Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Аляска

|  |
| --- |
| АҠШ Штаты |
| **Аляска** ингл. Alaska  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Штат флагы | Штат мөһөрө |

 |
|  |
| **Штат девизы** | Төньяҡҡа киләсәккә |
| **Штат ҡушаматы** | *Һуңғы сик , Төн уртаһындағы ҡояш ере* |
| **Баш ҡала** | Джуно |
| **Халыҡ һаны** | ▲722 718 (2011 йыл)  |
| Халыҡ тығыҙлығы  | 0,42 кеше/км² |  |
| **Майҙан** | 1-се/-сө урын |
| бөтәһе  | 1 717 854 км²  |
| һыу өҫтө  | 4983 км² (13,77 %) |
| киңлеге  | 3 639 км  |
| оҙонлоғо | 2 285 км  |  |
| **Диңгеҙ кимәленән бейеклеге** |  |
| максималь |  |
| уртаса |  |
| минималь  |  |  |
| **Штат статусын алыу** |
| штат статусын алғанға тиклем  | Джорджия провинцияһы |  |
| **Закондар сығарыу органы** |  |
| юғары палата |  |
| түбәнге палата |  |  |
| **Сәғәт бүлкәте** | Үҙәк ваҡыт: GMT-6/-5 |
| **Ҡыҫҡа исеме** | . |
| **Рәсми сайт:** | alaska.gov |
|  **Аляска Викимилектә** |

**Аляска** (ингл. Alaska) — АҠШ штаты. Штаттың тәртип номеры — 1. 1959 йылдың 3 ғинуарында төҙөлгән. Элек Джорджия провинцияһы исеме менән йөрөгән.
Штаттың ҡушаматы — Һуңғы сик, Төн уртаһындағы ҡояш ере.

2011 йылғы мәғлүмәт буйынса Аляска штатында ▲722 718 кеше йәшәй, халыҡ тығыҙлығы бер квадрат км-ға 0,42 кеше. АҠШ штаттары араһында халыҡ һаны буйынса урыны — 47.

Майҙаны 1 717 854 кв.км, шуның 13,77 % һыу майҙаны.

### Эре ҡалалар

|  |
| --- |
|  **100 мең кеше йәшәғән ҡалалар Анкоридж
 |
|  **10 - 100 мең кеше йәшәғән ҡалалар Фэрбанкс
* Джуно (баш ҡала)
* Колледж
* Василла
 |
|  **<10 мең кеше йәшәғән ҡалалар** |
| * Кетчикан
* Ситка
* Кенай
* Кадьяк
* Палмер
* Бетел
 |   | * Барроу
* Уналашка
* Валдез
* Солдотна
* Хомер
* Ном
* Питерсберг
* Коцебу
 |   | * Сьюард
* Диллинхэм
* Кордова
* Хейнс
* Норт-Поул
* Эстер
* Делта-Джанкшен
* Гленналлен
 |

## Климат

## Иҡтисад

## Тағы ҡарағыҙ

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

*Был тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ*.
# Ырыу һәм төр араһындағы рангылар

|  |
| --- |
|  |

**Ра́нги биологи́ческих таксо́нов ме́жду ро́дом и ви́дом** — ранги, которые в таксономической иерархии находятся ниже рода, но выше вида.

Перечень таких рангов, как и их названия, отличаются в различных кодексах биологической номенклатуры.

В ботанике используются шесть рангов между родом и видом (в порядке понижения уровня):

* **ярым ырыу** (лат. *subgenus*),
* **секция өҫтө** (лат. *supersectio*),
* **секция** (лат. *sectio*),
* **ярым секция** (лат. *subsectio*),
* **рәт**, йәки серия (лат. *series*),
* **ярым рәт**, йәки ярым серия (лат. *subseries*).

