# Корей теле

|  |
| --- |
| Корей теле |
|  |
| Телдең үҙатамаһы | 한국어, 조선어, 조선말 韓國語, 朝鮮語, 朝鮮말 |
| Илдәр |
КНДР, Корея Республикаһы, Ҡытай, Япония, АҠШ, Канада, Рәсәй
 |
| Рәсми хәле |  КХДР  Корея Республикаһы,
**Региональный язык Яньбянь-Корейский автономный округ
 |
| Идара итеүсе ойошма |
Коньяҡ Кореяла — Корей теленең милли институты
 |
| Был телдә һөйләшеүселәр һаны |
78 млн.
 |
| Телде белеүселәр |
11
 |
| Һаҡлыҡ хәле |
живой
 |
| Классификация |
| Категория |
Евразия телдәре
 |
|
изоляцияланған
 |
| Әлифба | хангыль, ханча |
| Тел коды |
| ГОСТ 7.75–97 | коо 330 |
| ISO 639-1 | ko |
| ISO 639-2 | kor |
| ISO 639-3 | kor |
|  Был телдә Википедия |
| Шаблон: * просмотр
* обсуждение
* править
 |

Корей теле диалекттары
**Коре́й теле** — Корейҙар һәм Корей ярымутрауының ике дәүләтенең: КНДР һәм Корей Республикаһының теле. Ҡытай, Япония, АҠШ, Рәсәйҙә, Урта Азия илдәрендә таралған. Ошо телдә дөйөм һөйләшеүселәр иҫәбе 78 млн кеше. Күп кенә тикшеренеүселәр уны айырым телдәр төркөмөнә индерә.
, шулай ҙа ҡайһы берәүҙәр уны Алтай телдәренең гипотезаға нигеҙләнгән өлөшө тип йөрөтә.
. Корей теле — агглютинатив тел, һүҙҙәр тәртибе «SOV» тибында.

## Тарихы һәм өйрәнелеүе

Хәҙерге Өс корей батшалығы корей телдәре — пэкче (тел), силла (тел) һәм когурёск теле мәсьәләһе, өс телдең лексикаһында һәм грамматик төҙөлөшөндә оҡшашлыҡ булһа ла, бәхәсле ҡала.

Ҡайһы бер лингвистарҙың фекере буйынса ошо телдәр араһында когурёск теленең генә оҡшашлығы аҙ. Уны күп кенә тел белгестәре япон теленең ҡәрҙәш теле тип һанай. Силла теле киреһенсә, корей теленән килеп сыҡҡан тел булараҡ ҡарала

Корей һәм япон теленең оҡшашлығына тәүгеләрҙән булып, Огура Симпэй иғтибар итә. Хәҙерге көнбайыш лингвистикаһында корей, япон һәм Корей ярымутрауының боронғо телдәре йыш ҡына пуё телдәрен бер төркөмгә берләштерә.

## Телдең үҙ атамаһы

1945 йылға тиклем «чосонмаль» (кор. 조선말?, 朝鮮말?) йәки «чосоно» атамаһы файҙаланыла. (кор. 조선어?, 朝鮮語?); ошо уҡ атама Төньяҡ Кореяла әле лә файҙаланыла. Көньяҡ Кореяла әле «хангуго» йәки һирәгерәк «хангунмаль» атамаһы ҡулланыла. (кор. 한국어?, 韓國語?) (кор. 한국말?, 韓國말?); йыш ҡына «куго» (кор. 국어?, 國語?, «дәүләт теле»). Шулай уҡ, Кореяның ике өлөшөндә лә «урималь» тип аталған һөйләү теле лә бар. (우리말, «беҙҙең тел»).

## Телдең төҙөлөшө

Телдең флектив йүнәлешен көсәйтеүсе агглютинатив телдәр. SOV һүҙҙәр тәртибе (эйә— тултырыусы— хәбәр). Буйһонған һөйләм киҫәге баш һүҙҙең алдынан була.

