Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Оригами

Торна һәм оригами эшләү өсөн ҡағыҙ
**Орига́ми** (япон. 折り紙, «бөкләнгән ҡағыҙ») — япон ҡағыҙ менән эшләй торған биҙәнеү-ҡулланма сәнғәте. Был сәнғәтә бик күп алымдар ҡулланып төрлө объекттар эшләргә мөмкин. Объекттар бөкләгәндән һуң формаһын һаҡлай торған махсус ҡығыҙҙан эшләнә. Һүҙлектәр, телешоуҙар оригами ҡағыҙҙан эшләнгән торналар, кәмәлер, самолеттар тип кенә аңлата, әммә ҡағыҙ бөкләүҙең яңы технологиялары яңы моделдәрҙе һәм хайуандарҙы һәм эшләргә мөмкинлек бирҙе.

Иң тәүҙә япондар оригамины бер бит ҡағыҙҙан эшләгәндәр. Һуңыраҡ модулле оригами эшләргә өйрәнәләр. Бының өсөн төрлө киҫәктәрҙән айылым модулдәр әҙерләнә, һуңынан бер ҙур модулгә йыйыла. Шулай уҡ, оригаминан төрлө математик формалар эшләргә мөмкин.

## Тарихы

Барлыҡҡа килеү осоро билдәһеҙ. Ҡағыҙ төрөү сәнғәте Ҡытайҙа I быуат — II быуатта барлыҡҡа килгән. Япониға VI быуатта ғына барып еткән. Беренсе моделдәр бик ябай булған, улар эшләгән әйбергә яҡынса ғына оҡшаған булған. Ҡағыҙ бөкләп эшләгән нәмәләрен кешеләр башҡа кешеләргә уңыш килтерә торған символ итеп бирер булған. Мәҫәлән, синто самурайҙары яңы өйләнешеүселәргә уңыш теләп, туй ваҡытында күбәләк кеүек биҙәлгән күҙлек кейеп сакэ (эсемлек) менән байрам итер булған.

Германия, Испания кеүек башҡа илдәрҙә лә ҡағыҙ бөкләү традициялары булыуы билдәле. 1490 йылда Европала ҡағыҙҙан эшләнгән кәмә картинаһы быны иҫбатлай. 1440 йылда ҡығыҙҙан ҡумталар эшләнә. Һәм ниһайәт, 1845 йылда *Kan no mado* ҡағыҙ бөкләп яһалған беренсе китап моделе тураһында яҙа*.*

Кешеләр оригами менән ҡыҙыҡһына башланы. 1954 йылда япон оригамасыһы Акира Йошизоа ҡағыҙҙан модель эшләү өсөн оригами ҡағиҙәләрен яҙып сыға. Уның оригами инструкциялары хәҙер ҙә барлыҡ итдәрҙә лә ҡулланыла.

## Материалдар

### Ҡағыҙ

Оригами өсөн төрлө ҡағыҙ төрө ҡулланыла.
Билдәле оригами оҫтаһы Питер Енгел, оригами өсөн ҡағыҙ квадрат формаһында яңы һәм йоҡа булырға тейеш тип иҫәпләй. Оригами өсөн төрлө размерҙа киҫелгән төҫлө ҡағыҙҙар һатыла. Оригама эшләүсе моделдең өлөштәре төрлө төҫтә булһын өсөн, ике ҡатлы, йәки биттәре төрлө төҫтә булған ҡағыҙ менән эшләй. Шулай уҡ махсус тестуралы, металлаштырылған, рәсемле ҡағыҙҙар була.

Күп кешеләргә оригами менән шөғөлләнеү оҡшай. Энгель ике яғынан ҡағыҙ йәбештерелгән алюмин фольганан эшләнгән оригами тураһында яҙа. Был ысул сэндвич тип атала. Оригами өсөн ҡағыҙ һәр ваҡыт бар. Ҡыҙыҡлы һәм уникаль моделдәр эшләү өсөн офис ҡағыҙы, обойҙар, салфеткалар, карточкалар һәм ҡағыҙ аҡсалар ярай.

### Инструменттар

Күп кенә оригамисылар ҡағыҙҙы ҡаты өҫтәлдә бөкләй, ҡайһы берҙәре ҡағыҙҙы ҡулда бөкләй. Традицион оригами яһаусылар оригами ҡулдан ғына эшләнергә тейеш тип иҫәпләй. Хәҙерге заман оригама яһаусылары моделдең бәләкәй деталдәрен эшләү өсөн пицет, скрепкалар ҡуллана.