В зоологии и бактериологии используют только один такой ранг, а именно **подрод**.
# 1989 йыл

| Йылдар
 |
| --- |
|  1985 · 1986 · 1987 · 1988 —  **1989**  — 1990 · 1991 · 1992 · 1993
 |
| Ун йыллыҡтар
 |
| 1960-се йылдар · 1970-се йылдар — **1980-се йылдар** — 1990-се йылдар · 2000-се йылдар |
| Быуаттар
 |
| XIX быуат — **XX быуат** — XXI быуат
 |

|  |
| --- |
| II мең йыллыҡ
 |
| XVIII быуат — XIX быуат — **XX быуат** — XXI быуат — XXII быуат
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1890-се йылдар |  1890
 |  1891
 |  1892
 |  1893
 |  1894
 |  1895
 |  1896
 |  1897
 |  1898
 |  1899
 |
|  |
| 1900-се йылдар |  1900
 |  1901
 |  1902
 |  1903
 |  1904
 |  1905
 |  1906
 |  1907
 |  1908
 |  1909
 |
| 1910-се йылдар |  1910
 |  1911
 |  1912
 |  1913
 |  1914
 |  1915
 |  1916
 |  1917
 |  1918
 |  1919
 |
| 1920-се йылдар |  1920
 |  1921
 |  1922
 |  1923
 |  1924
 |  1925
 |  1926
 |  1927
 |  1928
 |  1929
 |
| 1930-се йылдар |  1930
 |  1931
 |  1932
 |  1933
 |  1934
 |  1935
 |  1936
 |  1937
 |  1938
 |  1939
 |
| 1940-се йылдар |  1940
 |  1941
 |  1942
 |  1943
 |  1944
 |  1945
 |  1946
 |  1947
 |  1948
 |  1949
 |
| 1950-се йылдар |  1950
 |  1951
 |  1952
 |  1953
 |  1954
 |  1955
 |  1956
 |  1957
 |  1958
 |  1959
 |
| 1960-се йылдар |  1960
 |  1961
 |  1962
 |  1963
 |  1964
 |  1965
 |  1966
 |  1967
 |  1968
 |  1969
 |
| 1970-се йылдар |  1970
 |  1971
 |  1972
 |  1973
 |  1974
 |  1975
 |  1976
 |  1977
 |  1978
 |  1979
 |
| 1980-се йылдар |  1980
 |  1981
 |  1982
 |  1983
 |  1984
 |  1985
 |  1986
 |  1987
 |  1988
 |  1989
 |
| 1990-се йылдар |  1990
 |  1991
 |  1992
 |  1993
 |  1994
 |  1995
 |  1996
 |  1997
 |  1998
 |  1999
 |
|  |
| 2000-се йылдар |  2000
 |  2001
 |  2002
 |  2003
 |  2004
 |  2005
 |  2006
 |  2007
 |  2008
 |  2009
 |

 |
| Хронологик таблица
 |

**1989 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә:**| Григориан стилендә | 1989 *MCMLXXXIX* |
| Юлиан стилендә | 1988 — 1989 ( 14 ғинуар) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2741 — 2742 ( 4 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7497 — 7498 ( 14 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары  | 5749 — 5750
ה'תשמ"ט — ה'תש"ן |
| Мосолман календары | 1410 — 1411 |
| Боронғо әрмән календары | 1438 *ԹՎ ՌՆԼԸ*
 |
| Ҡытай календары | 4685 — 4686 (с 6 февраль) 戊辰 — 己巳 жёлтый дракон — жёлтая змея |
| Эфиопа календары | 1981 — 1982 |
| Боронғо һинд календары |  |
| - *Викрам самват* | 2045 — 2046 |
| - *Шака самват* | 1911 — 1912 |
| Иран календары | 1367 — 1368 |

**1989 (бер мең туғыҙ йөҙ һикһән туғыҙынсы) йыл** — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса йәкшәмбе көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1989 йылы, 2 мең йыллыҡтың 989 йылы, XX быуаттың 89 йылы, XX быуаттың 9 ун йыллығының 9 йылы, 1980 йылдарҙың 10 йылы.

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар

## Вафат булғандар

* 21 июль — Кәлимуллин Барый Ғибәт улы, совет архитекторы, педагог, РСФСР-ҙың атҡаҙанған архитекторы (1976).
* 27 август — Әхмәтов Михаил Владимирович, Советтар Союзы Геройы (1943).

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

  1989 йыл  1989 йылда бөткән тораҡ пункттар  1989 йылда барлыҡҡа килгәндәр  1989 йыл иҡтисадта  1989 йылда тыуғандар 1989 йыл Өфө янындағы тимер юл һәләкәте