Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Гиннесстың рекордтар китабы

|  |
| --- |
| Гиннесстың рекордтар китабы |
| ингл. Guinness World Records |
|  |
| Другие названия |
Халыҡ-ара рекордтар китабы
 |
| Автор |
Craig Glenday
 |
| Жанр |
Мәғлүмәт
 |
| Төп нөхсә теле |
Инглиз
 |
| Биҙәү |
Тышлыҡ күренеше Саймон Джонс
 |
| Серия |
Гиннесстың рекордтар китабы
 |
| Нәшер итеүсе |
Jim Pattison Group
 |
| Сығарылыш |
1955 йылдан — хәҙерге ваҡытҡаса
 |
| ISBN |
978-1-904994-67-1
 |
| Шаблон: * просмотр
* обсуждение
* править
 |

Голливудта Гиннесс музейы
**Гиннесстың рекордтар китабы** (ингл. The Guinness Book of Records) — халыҡ-ара рекордтарҙың һәр йыл сығарылған йыйынтығы; кешеләрҙең, хайуандарҙың ҡаҙаныштарын һәм тәбиғи дәүмәлдәрҙе теркәй. Беренсе тапҡыр 1955 йылда Ирландияның «Гиннесс» һыра ҡайнатыу компанияһы заказы буйынса баҫтырыла.

## Тағы ҡарағыҙ

* Артур Гиннес

## Һылтанмалар

* «Гиннесстың рекордтар китабы» рәсми сайты
*

*Был китап тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып  Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ*.
# Локус

|  |
| --- |
| Локус |
|  |
|  Локус Викимилектә |

хромосоманың схемаһы:

(1) хроматида;

(2) центромера;

(3) ҡыҫҡа яурыны;

(4) оҙон яурыныны
22 -се номерлы кеше хромосомаһының цитологик картаһы
**Локус** (лат. *locus*locus — урын) — хромосомала гендың урынлашҡан урыны. Хромосомала гендар бер-бер артлы линия яһап урынлашалар. Шуға ла ғалимдар хромосома карталары төҙөү идеяһына килгәндәр. Бер эләгешеү төркөмөндәге гендарҙың хромосомала урынлашыу тәртибен күрһәткән карталарҙы генетик карта тип атайҙар. Ундай карталарҙы кроссинговер һөҙөмтәһенән, гендар араһындағы рекомбинация осраҡтарынан сығып төҙөйҙәр. Бынан тыш хромососмаларҙың цитологик карталарын да төҙөйҙәр. Сөнки, генетик карталар гендарҙың урыны күрһәтһә лә, улар араһындағы алыҫлыҡты, хромосомалағы конкрет урынын күрһәтмәй.

Шулай итеп, хромосоманың морфологик төҙөлөшөнә бәйле, гендарҙың урындары һәм алыҫлыҡтары күрһәтелгән карта цитологик карта тип атала.

Локус сиктәрендә ДНК-ың нуклеотидтар теҙмәһе аллель тип атала. Гомологик хромосомларҙың бер үк локусын биләгән гендар үҙ-ара аллель була. Улар гендың бер үк варианты (нуклеотидтар теҙмәһе тап килә) йәки төрлө варианты (нуклеотидтар теҙмәһе тап килмәй) булырға ла мөмкин. Тәүге осраҡта, тап шул ген буйынса күҙәнәк гомозигота була. Ә икенсе осраҡта — гетерозигота.

## Исемлеге

Хромосоманың цитологик картаһында гендың локусын күрһәтеү миҫалы: «6p21.3».

| Компоненты исемлеге | Әһәмиәткә |
| --- | --- |
| *6* | Хромосома Номер. |
| *p* | Хромосома яурынына: *p* (франц. *petit*) — ҡыҫҡа; *q* — оҙон. |
| *21* | 2 өлкәгә, 1 бэнд. |
| *.3* | Суб-бэнд 3. |

Бэндтар хромосоманы махсус буяуҙар ярҙамында эшкәрткәндән һуң (һүрәтләмәләр, төҫтәр, биҙәктәр барлыҡҡа килгәс) күренә.

