 | 97 017 | 99 298 | Зонгулдак (ил) |
| 82 | Джизре | 50 023 | 69 591 | 90 477 | 94 076 | 97 675 | Ширнак (ил) |
| 83 | Салихли | 70 861 | 83 137 | 96 594 | 96 449 | 96 304 | Маниса (ил) |
| 84 | Чанаккале | 53 995 | 75 180 | 86 544 | 90 653 | 94 762 | Чанаккале (ил) |
| 85 | Ялова | 65 823 | 70 118 | 87 372 | 91 047 | 94 722 | Ялова (ил) |
| 86 | Низип | 58 604 | 71 629 | 91 486 | 93 101 | 94 716 | Ғәзиантеп (ил) |
| 87 | Аланья | 52 460 | 88 346 | 91 713 | 92 223 | 92 733 | Анталья (ил) |
| 88 | Эрегли | 74 283 | 82 633 | 94 542 | 93 161 | 91 780 | Конья (ил) |
| 89 | Гиресун | 67 604 | 83 636 | 89 241 | 90 034 | 90 827 | Гиресун (ил) |
| 90 | Гемлик | 50 237 | 63 710 | 90 487 | 90 592 | 90 697 | Бурса (ил) |
| 91 | Ризе | 52 743 | 78 144 | 94 800 | 91 904 | 89 008 | Ризе (ил) |
| 92 | Полатлы | 60 158 | 79 992 | 91 166 | 89 024 | 86 882 | Анкара (ил) |
| 93 | Агры | 58 038 | 79 764 | 97 839 | 91 817 | 85 795 | Агры (ил) |
| 94 | Бингёль | 41 590 | 68 876 | 86 511 | 86 113 | 85 715 | Бингёль (ил) |
| 95 | Картепе | 42 080 | 64 262 | 74 774 | 80 221 | 85 668 | Кожаәли |
| 96 | Эрзинджан | 91 772 | 107 175 | 86 779 | 86 051 | 85 323 | Эрзинджан (ил) |
| 97 | Невшехир | 52 719 | 67 864 | 81 688 | 81 899 | 82 110 | Невшехир (ил) |
| 98 | Кастамону | 51 560 | 64 606 | 80 582 | 80 946 | 81 310 | Кастамону (ил) |
| 99 | Талас | 41 782 | 48 481 | 69 438 | 75 098 | 80 758 | Кайсери (ил) |
| 100 | Нусайбин | 49 671 | 74 110 | 88 296 | 84 372 | 80 448 | Мардин (ил) |
| 101 | Чайырова | 7 800 | 24 825 | 45 085 | 78 430 | 80 423 | Кожаәли |
| 102 | Мардин | 53 005 | 65 072 | 82 134 | 81 269 | 80 404 | Мардин (ил) |
| 103 | Эльбистан | 54 741 | 71 500 | 82 238 | 81 239 | 80 240 | Кахраманмараш (ил) |
| 104 | Бафра | 65 600 | 83 733 | 85 325 | 82 593 | 79 861 | Самсун (ил) |
| 105 | Килис | 84 077 | 77 670 | 77 706 | 78 698 | 79 690 | Килис (ил) |
| 106 | Амасья | 57 087 | 74 393 | 85 851 | 82 200 | 78 549 | Амасья (ил) |
| 107 | Манавгат | 38 498 | 71 679 | 75 163 | 76 605 | 78 047 | Анталья (ил) |
| 108 | Кадирли | 55 061 | 65 227 | 77 379 | 76 976 | 76 573 | Османие (ил) |
| 109 | Силопи | 23 430 | 51 199 | 70 670 | 73 603 | 76 536 | Ширнак (ил) |
| 110 | Ыгдыр | 38 917 | 59 880 | 75 927 | 75 824 | 75 721 | Ыгдыр (ил) |
| 111 | Сома | 49 977 | 60 674 | 70 683 | 73 027 | 75 371 | Маниса (ил) |
| 112 | Черкезкёй | 23 102 | 41 638 | 60 907 | 67 617 | 74 327 | Текирдаг (ил) |
| 113 | Вираншехир | 57 461 | 121 382 | 100 929 | 87 605 | 74 281 | Шанлыурфа (ил) |
| 114 | Карс | 78 455 | 78 473 | 76 992 | 75 291 | 73 590 | Карс (ил) |
| 115 | Чубук | 29 784 | 54 397 | 75 557 | 74 507 | 73 457 | Анкара (ил) |
| 116 | Козан | 54 451 | 75 833 | 72 463 | 72 727 | 72 991 | Адана (ил) |
| 117 | Кемальпаша | 36.740 | 47 856 | 62 962 | 67 607 | 72 252 | Измир (ил) |
| 118 | Йодемиш | 51 620 | 61 896 | 71 219 | 71 480 | 71 741 | Измир (ил) |
| 119 | Йозгат | 50 335 | 73 930 | 72 183 | 71 768 | 71 353 | Йозгат (ил) |
| 120 | Юнье | 45 716 | 61 552 | 72 867 | 72 080 | 71 293 | Орду (ил) |
| 121 | Фетхие | 37 466 | 50 689 | 66 271 | 68 285 | 70 299 | Мугла (ил) |
| 122 | Эрджиш | 40 481 | 70 881 | 77 464 | 73 733 | 70 002 | Ван (ил) |
| 123 | Дёртъёл | 47 144 | 53 597 | 66 082 | 67 430 | 68 778 | Хатай |
| 124 | Муш | 44 019 | 67 927 | 70 509 | 69 507 | 68 505 | Муш (ил) |
| 125 | Чанкыры | 45 496 | 62 508 | 68 596 | 67 588 | 66 580 | Чанкыры (ил) |
| 126 | Кырыкхан | 68 601 | 63 615 | 70 543 | 68 212 | 65 881 | Хатай |
| 127 | Сёке | 50 866 | 62 384 | 66 156 | 65 974 | 65 792 | Айдын (ил) |
| 128 | Ширнак | 25 059 | 52 743 | 54 302 | 59 435 | 64 568 | Ширнак (ил) |
| 129 | Хаккари | 30 407 | 58 145 | 57 954 | 60 891 | 63 828 | Хаккари (ил) |
| 130 | Кыркларели | 43 017 | 53 221 | 59 970 | 61 880 | 63 790 | Кыркларели (ил) |
| 131 | Башискеле | 31 167 | 49 855 | 59 993 | 61 720 | 63 447 | Кожаәли |
| 132 | Догубайазет | 35 213 | 56 261 | 69 414 | 66 423 | 63 432 | Агры (ил) |
| 133 | Кушадасы | 31 911 | 47 661 | 54 663 | 58 650 | 62 637 | Айдын (ил) |
| 134 | Эргани | 37 365 | 47 333 | 61 973 | 62 287 | 62 601 | Диярбакыр (ил) |
| 135 | Тавшанлы | 38 214 | 47 224 | 61 841 | 62 040 | 62 239 | Кютахья (ил) |
| 136 | Бурдур | 56 432 | 63 363 | 70 157 | 66 182 | 62 207 | Бурдур (ил) |
| 137 | Турхал | 69 079 | 95 536 | 63 181 | 62 352 | 61 523 | Токат (ил) |
| 138 | Юксекова | 28 909 | 59 662 | 59 410 | 60 296 | 61 182 | Хаккари (ил) |
| 139 | Татван | 54 071 | 66 748 | 55 033 | 57 976 | 60 919 | Битлис (ил) |
| 140 | Рейханлы | 42 451 | 52 135 | 60 073 | 60 418 | 60 763 | Хатай |
| 141 | Мугла | 35 605 | 43 845 | 52 918 | 56 619 | 60 320 | Мугла (ил) |
| 142 | Кахта | 42 183 | 60 689 | 59 570 | 59 665 | 59 760 | Адыяман (ил) |
| 143 | Акшехир | 51 746 | 60 226 | 63 472 | 60 765 | 58 058 | Конья (ил) |
| 144 | Бергама | 42 554 | 52 173 | 58 212 | 57 947 | 57 682 | Измир (ил) |
| 145 | Эрбаа | 33 554 | 45 595 | 56 810 | 57 210 | 57 610 | Токат (ил) |
| 146 | Бозююк | 33 162 | 47 469 | 54 422 | 55 985 | 57 548 | Биледжик (ил) |
| 147 | Чаршамба | 38 863 | 49 189 | 60 714 | 58 966 | 57 218 | Самсун (ил) |
| 148 | Мустафакемальпаша | 37 938 | 46 731 | 55 818 | 56 490 | 57 162 | Бурса (ил) |
| 149 | Патнос | 33 759 | 71 829 | 67 121 | 62 068 | 57 015 | Агры (ил) |
| 150 | Орхангази | 31 889 | 44 426 | 53 189 | 54 333 | 55 477 | Бурса (ил) |
| 151 | Бисмил | 39 834 | 61 162 | 57 359 | 56 390 | 55 421 | Диярбакыр (ил) |
| 152 | Соргун | 31 179 | 53 884 | 44 027 | 49 528 | 55 029 | Йозгат (ил) |
| 153 | Кешан | 40 656 | 42 755 | 54 366 | 54 189 | 54 012 | Эдирне (ил) |
| 154 | Мендерес | 35 826 | 49 613 | 51 325 | 52 504 | 53 683 | Измир (ил) |
| 155 | Мидьят | 29 569 | 56 669 | 56 340 | 54 799 | 53 258 | Мардин (ил) |
| 156 | Гюрсу | 12 730 | 21 518 | 47 180 | 50 085 | 52 990 | Бурса (ил) |
| 157 | Мерзифон | 40 431 | 45 613 | 52 050 | 52 192 | 52 334 | Амасья (ил) |
