# Илаһ һүҙе иңеү

|  |
| --- |
|
**ИсламИслам тарихы** |
| **Иман шарттары** |
|
Тәүхид Фәрештәләр Китаптар Пәйғәмбәрҙәр Яуап көнө Тәҡдир |
| **Исламдың биш нигеҙе** |
|
Шәһәҙәт Намаҙ Ураҙа Зәкәт Хаж |
| **Шәхестәр** |
|
Мөхәммәт Ислам пәйғәмбәрҙәре
Сәхәбәләр
Хәлифәләр  |
|  |

**Илаһи һүҙ иңеү** (асылыу) - русса **откровение**, диндә һәм теологияла — Илаһи көстөң кешеләргә үҙен һәм үҙенең ҡанундарын асыуы, белдереүе. Былар Илаһи көстөң туранан-тура үҙенән дә,аралашсылары (пәйғәмбәрҙәре, нәбиҙәре) аша ла мәғлүм ителеүе мөмкин. Ҡайһы бер диндәрҙә Илаһи көстән иңгән тип һаналған изге яҙмалар бар. Ғәҙәттә Аллаһтан иңгән яҙмалыларға өс ибраһими динде  — йәһүдилек, христианлыҡ һәм Исламды индерәләр. Мәгәр Илаһи һүҙ иңеүгә яҡын төшөнсәләр башҡа инаныстарҙа ла осрай (мәҫәлән, зороастризмда, индуизмда).

## Илаһи һүҙ иңеү төрҙәре

### Ғәҙәттән тыш иңеү

Иңеү тураһында иң таралған күҙаллау - кешеләргә Илаһи һүҙ юғарынан ғәҙәттән тыш юл менән тапшырылыу(*en:Supernatural revelation*).

#### Универсаль иңеү

Христианлыҡта универсаль, йәғни дөйөм тәғәйенләнешле Илаһи һүҙ (*Universal revelations*) иңгән тигән ҡараш бар, быға Библия, Изге Яҙмалар индерелә. Сиркәү улар дөйөм кешелекте ҡотҡарыр өсөн иңдерелегән тип һанала .

#### Христианлыҡтан тыш Изге яҙмалар

Йәһүдилектә ғәҙәттән тыш юл менән Тәүрат, артабан Танахтың башҡа китаптары иңдерелгән тип һанала. Йәһүдиҙәр 613 васыяттан торған Тәүрат улар өсөн генә, ә бына Нух пәйғәмбәргә иңдерелгән 7 васыят барлыҡ кешелек өсөн тип иҫәпләй .

Исламда Ҡөрьән Илаһи һүҙ тип таныла.

Зороастризмда юғарынан иңгән изге китап тип Авеста һанала.

Индуизмда шулай уҡ изге китаптар бар. Улар араһында Монотеизм идеяһы булғаны ла осрай. Иң билдәлеләре - дүрт Веда һәм Бхагавадгита.

#### Изгеләргә иңгән һүҙҙәр

Дини йолаларҙа изге һаналған кешеләргә иңгән (*en:Private revelation*) ғәҙәттән тыш риүәйәттәр һәм хәтирәләр һаҡлана. Улар динлеләрҙең рухи тормошонда ярҙам итә, әммә үлемдән һәм тамуҡтан ҡотолоу мөмкинлеге бирмәй .

#### Дауамлы иңеү

Ҡайһы бер диндәрҙә юғарынан иңеү (*en:Continuous revelation*) дауам итә тигән инаныс йәшәй, тик ул традицияларға ҡаршы килергә тейеш түгел . Бындай традицияларға, мәҫәлән, квакерҙар, пятидесятниктар һәм харизматтар, мормондар, бахаи инә.

### Тәбиғи иңеү

Христиан традицияһында Юғары Көстөң кешенең үҙендә үҙен асыу һәләте (*Natural revelation*) биреү, выждан буйынса йәшәүҙе аңлау тигән төшөнсә бар. Бының өсөн ғәҙәттән тыш йоғонто кәрәкмәй, бары кешенең аңы эшләүе етә .

### Экзистенциональ теология

Ҡайһы бер теологтар Илаһ һүҙе иңеүҙе экзистенциализм фәлсәфәһе менән аңлатып ҡарай. Мәҫәлән, *Мартин Бубер* Илаһ һүҙе иңеүҙе кеше менән Илаһ араһында диалог тип һанай. . *Франц Розенцвейг* да диалог концепцияһы яҡлы була, ул Илаһи һүҙ төрлө эпохала һәм төрлө кешеләргә төрлөсә асыла тип иҫәпләй. *Пауль Тиллих* Илаһты күктән эҙләмәҫкә кәрәк тип яҙа. Гонаһ ҡанундарҙы боҙоу ғына түгел, үҙеңде юғалтыу.

## Шулай уҡ ҡара

* Үәхи

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

* *Откровение* — Ҡыҫҡа йәһүд энциклопедияһынан (рус.)
* Катехизис Католической Церкви. Глава вторая. Бог идет навстречу человеку  2011 йыл 1 ноябрь архивланған.
* Православная энциклопедия «Азбука веры». Откровение Божественное(недоступная ссылка)
* А. И. Осипов. Путь разума в поисках истины. Глава VI. Откровение