## Лингвистик характеристика

### Фонетика

|  | иренләшкән тартынҡылар | Альвеоляр тартынҡылар | Постальвеоляр тартынҡылар | тел арты тартынҡылары (Веляр) | йотҡолоҡ тартынҡылары |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Танау тартынҡылары | ㅁ /m/ | ㄴ /n/ |  | ㅇ /ŋ/ (в конце слога) |  |
| шартлаулы тартынҡылар һәм Аффрикаттар | ябай | ㅂ /p/ | ㄷ /t/ | ㅈ /t͡ɕ/ | ㄱ /k/ |  |
| Көсөргәнешле тартынҡылар | ㅃ /p͈/ | ㄸ /t͈/ | ㅉ /t͈͡ɕ/ | ㄲ /k͈/ |  |
| ышҡылыулы | ㅍ /pʰ/ | ㅌ /tʰ/ | ㅊ /t͡ɕʰ/ | ㅋ /kʰ/ |  |
| Фрикатив тартынҡылар | ябай |  | ㅅ /s/ |  |  | ㅎ /h/ |
| көсөргәнешле |  | ㅆ /s͈/ |  |  |  |
| Талғын тартынҡылар |  | ㄹ /l/ |  |  |  |

корей телендә музыкаль баҫым бар.

### Морфология

#### Исемдәр

Корей телендә исемдәрҙең килеш системаһы үҫешкән. Һүҙ яһаусы ялғауҙар бөтә исемдәр өсөн дә бер төрлө, шуға күрә килеш менән үҙгәртеү һәм уны өйрәнеү ҡыйын түгел.

#### Ҡылымдар

Корей ҡылымы үҙенә яраҡлы һүҙ яһаусы ялғауҙарҙы ҡушып, төрлө эш-хәлде белдерә. Бөтә һүҙ яһаусы ялғауҙар ҙа ике ҡылым формаһының береһенә ҡушыла.

#### Сифаттар

Корей сифаттары ике формаға эйә: аныҡлаусы һәм йомғаҡлаусы.

#### Сифат ҡылым

Корей сифат ҡылымы, рус теленән айырмалы рәүештә, төрлө грамматик заманда (хәҙерге, үткән, киләсәк) булырға мөмкин.

#### Һандар

Корей һандар системаһы Япон һандарына оҡшаған. Төп Корей сығышлы һандар ҙа, үҙләштерелгән ҡытай һандары ла бар. Күп булмаған предметтар иҫәбе корей телендә иҫәпләнә, әгәр предметтар күп икән, иҫәп ҡытай һанына күсә. Шул уҡ ваҡытта сәғәтте иҫәпләгәндә корей һандары, ә минуттар ҡытай-корей һандары менән иҫәпләнә. Предметтарҙы корей һандары менән 1-ҙән 99-ға тиклем һанап була.

#### Рәт һандары

| Корейские | Китайские |
| --- | --- |
| Формула | Пример | Примечание | Формула | Пример |
| Числительное + 째 (ччэ) | 스물째 *(сымульччэ)* — двадцатый | «первый» — 첫째 *(чхоччэ)* | 제 (че) + числительное | 제오 *(чео)* — пятый |

#### Иҫәп һүҙҙәре

Ҡытай теленән корей теленә бөтә исемдәр менән дә ҡулланылған иҫәп һүҙе лә күсә.

#### Йыйыу һүҙҙәре

Корей телендә йыйыу ялғауҙары бар, улар ҡылымдар араһында йыйыу теркәүестәре ролен үтәй.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт

* Большой корейско-русский словарь : Около 150 000 слов = 조로대사전 : в 2 т. / Акад. общ. наук КНДР, Ин-т языкознания ; Акад. наук СССР, Ин-т востоковедения ; Под ред. Л. Б. Никольского и Цой Ден Ху. — М. : Русский язык, 1976. — Т. 1 : ㄱ [Киык] — ㅅ [Сиыт]. — 1976. — 811 с. ; Т. 2 : ㅈ [Чиыт] — ㅞ [Ве]. — 1976. — 671 с.
* *Дмитриева, В. Н.* Корейский язык: Практический курс / В. Н. Дмитриева. — М. : МГИМО (У) МИД России, 2008. — 254 с. — 300 экз. — ISBN 978-5-9228-0332-8. (обл.)

## Һылтанмалар

Ҡалып:Wiktionarycat

* Как писать корейские названия и имена