| 158 | Капаклы | 6 142 | 27 209 | 41 956 | 46 760 | 51 564 | Текирдаг (ил) |
| 159 | Миляс | 28 741 | 38 063 | 48 896 | 50 141 | 51 386 | Мугла (ил) |
| 160 | Карабеджей | 31 665 | 40 624 | 52 016 | 51 642 | 51 268 | Бурса (ил) |
| 161 | Алиага | 25 450 | 37 537 | 47 929 | 49 505 | 51 081 | Измир (ил) |
| 162 | Суруч | 40 395 | 44 421 | 64 765 | 57 878 | 50 991 | Шанлыурфа (ил) |
| 163 | Эдремит | 35 486 | 39 202 | 47 383 | 49 122 | 50 861 | Балыкесир (ил) |
| 164 | Тирэ | 37 855 | 42 988 | 48 565 | 49 451 | 50 337 | Измир (ил) |
| 165 | Муданья | 17 196 | 28 538 | 44 346 | 47 178 | 50 010 | Бурса (ил) |
| 166 | Фатса | 39 467 | 63 721 | 68 917 | 59 094 | 49 271 | Орду (ил) |
| 167 | Бартын | 31 974 | 35 992 | 47 082 | 47 999 | 48 916 | Бартын (ил) |
| 168 | Силифке | 46 858 | 64 827 | 52 961 | 50 327 | 47 693 | Мерсин (ил) |
| 169 | Алашехир | 36 649 | 39 590 | 45 971 | 46 544 | 47 117 | Маниса (ил) |
| 170 | Дидим | 11 378 | 25 699 | 31 746 | 39 183 | 46 620 | Айдын (ил) |
| 171 | Серик | 23 106 | 30 579 | 49 027 | 47 784 | 46 541 | Анталья (ил) |
| 172 | Биреджик | 28 440 | 40 054 | 46 304 | 46 020 | 45 736 | Шанлыурфа (ил) |
| 173 | Карамюрсель | 24 462 | 29 353 | 44 121 | 44 925 | 45 729 | Кожаәли |
| 174 | Каракёпрю | 2 719 | 13 227 | 22 782 | 34 098 | 45 414 | Шанлыурфа (ил) |
| 175 | Самандаг | 29 857 | 34 641 | 42 012 | 43 528 | 45 044 | Хатай |
| 176 | Урла | 25 648 | 36 579 | 41 058 | 42 559 | 44 060 | Измир (ил) |
| 177 | Эрдемли | 30 042 | 40 175 | 43 721 | 43 647 | 43 573 | Мерсин (ил) |
| 178 | Джейланпынар | 33 238 | 44 258 | 43 890 | 43 718 | 43 546 | Шанлыурфа (ил) |
| 179 | Гёнен | 26 849 | 36 263 | 41 811 | 42 428 | 43 045 | Балыкесир (ил) |
| 180 | Диловасы | 18 590 | 28 890 | 40 201 | 41 455 | 42 709 | Кожаәли |
| 181 | Элмадаг | 19 490 | 22 518 | 40 469 | 41 238 | 42 007 | Анкара (ил) |
| 182 | Хендек | 24 029 | 28 537 | 48 132 | 45 017 | 41 902 | Сакарья (ил) |
| 183 | Дюзиджи | 31 813 | 39 097 | 39 162 | 40 271 | 41 380 | Османие (ил) |
| 184 | Акязы | 19 331 | 23 192 | 41 421 | 41 157 | 40 893 | Сакарья (ил) |
| 185 | Узункёпрю | 34 741 | 36 162 | 41 907 | 41 165 | 40 423 | Эдирне (ил) |
| 188 | Битлис | 38 130 | 44 923 | 43 359 | 41 404 | 39 449 | Битлис (ил) |
| 189 | Бига | 20 753 | 27 549 | 33 509 | 36 469 | 39 429 | Чанаккале (ил) |
| 190 | Сейдишехир | 42 737 | 48 372 | 37 763 | 38 487 | 39 211 | Конья (ил) |
| 191 | Казан | 6 509 | 15 871 | 34 568 | 36 741 | 38 914 | Анкара (ил) |
| 192 | Силван | 60 731 | 64 136 | 47 105 | 42 736 | 38 367 | Диярбакыр (ил) |
| 193 | Афшин | 28 524 | 35 834 | 38 625 | 38 409 | 38 193 | Кахраманмараш (ил) |
| 194 | Бурханийе | 21 805 | 31 227 | 36 696 | 37 415 | 38 134 | Балыкесир (ил) |
| 195 | Кестель | 15 239 | 27 496 | 34 723 | 36 067 | 37 411 | Бурса (ил) |
| 196 | Сулуова | 36 223 | 42 715 | 37 235 | 37 266 | 37 297 | Амасья (ил) |
| 197 | Теккекёй | 11 550 | 15 779 | 36 834 | 36 725 | 36 616 | Самсун (ил) |
| 198 | Буджак | 27 407 | 28 833 | 35 621 | 35 843 | 36 065 | Бурдур (ил) |
| 199 | Синоп | 25 537 | 30 502 | 34 755 | 35 393 | 36 031 | Синоп (ил) |
| 200 | Девели | 32 961 | 35 084 | 36 121 | 36 072 | 36 023 | Кайсери (ил) |
| 201 | Буланджак | 24 172 | 32 182 | 37 021 | 36 505 | 35 989 | Гиресун (ил) |
| 202 | Бор (Турция) | 24 556 | 29 804 | 35 151 | 35 532 | 35 913 | Нигде (ил) |
| 203 | Сафранболу | 24 351 | 31 697 | 38 334 | 37 092 | 35 850 | Карабюк (ил) |
| 204 | Акчаабат | 26 240 | 39 102 | 36 289 | 35 868 | 35 447 | Трабзон (ил) |
| 205 | Чаталджа | 11 550 | 15 779 | 36 552 | 35 995 | 35 438 | Истанбул (ил) |
| 206 | Айвалык | 25 687 | 31 986 | 34 651 | 34 968 | 35 285 | Балыкесир (ил) |
| 207 | Мармарис | 16 361 | 28 660 | 28 171 | 31 450 | 34 729 | Мугла (ил) |
| 208 | Пайяс | 33 443 | 30 140 | 32 587 | 33 547 | 34 507 | Хатай |
| 209 | Сунгурлу | 30 521 | 35 397 | 34 227 | 34 211 | 34 195 | Чорум (ил) |
| 210 | Бейпазары | 26 225 | 34 441 | 34 496 | 34 319 | 34 142 | Анкара (ил) |
| 211 | Зиле | 46 090 | 52 640 | 36 154 | 35 017 | 33 880 | Токат (ил) |
| 212 | Биледжик | 23 273 | 34 105 | 45 126 | 39 453 | 33 780 | Биледжик (ил) |
| 213 | Козлу | 36 947 | 30 000 | 35 132 | 34 182 | 33 232 | Зонгулдак (ил) |
| 214 | Сандыклы | 22 359 | 37 804 | 33 856 | 33 371 | 32 886 | Афьонкарахисар (ил) |
| 215 | Бодрум | 20 931 | 32 227 | 28 575 | 30 688 | 32 801 | Мугла |
| 216 | Сапанджа | 20 333 | 30 997 | 30 934 | 31 535 | 32 136 | Сакарья (ил) |
| 217 | Анамур | 38 817 | 49 948 | 35 789 | 33 935 | 32 081 | Мерсин (ил) |
| 218 | Байбурт | 33 677 | 32 285 | 32 546 | 32 020 | 31 494 | Байбурт (ил) |
| 219 | Карапынар | 26 849 | 35 285 | 31 913 | 31 695 | 31 477 | Конья (ил) |
| 220 | Никсар | 35 201 | 44 808 | 34 262 | 32 675 | 31 088 | Токат (ил) |
| 221 | Терме | 20 381 | 25 052 | 28 411 | 29 693 | 30 975 | Самсун (ил) |
| 222 | Ылгын | 25 032 | 26 698 | 31 178 | 30 892 | 30 606 | Конья (ил) |
| 223 | Ыслахийе | 34 607 | 38 770 | 31 963 | 31 204 | 30 445 | Ғәзиантеп (ил) |
| 224 | Бейшехир | 30 412 | 41 312 | 32 799 | 31 598 | 30 397 | Конья (ил) |
| 225 | Эрзинь | 22 477 | 25 879 | 30 035 | 30 137 | 30 239 | Хатай |
| 226 | Болвадин | 44 969 | 52 398 | 31 352 | 30 754 | 30 156 | Афьонкарахисар (ил) |
| 227 | Тунджели | 24 513 | 25 041 | 27 091 | 28 586 | 30 081 | Тунджели (ил) |
| 228 | Енишехир | 21 210 | 26 068 | 28 454 | 29 128 | 29 802 | Бурса (ил) |
| 229 | Еркёй | 26 248 | 32 228 | 31 197 | 30 335 | 29 473 | Йозгат (ил) |
| 230 | Чумра | 28 781 | 42 308 | 28 153 | 28 798 | 29 443 | Конья (ил) |
| 231 | Карасу | 14 500 | 24 672 | 25 607 | 27 257 | 28 907 | Сакарья (ил) |
| 232 | Бабаэски | 22 823 | 25 559 | 27 631 | 28 200 | 28 769 | Кыркларели (ил) |
| 233 | Малкара | 20 180 | 24 898 | 27 416 | 27 997 | 28 578 | Текирдаг (ил) |
| 234 | Чан | 23 855 | 28 878 | 29 172 | 28 835 | 28 498 | Чанаккале (ил) |