Уларҙы центромеранан теломераға ҡарай номерлап сығалар. Суб-бэндтар һәм бик бәләкәй сегменттары үтә һиҙгер буяуҙар менән эшкәрткәндә генә күренә.

Хромосоманың оҙон яурынындағы гендарҙың локустары ла шундай уҡ ысул менән күрһәтеп билдәлелә. Мәҫәлән, «11q1.4-q2.1» генының локусы 11-се хромосоманың оҙон яурынында тигәнде аңлата. Урыны: Бенд 1 (суб-бэнд 4) менән Бенд (суб-бэнд 1) 2 араһында.

```
Хромосомаларҙың остарын *«ptel»* (ҡыҫҡа яурындың осо — теломеразаһы һәм *«qtel»* (оҙон яурындың осо — теломеразаһы («теломер»ҙан) тип билдәләйҙәр.
```

## Иҫкәрмәләр

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

* Генетика

## Һылтанмалар

* Обзор на ornl.gov  2011 йыл 3 ноябрь архивланған.
# Ихтиология

|  |
| --- |
| Зоология бүлектәре
**Ихтиология**
 |
| **Зоология тармаҡтары** |
|
Акарология • Физик антропология
Апиология • Арахнология
Гельминтология • Герпетология
Ихтиология • Карцинология
Кетология • Конхиология
Малакология • Нейроэтология
Мирмекология • Нематология
Оология • Орнитология
Палеозоология • Планктология
Приматология • Протозоология
Териология • Хироптерология
Энтомология • Этология |
| **Билдәле зоологтар** |
|
Жорж Кювье • Чарльз Дарвин
Карл Линней • Конрад Лоренц
Томас Сэй • Эдвард Уилсон
Альфред Рассел Уоллес •
башҡалар…  |
| **Биология тарихы** |

**Ихтиология** (бор. юнан. *ἰχθύς* [ихтю́с], [ихти́с] — балыҡ; λόγος [ло́гос] — һүҙ) — балыҡтар һәм түңәрәғауыҙҙар (круглоротые) тураһындағы фән, зоология тармағы.

**Уның төп бүлектәре шул уҡ**: систетика, филогенетика, анатомия, физиология, экология, биогеография. Әммә был осраҡта өйрәнеү объекты булып түңәрәғауыҙҙар һәм балыҡтар тора. Төп бурысы булып промысла әһәмиәтендәге түңәрәғауыҙҙарҙы һәм балыҡтарҙы өйрәнеү. Шулай уҡ уларҙы яһалма үрсетеү маҡсатында өйрәнеү ҙә мөһим урын биләй.

## Билдәле ихтиологтар

* Коммерсон, Филибер (1727-1773)
* Блох, Маркус Элиэзер (1723-1799)
* Агассис, Жан Луи Родольф (1807-1773)
* Блекер, Питер (1819-1878) — Индонезия балыҡтары атласының авторы, *Atlas Ichthyologique des Orientales Neerlandaises*, 511 яңы ырыу һәм 1925 яңы төр заттарын тасуирлай.
* Варпаховский, Николай Аркадьевич (1862-1909)
* Аверинцев, Сергей Васильевич (1875-1957)
* Берг, Лев Семёнович (1876-1950), СССР Фәндәр академияһы академигы
* Суворов, Евгений Константинович (1880—1953)
* Правдин, Иван Фёдорович (1880—1963)
* Никольский, Георгий Васильевич (1910-1977), СССР Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты
* Павлов, Дмитрий Сергеевич (р. 1938), Рәсәй Фәндәр академияһы академигы

## Институттар

* Бөтә Рәсәй балыҡ хужалығы һәм океан океанграфияһы ғилми-тикшеренеү институты

* Н.М. Книпович исемендәге диңгеҙ балыҡсылыҡ хужалығы һәм океан океанграфияһының Полярка ғилми-тикшеренеү институты (ПИНРО)

* Тымыҡ океан ғилми-тикшеренеү балыҡсылыҡ хужалығы үҙәге (1934-1995 - институт)

* Камчатка НИРО (балыҡ хужалығы һәм океан океанографияһы ғилми-тикшеренеү институты)

* Алыҫ Көнсығыш Рәсәй Фәндәр академияһының биология институты
* Рәсәй Фәндәр академияһының эске һыуҙар биология институты