## Төрҙәре

Кешеләр күр төрлө оригами эшләйҙәр, шуға күрә яңы төр оригами барлыҡҡа килеп тора

Модулле йондоҙ.
## Рәсемдәр

* Фил
* Туп
* Торналар
* Модулле оригами

## Иҫкәрмәләр
# Һүҙ төркөмдәре

Һүҙ төркөмдәре (урыҫ. Части речи)-

## Һүҙ төркөмдәренең бүленеше

## Үҙ аллы һүҙ төркөмдәре

Исем, ҡылым, сифат, алмаш, һан, рәүеш

## Ярҙамсы һүҙ төркөмдәре

Теркәүес, бәйләүес, киҫәксә, мөнәсәбәт һүҙҙәр.

*Был тел йәки тел белеме тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып  Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ*.
# Меңъяпраҡ

|  |
| --- |
| Меңъяпраҡ |
|
Меңъяпраҡ. Сәскә атыусы үҫемлектең дөйөм күренеше |
| Фәнни классификация |
| арауыҡтағы ранг

|  |  |
| --- | --- |
| Домен:  | Эукариоттар |

|  |  |
| --- | --- |
| Батшалыҡ:  | Үҫемлектәр |

|  |  |
| --- | --- |
| Аҫҡы батшалыҡ:  | Йәшел үҫемлектәр |

|  |  |
| --- | --- |
| Бүлек:  | Сәскәлеләр |

|  |  |
| --- | --- |
| Класс:  | Ике өлөшлөләр |

|  |  |
| --- | --- |
| Тәртип:  | Астра сәскә |

|  |  |
| --- | --- |
| Ғаилә:  | Астра сәскәләр |

|  |  |
| --- | --- |
| Суб-ғаилә:  | Астра һымаҡтар |

|  |  |
| --- | --- |
| Триба:  | Тау сәскәһә һымаҡтар |

|  |  |
| --- | --- |
| Ярым триба:  | *Matricariinae* |

|  |  |
| --- | --- |
| Ырыу:  | Меңъяпраҡ |

|  |  |
| --- | --- |
| Ырыу:  | **Меңъяпраҡ** |

 |
| Халыҡ-ара фәнни исеме |
| Achillea millefolium L., 1753 |
| Синонимдар |
| * Achillea lanulosa Nutt.
* Achillea magna auct.
* Achillea millefolium subsp. borealis (Bong.) Breitung
* Achillea millefolium subsp. lanulosa (Nutt.) Piper
* Achillea millefolium subsp. millefolium
* Achillea millefolium var. occidentale DC.
 |
|  |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Викитөркөмдә Систематика |  Викиһаҡлағыста рәсемдәр |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS  |  35423 |
| NCBI  |  13329 |
| EOL  |  467225 |
| GRIN  |  g:1270 |
| IPNI  |  174112 |

 |

 |

**Меңъяпраҡ** (рус. *Тысячели́стник обыкнове́нный*, лат. *Achilléa millefólium*) —Астра һымаҡтар (*Asteraceae*) ғаиләһенән күп йыллыҡ үлән үҫемлек, бейеклеге 30-50 см. Июнь-октябрь айҙарында аҡ һәм алһыу сәскә ата, август-октябрҙә емеше өлгөрә.

## Таралыуы

Меңъяпраҡ Европа һәм Азияла киң таралған. Үҫемлек бик әрһеҙ, туғайҙарҙа, тау биттәрендә, юл буйҙарында үҫә.

|  |
| --- |
|  |
| Меңъяпраҡ. «*Köhler’s Medizinal-Pflanzen*», 1887 китабынан ботаник иллюстрация |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |
| Өҫтән аҫҡа. Сәскәлеге. Сәскәһе. Орлоғо. Япрағы. |

## Әҙәбиәт

* Губанов И. А., Киселёва К. В., Новиков В. С., Тихомиров В. Н. 1255. Achillea millefolium L. — Тысячелистник обыкновенный // Иллюстрированный определитель растений Средней России. В 3-х томах — М.: Т-во науч. изд. КМК, Ин-т технолог. иссл, 2004. — Т. 3. Покрытосеменные (двудольные: раздельнолепестные). — С. 319. — ISBN 5-87317-163-7.  (рус.)
* Ғүмәров В.З. Тыуған яҡтың шифалы үҫәмлектәре. —Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1996. -160 б. ISBN 5-295-01499-1