| 235 | Кумлуджа | 17 166 | 25 081 | 31 581 | 30 015 | 28 449 | Анталья (ил) |
| 236 | Курталан | 17 295 | 24 865 | 27 561 | 28 004 | 28 447 | Сиирт (ил) |
| 237 | Ортаджа | 12 109 | 16 923 | 21 634 | 25 009 | 28 384 | Мугла (ил) |
| 238 | Шерефликочхисар | 38 248 | 42 083 | 27 048 | 27 602 | 28 156 | Анкара (ил) |
| 239 | Сельчук | 19 412 | 25 414 | 27 284 | 27 555 | 27 826 | Измир (ил) |
| 240 | Пазарджик | 25 154 | 24 374 | 29 339 | 28 582 | 27 825 | Кахраманмараш (ил) |
| 241 | Мут | 17 600 | 36 482 | 31 520 | 29 477 | 27 434 | Мерсин (ил) |
| 242 | Гёльбаши | 29 588 | 28 656 | 26 993 | 27 087 | 27 181 | Адыяман (ил) |
| 243 | Тосья | 22 810 | 23 257 | 26 841 | 26 956 | 27 071 | Кастамону (ил) |
| 244 | Акьюрт | 3533 | 8069 | 22 639 | 24 312 | 25 985 | Анкара (ил) |
| 245 | Везиркёпрю | 20 663 | 23 211 | 25 852 | 25 894 | 25 936 | Самсун (ил) |
| 246 | Боябат | 21 506 | 24 681 | 25 885 | 25 694 | 25 503 | Синоп (ил) |
| 247 | Османджик | 21 347 | 28 423 | 25 206 | 25 227 | 25 248 | Чорум (ил) |
| 248 | Бесни | 26 076 | 36 123 | 24 996 | 25 083 | 25 170 | Адыяман (ил) |
| 249 | Сарыкамыш | 21 743 | 23 236 | 17 915 | 21 438 | 24 961 | Карс (ил) |
| 250 | Сеферихисар | 16 837 | 28 892 | 22 600 | 23 669 | 24 738 | Измир (ил) |
| 251 | Симав | 16 110 | 28 415 | 25 677 | 25 149 | 24 621 | Кютахья (ил) |
| 252 | Динар | 34 990 | 35 424 | 24 340 | 24 475 | 24 610 | Афьонкарахисар (ил) |
| 253 | Гюмюшхане | 26 014 | 30 270 | 28 028 | 26 238 | 24 448 | Гюмюшхане (ил) |
| 254 | Сусурлук | 18 906 | 22 305 | 23 778 | 24 050 | 24 322 | Балыкесир (ил) |
| 255 | Акчакале | 15 211 | 32 114 | 26 877 | 25 595 | 24 313 | Шанлыурфа (ил) |
| 256 | Фоча | 19 861 | 32 550 | 27 080 | 25 581 | 24 082 | Измир (ил) |
| 257 | Килимли | 34 475 | 24 626 | 24 275 | 24 141 | 24 007 | Зонгулдак |
| 258 | Харбийе | 17 248 | 20 309 | 24 500 | 24 147 | 23 794 | Хатай |
| 259 | Ыдиль | 12 905 | 19 123 | 21 329 | 22 496 | 23 663 | Ширнак (ил) |
| 260 | Ардешен | 17 340 | 45 392 | 26 762 | 24 965 | 23 168 | Ризе (ил) |
| 261 | Даламан | 15 025 | 17 607 | 20 945 | 22 046 | 23 147 | Мугла (ил) |
| 262 | Гелиболу | 18 670 | 23 127 | 31 246 | 27 160 | 23 074 | Чанаккале (ил) |
| 263 | Эрдек | 13 246 | 18 626 | 20 475 | 21 660 | 22 845 | Балыкесир (ил) |
| 264 | Газипаша | 13 697 | 16 536 | 20 149 | 21 415 | 22 681 | Анталья (ил) |
| 265 | Акчакоджа | 13 582 | 25 560 | 22 416 | 22 522 | 22 628 | Дюздже (ил) |
| 266 | Артвин | 20 306 | 23 157 | 24 502 | 23 527 | 22 552 | Артвин (ил) |
| 267 | Чайджума | 16 303 | 18 734 | 21 259 | 21 905 | 22 551 | Зонгулдак (ил) |
| 268 | Чешме | 20 622 | 25 257 | 17 950 | 20 247 | 22 544 | Измир (ил) |
| 269 | Кемер | 8449 | 17 255 | 16 263 | 19 342 | 22 421 | Анталья (ил) |
| 270 | Белен | 15 629 | 18 646 | 20 303 | 21 293 | 22 283 | Хатай |
| 271 | Сарай | 13 038 | 17 769 | 20 312 | 21 243 | 22 174 | Текирдаг (ил) |
| 272 | Ызник | 17 232 | 20 169 | 22 179 | 22 170 | 22 161 | Бурса (ил) |
| 273 | Аладжа | 20 646 | 24 983 | 22 590 | 22 373 | 22 156 | Чорум (ил) |
| 274 | Гереде | 18 780 | 25 188 | 23 310 | 22 633 | 21 956 | Болу (ил) |
| 275 | Деврек | 16 442 | 21 360 | 25 463 | 23 654 | 21 845 | Зонгулдак (ил) |
| 276 | Акдагмадени | 12 220 | 20 312 | 25 647 | 23 631 | 21 615 | Йозгат (ил) |
| 277 | Каман | 26 038 | 27 962 | 21 118 | 21 358 | 21 598 | Кыршехир (ил) |
| 278 | Байындыр | 19 706 | 21 493 | 21 426 | 21 481 | 21 536 | Измир (ил) |
| 279 | Сериньол | 13 046 | 15 749 | 12 517 | 16 861 | 21 205 | Хатай |
| 280 | Козлук | 22 499 | 27 109 | 21 651 | 21 380 | 21 109 | Батман (ил) |
| 281 | Буланык | 14 988 | 24 020 | 20 727 | 20 889 | 21 051 | Муш (ил) |
| 282 | Сарыкая | 12 275 | 22 102 | 23 171 | 22 037 | 20 903 | Йозгат (ил) |
| 283 | Кулу | 17 425 | 28 024 | 20 496 | 20 674 | 20 852 | Конья (ил) |
| 284 | Шаркышла | 16 839 | 20 654 | 20 851 | 20 761 | 20 671 | Сивас (ил) |
| 285 | Коркутели | 13 381 | 16 521 | 18 971 | 19 767 | 20 563 | Анталья (ил) |
| 286 | Олту | 21 817 | 23 064 | 20 162 | 20 305 | 20 448 | Эрзурум (ил) |
| 287 | Гейве | 13 405 | 17 318 | 19 802 | 20 120 | 20 438 | Сакарья (ил) |
| 288 | Имамоглу | 21 484 | 30 428 | 21 331 | 20 848 | 20 365 | Адана (ил) |
| 289 | Чине | 15 201 | 17 867 | 20 211 | 20 277 | 20 343 | Айдын (ил) |
| 290 | Чивриль | 11 445 | 13 749 | 14 618 | 17 299 | 19 980 | Денизли (ил) |
| 291 | Гёксун | 22 847 | 30 232 | 17 008 | 18 461 | 19 914 | Кахраманмараш (ил) |
| 292 | Дерик | 13 201 | 19 806 | 19 535 | 19 704 | 19 873 | Мардин (ил) |
| 293 | Хильван | 14 152 | 16 094 | 22 181 | 21 009 | 19 837 | Шанлыурфа (ил) |
| 294 | Чаели | 14 947 | 22 546 | 25 205 | 22 502 | 19 799 | Ризе (ил) |
| 295 | Ыскилип | 19 624 | 19 648 | 20 782 | 20 251 | 19 720 | Чорум (ил) |
| 296 | Хазва | 17 962 | 19 385 | 21 002 | 20 337 | 19 672 | Самсун (ил) |
| 297 | Яхьялы | 20 401 | 22 665 | 20 227 | 19 909 | 19 591 | Кайсери (ил) |
| 298 | Хайраболу | 16 923 | 18 812 | 18 667 | 19 096 | 19 525 | Текирдаг (ил) |
| 299 | Ынджирлиова | 15 870 | 17 548 | 18 335 | 18 921 | 19 507 | Айдын (ил) |
| 300 | Кованджилар | 10 270 | 21 255 | 19 358 | 19 411 | 19 464 | Элязыг (ил) |
| 301 | Гюроймак | 16 613 | 22 521 | 19 787 | 19 580 | 19 373 | Битлис (ил) |
| 302 | Муртали | 13 192 | 18 571 | 18 915 | 19 138 | 19 361 | Текирдаг (ил) |
| 303 | Малазгирт | 19 079 | 23 697 | 20 987 | 20 110 | 19 233 | Муш (ил) |
| 304 | Диядын | 9569 | 13 320 | 18 990 | 19 089 | 19 188 | Агри (ил) |
| 305 | Эмирдаг | 21 144 | 20 508 | 21 898 | 20 531 | 19 164 | Афьонкарахисар (ил) |
| 306 | Алаплы | 12 105 | 18 487 | 17 984 | 18 573 | 19 162 | Зонгулдак (ил) |
| 307 | Бостаниджи | 2499 | 14 364 | 17 917 | 18 520 | 19 123 | Ван (ил) |
| 308 | Гедиз | 14 403 | 19 375 | 18 728 | 18 904 | 19 080 | Кютахья (ил) |
| 309 | Сарайкёй | 15 481 | 17 760 | 18 370 | 18 655 | 18 940 | Денизли (ил) |
