Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Әҙип

**Әҙип** — әҙәби ижад менән шөғөлләнеүселәрҙең барыһын да: шағирҙарҙы, прозаиктарҙы, драматургтарҙы һәм әҙәбиәт ғилеме ғалимдарын ололап, ҙурлап әйтелә торған уртаҡ исем. Ул ғәрәп телендә белемле, ижадсы тигәнде аңлата.

## Сығанаҡтар

* Әхмәтйәнов К.Ә. Әҙәбиәт ғилеме һүҙлеге. Өфө, 1965, 230-сы бит.
* Хөсәйенов Ғ.Б. Әҙәбиәт ғилеме һүҙлеге. Өфө, 2006, 221-се бит.
# Латин Америкаһы

Латинская Америка на карте
**Латин Америкаһы** — Америка илдәренең һәм ерҙәренең дөйөм атамаһы, роман телдәренән һәм (латин теленән барлыҡҡа килгән) рәсми телдәр ҡулланыла. Иң йыш ҡулланылған телдәр — испан һәм португал телдәре.

Шулай уҡ икенсе термин Ибер-Америка, ибер-роман телдәрҙә аралашҡан илдәрҙе аңлата.

Латин Америкаһына испанса һөйләшкән Америка илдәре — төньяҡта Мексиканан башлап көньяҡҡа Аргентинаға тиклем һәм шулай уҡ испанса аралашҡан Кариб диңгеҙе бассейндағы илдәр (Куба, Доминикан Республикаһы, Пуэрто-Рико) инә. Португал телендә аралашҡан Бразилия ла шул илдәргә инә. Француз телле Гаити, Сен-Мартен һәм Француз Гвианаһы илдәрен дә йыш ҡына Латин Америкаһы тип иҫәпләйҙәр. Ләкин француз телле Квебек провинцияһын (Канада) бер касан Латин Америкаһына индермәйҙәр. Инглиз телендә аралашҡан Америка илдәре (Ямайка, Барбадос, Багамы, Белиз, Гайана һ. б.) Латин Америкаһына индермәйҙәр.

Ерҙә иң оҙон тауҙар системаһы Латин Америкаһында урынлашҡан, шуларҙы Анд тауҙары тип атайҙар, бында Котопахи вулканы урынлашҡан.

### Сәйәси бүленеше

| Дәүләттәр |  АҠШ территориялары |  Франция территориялары |
| --- | --- | --- |
|  Аргентина
 Боливия
 Бразилия
 Венесуэла
 Гаити
 Гватемала
 Гондурас
 Доминика Республикаһы
 Колумбия
 Коста-Рика  |  Куба
 Мексика
 Никарагуа
 Панама
 Парагвай
 Перу
 Сальвадор
 Уругвай
 Чили
 Эквадор  |  Пуэрто-Рико |  Гваделупа
 Мартиника
 Сен-Бартельми
 Сен-Мартен
 Француз Гвианаһы |

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

* Иберо-Америка

## Иҫкәрмәләр
# 1860 йыл

| Йылдар
 |
| --- |
|  1856 · 1857 · 1858 · 1859 —  **1860**  — 1861 · 1862 · 1863 · 1864
 |
| Ун йыллыҡтар
 |
| 1840-се йылдар · 1850-се йылдар — **1860-се йылдар** — 1870-се йылдар · 1880-се йылдар |
| Быуаттар
 |
| XVIII быуат — **XIX быуат** — XX быуат
 |

|  |
| --- |
| II мең йыллыҡ
 |
| XVII быуат — XVIII быуат — **XIX быуат** — XX быуат — XXI быуат
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1790-се йылдар |  1790
 |  1791
 |  1792
 |  1793
 |  1794
 |  1795
 |  1796
 |  1797
 |  1798
 |  1799
 |
|  |
| 1800-се йылдар |  1800
 |  1801
 |  1802
 |  1803
 |  1804
 |  1805
 |  1806
 |  1807
 |  1808
 |  1809
 |
| 1810-се йылдар |  1810
 |  1811
 |  1812
 |  1813
 |  1814
 |  1815
 |  1816
 |  1817
 |  1818
 |  1819
 |
| 1820-се йылдар |  1820
 |  1821
 |  1822
 |  1823
 |  1824
 |  1825
 |  1826
 |  1827
 |  1828
 |  1829
 |
| 1830-се йылдар |  1830
 |  1831
 |  1832
 |  1833
 |  1834
 |  1835
 |  1836
 |  1837
 |  1838
 |  1839
 |
| 1840-се йылдар |  1840
 |  1841
 |  1842
 |  1843
 |  1844
 |  1845
 |  1846
 |  1847
 |  1848
 |  1849
 |
| 1850-се йылдар |  1850
 |  1851
 |  1852
 |  1853
 |  1854
 |  1855
 |  1856
 |  1857
 |  1858
 |  1859
 |
| 1860-се йылдар |  1860
 |  1861
 |  1862
 |  1863
 |  1864
 |  1865
 |  1866
 |  1867
 |  1868
 |  1869
 |
| 1870-се йылдар |  1870
 |  1871
 |  1872
 |  1873
 |  1874
 |  1875
 |  1876
 |  1877
 |  1878
 |  1879
 |
| 1880-се йылдар |  1880
 |  1881
 |  1882
 |  1883
 |  1884
 |  1885
 |  1886
 |  1887
 |  1888
 |  1889
 |
| 1890-се йылдар |  1890
 |  1891
 |  1892
 |  1893
 |  1894
 |  1895
 |  1896
 |  1897
 |  1898
 |  1899
 |
|  |
| 1900-се йылдар |  1900
 |  1901
 |  1902
 |  1903
 |  1904
 |  1905
 |  1906
 |  1907
 |  1908
 |  1909
 |

 |
| Хронологик таблица
 |

**1860 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә:**| Григориан стилендә | 1860 *MDCCCLX* |
| Юлиан стилендә | 1859—1860 (13 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2612—2613 (3 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7368—7369 (13 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары  | 5620—5621
ה'תר"ך — ה'תרכ"א |
| Мосолман календары | 1276—1277 |
| Боронғо әрмән календары | 1309 *ԹՎ ՌՅԹ*
 |
| Ҡытай календары | 4556—4557 己未—庚申 жёлтая овца — белая обезьяна |
| Эфиопа календары | 1852—1853 |
| Боронғо һинд календары |  |
| - *Викрам самват* | 1916—1917 |
| - *Шака самват* | 1782—1783 |
| - *Кали-юга* | 4961—4962 |
| Иран календары | 1238—1239 |

**1860 йыл** — йәкшәмбе көнөнән башланған йыл, кәбисә.

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар

## Вафат булғандар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

  1860 йыл  1860 йылда барлыҡҡа килгәндәр  1860 йылда вафат булғандар  1860 йылда тыуғандар 1860 йыл