## Һылтанмалар
# Йәйәләр

|  |
| --- |
| ( ) |
| Йәйәләр |
|

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |
| Пунктуация |
| апостроф | (’ ') |
| йәйәләр | ([ ], ( ), { }, ⟨ ⟩) |
| ике нөктә | (:) |
| өтөр | (,) |
| тире | (‒, –, —, ―) |
| күп нөктә | (…, ..., . . .) |
| өндәү билдәһе | (!) |
| нөктә | (.) |
| дефис | (‐) |
| дефис-минус | (-) |
| һорау билдәһе | (?) |
| тырнаҡтар | („ “, « », “ ”, ‘ ’, ‹ ›) |
| нөктәле өтөр | (;) |
| ҡыя һыҙыҡ (слеш, кәсер) | (/,  ⁄ ) |
| Һүҙ бүлгес |
| бушлыҡ | ( ) ( ) ( ) |
| интерпункт | (·) |
| Төп типографика |
| амперсанд | (&) |
| коммерция at | (@) |
| йондоҙсоҡ (астериск) | (\*) |
| кире ҡыя һыҙыҡ | (\) |
| исемлек маркеры (буллит) | (•) |
| циркумфлекс | (^) |
| типографик әүернә | (†, ‡) |
| градус | (°) |
| әйләндерелгән өндәү билдәһе | (¡) |
| әйләндерелгән һорау билдәһе | (¿) |
| октоторп (рәшәткә, хеш) | (#) |
| номер билдәһе | (№) |
| бүлеү билдәһе | (÷) |
| тәртип индикатор | (º, ª) |
| процент, промилле, миллионная доля | (%, ‰, ‱) |
| абзац | (¶) |
| штрих | (′, ″, ‴) |
| параграф билдәһе | (§) |
| тильда | (~) |
| аҫтан һыҙыу | (\_) |
| вертикаль һыҙыҡ | (¦, |) |
| Интеллектуаль милек |
| автор хоҡуҡтарын һаҡлау билдәһе | (©) |
| сиктәш хоҡуҡтарҙы һаҡлау билдәһе | (®) |
| хеҙмәтләндереү билдәһе символы | (℠) |
| знак охраны смежных прав фонограмма өсөн | (℗) |
| тауар билдәһе символы | (™) |
| Валюта билдәләре |
| валюта билдәһе (дөйөм) | (¤) |
| валюта билдәләре (конкрет) |
| (₳ ฿ ₵ ¢ ₡ ₢ ₠ $ ₫ ৳ ₯ € ƒ ₣ ₲ ₴ ₭ ℳ ₥ ₦ ₧ ₱ ₰ £ ₽ ₹ ₨ ₪ ₸ ₮ ₩ ¥ ៛) |
| Һирәк типографика |
| астеризм | (⁂) |
| интерробанг | (‽) |
| ироник билдә | (؟) |
| Башҡалар |
| Диакритик билдәләр |
| Шпация |
| Башҡа имләләрҙә |
| Армян пунктуацияһы |
| Ҡытай пунктуацияһы |
| Япон пунктуацияһы |

 |
| Этот шаблон: * просмотр
* обсуждение
* править
 |

**Йәйәләр** — тыныш билдәһе.

Йәйәләр һөйләмдең уртаһында түбәндәге осраҡта ҡулланыла:

* һөйләм уртаһында инеш һөйләм килгәндә. Мәҫәлән: *Беҙ Светлана менән (уның исемен һүҙ аҙағында белдем, үҙемдекен дә әйттем) һөйләшеп килеп станцияла төшөп ҡалдыҡ. (Р. Низамов.)*
# Аффикс

**Аффикс** (лат. affixus — ялғанған) — морфологик деривация (һүҙ үҙгәреше һәм һүҙьяһалыш) процестарында һүҙ тамырына ҡушылыусы ярҙамсы морфема.