| 310 | Ялвач | 28 028 | 35 316 | 20 853 | 19 822 | 18 791 | Испарта (ил) |
| 311 | Махмутлар | 4 852 | 14 463 | 18 365 | 18 575 | 18 785 | Анталья (ил) |
| 312 | Демирджи | 20 576 | 21 230 | 18 642 | 18 572 | 18 502 | Маниса (ил) |
| 313 | Ортакёй | 19 612 | 26 961 | 18 628 | 18 506 | 18 384 | Аксарай (ил) |
| 314 | Тургутрейс | 4589 | 6292 | 12 613 | 15 491 | 18 369 | Мугла (ил) |
| 315 | Караагач | 10 920 | 16 250 | 19 379 | 18 735 | 18 091 | Хатай |
| 316 | Ятаган | 11 890 | 16 007 | 17 421 | 17 724 | 18 027 | Мугла (ил) |
| 317 | Нурдаги | 7048 | 10 866 | 15 084 | 16 537 | 17 990 | Ғәзиантеп (ил) |
| 318 | Чифтликкёй | 5750 | 9622 | 15 290 | 16 634 | 17 978 | Ялова (ил) |
| 319 | Батталгази | 14 994 | 15 154 | 15 847 | 16 792 | 17 737 | Малатья (ил) |
| 320 | Инджесу | 14 087 | 15 728 | 16 100 | 16 690 | 17 280 | Кайсери (ил) |
| 321 | Чермик | 16 531 | 15 843 | 17 825 | 17 520 | 17 215 | Диярбакыр (ил) |
| 322 | Даргечит | 10 079 | 16 541 | 14 118 | 15 666 | 17 214 | Мардин (ил) |
| 323 | Генч | 11 545 | 18 345 | 18 885 | 18 018 | 17 151 | Бингёль (ил) |
| 324 | Дурсунбей | 13 025 | 14 654 | 17 701 | 17 364 | 17 027 | Балыкесир (ил) |
| 325 | Хөрәсән | 14 144 | 16 151 | 18 664 | 17 838 | 17 012 | Эрзурум (ил) |
| 326 | Гюмюшхаджикёй | 14 170 | 14 057 | 12 847 | 14 873 | 16 899 | Амасья (ил) |
| 327 | Кызылджахамам | 12 856 | 16 195 | 16 655 | 16 767 | 16 879 | Анкара (ил) |
| 328 | Памукова | 10 088 | 13 200 | 15 181 | 16 006 | 16 831 | Сакарья (ил) |
| 329 | Эгирдир | 16 050 | 16 905 | 20 340 | 18 559 | 16 778 | Испарта (ил) |
| 330 | Шаркёй | 11 425 | 16 194 | 15 523 | 16 121 | 16 719 | Текирдаг (ил) |
| 331 | Богазлыян | 17 970 | 29 719 | 15 722 | 16 209 | 16 696 | Йозгат (ил) |
| 332 | Хопа | 11 507 | 15 445 | 17 361 | 17 024 | 16 687 | Артвин (ил) |
| 333 | Ешилли | 10 451 | 19 700 | 14 635 | 15 533 | 16 521 | Мардин (ил) |
| 334 | Дикили | 10 023 | 12 552 | 14 545 | 15 530 | 16 515 | Измир (ил) |
| 335 | Ахлат | 16 742 | 34 787 | 22 699 | 19 551 | 16 403 | Битлис (ил) |
| 336 | Ардахан | 16 761 | 17 274 | 17 446 | 16 923 | 16 400 | Ардахан (ил) |
| 337 | Юргюп | 11 040 | 14 538 | 15 456 | 15 912 | 16 368 | Невшехир (ил) |
| 338 | Чекмедже | 7800 | 11 824 | 16 694 | 16 492 | 16 290 | Хатай |
| 339 | Ташкёпрю | 11 454 | 16 181 | 16 288 | 16 226 | 16 164 | Кастамону (ил) |
| 340 | Зейтинли | 5614 | 10 893 | 14 484 | 15 313 | 16 142 | Балыкесир (ил) |
| 341 | Эскиль | 16 462 | 22 125 | 18 276 | 17 098 | 15 920 | Аксарай (ил) |
| 342 | Мурадийе | 11 167 | 19 702 | 13 816 | 14 830 | 15 844 | Ван (ил) |
| 343 | Эспийе | 10 219 | 12 990 | 16 823 | 16 332 | 15 841 | Гиресун (ил) |
| 344 | Бозьязы | 22 168 | 26 314 | 15 414 | 15 618 | 15 822 | Мерсин (ил) |
| 345 | Бигадич | 12 976 | 14 550 | 15 638 | 15 724 | 15 810 | Балыкесир (ил) |
| 346 | Кыркагач | 21 421 | 25 093 | 26 006 | 20 889 | 15 772 | Маниса (ил) |
| 347 | Саруханлы | 12 977 | 13 025 | 15 151 | 15 420 | 15 689 | Маниса (ил) |
| 348 | Демре | 13 793 | 13 900 | 15 762 | 15 662 | 15 562 | Анталья (ил) |
| 349 | Огузели | 9983 | 11 527 | 17 476 | 16 514 | 15 552 | Ғәзиантеп (ил) |
| 350 | Кызылпынар | 3718 | 7716 | 10 968 | 13 131 | 15 294 | Текирдаг (ил) |
| 351 | Пазар | 11 068 | 14 682 | 16 636 | 15 922 | 15 208 | Ризе (ил) |
| 352 | Джиханбейли | 15 071 | 18 306 | 15 192 | 15 192 | 15 192 | Конья (ил) |
| 353 | Мармараэреглиси | 5457 | 8779 | 8488 | 11 803 | 15 118 | Текирдаг (ил) |
| 354 | Алтынолук | 5219 | 8997 | 11 641 | 13 365 | 15 089 | Балыкесир (ил) |
| 355 | Баназ | 14 287 | 16 212 | 15 405 | 15 241 | 15 077 | Ушак (ил) |
| 356 | Гёреле | 21 098 | 27 214 | 14 428 | 14 738 | 15 048 | Гиресун (ил) |
| 357 | Булдан | 12 202 | 13 986 | 15 066 | 14 966 | 14 866 | Денизли (ил) |
| 358 | Элмалы | 12 384 | 14 561 | 14 038 | 14 442 | 14 846 | Анталья (ил) |
| 359 | Араклы | 12 141 | 22 506 | 22 200 | 18 395 | 14 590 | Трабзон (ил) |
| 360 | Оф | 15 794 | 25 478 | 17 529 | 16 002 | 14 475 | Трабзон (ил) |
| 361 | Чалдыран | 4780 | 12841 | 16 172 | 15 311 | 14 450 | Ван (ил) |
| 362 | Шемдинли | 7001 | 14 177 | 11 727 | 13 081 | 14 435 | Хаккяри (ил) |
| 363 | Денизджилер | 9280 | 17 495 | 16 178 | 15 276 | 14 374 | Хатай |
| 364 | Зекириякёй | - | 7545 | 8230 | 11 279 | 14 328 | Истанбул (ил) |
| 365 | Архави | 10 048 | 14 079 | 16 101 | 15 194 | 14 287 | Артвин (ил) |
| 366 | Сиде | 11 333 | 21 000 | 6 500 | 10 382 | 14 264 | Анталья (ил) |
| 367 | Армуталан | 4727 | 8310 | 15 549 | 14 881 | 14 213 | Мугла (ил) |
| 368 | Вакфыкебир | 21 343 | 33 394 | 13 401 | 13 779 | 14 157 | Трабзон (ил) |
| 369 | Айбасты | 17 143 | 14 326 | 14 767 | 14 456 | 14 145 | Орду (ил) |
| 370 | Каракоджан | 14 953 | 23 994 | 12 903 | 13 487 | 14 071 | Элязыг (ил) |
| 371 | Обакёй | 6183 | 20 040 | 13 912 | 13 988 | 14 064 | Анталья (ил) |
| 372 | Нарлиджа | 4505 | 9378 | 12 750 | 13 404 | 14 058 | Хатай |
| 373 | Тюркоглу | 14 608 | 11 918 | 13 822 | 13 933 | 14 044 | Кахраманмараш (ил) |
| 374 | Сольхан | 12 191 | 14 325 | 17 895 | 15 950 | 14 005 | Бингёль (ил) |
| 375 | Чай | 14 147 | 18 137 | 14 702 | 14 353 | 14 004 | Афьонкарахисар (ил) |
| 376 | Османели | 8704 | 12 814 | 13 419 | 13 641 | 13 863 | Биледжик (ил) |
| 377 | Кадыханы | 15 907 | 14 816 | 14 096 | 13 967 | 13 838 | Конья (ил) |
| 378 | Пелитли | 3139 | 10 615 | 15 067 | 14 367 | 13 667 | Трабзон (ил) |
| 379 | Сюрмене | 15 453 | 17 063 | 13 689 | 13 670 | 13 651 | Трабзон (ил) |
| 380 | Феризли | 6674 | 12 379 | 12 733 | 13 191 | 13 649 | Сакарья (ил) |
| 381 | Келькит | 11 541 | 19 090 | 13 219 | 13 417 | 13 615 | Гюмюшхане (ил) |
| 382 | Шиле | 10 236 | 13 285 | 11 927 | 12 753 | 13 579 | Истанбул (ил) |
| 383 | Пасинлер | 19 144 | 22 787 | 15 950 | 14 762 | 13 574 | Эрзурум (ил) |
| 384 | Кандыра | 10 427 | 12 641 | 15 473 | 14 492 | 13 511 | Кожаәли |
