Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# قلوبال مؤقعیت تعیین ائتمه سیستمی

**قلوبال مؤقعیت تعیین ائتمه سیستمی** (اینگیلیسجه : *GPS- Global Positioning System*) دونیا اۆزره تطبیق اولونان ناویقاسیا (فارسجا: ناوبری) سیستم دیر. بو ایلک دفعه اولاراق ۱۹۸۰-جی ایلده آمریکا مۆدافیعه ناظیرلیگی طرفیندن (NAVSTAR-GPS) موقعیت تعیین ائتمه و واخت اؤلچمه اۆچون یارادیلیب اینکیشاف ائتدیریلمیشدیر.

NAVSTAR-GPS – سیستمینین تطبیقی ایله آمریکا دنیز دونانماسی اۆچون تعیین اولونموش کؤهنه NNSS (ترانزیت) و اتم بومبالارینین یئرینه تعیین ائتمه سیستمی وئلانی عوض ائتدی.

NAVSTAR- GPS (اینگیلیسجه : *Navigational Satellite Timing and Ranging - Global Positioning System* ) رسمی اولاراق ۱۷ جولای ۱۹۹۵–جی ایلدن ایستیفاده اولونماغا باشلامیشدیر.

حال حاضیردا موبایل تلفون‌لارین ایشلنمه‌سینده ده GPS سیستملردن ایستیفاده اولونور.

بو سیستمین ایشلمه پرینسیپی دایمی اولاراق موقعیتینی دییشن و دقیق واخت وئرن پیک لرله اساسلانیر. بو پیک لرین سیقنال لاری اساسیندا GPS قبول ائدیجی اؤز موقعیتینی و سۆرعتینی تعییین ائده بیلیر. نظری اولاراق بونون اۆچون ۳ پیک دن گلن سیقنال کیفایت ائدیر. پراکتیکدا GPS قبول ائدیجی‌لرین اؤز ساعاتلاری اولمور. اونا گؤره ده بورادا دؤردونجو پیک دن ایستیفاده ائدیلیر کی، قبول ائدیجی اۆچون دقیق ساعات تعیین ائتمک مۆمکون اولسون.

GPS سیستملریندن حرکت ائدن شئی‌ین موقعیتی، سۆرعتی و حتی حرکتی ایستیقامتینی تعیین ائتمک مۆمکوندور.
# دنیز سطحی

اوقیانوس و بوزلاق لار آراسینداکی سۇ مۆبادیله‌سی اوْرتا دنیز سئویه‌سی‌نین دئییشمه‌سیندکی ان اهمیت‌لی فاکتوردور
**دنیز سطحی**؛ آتموسفر ایله دنیز سطحی‌نین بیرلشدیگی ایرتیفاع. یئر اۆزون‌ده‌کی بۆتون یۆکسک‌لیکلرین و دنیزآلتینداکی بۆتون دَرینلیگین تعیین اوْلونماسیندا ایستیفاده ائدیلن ایستیناد سئویه‌دیر. یئر اۆزرین‌ده‌کی هر هانسی بیر بؤلگه‌نین دنیز سئویه‌سی؛ گل-گئت، آتموسفر تضییقی و یئل کیمی سببلرله قیسا داواملی دییشیک‌لیکلر گؤستریر. قیسا مۆدّت‌ده‌کی دییشمه‌لر ایسه دۆنیانین ایقلیم دییشیک‌لیکلرینه باغلیدیر. بۇ دییشمه‌لر سببی‌له دنیز سئویه‌سینی، دنیز سطحی‌نین اۇزون مدت‌ده‌کی بۆتون حرکتلری‌نین اوْرتالاماسی آلیناراق حسابلانمیش اوْلان  *'اوْرتالاما دنیز سئویه‌سی'*  شکلینده تصویر داها دۇغرو اوْلار.

## قایناق‌لار
# کوره (هندسه)

**کۆره** چئوره نین (çevrənin) بیر دیامتری اطرافیندا فیرلانماسیندا یارانان هندسی جیسم دیر. اونون سطحی ایکینجی درجه لی ریاضیات تن لیکله ایفاده اولونور.