## Ҡағиҙә

Агглютинатив төҙөлөшлө (Агглютинатив телдәр) тел булараҡ башҡорт телендә типик бер мәғәнәлелек, аффикс тамырға ҡарата урынлашыуының билдәле тәртибе күҙәтелә (Агглютинация). Аффикс шулай уҡ сингармонизмға бәйле өндәрҙең үҙгәреүе хас, мәҫәлән, *‑лар/ ‑ләр: «бала‑ лар» — «кеше‑ ләр»; ‑һы/ ‑һе: «баҡса‑һы» — «күрше‑һе» һ.б.* Функциональ классификация буйынса яһалма һүҙ барлыҡҡа килтереү өсөн ҡулланылған һүҙ яһаусы, *мәҫәлән, «таш» — «таш‑лы», «таш‑сы», «таш‑сыҡ»*, һәм һүҙҙең грамматик формаһын барлыҡҡа килтереү өсөн ҡулланылған форма яһаусы, мәҫәлән, *«ат» — «ат‑тар», «ат‑ тар‑ыбыҙ», «ат‑ тар‑ыбыҙ‑ҙың»*, аффикстарына бүленә.
# Башланғыс белем

|  |
| --- |
| Башланғыс белем |
|  |
| Алдағы | дошкольное образование[d] һәм дошкольное образование[d] |
| Тәртип буйынса һуңыраҡ килеүсе | урта белем |
|  |
| Өлөшләтә тура килә | начальное образование[d] |
|  Башланғыс белем Викимилектә |

**Башланғыс белем биреү** — ул дөйөм белем биреүҙең беренсе этабы. Башланғыс белем алыу менән балалар тирә-яҡ донъя тураһында тәүге белемгә, аралашыу һәм ғәмәли мәсьәләләрҙе хәл итеү күнекмәләренә эйә була. Ошо этапта бала шәхесе формалаша һәм үҫешә башлай, был башланғыс белем биреүҙең йәмғиәт һәм ил өсөн мөһим булыуын һыҙыҡ өҫтөнә ала.

Рәсәйҙә башланғыс дөйөм белем мотлаҡ тип иҫәпләнә. Башланғыс мәктәптәрҙә балаларҙы уҡытыу, ғәҙәттә, һаулыҡ торошо буйынса сикләүҙәр булмағанда ете йәштән башлана, ләкин уларға һигеҙ йәш тулғандан һуңға ҡалмайынса.

Башланғыс белем дөйөм белем биреү күнекмәләрен һәм оҫталыҡтарын формалаштыра, уларҙы үҙләштереү кимәле бөтә артабанғы уҡытыуҙың уңышлы булыуын билдәләй. Башланғыс дөйөм белем биреүҙе уңышлы тамамлаған уҡыусылар дөйөм белем биреү баҫҡыстарында уҡыуҙарын дауам итә.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

* Башланғыс мәктәп

## Һылтанмалар

* Начальное образование как цель ООН
* Данные о начальном образовании в мире от ЮНЕСКО  2022 йыл 1 сентябрь архивланған.

*Был мәғариф тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып  Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ*.
# Палеолит

Францияла Ниццанан йыраҡ түгел табылған беҙҙең эраға тиклем 400 000 йылдарҙағы ваҡытлыса йәшәү урыны.
**Палеоли́т** (юнан. παλαιός «боронғо», юнан. λίθος «таш» — боронғо таш быуат мәғәнәһендә) — кешелек тарихында 2,6 млн йыл элек башланған һәм беҙҙең эраға тиклем 10 мең йыллыҡҡа тиклем дәүер. Кешелек тарихында, кеше хайуандарҙан айырылып тәүтормош общинаға тиклем дәүер. Таш быуат кешелек тарихының ҙур өлөшөн (99 % ваҡытын) алып тора һәм 2,5, или 2,6 млн. йыл элек башлана. Палеолит осоронда кешеләр ҙур булмаған общиналарҙа йәшәйҙәр, ҡәбиләлер үҫемлектәр йыйыу һәм ҡырағай хайуандарға һунар итеү менән шөғөлләнәр.

Палеолит дәүерендә кешелектең гоминидтан, Тәүкешенән, хәҙерге заман кешеһенә (*Homo sapiens sapiens*) тиклемге эволюцияһы тамалана. Аҙаҡҡы өлөшөндә беренсе сәнғәт әҫәрҙәре, дин билдәләре һәм ерләү йолалары барлыҡҡа килә.