| 385 | Кагызман | 15 274 | 21 685 | 23 012 | 18 258 | 13 504 | Карс (ил) |
| 386 | Сушехри | 23 202 | 25 137 | 13 941 | 13 715 | 13 489 | Сивас (ил) |
| 387 | Ылыджа | 2929 | 16 807 | 4 467 | 8 978 | 13 489 | Анталья (ил) |
| 388 | Сарыгёль | 10 677 | 12 043 | 13 045 | 13 216 | 13 387 | Маниса (ил) |
| 389 | Тиреболу | 14 459 | 16 112 | 13 672 | 13 488 | 13 304 | Гиресун (ил) |
| 390 | Башкале | 16 418 | 14 144 | 15 910 | 14 601 | 13 292 | Ван (ил) |
| 391 | Байрамич | 10 056 | 11 988 | 13 134 | 13 211 | 13 288 | Чанаккале (ил) |
| 392 | Карачулха | 5656 | 8574 | 13 063 | 13 114 | 13 165 | Мугла (ил) |
| 393 | Корган | 13 171 | 15 587 | 12 773 | 12 967 | 13 161 | Орду (ил) |
| 394 | Эшме | 10 547 | 11 615 | 13 207 | 13 120 | 13 033 | Ушак (ил) |
| 395 | Гёльхисар | 10 434 | 12 434 | 13 502 | 13 255 | 13 008 | Бурдур (ил) |
| 396 | Сындыргы | 9511 | 10 492 | 12 668 | 12 824 | 12 980 | Балыкесир (ил) |
| 397 | Арсин | 8192 | 13 038 | 8 453 | 10 715 | 12 977 | Трабзон (ил) |
| 398 | Ортаклар | 10 006 | 12 074 | 12 973 | 12 912 | 12 851 | Айдын (ил) |
| 399 | Бахче | 16 009 | 18 411 | 13 641 | 13 241 | 12 841 | Османие (ил) |
| 400 | Эдремит | 4790 | 6481 | 12 247 | 12 541 | 12 835 | Ван (ил) |
| 401 | Улудере | 6289 | 7928 | 9228 | 11 030 | 12 832 | Ширнак (ил) |
| 402 | Конаклы | 4794 | 28 801 | 12 027 | 12 396 | 12 765 | Анталья (ил) |
| 403 | Баля | 8575 | 9308 | 11 921 | 12 345 | 12 769 | Анкара (ил) |
| 404 | Кожаәли | 10 131 | 13 793 | 13 089 | 12 921 | 12 753 | Сакарья (ил) |
| 405 | Чаглаянджерит | 10 435 | 12 642 | 12 454 | 12 572 | 12 690 | Кахраманмараш (ил) |
| 406 | Герменджик | 12 285 | 11 596 | 12 453 | 12 544 | 12 635 | Айдын (ил) |
| 407 | Кадынкеди | - | 263 | 196 | 6404 | 12 612 | Шанлыурфа (ил) |
| 408 | Шарки-Караагач | 12 253 | 24 502 | 9538 | 11 059 | 12 580 | Испарта (ил) |
| 409 | Челебибагы | 4356 | 11 629 | 12 693 | 12 611 | 12 529 | Ван (ил) |
| 410 | Бюньян | 13 653 | 12 510 | 12 905 | 12 705 | 12 505 | Кайсери (ил) |
| 411 | Чинарджик | 7629 | 8953 | 9170 | 10 816 | 12 462 | Ялова (ил) |
| 412 | Шухут | 12 982 | 13 630 | 12 038 | 12 236 | 12 434 | Афьонкарахисар (ил) |
| 413 | Хаджилар | 16 533 | 19 655 | 11 079 | 11 756 | 12 433 | Кайсери (ил) |
| 414 | Тавас | 11 777 | 11 700 | 13 000 | 12 709 | 12 418 | Денизли (ил) |
| 415 | Муджур | 11 119 | 14 676 | 11 984 | 12 197 | 12 410 | Кыршехир (ил) |
| 416 | Бешикдюзю | 15 652 | 29 766 | 11 641 | 12 020 | 12 399 | Трабзон (ил) |
| 417 | Кумру | 10 774 | 18 057 | 11 856 | 12 116 | 12 376 | Орду |
| 418 | Наллыхан | 11 638 | 17 181 | 12 895 | 12 630 | 12 365 | Анкара |
| 419 | Аджипаям | 8054 | 9956 | 12 002 | 12 154 | 12 306 | Денизли (ил) |
| 420 | Кынык | 17 167 | 13 136 | 11 340 | 11 752 | 12 164 | Измир |
| 421 | Сасон | 6847 | 9705 | 10 673 | 11 363 | 12 053 | Батман (ил) |
| 422 | Визе | 10 518 | 10 628 | 11 908 | 11 966 | 12 024 | Кыркларели |
| 423 | Хаскёй | 10 532 | 21 342 | 16 978 | 14 480 | 11 982 | Муш (ил) |
| 424 | Финике | 6700 | 9746 | 10 509 | 11 244 | 11 979 | Анталья (ил) |
| 425 | Доганшехир | 11 046 | 13 517 | 10 176 | 11 015 | 11 854 | Малатья (ил) |
| 426 | Ысджехисар | 10 071 | 10 542 | 11 721 | 11 773 | 11 825 | Афьонкарахисар (ил) |
| 427 | Озальп | 4920 | 6997 | 9402 | 10 596 | 11 790 | Ван (ил) |
| 428 | Чифтелер | 11 540 | 11 883 | 11 887 | 11 810 | 11 733 | Әскишәһир (ил) |
| 429 | Кузуджулу | 9709 | 11 309 | 10 899 | 11 279 | 11 659 | Хатай |
| 430 | Тёмюк | 9282 | 11 921 | 10 384 | 11 013 | 11 642 | Мерсин (ил) |
| 431 | Кючюккёй | 5797 | 9088 | 6700 | 9164 | 11 628 | Балыкесир (ил) |
| 432 | Эзине | 11 167 | 13 309 | 14 125 | 12 857 | 11 589 | Чанаккале (ил) |
| 433 | Ташова | 10 197 | 15 556 | 10 413 | 10 997 | 11 581 | Амасья (ил) |
| 434 | Пынархисар | 11 236 | 11 263 | 10 253 | 10 913 | 11 573 | Кыркларели (ил) |
| 435 | Аванос | 10 010 | 11 921 | 11 744 | 11 647 | 11 550 | Невшехир (ил) |
| 436 | Еникёй | 3672 | 10 000 | 11 487 | 11 509 | 11 531 | Бурса (ил) |
| 437 | Каргыпынары | 8677 | 12 741 | 11 709 | 11 590 | 11 471 | Мерсин (ил) |
| 438 | Гёрдес | 9767 | 10 809 | 10 295 | 10 845 | 11 395 | Маниса (ил) |
| 439 | Гёлкёй | 18 149 | 24 162 | 12 065 | 11 715 | 11 365 | Орду |
| 440 | Зара | 16 353 | 17 845 | 12 337 | 11 835 | 11 333 | Сивас (ил) |
| 441 | Умурлу | 9157 | 10 436 | 11 595 | 11 439 | 11 283 | Айдын (ил) |
| 442 | Ондокузмайис | 6212 | 8928 | 11 417 | 11 329 | 11 241 | Самсун (ил) |
| 443 | Герзе | 8736 | 10 013 | 9985 | 10 618 | 11 251 | Синоп (ил) |
| 444 | Датча | 5022 | 8108 | 8839 | 10 034 | 11 229 | Мугла (ил) |
| 445 | Пинарбаши | 11 364 | 12 075 | 12 654 | 11 927 | 11 200 | Кайсери (ил) |
| 446 | Чинар | 10 080 | 13 282 | 12 725 | 11 936 | 11 147 | Диярбакыр (ил) |
| 447 | Аянджик | 10 418 | 10 919 | 10 991 | 11 067 | 11 143 | Синоп (ил) |
| 448 | Лидже | 12 227 | 11 927 | 13 118 | 12 111 | 11 104 | Диярбакыр (ил) |
| 449 | Алачам | 12 097 | 11 950 | 11 321 | 11 203 | 11 085 | Самсун (ил) |
| 450 | Серинхисар | 17 112 | 15 864 | 10 699 | 10 870 | 11 041 | Денизли (ил) |
| 451 | Ялыкавак | 3780 | 8000 | 8701 | 9845 | 10 989 | Мугла (ил) |
| 452 | Йомра | 7335 | 13 346 | 9838 | 10 404 | 10 970 | Трабзон (ил) |
| 453 | Йешилкёй | 8562 | 8999 | 10 205 | 10 575 | 10 945 | Хатай |
| 454 | Хавран | 8878 | 10 122 | 10 531 | 10 713 | 10 895 | Балыкесир (ил) |
| 455 | Чукурджа | 5205 | 7471 | 7033 | 8957 | 10 881 | Хаккари |
| 456 | Бозова | 16 745 | 19 848 | 14 450 | 12 657 | 10 864 | Шанлыурфа (ил) |
| 457 | Лапсеки | 5789 | 8 489 | 10 612 | 10 727 | 10 842 | Чанаккале (ил) |
| 458 | Алтынова | 8469 | 10 791 | 10 273 | 10 556 | 10 839 | Балыкесир (ил) |
| 459 | Эмет | 12 246 | 19 350 | 10 198 | 10 502 | 10 806 | Кютахья (ил) |
| 460 | Акчай | - | 9039 | 9095 | 9947 | 10 799 | Балыкесир (ил) |
| 461 | Дивриги | 17 664 | 14 429 | 11 980 | 11 388 | 10 796 | Сивас (ил) |
