Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1892 йыл

| Йылдар
 |
| --- |
|  1888 · 1889 · 1890 · 1891 —  **1892**  — 1893 · 1894 · 1895 · 1896
 |
| Ун йыллыҡтар
 |
| 1870-се йылдар · 1880-се йылдар — **1890-се йылдар** — 1900-се йылдар · 1910-се йылдар |
| Быуаттар
 |
| XVIII быуат — **XIX быуат** — XX быуат
 |

|  |
| --- |
| II мең йыллыҡ
 |
| XVII быуат — XVIII быуат — **XIX быуат** — XX быуат — XXI быуат
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1790-се йылдар |  1790
 |  1791
 |  1792
 |  1793
 |  1794
 |  1795
 |  1796
 |  1797
 |  1798
 |  1799
 |
|  |
| 1800-се йылдар |  1800
 |  1801
 |  1802
 |  1803
 |  1804
 |  1805
 |  1806
 |  1807
 |  1808
 |  1809
 |
| 1810-се йылдар |  1810
 |  1811
 |  1812
 |  1813
 |  1814
 |  1815
 |  1816
 |  1817
 |  1818
 |  1819
 |
| 1820-се йылдар |  1820
 |  1821
 |  1822
 |  1823
 |  1824
 |  1825
 |  1826
 |  1827
 |  1828
 |  1829
 |
| 1830-се йылдар |  1830
 |  1831
 |  1832
 |  1833
 |  1834
 |  1835
 |  1836
 |  1837
 |  1838
 |  1839
 |
| 1840-се йылдар |  1840
 |  1841
 |  1842
 |  1843
 |  1844
 |  1845
 |  1846
 |  1847
 |  1848
 |  1849
 |
| 1850-се йылдар |  1850
 |  1851
 |  1852
 |  1853
 |  1854
 |  1855
 |  1856
 |  1857
 |  1858
 |  1859
 |
| 1860-се йылдар |  1860
 |  1861
 |  1862
 |  1863
 |  1864
 |  1865
 |  1866
 |  1867
 |  1868
 |  1869
 |
| 1870-се йылдар |  1870
 |  1871
 |  1872
 |  1873
 |  1874
 |  1875
 |  1876
 |  1877
 |  1878
 |  1879
 |
| 1880-се йылдар |  1880
 |  1881
 |  1882
 |  1883
 |  1884
 |  1885
 |  1886
 |  1887
 |  1888
 |  1889
 |
| 1890-се йылдар |  1890
 |  1891
 |  1892
 |  1893
 |  1894
 |  1895
 |  1896
 |  1897
 |  1898
 |  1899
 |
|  |
| 1900-се йылдар |  1900
 |  1901
 |  1902
 |  1903
 |  1904
 |  1905
 |  1906
 |  1907
 |  1908
 |  1909
 |

 |
| Хронологик таблица
 |

**1892 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә:**| Григориан стилендә | 1892 *MDCCCXCII* |
| Юлиан стилендә | 1891—1892 (13 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2644—2645 (3 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7400—7401 (13 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары  | 5652—5653
ה'תרנ"ב — ה'תרנ"ג |
| Мосолман календары | 1309—1310 |
| Боронғо әрмән календары | 1341 *ԹՎ ՌՅԽԱ*
 |
| Ҡытай календары | 4588—4589 辛卯—壬辰 белый заяц — чёрный дракон |
| Эфиопа календары | 1884—1885 |
| Боронғо һинд календары |  |
| - *Викрам самват* | 1948—1949 |
| - *Шака самват* | 1814—1815 |
| - *Кали-юга* | 4993—4994 |
| Иран календары | 1270—1271 |

**1892 (бер мең һигеҙ йөҙ туҡһан икенсе) йыл** — кәбисә йыл, григориан календары буйынса йома көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1892 йылы, 2 мең йыллыҡтың 892 йылы, XIX быуаттың 92 йылы, XIX быуаттың 10 ун йыллығының 2 йылы, 1890 йылдарҙың 3 йылы.

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар

* Дәүләтшин Ғәббәс Йәғәфәр улы — күренекле башҡорт телсеһе.

## Вафат булғандар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

  1892 йыл  1892 йылда барлыҡҡа килгәндәр  1892 йылда вафат булғандар  1892 йылда тыуғандар 1892 йыл
# Баҫым

**Баҫым** — ижектәрҙең береһе көслөрәк тауыш менән әйтелеүе. Бер нисә ижекле һүҙҙәрҙә бер ижек әйтелеше менән айырылып тора.

Башҡорт телендә баҫым һүҙҙең аҙаҡҡы ижегенә төшә; һүҙгә ялғау ҡушылған һайын, баҫым аҙаҡҡы ижеккә (ялғауға) күсә бара. Шуға күрә һүҙ яһаусы ялғауҙар баҫымлы булыусан. Мәҫәлән: һайлаусы, атлы, эшлекле, эшлекһеҙ.

Хәбәрлек ялғауҙары, ҡылымдың зат ялғауҙары баҫымһыҙ була: ризамын, һөйләйәсәкмен, ҡайтманыҡ һ. б.
Һорау алмаштарында һәм ярҙамсы һүҙҙәрҙә баҫым беренсе ижеккә төшә: нисәнсе, нисә, ҡасан; бәлки, әммә, ләкин һ. б.