* Рәсәй Фәндәр академияһының Мурманск диңгеҙ биологияһы институты

* А. О. Ковалевский исемендәге көньяҡ диңгеҙҙәр биологияһы институты

* Украинаның гидробиология институты
* Рәсәй Фәндәр академияһының зоологик институты

* Азов балыҡ хужалығы ғилми-тикшеренеү институты (АзНИИРХ)

## Журналдар

* *Вопросы ихтиологии* (с 1953)
* *Рыбное хозяйство* (с 1920)
* *Copeia* (1913-)  2021 йыл 6 август архивланған.
* *Cybium* (Revue internationale d’ichtyologie Société française d’ichtyologie, 1977-)
* *Journal of Applied Ichthyology*  2011 йыл 17 май архивланған.
* *Japanese Journal of Ichthyology* (Токио, с 1950)

## Әҙәбиәт

* *Берг Л. С.* Система рыбообразных и рыб, ныне живущих и ископаемых. — 2-е изд. — М. — Л., 1955.
* *Никольский Г. В.* Экология рыб. — М., 1963.

## Һылтанмалар

* *Ихтиология* — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә
* FishBase.org
# Калвин Кулидж

|  |
| --- |
| Джон Калвин Кулидж-кесе |
| John Calvin Coolidge, Jr. |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Флаг | АҠШ Президенты | Флаг |

 |
| 2 август 1923 — 4 март 1929 |
| Вице-президент: | *булмаған* (1923—1925) Чарльз Дауэс |
| Алдан килеүсе: | Уоррен Гардинг |
| Дауамсы: | Герберт Гувер |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Флаг | АҠШ Вице-Президенты | Флаг |

 |
| 4 март 1921 — 2 август 1923 |
| Президент: | Уоррен Гардинг |
| Алдан килеүсе: | Томас Маршалл |
| Дауамсы: | вазифа буш Чарльз Дауэс |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Флаг | 48-се губернатор, Массачусетс | Флаг |

 |
| 2 ғинуар 1919 — 6 ғинуар 1921 |
| Вице-губернатор: | Ченнинг Кокс |
| Алдан килеүсе: | Сэмюэль МакКолл |
| Дауамсы: | Ченнинг Кокс |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Флаг | 46-се вице-губернатор, Массачусетс | Флаг |

 |
| 6 ғинуар 1916 — 2 ғинуар 1919 |
| Губернатор: | Сэмюэль МакКолл |
| Алдан килеүсе: | Графтон Кушинг |
| Дауамсы: | Ченнинг Кокс |
|   |
| Дине: | Протестант-конгрегационалист |
| Тыуған: | 4 июль 1872({{padleft:1872|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:4|2|0}}) Плимут, Вермонт |
| Үлгән: | 5 ғинуар 1933({{padleft:1933|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:5|2|0}}) (60 йәш) Нортхэмптон, Массачусетс |
| Ерләнгән: | Плимут зыяраты |
| Исеме: | ингл. John Calvin |
| Атаһы: | Джон Калвин |
| Әсәһе: | Виктория Кулидж |
| Ҡатыны: | Грейс Кулидж |
| Балалары: | Джон Кулидж[d] Калвин Кулидж-младший[d] |
| Партия: | АҠШ Республика партияһы |
| Белеме: | Амхерстский колледж[d] St. Johnsbury Academy[d] |
|   |
| Автограф: |  |
|

**Джон Ка́лвин Ку́лидж-кесе** (ингл. John Calvin Coolidge Jr.; 4 июль 1872 — 5 ғинуар 1933) — 30-сы АҠШ Президенты (1923 - 1929). АҠШ Республика партияһынан.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

*
* 2009 йыл 9 ғинуар архивланған.
# Кино төшөрөү осоро

«Отверженные» фильмын төшөрөү. Гринвич, 2012 йыл
**Төшөрөү осоро** (рус. *Съёмочный период*) — кино төшөрөүҙең иң яуаплы һәм ҡиммәтле этабы. Уның уңышына һәм оҙайлылығына фильмдың бюджеты бәйле, шуға күрә төшөрөү ентекле планлаштырыуҙы һәм ентекле уйланылған алымды талап итә. Төшөрөүҙе дөрөҫ ойоштороу һәм уларҙың планын ваҡытында ентекләп өйрәнеү төшөрөү осорон ҡыҫҡартырға булышлыҡ итә.

