# Брахма Пурана

**Брахма Пурана** (ब्रह्म पुराण, IAST:Brahma Purāņa) Санскрит телендә унһигеҙ төп Пураналарҙың береһе. Уны бөтә антологияларҙа ла *Маха-Пурана* тип атайҙар, һәм шулай итеп ул шулай уҡ *Ади Пурана* тип атала. Был текст өсөн тағы бер исем ул *Саура Пурана*, сөнки унда Ҡояш Хоҙайы *Сурья*ға бағышланған мәҡәләләр бар. *Брахма Пурана* исеме дөрөҫ булмаҫҡа һәм апокрифик булырға мөмкин, сөнки был тексттарҙың һаҡланып ҡалған манускрипттарында Һинд дине Хоҙайы Брахма тураһында һөйләнмәй, ә ысынлыкта улар географик *Махатмья* (сәфәр ҡылыусылар белешмәһе) булып тора.
Һаҡланып ҡалғаны ул боронғо *Брахма Пурана* түгел, ә беҙҙең эраға тиклем тулыһынса үҙгәртелгән текст, бәлки һуңраҡтыр. Һаҡланып ҡалған манускрипттарда 245 бүлек бар.

"Брахма Пурана"ның күпселек бүлектәре Одишаның һәм Годавари Йылғаһы тирәләй географияны, ғибәҙәтханаларҙы һәм күренештәрҙе тасуирлауға бағышланған.
Был ике өлөшкә бүленгән: *Пурвабхага* (беренсе өлөш) һәм *Уттарабхага* (икенсе өлөш). Текст төрлө юрамаларда осорай, әһәмиәткә эйә оло айырмалар менән, һәм текст ваҡыт үтеү менән тағы бер ҡат мөхәррирләнгән булған.

Һуңыраҡ *Брахма Пурана*ға *Маһабһаратам* кеүек Һинд дине тексттарынан һәм Вишну, Ваю, Самба һәм Маркандейя кеүек Пураналарҙан күп абзацтар индерелгән.
Текст үҙенең бүлектәрҙең 60%-тан артығы Годавари Йылғаһы төбәгенең географияһы һәм изге урындарына бағышланыуы өсөн билдәле, һәм шулай уҡ Одиша тирәләй урындар һәм Раджастханда Чамбал йылғаһы ҡушылдыҡтары өсөн билдәле.
Был сәйәхәт ҡылыусы белешмәләрендә Вишну, Шива, Дэви һәм Сурьяға бағышланған урындар һәм ғибәдәтханаларға дан уҡыла. Джаганнатха (Кришна, Вишнуға бағышланған) темалар башҡа өстән күберәк булғанға һаҡланып ҡалған тексттарҙың авторҙары Вайшнавлар тигән гипотеза яһарға була. Конарк Ҡояш Ғибәҙәтханаһының тәҡдим итеүе билдәле.

245 бүлектең, *Брахма Пурана*ның 18 бүлегендә космология, мифология, генеалогия, *манвантара* (космик ваҡыт циклдары) әҙәбиәттең Пурана жанрҙарына ҡарай. Башҡа бүлектәрҙә Самскара ритуалы, Дхармашастраның ҡыҫҡартылмаһы, уның Ер географияһы тураһында теориялары, Самхья һәм Йоганың Индуизм фәлсәфәһе тураһында ҡыҫҡартылмаһы һәм башҡа темалар бар.

|  |
| --- |
| Shiva is Atman (soul, self).——"Brahma Purana" |

Падма Пурана Брахма Пурананы Раджас Пурана төркөмөнә һала, был тексттың Брахмаға ҡарай тигәнде аңлата, ләкин һаҡланып ҡалған манускрипттарда Брахма тураһында һүҙ бармай.

Был Пурананан Годавари йылғаһы төбәгенә сәйәхәт ҡылыу тураһында манускрипттар айырым һирәк осрай торған *Гаутами-махатмья* йәки *Годавари-махатмья* тип аталған айырым текст булараҡ осорай, ә Раджастханға ҡарағаны "Брахмоттара Пурана" тип атала.

Традицияла "Брахма Пурана"ла 10 000 шиғыр тип әйтелә, ләкин һаҡланып ҡалған манускрипттарҙа 7000 һәм 8000 араһында шиғыр бар.

Sohnen һәм Schreiner "Брахма Пурана"ның ҡыҫҡартылмаһын 1989 йылда баҫтырғандар.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

* Бхагавад Пурана
* Вишну Пурана
* Шива Пурана
* Маркандейя Пурана
* Гудхи Падва

## Иҫкәрмәләр

### Әҙәбиәт

* Gregory Bailey, The Study of Hinduism, 2003,University of South Carolina Press
* Rosen Dalal, Hinduism: An Alphabetical Guide, Penguin
* K P Gietz, Epic and Puranic Bibliography (Up to 1985), Otto Harrassowitz Verlag
* Ariel Glucklich, The Strides of Vishnu : Hindu Culture in Historical Perspective: Hindu Culture in Historical Perspective
* Rajendra Chandra Hazra, Studies in the Puranic Records on Hindu Rites and Customs, Motilal Banarsidass (1987 Reprint)
* Ludo Rocher, Род. 1986, The Puranas, Otto Harrassowitz Verlag
* Wilson H. H., The Vishnu Purana: A of System Hindu Mythology and Tradition (Volume 1: Introduction, Book I), Read Country Books (reprinted in 2006)
* Winternitz, Maurice, History of Indian Literature Vol 1 (in Original German, translated into English by VS Sarma, 1981), 1922

## Һылтанмалар

* Brahmapurana, Sanskrit Manuscript, by Archived SanskritDocuments.Org
* "Brahmapurana" (Sanskrit, IAST-Translit)  2019 йыл 20 декабрь архивланған., SARIT Initiative, The British Association for South Asian Studies and The British Academy
* Brahmapurana  2017 йыл 19 август архивланған., Sanskrit, English, Hindi, Bengali and Telugu