| 462 | Давутлар | 5960 | 6903 | 9599 | 10 123 | 10 647 | Айдын |
| 463 | Караягач | - | 5385 | 8462 | 9525 | 10 588 | Эдирне (ил) |
| 464 | Деринкую | 8580 | 11 092 | 10 211 | 10 399 | 10 587 | Невшехир (ил) |
| 465 | Чекерек | 10 398 | 12 339 | 11 394 | 10 983 | 10 572 | Йозгат (ил) |
| 466 | Эрменек | 12 592 | 15 509 | 10 683 | 10 609 | 10 535 | Караман (ил) |
| 467 | Борчка | 6102 | 9008 | 10 433 | 10 481 | 10 529 | Артвин (ил) |
| 468 | Мазыдаги | 9526 | 11 194 | 10 297 | 10 410 | 10 523 | Мардин (ил) |
| 469 | Алячаты | 7187 | - | 7206 | 8839 | 10 472 | Измир (ил) |
| 470 | Кескин | 20 044 | 34 827 | 11 271 | 10 853 | 10 435 | Кырыккале (ил) |
| 471 | Ахметли | 10 190 | 11 011 | 9517 | 9969 | 10 421 | Маниса (ил) |
| 472 | Шефаатли | 13 171 | 13 728 | 11 010 | 10 704 | 10 398 | Йозгат (ил) |
| 473 | Чамаш | 10 430 | 10 047 | 9015 | 9699 | 10 383 | Орду |
| 474 | Хаямана | 9144 | 11 313 | 9464 | 9922 | 10 380 | Анкара (ил) |
| 475 | Баят | 8090 | 7381 | 7460 | 8888 | 10 316 | Чорум (ил) |
| 476 | Бююкёнджали | 4473 | 7335 | 9390 | 9847 | 10 304 | Текирдаг (ил) |
| 477 | Томарза | 11 337 | 10 963 | 10 414 | 10 347 | 10 280 | Кайсери (ил) |
| 478 | Султанханы | 8397 | 10 104 | 10 427 | 10 336 | 10 245 | Аксарай |
| 479 | Кепез | 4282 | 7918 | 10 655 | 10 434 | 10 213 | Чанаккале (ил) |
| 480 | Тунчбилек | 7449 | 5900 | 4317 | 7254 | 10 191 | Кютахья (ил) |
| 481 | Адильджеваз | 10 103 | 35 174 | 24 727 | 17 458 | 10 189 | Битлис |
| 482 | Боздоган | 8034 | 8300 | 9277 | 9725 | 10 173 | Айдын |
| 483 | Геваш | 9994 | 10 988 | 11 042 | 10 594 | 10 146 | Ван |
| 484 | Гелинкая | 2200 | 6470 | 3341 | 6707 | 10 073 | Мардин (ил) |
| 485 | Ашкале | 15 494 | 15 548 | 12 842 | 11 455 | 10 068 | Эрзурум (ил) |
| 486 | Кангал | 12 276 | 12 099 | 10 989 | 10 522 | 10 055 | Сивас (ил) |
| 487 | Тургутальп | 5223 | 7437 | 9113 | 9584 | 10 055 | Маниса (ил) |
| 488 | Кёшк | 6022 | 8349 | 9544 | 9778 | 10 012 | Айдын (ил) |
| 489 | Яхшихан | 5695 | 8215 | 9166 | 9573 | 9980 | Кырыккале (ил) |
| 490 | Джикджилли | - | 5167 | 7701 | 8831 | 9961 | Анталья (ил) |
| 491 | Аяш | 12 683 | 11 538 | 9200 | 9554 | 9908 | Анкара (ил) |
| 492 | Аджарлар | 6554 | 8279 | 9756 | 9823 | 9890 | Айдын (ил) |
| 493 | Позанты | 7892 | 9627 | 9835 | 9859 | 9883 | Адана (ил) |
| 494 | Енидже | 9840 | 11 228 | 9897 | 9884 | 9871 | Карабюк (ил) |
| 495 | Сиврихисар | 10 490 | 10 574 | 10 293 | 10 080 | 9867 | Әскишәһир (ил) |
| 496 | Эрух | 5929 | 7226 | 9450 | 9617 | 9784 | Сиирт (ил) |
| 497 | Гёльмаранара | 10 976 | 11 205 | 9938 | 9857 | 9776 | Маниса (ил) |
| 498 | Кульп | 7472 | 15 825 | 11 474 | 10 616 | 9758 | Диярбакыр (ил) |
| 499 | Сёгют | 9470 | 12 644 | 15 761 | 12 755 | 9749 | Биледжик (ил) |
| 500 | Ташуджу | 6743 | 10 466 | 7820 | 8777 | 9734 | Мерсин (ил) |
| 501 | Одабашы | 5070 | 7184 | 10 192 | 9961 | 9730 | Хатай |
| 502 | Фындыклы | 7022 | 11 043 | 9909 | 9803 | 9697 | Ризе (ил) |
| 503 | Першембе | 10 979 | 10 804 | 10 288 | 9943 | 9598 | Орду |
| 504 | Гёляка | 4265 | 8572 | 8007 | 8778 | 9549 | Дюздже |
| 505 | Шебинкарахисар | 23 518 | 36 713 | 13 698 | 11 599 | 9500 | Гиресун (ил) |
| 506 | Арабан | 14 275 | 10 666 | 9805 | 9651 | 9497 | Ғәзиантеп (ил) |
| 507 | Хасса | 7714 | 9071 | 9117 | 9301 | 9485 | Хатай |
| 508 | Акчадаг | 10 839 | 13 432 | 8427 | 8948 | 9469 | Малатья (ил) |
| 509 | Саваштепе | 10 053 | 10 288 | 9296 | 9366 | 9436 | Балыкесир (ил) |
| 510 | Каянашли | 5878 | 9439 | 9329 | 9362 | 9395 | Дюздже |
| 511 | Карайилан | 13 883 | 11 187 | 10 611 | 9972 | 9333 | Хатай |
| 512 | Решадийе | 12 321 | 16 389 | 8892 | 9108 | 9324 | Токат (ил) |
| 513 | Хизан | 5880 | 11 067 | 11 205 | 10 258 | 9311 | Битлис (ил) |
| 514 | Сараёню | 10 721 | 10 386 | 9053 | 9169 | 9285 | Конья (ил) |
| 515 | Хани | 10 266 | 10 918 | 8292 | 8778 | 9264 | Диярбакыр (ил) |
| 516 | Палу | 7900 | 10 103 | 8894 | 9069 | 9244 | Элязыг (ил) |
| 517 | Ынеболу | 8350 | 9486 | 9747 | 9465 | 9183 | Кастамону |
| 518 | Хоназ | 6333 | 7442 | 9239 | 9187 | 9135 | Денизли (ил) |
| 519 | Гюрюн | 9886 | 11 294 | 10 231 | 9680 | 9129 | Сивас (ил) |
| 520 | Бешири | 5456 | 8554 | 8573 | 8829 | 9085 | Батман (ил) |
| 521 | Юнак | 10 499 | 12 734 | 10 107 | 9561 | 9015 | Конья (ил) |
| 522 | Ешилхисар | 11 904 | 13 586 | 9747 | 9376 | 9005 | Кайсери (ил) |
| 523 | Авсаллар | 3661 | 8493 | 7849 | 8424 | 8999 | Анталья (ил) |
| 524 | Йылдызели | 15 249 | 16 070 | 9867 | 9430 | 8993 | Сивас (ил) |
| 525 | Варто | 11 339 | 16 382 | 10 764 | 9876 | 8988 | Муш (ил) |
| 526 | Мавикент | 6224 | 9276 | 8033 | 8510 | 8987 | Анталья (ил) |
| 527 | Халфети | 4128 | 2766 | 10 238 | 9609 | 8980 | Шанлыурфа (ил) |
| 528 | Пертек | 5428 | 5737 | 6032 | 7496 | 8960 | Тунджели |
| 529 | Кючюкдалян | 4866 | 5909 | 8095 | 8525 | 8955 | Хатай |
| 530 | Черкеш | 8579 | 15 536 | 8572 | 8755 | 8938 | Чанкыры (ил) |
| 531 | Языконак | 5229 | 12 000 | 7922 | 8426 | 8930 | Элязыг (ил) |
| 532 | Акбез | 6162 | 6478 | 8986 | 8956 | 8926 | Хатай |
| 533 | Карачобан | 7498 | 12 683 | 8945 | 8901 | 8857 | Эрзурум (ил) |
| 534 | Чаталагзи | 13 401 | 7945 | 9079 | 8927 | 8775 | Зонгулдак (ил) |
| 535 | Текебаши | 4851 | 6393 | 8541 | 8706 | 8871 | Хатай |
| 536 | Каледжик | 10 051 | 11 965 | 11 767 | 10 318 | 8869 | Анкара (ил) |
| 537 | Караташ | 9025 | 9189 | 8358 | 8601 | 8844 | Адана (ил) |
| 538 | Конаджик | - | 4035 | 8717 | 8775 | 8833 | Мугла (ил) |
| 539 | Хыныс | 16 005 | 27 504 | 10 802 | 9803 | 8804 | Эрзурум (ил) |
| 540 | Ипсала | 9212 | 8471 | 7851 | 8318 | 8785 | Эдирне (ил) |
| 541 | Чобанлар | 6675 | - | 8630 | 8706 | 8782 | Афьонкарахисар (ил) |
| 542 | Хавса | 9237 | 8081 | 8547 | 8664 | 8781 | Эдирне (ил) |
| 543 | Якынджа | 10 884 | 13 727 | 10 005 | 9378 | 8751 | Малатья (ил) |
| 544 | Беёглу | 8439 | 8253 | 8035 | 8388 | 8741 | Кахраманмараш (ил) |
