Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# نفوسلارینا گوره اولکه لرین سیرالانماسی

| سیرا | اؤلکه | نفوس | دۆنیا نفوسونا اورانی | قایناق |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | چین | ۱٬۳۸۱٬۱۵۰٬۰۰۰ | 18.8% |  |
| ۲ | هند | ۱٬۲۸۱٬۸۶۰٬۰۰۰ | 17.5% |  |
| ۳ | آمریکا بیرلشیک دوولتلری | ۳۲۳٬۷۳۱٬۰۰۰ | 4.42% |  |
| 4 | اندونزی | ۲۶۰٬۵۸۱٬۰۰۰ | 3.55% |  |
| 5 | برزیل | ۲۰۶٬۸۵۵٬۰۰۰ | 2.82% |  |
| 6 | پاکستان | ۱۸۹٬۵۲۱٬۰۰۰ | 2.59% |  |
| 7 | نیجریه | ۱۸۶٬۹۸۸٬۰۰۰ | 2.55% |  |
| 8 | بنگلادش | ۱۴۲٬۳۲۵٬۰۰۰ | 1.94% |  |
| 9 | روسیه[Note ۳] | ۱۴۶٬۶۴۰٬۰۰۰ | 2% |  |
| 10 | مکزیک | ۱۲۸٬۶۳۲٬۰۰۰ | 1.75% |  |
| 11 | ژاپن | ۱۲۷٬۰۰۰٬۰۰۰ | 1.73% |  |
| 12 | فیلیپین | ۱۰۳٬۲۱۹٬۰۰۰ | 1.41% |  |
| 13 | ویتنام | ۹۲٬۷۰۰٬۰۰۰ | 1.26% |  |
| 14 | اتیوپی | ۹۲٬۲۰۶٬۰۰۵ | 1.26% |  |
| 15 | مصر | ۹۱٬۸۲۷٬۱۰۰ | 1.25% |  |
| 14 |  |  |  |  |

## قایناقلار
# قیرغیزیستان

| قیرغیزیستانКыргыз Республикасы&nbsp *Kyrgyz Respublikasy* |
| --- |
|
بایراق

Emblem

 |
| **میلی مارش:**  Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик Гимни *Kyrgyz Respublikasynyn Mamlekettik Gimni* *National Anthem of the Kyrgyz Republic*  |
|  قیرغیزیستان یئری نقشه اوستونده (یاشیل) |
| پایتخت | بیشکک |
| Official languages | قیرغیز (میلی) |
| اتنیک قروپلار  | * ۷۲٫۶٪ قیرغیز
* ۱۴٫۴٪ اوزبک
* ۶٫۴٪ روس
* ۱٫۱٪ چین‌لی
* ۵٫۵٪ باشقا
 |
| دین  | ایسلام، روس اورتودوکس |
| دمونیم(لر) | * Kyrgyz
 |
| دؤولت | Unitary parliamentary republic |
|  |
| • جومهورباشقانی  | Almazbek Atambayev |
| • باش وزیر  | Sooronbay Jeenbekov |
|  |
| قانون اوقانی | Supreme Council |
| Independence from the شوروی |
|  |
| • Kara-Kirghiz AO  | 14 October 1924 |
| • قیرقیزستان شوروی سوسیالیست جومهوریتی  | 5 December 1936 |
| • Independence declared  | 31 August 1991 |
| • Recognized  | 25 December 1991 |
|  |
| اراضی |
| • جمعی | ۱۹۹٬۹۵۱ km2 (۷۷٬۲۰۲ sq mi)Convert internal error: unknown message (۸۷ اینجی) |
| • سو (%) | ۳٫۶ |
| جمعیت |
| • ۲۰۱۵ تخمینی | 6,000,000 (۱۱ اینجی) |
| • ۲۰۰۹ census | ۵٬۳۶۲٬۸۰۰ |
| • سیخیلیق | ۲۷٫۴/km2 (۷۱٫۰/sq mi)Convert internal error: unknown message (۱۷۶ اینجی) |
| جی‌دی‌پی (PPP) | ۲۰۱۵ تخمینی |
| • جمعی | $20.095 billion |
| • آدام‌باشی | $3,363 |
| جی‌دی‌پی (نامینل) | 2015 تخمینی |
| • جمعی | $6.650 billion |
| • آدام‌باشی | $1,113 |
| جینی (2012) | 27.4 آشاغی |
| اچ‌دی‌آی (2014) |  0.655 اورتا · 120th |
| پول واحیدی | قیرقیزیستان سومو (KGS) |
| چاغ بؤلگه‌سی | UTC+5 to +6 (KGT) |
| سوروجولوک طرفی | right |
| تیلفون کودو | +996 |
| ایزو ۳۱۶۶ کودو | KG |
| اینترنت ال‌تی‌دی | .kg |