Климат бер нисә тапҡыр алышына. Боҙлоҡ осоро сираттағы Боҙлок араһындағы осор менән алышына.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

* Неолит
* Энеолит

## Иҫкәрмәләр
# Көньяҡ Ҡытай диңгеҙе

|  |
| --- |
|  |
| Көньяҡ Ҡытай диңгеҙе |
|  |
|  |
|  |
| Урынлашыуы | Көньяҡ-Көнсығыш Азия  |
|  |
| Майҙаны | 3 537 289 км² |
|  |
| Күләме | 3 622 мең км³ |
|  |
|  |
| Иң ҙур тәрәнлек | 5560 м |
|  |
| Уртаса тәрәнлек | 1024 м |
|  |
|  |
| Көньяҡ Ҡытай диңгеҙе |
|  |
|  |
|  Диңгеҙҙең *NASA World Wind* юлдашынан һүрәт, 2004 й. |
|  |
|  Көньяҡ Ҡытай диңгеҙе Викимилектә |

**Көньяҡ Ҡытай диңгеҙе** (мал. Laut China Selatan, вьетн. *Biển Đông*, ҡыт. 南海, тагал Dagat Luzon, индон. Laut Cina Selatan) — Тымыҡ океандың ярым ябыҡ диңгеҙе. Диңгеҙ Көньяҡ-Көнсығыш Азияның яр буйында, Һинд-Ҡытай ярымутрауы, Калимантан, Палаван, Лусон һәм Тайвань утрауҙары араһында урынлашҡан.

Һинд һәм Тымыҡ океандары араһындағы Австралия-Азия урта диңгеҙ бассейндары составына инә.

Майҙаны — 3 537 289 км², максималь тәрәнлеге — 5560 м, уртаса тәрәнлеге — 1024 м. Һыуҙың өҫкө температураһы февралдә төньяҡта — 20 °С-тан алып көньяҡта — 27 °С-ҡа тиклем, августа бөтә майҙаны буйынса 28—29 °С-ҡа тиклем барып етә. Һыуҙың тоҙлолоғо — 32—34 ‰. Йәйен һәм көҙөн йыш ҡына тайфундар күҙәтелә. Һыу ҡалҡыуҙары дөрөҫ түгел, тәүлекле һәм ярым тәүлекле, 4 метрға етә.

Парасель һәм Спратли утрауҙары түбән, мәрйен ҡомонан төҙөлгән һәм ҡыҫҡа үҫемлектәр менән ҡапланған. Улар араһында күп кенә мәрйен рифтары һәм һыу аҫты атоллдары ята. Айырыуса Наньша утрауҙары араһында рифтар күп.

Көньяҡ Ҡытай диңгеҙенең иң ҙур ҡултыҡтары — Бакбо (Тонкин) һәм Сиам, иң ҙур утрауы — Хайнань.

## Төп порттары

* Вьетнам: Хошимин, Хайфон
* Ҡытай: Сянган (Гонконг), Гуанчжоу
* Таиланд: Бангкок
* Филиппин: Манила

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

* Геологическое строение дна Южно-Китайского моря и его полезные ископаемые  2012 йыл 19 март архивланған.
# З

|  |
| --- |
| Z |
|

| Башҡорт алфавиты |
| --- |
| Аа | Бб | Вв | Гг | Ғғ | Дд |  |
| Ҙҙ | Ее | Ёё | Жж | Зз | Ии |  |
| Йй | Кк | Ҡҡ | Лл | Мм | Нн |  |
| Ңң | Оо | Өө | Пп | Рр | Сс |  |
| Ҫҫ | Тт | Уу | Үү | Фф | Хх |  |
| Һһ | Цц | Чч | Шш | Щщ | Ъъ |  |
| Ыы | Ьь | Ээ | Әә | Юю | Яя |  |

|  |
| --- |
|  |

 |

**Зз [зэ]** — Башҡорт алфавитының ун беренсе хәрефе.
# Ҡаған

|  |
| --- |
| Ҡаған |
| **Lua хатаһы: expandTemplate: template "lang-ug-arab" does not exist.** |
|  |
| Донъя ҡитғаһы | Европа һәм Азия |
| Дәүләт | Монгол империяһы |

**Ҡаған** - (рус. *Кага́н* *хакан, хаган*, урта монгол ᠬᠠᠭᠠᠨ, *Qaɣan*; хәҙерге монголса *хаан*, боронғо төрки - **𐰴𐰍𐰣** , ҡыт. ғәҙәти 可汗, , пиньинь: *Kèhán*) — урта быуат күсмә халыҡтар иерархияһынаң суверендың иң юғары титулы. Хандар ханы. Монгол империяһы осоронда **ҡаан** («бөйөк хан») рәүешенә ингән.