| 545 | Чайырхан | 6211 | 9000 | 8721 | 8719 | 8717 | Анкара (ил) |
| 546 | Сахилькент | 5317 | 7218 | 8211 | 8434 | 8657 | Анталья (ил) |
| 547 | Гюльшехир | 8499 | 9377 | 8484 | 8569 | 8654 | Невшехир (ил) |
| 548 | Даренде | 11 488 | 13 908 | 9685 | 9165 | 8645 | Малатья (ил) |
| 549 | Ладик | 8061 | 9098 | 8640 | 8633 | 8626 | Самусн (ил) |
| 550 | Кору | - | - | 5006 | 6810 | 8614 | Ялова (ил) |
| 551 | Кестел | 3610 | - | 6886 | 7742 | 8598 | Анталья (ил) |
| 552 | Элешкирт | 9871 | 15 339 | 11 194 | 9881 | 8568 | Агры |
| 553 | Султанкёй | - | - | 2050 | 5297 | 8544 | Текирдаг (ил) |
| 554 | Дилек | 7326 | 8168 | 7443 | 7986 | 8529 | Малатья (ил) |
| 555 | Еничифтлик | 3721 | - | 5650 | 7063 | 8476 | Текирдаг (ил) |
| 556 | Турунчова | 7371 | 8412 | 8629 | 8549 | 8469 | Анталья (ил) |
| 557 | Гёзджюлер | 9058 | 7208 | 8273 | 8371 | 8469 | Хатай |
| 558 | Сарылар | - | 3838 | 6550 | 7509 | 8468 | Анталья (ил) |
| 559 | Кёйджегиз | 6406 | 7523 | 8466 | 8467 | 8468 | Мугла (ил) |
| 560 | Эйнесил | 6713 | 10 667 | 7970 | 8216 | 8462 | Гиресун |
| 561 | Ладик | - | - | 8378 | 8404 | 8430 | Конья (ил) |
| 562 | Айдынджик | 7040 | 7941 | 7851 | 8101 | 8351 | Мерсин (ил) |
| 563 | Тузлуджа | 7698 | 8827 | 11 239 | 9790 | 8341 | Ыгдыр (ил) |
| 564 | Челикхан | 8033 | 11 306 | 8205 | 8253 | 8301 | Адияман |
| 565 | Сёгютлю | 3599 | 7173 | 9435 | 8855 | 8275 | Трабзон (ил) |
| 566 | Кираз | 7850 | 10 001 | 8683 | 8464 | 8245 | Измир (ил) |
| 567 | Кабала | 5963 | 9275 | 10 951 | 9588 | 8225 | Мардин (ил) |
| 568 | Диджле | 5414 | 9861 | 12 227 | 10 219 | 8211 | Диярбакыр (ил) |
| 569 | Енидже | 7300 | 17 199 | 8447 | 8320 | 8193 | Мерсин |
| 570 | Топраккале | 7993 | 8413 | 7423 | 7803 | 8183 | Османие (ил) |
| 571 | Ешильюрт | 9184 | 11 998 | 7700 | 7940 | 8180 | Малатья (ил) |
| 572 | Сёгютлю | 7342 | 7858 | 8306 | 8242 | 8178 | Сакарья (ил) |
| 573 | Юртбашы | 5362 | 8014 | 7486 | 7828 | 8170 | Элязыг (ил) |
| 574 | Бостанбаши | 2212 | - | 5337 | 6744 | 8151 | Малатья (ил) |
| 575 | Ениджеоба | 8128 | 9194 | 7863 | 8003 | 8143 | Конья (ил) |
| 576 | Савур | 6244 | 7817 | 8942 | 8500 | 8058 | Мардин (ил) |
| 577 | Кале | 6950 | 7189 | 7713 | 7864 | 8015 | Денизли (ил) |
| 578 | Савуджа | 6277 | 7932 | 8192 | 8063 | 7934 | Айдын (ил) |
| 579 | Андырын | 7506 | 8311 | 8026 | 7975 | 7924 | Кахраманмараш (ил) |
| 580 | Кешап | 8208 | 9475 | 8968 | 8443 | 7918 | Гиресун |
| 581 | Хекимхан | 13 612 | 13 206 | 7708 | 7802 | 7896 | Малатья (ил) |
| 582 | Ысмил | 6576 | 7317 | 5930 | 6909 | 7888 | Конья (ил) |
| 583 | Енидже | 3721 | 4532 | 2867 | 5377 | 7887 | Анкара (ил) |
| 584 | Нарлы | 5401 | 8798 | 8547 | 8215 | 7883 | Кахраманмараш (ил) |
| 585 | Куюджак | 7779 | 7282 | 7762 | 7813 | 7864 | Айдын (ил) |
| 586 | Гюргентепе | 18 875 | 18 313 | 8404 | 8130 | 7856 | Орду |
| 587 | Чилимли | 3717 | 7147 | 4504 | 6168 | 7832 | Дюздже |
| 588 | Орханели | 6434 | 8071 | 7956 | 7888 | 7820 | Бурса (ил) |
| 589 | Белдиби | 1376 | 4848 | 8546 | 8160 | 7774 | Мугла (ил) |
| 590 | Гёле | 7542 | 10 478 | 7438 | 7588 | 7738 | Ардахан |
| 591 | Актепе | 7917 | 8692 | 8007 | 7850 | 7693 | Хатай |
| 592 | Айваджик | 5595 | 6475 | 7609 | 7642 | 7675 | Чанаккале (ил) |
| 593 | Чайыралан | 7644 | 14 046 | 8425 | 8039 | 7653 | Йозгат (ил) |
| 594 | Бозкыр | 9472 | 10 483 | 6801 | 7217 | 7633 | Конья (ил) |
| 595 | Карапюрчек | 3211 | 4186 | 7467 | 7547 | 7627 | Сакарья (ил) |
| 596 | Сарайкент | 6059 | 9224 | 8976 | 8300 | 7624 | Йозгат (ил) |
| 597 | Тонья | 11 058 | 12 666 | 7711 | 7660 | 7609 | Трабзон (ил) |
| 598 | Кавак | 5745 | 7871 | 8629 | 8117 | 7605 | Самсун (ил) |
| 599 | Кечиборлу | 8955 | 10 390 | 7283 | 7419 | 7555 | Испарта (ил) |
| 600 | Чолаклы | 5735 | 10 719 | 5161 | 6349 | 7537 | Анталья (ил) |
| 601 | Оваэмир | 5211 | 6518 | 7049 | 7293 | 7537 | Айдын (ил) |
| 602 | Ычеричумра | 8517 | 12 335 | 7460 | 7465 | 7470 | Конья (ил) |
| 603 | Мачка | 7673 | 10 700 | 5063 | 6262 | 7461 | Трабзон (ил) |
| 604 | Битез | 2094 | 5207 | 5217 | 6317 | 7417 | Мугла (ил) |
| 605 | Яглыдере | 4899 | 4336 | 8127 | 7758 | 7389 | Гиресун (ил) |
| 606 | Чаршибаши | 6649 | 8532 | 7154 | 7266 | 7378 | Трабзон (ил) |
| 607 | Дураган | 7432 | 9725 | 7290 | 7332 | 7374 | Синоп (ил) |
| 608 | Козаклы | 7556 | 7755 | 6771 | 7065 | 7359 | Невшехир (ил) |
| 609 | Пиразиз | 8201 | 9416 | 7640 | 7483 | 7326 | Гиресун (ил) |
| 610 | Бекбеле | 5478 | - | 7482 | 7399 | 7316 | Хатай |
| 611 | Шекероба | 4919 | 6225 | 7009 | 7156 | 7303 | Кахраманмараш (ил) |
| 612 | Арыташ | 9783 | 8690 | 5969 | 6626 | 7283 | Кахраманмараш (ил) |
| 613 | Атча | 7763 | 7660 | 7518 | 7396 | 7274 | Айдын (ил) |
| 614 | Гёкчебей | 5862 | 7939 | 7479 | 7376 | 7273 | Зонгулдак |
| 615 | Улукышла | 5545 | 6368 | 4979 | 6124 | 7269 | Нигде (ил) |
| 616 | Гюлюч | 5082 | 5955 | 7655 | 7452 | 7249 | Зонгулдак (ил) |
| 617 | Алтынова | 2176 | - | 3429 | 5330 | 7231 | Ялова (ил) |
| 618 | Сакчагёзе | 4579 | - | 4389 | 5808 | 7227 | Ғәзиантеп (ил) |
| 619 | Атаюрт | 3600 | 7120 | 7403 | 7310 | 7217 | Мәрсин (ил) |
| 620 | Ышыклар | 5014 | 7334 | 7118 | 7135 | 7152 | Афьонкарахисар (ил) |
| 621 | Карайсалы | - | 9478 | 7508 | 7328 | 7148 | Адана (ил) |
| 622 | Улуборлу | 12 947 | - | 5817 | 6479 | 7141 | Испарта (ил) |
| 623 | Гёйнюк | 4266 | 10 119 | 5666 | 6401 | 7136 | Анталья (ил) |
| 624 | Ылгаз | 8136 | - | 6981 | 7051 | 7121 | Чанкыры (ил) |
| 625 | Атакент | 4751 | 14 553 | 5612 | 6362 | 7112 | Мерсин (ил) |
| 626 | Чичекдагы | 6468 | - | 6604 | 6856 | 7108 | Кыршехир (ил) |
| 627 | Гёкче | 3148 | 3148 | 6563 | 6831 | 7099 | Мардин (ил) |
| 628 | Бухаркент | 5795 | 7074 | 6813 | 6955 | 7097 | Айдын (ил) |
| 629 | Велимеше | 4034 | 5003 | 6485 | 6777 | 7069 | Текирдаг (ил) |
| 630 | Ширан | 8147 | 11 977 | 7511 | 7261 | 7011 | Гюмюшхане |