کره
## رابیطه لری

| کوره فورموللاری |
| --- |
| حجم |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_0  |
| مساحت |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_2  |
| کوره حیسَسینین(قطعه) حجمی |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_4  |
| شعاع |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_6  |
|
قطر |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_8  |
| ایرتفاع |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_10  |
| آتالت آنی |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_12  |
| سطح ساحَسی(مساحت) |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_14  |

## بیرده باخ

دایره

## قایناق لار
# مبدا نصف‌النهاری

باشلانقیچ مئردیانی
**مبدا نصف‌النهاری** یوخسا **ایلک اوزون خط** (اینگیلیسجه: Prime Meridian) قوزئی قوطب دان باشلاییب اینگیلیسین قرینویچیندن گئچین و گۆنئی قوطب دا سونا چاتان بیر فرضی خط دیر. بو خط دونیا زامانین اؤلچوسودور.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

|  |  |
| --- | --- |
|  |  ویکی‌آمباردا Prime meridian ایله مربوط فایل وار.  |

* "Where the Earth's surface begins—and ends", *Popular Mechanics*, December 1930
* scanned TIFFs of the conference proceedings
* Prime meridians in use in the 1880s, by country

شابلون:Time measurement and standards
شابلون:Geographical coordinates
# استوا خطی

**استوا خطی** قوزئی و گونئی یاریم کوره لرین بیر بیریندن آیئران، یئرین مرکزیندن کئچن و یئرین فئرلانما مسیرینین خیالی خطی.

استوا خطینین اوزون لیغی 4076 کیلومتر دیر.

استوا یئر کوره سینده 11 اؤلکه و قالاپاقوس آداسیندان کچیر.

استوا خطی قیرمیز بۇیالی اؤلکه لردن کچیر
# تایپه

| تایپه شهری
臺北市 |
| --- |
| Special municipality |
| Clockwise from top: Taipei skyline, Grand Hotel, Far Eastern Plaza, National Palace Museum, Chiang Kai-shek Memorial Hall, Jiantan Station |
| بایراقSeal |
| لقب(لر): The City of Azaleas |
| Taipei's location within the Taiwan islands |
| Satellite image of Taipei City |
| اؤلکه | شابلون:ROC |
| Region | Northern Taiwan |
| Settled | 1709 |
| City seat | Xinyi District |
| District-divisions | 12 districts |
| ایداره |
|  • نووع | Taipei City Government |
|  • Mayor | Ko Wen-je |
| اراضی |
|  • Special municipality | ۲۷۱٫۷۹۹۷ km2 (۱۰۴٫۹۴۲۵ sq mi) |
|  • سو | ۲٫۷ km2 (۱�۰ sq mi)  1.0% |
| جمعیت (December 2014) |
|  • Special municipality | ۲٬۷۰۲٬۳۱۵ (Ranked ۴ of ۲۲) |
|  • شهر | ۷٬۴۳۸٬۰۰۰ (Jan '۱۵) |
|  • متروپولیتن | ۷٬۰۲۱٬۴۸۲ |
|   | (Metropolitan area) |
| ساعات قورشاغی | یوتی‌سی +8 (National Standard Time) |
| Postal code | 100–116 |
| تیلفون کودلاری | (0)2 |
| Districts | 12 |
| Bird | Formosan blue magpie (*Urocissa caerulea*) |
| Flower | Azalea (*Rhododendron nudiflorum*) |
| Tree | Banyan (India laurel fig, *Ficus microcarpa*) |
| وئب سایت | english.gov.taipei (اینگیلیسجه) |
| The metropolitan area (or tri-cities) of Taipei includes Taipei, New Taipei, and Keelung. |

**تایپه** (چینجه: 臺北市 یا 台北市 ) تایوان اؤلکه‌سی‌نین باشکندی‌دیر.
بو شهر ۲۰۱۴ میلادی ایلینده ۲٬۷۰۲٬۳۱۵ نوفوسو واریدی و آسیانین ایقتیصاد مرکزلری‌ندن بیری ساییلیر.
توریزم بۇ شهرین ایقتیصادیندا بۆیوک پایی وار، ۲۰۱۳ ایلینده دونیادان ۶.۳ میلیون توریست بۇ شهره گلمیش اوْلوب.تایپه دونیانین ۱۵.اینجی توریست چکن شهردیر.

