# Викимәғлүмәттәр

|  |
| --- |
| Викимәғлүмәттәр |
| ингл. Wikidata |
| Нигеҙләү датаһы | 29 октябрь 2012 |
|  |
|  |
|  |
| Ҡыҫҡаса атамаһы | WD, ВД һәм ВЗ |
| ХФА-лағы транскрицияһы | ˌwɪ.ki.ˈdeɪ.tə |
| Спонсор | Фонд Гордона и Бетти Мур[d], Allen Institute for Artificial Intelligence[d] һәм Google |
| Заказ биреүсе | Викимедиа Германия[d] |
| Кем хөрмәтенә аталған | Вики һәм данные[d] |
| Нигеҙләүсе | Денни Врандечич[d], Маркус Крёч[d] һәм Wikimedia |
| Девиз тексы | the free knowledge base that anyone can edit, la base de conocimiento libre que todo el mundo puede editar һәм מאגר הידע החינמי שכל אחד יכול לערוך |
| Хужаһы | Wikimedia |
| Төп тема | связные открытые данные[d] |
| Алыштырған | WikiProject Persondata[d] һәм Интервики |
| Булдырыусы | редакторы Викиданных[d] һәм Викимедиа Германия[d] |
| Автор | Сообщество Викимедиа[d] |
| Эшләүсе | Викимедиа Германия[d] һәм Wikimedia |
| Әҫәрҙең теле | бер нисә тел[d] |
|  |
| Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре | Open Data Award[d] (4 ноябрь 2014) Open Publishing Awards[d] (2019) |
| Яҙыу | Латин алфавиты |
| Хеҙмәтләндереүсе | Wikimedia һәм Wikimedia Site Reliability Engineering[d] |
| Движок | Wikibase[d] һәм MediaWiki[d] |
| Страница для сообщений об ошибках | phabricator.wikimedia.org/… |
| Ссылка на руководство пользователя | wikidata.org/wiki/Wikida… |
| Рәсми сайт | wikidata.org |
| Рәсми форум | wikidata.org/wiki/Wikida… |
| Ссылка на условия использования | foundation.wikimedia.org/… |
| URL политики конфиденциальности | foundation.wikimedia.org/… |
| Тасуирлау биттәре | viaf.org/viaf/partnerpag… dashboard.wikiedu.org/tr… theguardian.com/news/dat… iccl.inf.tu-dresden.de/w… python.langchain.com/doc… wikidata.org/wiki/Wikida… |
| Каналдың URL-ы | wikidata.org/w/api.php?h… |
| Точка доступа SPARQL | query.wikidata.org/sparql |
| FAQ URL | wikidata.org/wiki/Help:F… |
| URL страницы входа | wikidata.org/wiki/Specia… |
| URL страницы регистрации | wikidata.org/wiki/Specia… |
| Учётная запись в социальных медиа | Identi.ca[d] |
| Һештег | Wikidata |
| Способ распространения набора данных | формат дампа Wikidata RDF[d] һәм JSON-дампы Викиданных[d] |
| Лицензия | CC0[d], 🅭🅯🄎 3.0[d] һәм 🅭🅯🄎 4.0[d] |
| Авторлыҡ хоҡуғы статусы | защищено авторскими правами, но передано в общественное достояние владельцем авторских прав[d] һәм защищено авторским правом[d] |
| Относится к цели, задаче или показателю устойчивого развития | Цель 4 - Качественное образование[d], Цель 5 - Гендерное равенство[d], Цель 8 - Достойная работа и экономический рост[d], Цель 10 - Снижение уровня неравенства[d] һәм Цель 16 - Мир, правосудие и эффективные институты[d] |
| Соответствует норме | Digital Public Goods Standard[d] |
|  |
| Теркәлгән ҡатнашыусылар һаны | 6 179 033 |
| Ранг Alexa | 7136 |
| Социаль селтәрҙә күҙәтеүселәр | 24 560 |
| Число триплетов | 15 019 738 576 |
| Рейтинг посещаемости от Similarweb | 11 159 |
| Пустое значение | Q4115189, Q13406268, Q15397819, P369 һәм Q17339402 |
| ‎bang в DuckDuckGo | wd һәм wdt |
| IRC-канал | irc.libera.chat/wikidata |
| Эндпоинт API | wikidata.org/w/api.php wikidata.org/w/rest.php |
| URL информации статуса сервиса | wikimediastatus.net |
| URL-адрес случайной страницы | wikidata.org/wiki/Specia… wikidata.org/wiki/Specia… |
| IM channel URL |  |
| Маска URL для поиска |  |
|  Викимәғлүмәттәр Викимилектә |

«**Викимәғлүмәттәр**» (ингл. Wikidata) — Викимедиа Фонды булдырған белем базаһын бергә мөхәррирләүҙе ойоштороу. Википедия мәҡәләләрендә булған мәғлүмәтте үҙәкләштерелгән һаҡлауҙы тәьмин итеү өсөн ҡулланыла — мәҫәлән, интервики-һылтанма, йәки статуслы мәҡәләләрҙең, исемлектәрҙең йәки статистика мәғлүмәттәренең: тыуыу датаһы, халыҡ һаны һ.б. значоктары (билдәләмәләре). Викимәғлүмәттәр йөкмәткеһе Creative Commons CC0 лицензияһы буйынса таратыла.