«Ҡаан» рәүешендә тәүге тапҡыр XIII быуатта күренә. Ул Бөйөк Монгол Улусының иң юғары башлығына ҡарата ҡулланылған һәм Сыңғыҙхандың Ясаһындағы титулатураға индерелгән

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт

* *Ганиев Р.Т.* Восточно-тюркское государство в VI - VIII вв. — Екатеринбург: Издательство Уральского университета, 2006. — С. 152. — ISBN 5-7525-1611-0.
* *Мельникова Е.А.* «Князь» и «каган» в ранней титулатуре Древней Руси // Древняя Русь и Скандинавия. — Москва: Русский фонд содействия науке и образованию, 2011. — С. 476 с.. — ISBN 978-5-91244-073-1.
# Нүсәйриҙәр

|  |
| --- |
| Нүсәйриҙәр |
| ғәр. علويون‎ |
| Байраҡ |
|  |
| Нигеҙләүсе | Мухаммад ибн Нусайр[d] һәм Аль-Хасиби[d] |
|  |
|  Нүсәйриҙәр Викимилектә |

**Нүсәйриҙәр** (ойоштороусы исеменән; ғәр. نصيريون‎ — *Нүсәйриүн*, төр. *Nusayriler*), шулай уҡ **ғәлиүиҙәр** (ғәр. العلويون‎ — *әл-Ғәләүин*; рус. *Алави́ты*) булараҡ билдәле.

## Тасуирламаһы

Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең кейәүе һәм ике туған ҡустыһы Али (Ғәли) ибн Әбү Талипты (*«Али-Аллаһ»)* илаһлаштырыусылар — синкретик дин эйәрсендәре, уны *исламдың фарсы йүнәлешенең* (суфыйлыҡ) һәм хатта шиғыйлыҡтың *Али* культы эзотерик йүнәлеше итеп тә ҡарарға мөмкин.

**Нүсәйрилек** — шиғый-исмәғилиҙәр тәғлимәтенә һәм гностик христианлыҡҡа яҡын ҡайһы бер ислам дини йүнәлештәре, тармаҡтары йәки секталары өсөн ҡулланылған атама.

Ҡайһы бер мосолман теологтар, мәҫәлән, Ибн Тәймиә һәм уның фәтүәһе эйәрсендәре нүсәйриҙәрҙе шиғыйлыҡтан да сығып, ислам йүнәлештәренән шул тиклем алыҫлашып, исламдың бер өлөшө тип һаналыу хоҡуғын юғалтҡан, айырым дингә — ислам , христианлыҡ һәм исламға тиклемге көнсығыш инаныуҙары («яһилиәт») ҡатнашмаһына әүерелгән, тип һанай.

## Килеп сығыуы

Нүсәйрилек IX быуатта барлыҡҡа килә. Традицион рәүештә ағым дин белгесе Мөхәммәт Ибн Нүсәйр (Бәсрала яҡынса 883-тә үлгән) тарафынан нигеҙләнгән тип иҫәпләнә, ул ун беренсе шиғый имамы Хәсән әл-Асҡариҙы илаһи тип, үҙен иһә уның илсеһе (Бәб) тип атаған.

Әлеге ваҡытта нүсәйриҙәрҙең шиғый-ун икеселәр менән яйлап яҡынайыуы күҙәтелә. Был процесс Хафеҙ әл-Әсәд тарафынан башланған һәм улы Бәшәр хакимлығы осоронда ла Иран шиғый режимы менән Сүриә нүсәйриҙәренең хәрби-сәйәси шарттарҙа яҡынайыуы дауам итә. Нүсәйри ауылдарында мәсет төҙөлә, рамаҙан һәм башҡа мосолман йолаларын үтәлә.

## Билдәле нүсәйриҙәр

* Хафеҙ әл-Әсәд
* Әсәдтәр ғаиләһе

* Хафиҙ Әсәд — Сүриә хәрби, дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре, Сүриәнең элекке оборона министры, Сүриәнең элекке премьер-министры, Сүриәнең элекке президенты, генерал.
* Бәшәр Әсәд — Сүриә дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре, Сүриәнең ғәмәлдәге президенты, Сүриә ҡораллы көстәренең юғары баш командующийы һәм Бәғәс партияһының Сүриә төбәк бүлексәһе секретары. Маршал. Хафиҙ Әсәдтең улы.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

* Давид Эйдельман: Сирийское восстание и алавитский режим  (билдәһеҙ). ИА REX (2 май 2011). Дата обращения: 7 сентябрь 2019.
* The 'secretive sect' in charge of Syria  (билдәһеҙ). BBC (17 май 2012). Дата обращения: 7 сентябрь 2019.