# Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы

|  |
| --- |
| Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы |
| **United NationsOrganisation des Nations uniesالأمم المتحدةОрганизация Объединённых НацийOrganización de las Naciones Unidas联合国** |
|  Флаг ООН |
|  |
|      Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы ағзаһы булған дәүләттәр |
| Ағза |
193 ағза-дәүләт
 |
| Штаб-квартира |   Нью-Йорк
Өҫтәмә офистар:
  Вена
  Женева
  Найроби
 |
| Ойошма төрө |
халыҡ-ара ойошма
 |
| Рәсми телдәре |
инглиз, француз, рус, ҡытай, ғәрәп, испан
 |
| Етәкселәре |
| **Генераль секретары** |   Антониу Гутерреш
 |
| ' |  Мария Фернанда Эспиноса Гарсес
 |
| Нигеҙләнгән |
| **БМО уставына ҡул ҡуйыу** |
26 июнь 1945 йыл
 |
| **Устав ғәмәлгә инде** |
24 октябрь 1945 йыл
 |
| Бөтөрөлгән |
| - |
| Сайт |

 |
|  Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы Викимилектә |
| Шаблон: * просмотр
* обсуждение
* править
 |

 *ООН бите бында йүнәтелә. Был терминдың башҡа мәғәнәләре лә бар, ҡарағыҙ: ООН (мәғәнәләр).**UN бите бында йүнәтелә. Был терминдың башҡа мәғәнәләре лә бар, ҡарағыҙ: UN (мәғәнәләр).*
**Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы, БМО** (ингл. United Nations, рус. *Организация Объединённых Наций*) — донъяла тыныслыҡты һәм именлекте һаҡлау һәм нығытыу, шулай уҡ дәүләттәр араһында хеҙмәттәшлеккә булышлыҡ итеү маҡсатында ойошторолған халыҡ-ара ойошма.
БМО ҡарарҙары Ойошма системаһына ҡараған махсус маҡсатлы агентлыҡтар, бәйле ойошмалар, шуралар һәм ағза илдәрҙең структуралары арҡылы тормошҡа ашырыла.

## Тарихы

Ойошма эшмәкәрлеге һәм структураһы Икенсе донъя һуғышы ваҡытында Гитлерға ҡаршы коалиция булдырған илдәр тарафынан төҙөлгән. «Берләшкән Милләттәр» исеме беренсе тапҡыр 1942 йылдың 1 ғинуарында ҡул ҡуйылған "Берләшкән Милләттәр Декларацияһы"нда телгә алына.

БМО уставы 1945 йылда Сан-Франциско конференцияһында раҫлана, шул уҡ йылдың 26 июнендә 51 дәүләт вәкиле тарафынан ҡул ҡуйыла. Уставтың үҙ көсөнә инеү датаһы — 24 октябрь Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы көнө тип билгеләнә.

## Структура

* Генераль Ассамблея
* Генераль секретарь
* БMO-ның Именлек Советы
* Секретариат
* БМО-ның Халыҡ-ара суды
* Махсус ойошмалар

### БМО-ның Генераль Ассамблеяһы

**БМО-ның Генераль Ассамблеяһы** йәки **Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының Генераль Ассамблеяһы**, (инглизсә *United Nations General Assembly*, fr. *L’Assemblée générale des Nations unies*) — 1945 йылда БМО резолюцияһы буйынса ойошҡан БMO-ның вәкилдәр, директив, кәңәшсе баш органы.

**БMO-ның Именлек Советының ҡарарҙарынан айырмалы булараҡ, БМО-ның Генераль Ассамблеяһы ҡарарҙары мәжбүри көскә эйә түгел.**

Ассамблея 193 БМО ағзаһынан тора. БМО Уставында тасуирланған халыҡ-ара мәсьәләләргә ҡағылышлы фекер алышыу майҙаны булып тора.

Ассамблея сессияларына йыл һайын сентябрь—декабрь айҙары араһында йыйыла, улар араһында зарурлыҡ тыуғанда йыйылыуы мөмкин.