Көслө хис-тойғоло телмәрҙә логик (грекса logikos — мәғәнәле, фекерле) һәм эмфатик (грексa emphasis -тәьҫир итеү) баҫымдарын айырып йөрөтәләр.

## Әҙәбиәт

* Усманова М.Ғ., Абдуллина Ф.Ф. Башҡорт теле. Өфө-2000йыл ISBN 5-295-02619-1
* Толомбаев Х.А., Солтанбаева Х.В. Әсә теле. 6-сы класс өсөн дәреслек. Өфө-2008 йыл ISBN 978-5-295-04288-1
* В.Ш. Псәнчин, Ю.В. Псәнчин. Әсә теле. 10-11 кластар өсөн дәреслек.Өфө-2009 й ISBN 5-295-02834 -8
# 1891 йыл

| Йылдар
 |
| --- |
|  1887 · 1888 · 1889 · 1890 —  **1891**  — 1892 · 1893 · 1894 · 1895
 |
| Ун йыллыҡтар
 |
| 1870-се йылдар · 1880-се йылдар — **1890-се йылдар** — 1900-се йылдар · 1910-се йылдар |
| Быуаттар
 |
| XVIII быуат — **XIX быуат** — XX быуат
 |

|  |
| --- |
| II мең йыллыҡ
 |
| XVII быуат — XVIII быуат — **XIX быуат** — XX быуат — XXI быуат
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1790-се йылдар |  1790
 |  1791
 |  1792
 |  1793
 |  1794
 |  1795
 |  1796
 |  1797
 |  1798
 |  1799
 |
|  |
| 1800-се йылдар |  1800
 |  1801
 |  1802
 |  1803
 |  1804
 |  1805
 |  1806
 |  1807
 |  1808
 |  1809
 |
| 1810-се йылдар |  1810
 |  1811
 |  1812
 |  1813
 |  1814
 |  1815
 |  1816
 |  1817
 |  1818
 |  1819
 |
| 1820-се йылдар |  1820
 |  1821
 |  1822
 |  1823
 |  1824
 |  1825
 |  1826
 |  1827
 |  1828
 |  1829
 |
| 1830-се йылдар |  1830
 |  1831
 |  1832
 |  1833
 |  1834
 |  1835
 |  1836
 |  1837
 |  1838
 |  1839
 |
| 1840-се йылдар |  1840
 |  1841
 |  1842
 |  1843
 |  1844
 |  1845
 |  1846
 |  1847
 |  1848
 |  1849
 |
| 1850-се йылдар |  1850
 |  1851
 |  1852
 |  1853
 |  1854
 |  1855
 |  1856
 |  1857
 |  1858
 |  1859
 |
| 1860-се йылдар |  1860
 |  1861
 |  1862
 |  1863
 |  1864
 |  1865
 |  1866
 |  1867
 |  1868
 |  1869
 |
| 1870-се йылдар |  1870
 |  1871
 |  1872
 |  1873
 |  1874
 |  1875
 |  1876
 |  1877
 |  1878
 |  1879
 |
| 1880-се йылдар |  1880
 |  1881
 |  1882
 |  1883
 |  1884
 |  1885
 |  1886
 |  1887
 |  1888
 |  1889
 |
| 1890-се йылдар |  1890
 |  1891
 |  1892
 |  1893
 |  1894
 |  1895
 |  1896
 |  1897
 |  1898
 |  1899
 |
|  |
| 1900-се йылдар |  1900
 |  1901
 |  1902
 |  1903
 |  1904
 |  1905
 |  1906
 |  1907
 |  1908
 |  1909
 |

 |
| Хронологик таблица
 |

**1891 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә:**| Григориан стилендә | 1891 *MDCCCXCI* |
| Юлиан стилендә | 1890—1891 (13 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2643—2644 (3 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7399—7400 (13 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары  | 5651—5652
ה'תרנ"א — ה'תרנ"ב |
| Мосолман календары | 1308—1309 |
| Боронғо әрмән календары | 1340 *ԹՎ ՌՅԽ*
 |
| Ҡытай календары | 4587—4588 庚寅—辛卯 белый тигр — белый заяц |
| Эфиопа календары | 1883—1884 |
| Боронғо һинд календары |  |
| - *Викрам самват* | 1947—1948 |
| - *Шака самват* | 1813—1814 |
| - *Кали-юга* | 4992—4993 |
| Иран календары | 1269—1270 |

**1891 (бер мең һигеҙ йөҙ туҡһан беренсе) йыл** — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса кесаҙна көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1891 йылы, 2 мең йыллыҡтың 891 йылы, XIX быуаттың 91 йылы, XIX быуаттың 10 ун йыллығының 1 йылы, 1890 йылдарҙың 2 йылы.

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар

* 3 ғинуар — Харис Йомағолов, 1919—1920 йылдарҙа Башҡорт Совет Республикаһының Ваҡытлы хәрби революцион комитеты етәксеһе. Сәйәси репрессия ҡорбаны.
* 19 октябрь — Мирхәйҙәр Фәйзи, башҡорт һәм татар яҙыусыһы, драматург һәм журналист.

## Вафат булғандар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

  1891 йыл  1891 йылда барлыҡҡа килгәндәр  1891 йылда вафат булғандар  1891 йылда тыуғандар 1891 йыл