## قایناقلار

* اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«تایپه»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۸ فوریه ۲۰۱۶ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
# نوروژ دنیزی

| نوروژ دنیزی |
| --- |
|  |
|  |
| Type | دنیز |
| Basin countries | نوروژ و ایسلند |
|  |
| Surface area | ۱٬۳۸۳٬۰۰۰ km2 (۵۳۴٬۰۰۰ sq mi) |
| Average depth | ۲٬۰۰۰ m (۶٬۶۰۰ ft) |
| Max. depth | ۳٬۹۷۰ m (۱۳٬۰۲۰ ft) |
| Water volume | ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ km3 (۱٫۶×۱۰۱۲ acre⋅ft) |

**نوروژ دنیزی** (اینگیلیسجه: Norwegian Sea، فارسجا: دریای نروژ، عربجه: بحر النرويج، فرانسیزجا: Mer de Norvège، روسجا: Норвежское море، آلمانجا: *Europäisches Nordmeer*، ایتالیاجا: *Mare di Norvegia*) قوزئی بۇز اوْقیانوسودا یئر‌لشن بیر دنیز. ساحه‌سی ۱٬۳۸۳٬۰۰۰ km2 (۵۳۴٬۰۰۰ sq mi) ان درین یئری ۳٬۹۷۰ m (۱۳٬۰۲۰ ft) و اۇزونلوغو حجمی ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ km3 (۱٫۶×۱۰۱۲ acre⋅ft) دیر. نوروژ و ایسلند اؤلکه‌سی بۇ دنیز ساحللرینی ایحاطه ائدیر.

## ایستینادلار

## قایناقلار

*  Archived 2020-11-08 at the Wayback Machine.
# بالتیک دنیزی

| بالتیک دنیزی |
| --- |
| Map of the Baltic Sea |
| Location | اوروپا |
| Type | دنیز |
| Primary outflows | The Danish Straits |
| Catchment area | ۱٬۶۴۱٬۶۵۰ km2 (۶۳۳٬۸۴۰ sq mi) |
| Basin countries | *Coastal*: دانمارک, ایستونی, فنلاند, آلمان, لتونی, لیتوانی, لهیستان, روسیه, سوئد *Non-coastal*: بلاروس, چک جومهوریتی, نوروژ, ایسلوواکی, اوکراین |
|  |
| Max. length | ۱٬۶۰۱ km (۹۹۵ mi) |
| Max. width | ۱۹۳ km (۱۲۰ mi) |
| Surface area | ۳۷۷٬۰۰۰ km2 (۱۴۶٬۰۰۰ sq mi) |
| Average depth | ۵۵ m (۱۸۰ ft) |
| Max. depth | ۴۵۹ m (۱٬۵۰۶ ft) |
| Water volume | ۲۱٬۷۰۰ km3 (۱٫۷۶×۱۰۱۰ acre⋅ft) |
| Residence time | 25 years |
| Shore length1 | ۸٬۰۰۰ km (۵٬۰۰۰ mi) |
|  |
| Settlements | کوپینهاگ, گدانسک, Gdynia, Helsinki, کالینینقراد, کیل, Klaipėda, لوبک, Luleå, Oulu, ریقا, روستوک, سنت پترزبورق, Stockholm, تالین (ارمنستان), Turku |
| References |  |
| 1 Shore length is not a well-defined measure. |

**بالتیک دنیزی** — قوزئی اوروپادا یئرلشن دنیز. سطحی ساحه‌سی (آدالاری اوْلمادان) - ۴۱۵ km². سۇ حجمی - ۲۱،۵ مین km³. بالتیک دنیزی اطلس اوقیانوسو حؤوضه‌سینه عاییددیر.

## تاریخی

بالتیک دنیزی‌نین سطحی سوْن بوزلاشما دؤورو زامانی تماماً بۇز باغلامیش‌دی. ۱۴ مین ایل بۇندان اوّل بوزلاقلار اریمه‌یه باشلادی. دنیز سویو تخمیناً ۱۰.۳۰۰ ایل بۇندان اوّل بوغاز واسطه‌سی‌له مرکزی سوئد رایوندا بوْشلوقلاری دولدورماغا باشلادی. یوکسلن دۆنیا اوقیانوسی سوییه‌سی (تخمیناً ۷-۷.۵ مین ایل بۇندان اوّل) چاغداش دانمارک بوغازیندان بیر کئچید یاراتدی. بئله‌لیک‌له، بالتیک دنیزی تدریجاً ایندیکی فوْرماسینا گلیب دۆشدو.

## فیزیکی-جوغرافی گؤستریجیلر

بالتیکا دنیزی آوروپانین قۇرو اراضیسینین درینلیینه داخیل اوْلور، روسیه ، ایستونی، لتونی، لیتوانی، لهیستان، آلمان، دانمارک، سوئد و فنلاندین ساحللرینی ایحاطه ائدیر.

## قایناقلار