### Генераль секретарь

БМО-ның Генераль секретары ойошманың Именлек Советы тәҡдиме буйынса Генераль Ассамблея тарафынан яңынан һайланыу мөмкинлеге менән 5 йылға тәғәйенләнә.

| № | Исем | Фото | Ил | Вазифаны үтәй башлау ваҡыты | Тамамлау ваҡыты |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **-** | Глэдвин Джебб  |  |  Бөйөк Британия (Көнбайыш Европа) | 24 октябрь 1945 йыл | 1 февраль 1946 йыл |
| **1** | Трюгве Хальвдан Ли  |  |  Норвегия (Көнбайыш Европа) | 2 февраль 1946 йыл | 10 ноябрь 1952 йыл |
| **2** | Даг Хаммаршельд  |  |  Швеция (Көнбайыш Европа) | 10 апрель 1953 йыл | 18 сентябрь 1961 йыл |
| **3** | У Тан  |  |  Бирма (Азия) | 30 ноябрь 1961 йыл | 1 ғинуар 1972 йыл |
| **4** | Курт Вальдхайм  |  |  Австрия (Көнбайыш Европа) | 1 ғинуар 1972 йыл | 1 ғинуар 1982 йыл |
| **5** | Хавьер Перес де Куэльяр  |  |  Перу (Көньяҡ Америка) | 1 ғинуар 1982 йыл | 1 ғинуар 1992 йыл |
| **6** | Бутрос Бутрос-Гали  |  |  Мысыр (Африка) | 1 ғинуар 1992 йыл | 1 ғинуар 1997 йыл |
| **7** | Кофи Аннан  |  |  Гана (Африка) | 1 ғинуар 1997 йыл | 1 ғинуар 2007 йыл |
| **8** | Пан Ги Мун  |  |  Көньяҡ Корея (Азия) | 1 ғинуар 2007 йыл | 1 ғинуар 2017 йыл
Беренсе срогы бөтөр алдынан (2011 йылдың 21 июнендә) вәкәләтлектәре тағы 5 йылға оҙайтылды |
| **9** | Антониу Гутерреш  |  |  Португалия (Көнбайыш Европа) | 1 ғинуар 2017 йыл | Вазифаһын башҡара |

### Именлек советы

БMO-ның Именлек Советы халыҡ-ара тыныслыҡ һәм именлек өсөн яуаплы, уның ҡарарҙарына БМО-ның барлыҡ ағзалары буйһонорға бурыслы. БМО-ның именлек Советындағы биш даими ағза (Рәсәй Федерацияһы, АҠШ, Бөйөк Британия, Франция, Ҡытай) вето хоҡуғына эйә.

Именлек Советы биш ағзанан тора: биш ағза — даими (Рәсәй, АҠШ, Бөйөк Британия, Франция һәм Ҡытай), ҡалған ун ағза (Устав терминологияһы буйынса — «даими булмаған аҡзалар») Уставтың 23 статьяһы 2-се пунктына ярашлы һайлана.

## Ағза дәүләттәр

2011 йылдың 14 июленә БМО-ға **193 дәүләт** керә.

## Телдәр

БМО-ла эште ойоштороу өсөн рәсми һәм эш телдәре раҫланған. Ойошманың һәр органы өсөн ошо телдәрҙе ҡулланыу тәртибе эшләнгән.

Ойошманың барлыҡ документтары БМО-ның рәсми телдәрендә төҙөлә.

Халыҡ-ара ойошманың рәсми телдәре булған түбәндәге алты телдең махсус көнө билдәләнә:

* Инглиз теле — 23 апрель
* Урыҫ теле — 6 июнь
* Испан теле — 12 октябрь
* Ҡытай теле — 20 апрель
* Ғәрәп теле — 18 декабрь
* Француз теле — 20 март

## Галерея

Нью-Йорктағы штаб-фатир
* Генераль Ассамблея залы
* Именлек Шураһы залы
* Иҡтисади һәм социаль шура залы
* Терәк буйынса шура залы
* Женевала урынлашҡан БМО бинаһы
* Женевала урынлашҡан бина залы
* Женевала урынлашҡан бина алдында байраҡтар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

* Милләттәр Лигаһы
* Киото протоколы

## Иҫкәрмәләр

## Һылтамалар

* Рәсми сайт (инг.) (исп.)
 (рус.) (ҡыт.) (ғәр.) (фр.)
* Дөйөм мәғлүмәт (инг.)