## Иҡтисады

Төркиә иҡтисадының 28 процентын — сәнәғәт, 15 процентын — ауыл хужалығы, 6 процентын — төҙөлөш, һәм ҡалған 51 проценттан күберәк өлөшөн төрлө хеҙмәтләндереү өлкәләре (башлыса туризм) тәшкил итә.

**Ыңғай яҡтары:** Ауыл хужалығы тармағы илде аҙыҡ-түлек менән тулыһынса тәьмин итә. 1990 йылдарҙа иҡтисадтың тиҙ үҫеүе күҙәтелде. Туризм. Белгестәр күп булыуы. АБ менән киң хеҙмәттәшлек.

**Кире яҡтары:** Даими юғары булған инфляция (2004 йылда — 54,4 процент). Таянып булмаҫтай ижтимағи финанс секторы. Дәүләт бюрократияһы. Тигеҙһеҙ хосусилаштырыу.

### Энергетика

Төркиәлә хәҙерге ваҡытта ике АЭС төҙөлә: береһен — япон фирмалары менән, икесеһен — Рәсәйҙең Росатом менән (Аҡҡойоу (*Akkuyu)* АЭС-ы, Мерсин илендә).

### Төҙөлөш

Төҙөлөш илдең иҡтисадында ҙур роль уйнай. Төркиәнең төҙөлөш компаниялары Германия, Рәсәй һәм башҡа илдәрҙә күп объекттар төҙөй.

Эре вәкилдәр:

* Уртим (Баш офис: Нуретдин Барансел Генералы урамы, 22-се йорт, Хадымкөй, Арнавуткөй, Истанбул),
* Ант Япы.

Төркиәнең иң эре компаниялары (2013)[күрһәтергә]

| Исем | Сфера деятельности | Оборот (млрд долл.) | Активтар (млрд долл.) | Эшселәр (мең кеше) | Штаб-фатир |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Koç Holding | конгломерат (автомобильдәр, көнкүреш химия, аҙыҡ-түлек, сауҙа, энергетика, финанстар, туризм, төҙөлөш, информацион технологиялар) | 47,1 | 61,1 | 81,0 | Истанбул |
| Isbank (Türkiye İş Bankası) | Финанстар | 12,4 | 112,7 | 26,0 | Истанбул |
| Garanti Bank | Финанстар(Doğuş Holding һәм Banco Bilbao Vizcaya Argentaria) | 9,8 | 99,2 | 17,2 | Истанбул |
| Akbank | Финанстар(Sabanci Holding һәм Citigroup) | 8,2 | 91,6 | 16,5 | Истанбул |
| Sabanci Holding (Hacı Ömer Sabancı Holding) | конгломерат (финанстар, страхование, шиналар, цемент, сауҙа, энергетика, туризм, информацион технологиялар, телекоммуникациялар, тәмәке) | 14,6 | 98,3 | 57,4 | Истанбул |
| Halkbank (Halk Bankası) | Финанстар | 6,2 | 61,0 | 15,0 | Анкара |
| VakifBank (Türkiye Vakıflar Bankası) | Финанстар | 6,3 | 60,6 | 12,2 | Истанбул |
| Turk Telekom | Телекоммуникациялар (Saudi Oger һәм Төркиә ҡаҙанлығы) | 7,1 | 9,5 | 37,5 | Анкара |
| Turkcell | Телекоммуникациялар (Çukurova Holding һәм TeliaSonera) | 5,9 | 10,5 | 13,9 | Истанбул |
| Turkish Airlines (Türk Hava Yolları) | Авиация | 8,3 | 10,5 | 19,1 | Истанбул |
| Enka | төҙөлөш, сауҙа, энергетика | 5,7 | 8,2 | 21,3 | Истанбул |
| Anadolu Efes | һыра, һуттар, стекло | 3,6 | 6,5 | 19,0 | Истанбул |
| BIM Birlesik Magazalar (Birleşik Mağazalar) | сауҙа | 5,5 | 1,2 | 20,9 | Истанбул |
| Ford Otosan | Автомобильдәр (Koç Holding һәм Ford) | 5,5 | 2,6 | 6,6 | Измит Кожаәли |

## Дин

Төркиә халҡының 99 проценты — мосолмандар, башлыса сөнниҙәр. Күп төрөк ғөрөф-ғәҙәттәре шәриғәт ҡанундарына нигеҙләнгән.

## Мәҙәниәте

Кесе Азияла Урта Азиянан уғыҙ төркиҙәре килеп, был ерҙәрҙе үҙләштергәнсе, төрлө халыҡ вәкилдәре йәшәгән була. Улар мосолманлаша барған һайын уртаҡ мәҙәниәткә үҙ элементтарын индерә. Шул рәүешле Ғосманлы дәүләте мәҙәниәте Гректарҙың, Ислам һәм Төрки мәҙәниәттәренең ҡушылмаһы була. Бөгөнгө көндә Төркиәлә дин дәүләттән айырылған, мәҙәниәте иһә күп өлкәләрҙә европалаштырылған булыуына ҡарамаҫтан, халыҡта боронғо йолалар һаҡлана.

## Әҙәбиәте

Төрөк әҙәбиәт белгестәре үҙ әҙәбиәттәренең башын VIII—X быуаттарҙағы боронғо төрки яҙмалары менән бәйләй. Ғосман осоро әҙәбиәте фарсы һәм ғәрәп тәьҫире аҫтында үҫеш ала.

Назим Хикмәт, Орхан Памуҡ кеүек төрөк яҙыусылары бөтөн дөнъяға танылған.

## Туризм

Төркиәлә туризм ныҡ үҫешкән. Быға диңгеҙ буйы курорттарының һәм иҫтәлекле урындарҙың күп булыуы сәбәп булып тора.

Туризм иң әүҙем үҫешкән төбәктәр:

* Истанбул — ислам һәм византия архитектура ҡомартҡылары,
* Каппадокия — вулкан атылыуҙан барлыҡҡа килгән мөғжизәле тәбиғәт күренештәре һәм мәмерйә-ҡалалар,
* Эгей диңгеҙе ярҙары — боронғо дәүер ҡомартҡылары, шул замандағы грек һәм рим ҡалалары,
* Урта диңгеҙ ярҙары, Мерсин, Анталья — Төркиәнең көньяҡ диңгеҙ курорттары.

Рәсәй туристик фирмалары башлыса Анталья ҡалаһы менән бәйләнештә әүҙем эшләй. Cит илгә сығыусыларға шулай уҡ яҡындағы Кемер, Аланья һәм башҡа ҡалаларға барырға ла тәҡдим итә. Һуңғы ваҡыттарҙа Мерсин иле менән ҡыҙыҡһыныу арта.

Урында туристик путевкалар алып, илдең теләһә ҡайһы өлкәһенә лә сәйәхәт яһарға була. Транспорт селтәренең яҡшы үҫеше илдең башҡа төбәктәренә лә бик ҡыҫҡа ваҡытта сәфәр ҡылырға мөмкинлек бирә.

## Төркиә һәм Башҡортостан бәйләнештәре

ХХ быуаттың һуңғы ун йыллыҡтарынан алып Башҡортостандың Төркиә дәүләте менән бәйләнештәре йылдам үҫә. Был тәү сиратта халыҡ-ара туризм өлкәһенән башланып, башҡа йүнәлештәргә лә күсеп килә. Төрөк фирмалары республикала төрлө төҙөлөш эштәре алып бара. Мәҙәниәт өлкәһендә «ТөрКСОЙ» ойошмаһы менән хеҙмәттәшлек әүҙем ойошторолған, унда Башҡортостандың махсус вәкиле бар. Ике ил араһында төрлө кимәлдәге делегациялар менән алмашыу ҙа даими күренешкә әйләнде.

## Дәүләт байрамдары

* 29 октябрь -Йөмһүриәт (Республика) байрамы

## Галерея

* Айя Суфия
* Коджа Мостафа-паша мәсете
* Анкарала этнография музейы
* Долмабаҡса — Истанбулдың иң ҙур музейҙарның берһе.
* Измир (ил)
* Памуккале
* Иҫкешәһәр
* Анталья, Анталья
* Аланья, Анталья
*
* Диярбакыр (ил)
* Мәшһүр Троя диуарҙары
* Сөләймәниә мәсете — Ғосман империяһынан ҡалған иң мәшһүр архитектура һәйкәлдәренең береһе.
* Тарихи Цельсий китапханаһы бинаһы. Боронғо Эфес. Измир (ил).

## Иҫкәрмәләр

## Быны ла ҡарағыҙ

* Төрки халыҡтар
* Төрөктәр
* Төрөк теле
* Ғосман империяһы

## Һылтанмалар

* Төркиә президенты
* Төркиә премьер-министры  2009 йыл 17 октябрь архивланған.
* Төркиә бөйөк милли мәжлесе  2018 йыл 18 август архивланған.
* Хөкүмәт рәсми порталы
* BBC News сайтында Төркиә сәхифәһе
* Aselsan төрөк компанияһы вәкилдәре Өфө дәүләт авиация техник университеты потенциалын баһаланы
* танылган иминият компаниясе