Төшөрөүҙе планлаштырғанда мөһим мәл — уларҙың өҙлөкһөҙ булыуын тәьмин итеү һәм төркөмдөң эшһеҙ тороуына юл ҡуймау.

Ғәҙәттә, был әҙерлек осороноң һәм фильмды монтажлауҙың бәйләүсе звеноһы. Профессиональ кинематографта тулы метражлы нәфис фильмдарҙы төркөм төшөрә, ул, материалдың ҙурлығына һәм ҡатмарлығына ҡарап, бер нисә тиҫтә йәки йөҙҙәрсә хеҙмәткәрҙе үҙ эсенә ала.

## Заманса технологиялар

Цифрлы технологиялар таралыу менән кино төшөрөү процесы классик фильмдан айырыла башлай, ул оптик һәм цифрлы эш алымдарының төрлө берләшеүенән ғибәрәт..Ҡайһы бер технологик этаптар бөтөнләй юҡҡа сыҡҡан йәки үҙгәртелгән. Бөгөнгө көндә фильмдар тик кино йәки цифрлы ижад ысулдары ярҙамында ғына төшөрөлмәй. Монтажлау-тонировка осоро ғәмәлдә компьютерҙар ярҙамында башҡарыла.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

* Фильм
* Кинодистрибьютор
* Кинематограф
* Ижади төркөм
* Төшөрөү (кинематограф)
* Тауышландырыу

## Әҙәбиәт

* *Б. Н. Коноплёв.* Основы фильмопроизводства / В. С. Богатова. — 2-е изд.. — М.: «Искусство», 1975. — 448 с. — 5000 экз.

* «Кино төшөрөү». Норматив акттарҙың һәм ведомство күрһәтмәләренең системалаштырылған йыйынтығы. ДСП" Мәскәү, Сәнғәт, 1973 йыл
* Ю. А. Кравцов «Кино теорияһы Буйынса Конспект. 2006 й.»
* Девид К. Ирвинг һәм Питер В. Ри «Продюсерлау һәм ҡыҫҡа метражлы кино — һәм видеофильмдар режиссураһы» Мәскәү, ГИТР, 2008
* Барнуэл Дж. « Кино етештереүҙең фундаменталь нигеҙҙәре» Мәскәү, Тридэ-кукинг, 2010
* « Нәфис кинофильмдар етештереү һәм уның төп составының хоҡуҡтары һәм бурыстары буйынса ижади төркөм тураһында берҙәм положение» Мәскәү, Госкиноиздат, 1947 йыл
* " Нәфис фильмдар етештереү буйынса белешмә " М әскәү, Сәнғәт, 1958 йыл

## Һылтанмалар

Цикл статей из журнала «Маркетинг и реклама» о продвижении фильмов в сети Интернет  2012 йыл 14 ғинуар архивланған.
# Америка үҙаллылығы өсөн һуғыш

|  |
| --- |
| Америка үҙаллылығы өсөн һуғыш |
|  |
| Дата |
19 апрель 1775 — 3 сентябрь 1783
 |
| Урыны |
АҠШ көнсығыш, Үҙәк Америка, Канада көнсығыш, Үҙәк Канада, Гудзон ҡултыҡ, Атлантик окенаы, Урта диңгеҙ, Гибралтар
 |
| Нәтижә |
Париж тыныслыҡ (1783)
 |
|  |
|  Америка үҙаллылығы өсөн һуғыш Викимилектә |
| Шаблон: * просмотр
* обсуждение
* править
 |

**Америка үҙаллылығы өсөн һуғыш** (ингл. American Revolutionary War, American War of Independence) йә **Американ Революция** — бер яҡтан Бөйөк Британия, икенсе яҡтан АҠШ (13 колониялар) һуғыш 1775—1783 йылдар. АҠШ инеп сыҡты.

## Һылтанмалар

## Иҫкәрмәләр

*Был тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ*.