Проект рәсми рәүештә 2012 йылдың 30 октябренән эшләй, Wikimedia Deutschland — немец Викимедиаһы — етәкселегендә эшләй башланы. 2006 йылдан алып «Викимәғлүмәттәр» Викимедиа фондының тәүге яңы проекты булды. Проект урындағы Allen Institute for Artificial Intelligence, Gordon and Betty Moore Foundation һәм Google (компания) милекселәренең дөйөм суммаһы — 1,3 миллион евро тәшкил иткән иғәнәләре иҫәбенә тормошҡа ашырылған.

Викимәғлүмәттәрҙә раҫлауҙар терминологияһы
## Тарихы

Проектты тормошҡа ашырыу өс этапҡа бүленде:

* 1-се фаза — интервики-һылтанмаларҙы үҙәкләштерелгән һаҡлауға булышлыҡ итеү (2013 йылдың мартында тормошҡа ашырыла););
* 2-се фаза — мәҡәлә объекты тураһында раҫлауҙарға булышлыҡ итеү белем базаһы элементтары (индерелгән мәғәнәләр типтары буйынса ҡайһы бер сикләүҙәр менән 2013 йылдың февраленән башланды; 2013 йылдың апреленән Википедияның бөтә бүлектәре өсөн Викимәғлүмәтте файҙаланыу мөмкинлеге әүҙемләштерелде);
* 3-сө фаза — Википедия мәҡәләләрендә ирекле эҙләү һорауҙарына төрлө исемлектәрҙе, уларҙың һөҙөмтәләрен файҙаланыу мөмкинлеге менән, автоматик яңыртыуға ярҙам итеү (әҙерләмәлә).

### Раҫлауҙар

Раҫлауҙар — ул билдәле элемент тураһында теләһә ниндәй мәғлүмәтте һаҡлау ысулы. Формаль яҡтан, улар бер йәки бер нисә үҙенсәлектәрҙең (мәҫ., «автор», йәки «баҫманың датаһы») тап килеүен һаҡлаған асҡыс-мәғәнә парҙан тора (мәҫәлән, «Артур Конан-Дойл» йәки «1902»). Мәҫәлән, рәсми булмаған раҫлама «һөт — аҡ» (ингл. milk is white) парҙы һаҡлаған раҫлама ярҙамында кодланған булыр ине. Мәҫәлән, Q8495 (һөт)  тип яҙылғанда Q23444 (аҡ)  мәғәнәһендә P462 (төҫ) —  билдәһенән торған был пар.

Раҫлауҙар үҙенсәлек һәм берәүҙән күберәк мәғәнәләр араһындағы мөнәсәбәттәрҙе билдәләй ала. Мәҫәлән, Мария Кюри өсөн «occupation» (шөғөлдәр төрө) үҙенсәлеге, шул рәүешле уның теге йәки был эш менән шөғөлләнеүен сағылдырыу маҡсатында, «физик» һәм «химик» мәғәнәләре менән бәйле булыуы мөмкин була алыр ине.

Викимәғлүмәттәрҙең башҡа яҙмаларын, юлдарҙы, һандарҙы йәки фото/видео менән файлдарҙы индергәндә, уларҙы ниндәй типтағы мәғәнә менән бәйләргә мөмкин булыуын билдәләй. Мәҫәлән, «рәсми сайт» үҙенсәлеге «URL» тибындағы мәғәнәләргә ярашлы тип табылырға мөмкин. Шулай уҡ үҙенсәлектәр уларҙы файҙаланыу мөмкинлегенә ҡарата ҡатмарлыраҡ ҡағиҙәләрҙе билдәләй ала.

Был ҡағиҙәләр «сикләү» (ингл. constraints) тип атала. Мәҫәлән, «баш ҡала» үҙенсәлеге «берҙән-бер мәғәнәгә сикләү»ҙе (ингл. single value constraint) үҙ эсенә ала, шуның менән ул теләһә ниндәй территорияның (ғәҙәттә) бер генә баш ҡалаһы булыуын сағылдыра. Сикләүҙәр, ҡаҡшамаҫ ҡағиҙәләр тип түгел, иҫкәрмә рәүешендә аңлатыла.

Теләк булғанда, раҫлауҙың мәғәнәһен асыҡлау өсөн квалификаторҙарҙы (ингл. qualifiers) файҙаланып була. Улар ошо раҫлау контексында өҫтәмә мәғлүмәт бирә. Мәҫәлән, «халыҡ» үҙенсәлеген «2011 йылға ҡарата» квалификаторы ярҙамында киңәйтергә мөмкин. Раҫлауҙар контентты дәлилләүҙе күрһәткән һылтанмалар менән дә тәьмин ителеүе мөмкин.

SPARQL, Википедияға ҡағылышлы Викимәғлүмәттәр тураһында митап-доклад-лекция
## Шулай уҡ ҡарағыҙ

* DBpedia
* Википедия:Викиданные

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

Ҡалып:Викиновости-кат

* Введение в викиданные для начинающих
* Список свойств

Ҡалып:Фонд Викимедиа