**قیرغیزیستان** اورتا آسیا اؤلکه‌لری‌نین بیریدیر. تۆرکلردن اولان قیرغیزلارین رسمی دیلی قیرغیز تورکجه‌سیدیر.

ایسیک گؤل
قازاخیستانلا شیمال و باتی‌شیمالدان،چین ایله چیخی و جنوبدان، و اؤزبکیستان و تاجیکیستان‌لا جنوب و باتی‌دان قونشودور. قیرغیزیستانین چوخلو یئرلری داغداش‌دیر. بیشکک قیرغیزیستانین باشکندی‌دیر. تانری داغلاری اؤلکه‌نین ۸۰%-ی ایحاطه ائتدیگی اۆچون اؤلکه‌نی بعضا "مرکزی آسیانین سوییسی" آدلاندیریرلار. تانری داغلاری شیمال-غربینده یئر‌لشن و اؤلکه‌نین ان بؤیوک گؤلو اوْلان ایسسیک‌کول گؤلو تیتیکاکادان سوْنرا دۆنیانین ان هۆندور داغ گؤلودور.

## گؤرونتولر

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## قایناقلار

## بیرده باخ

قیرغیزیستان دؤلت هیمنی
# مانجور‌لار

Manchu
ᠮᠠᠨᠵᡠ| اهالی سایی‌سی |
| --- |
| 10,430,000 |
| توپلام اولاراق یاشادیق‌لاری اؤلکه‌لر |
|  چین (Mainland China) | 10,410,585 |
|  تایوان | 12,000 |
|  بیرلشمیش ایالتلر | 379 |
| دیل‌لری |
| Mandarin Chinese مانجور دیلی（less than 100 native speakers. Several thousands can speak Manchu as second language through primary education or free classes for adults in China.） |
| دین‌لری |
| Manchu shamanism, بودیزم, Chinese folk religion, and کاتولیک کلیساسی. |
| علاقه‌سی اولان ائتنیک قروپ‌لار |
| ائوئنکلر, Nanai, Oroqen, Sibe, Udege, and other Tungusic peoples  |

**مانجور‌لار** (اینگیلیسی‌جه: Manchu people، عرب‌جه: مانشو (قومية)، آنادولو تورکجه‌سی: Mançular، فارسجا: منچو) - بیر قومی گروه بۇ اتنیک قومی مانجور دیلی ایله دانیشیرلار.بۇ خالق‌دا ان گئنیش یاییلمیش دین مسیحیت دیر.

## گؤرونتولر

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## قایناقلار
# چین دیواری

چین دیواری
**چین دیواری**-(چینجه:长城) چینین قوزئی‌باتی‌سی بوْیونجا اۇزانان ، دۆنیانین ان اۇزون دیفاعی دیواریدیر. قالینتیلاری *پوْ های* خلیجینده دنیز ساحیلیندن باشلانار. دیوارین اۇزونلوغو ییخیلمیش اوْلان قیسملری ایله بیرلیکده ۸۸۵۱ کیلومتردیر. بۆگون آیاقدا دۇران قیسمی مینق خاندانی دؤوروندن قالان ۲۵۰۰ کیلومترلیک دیواردیر. آنجاق اصل تیکیلیشی ۲۲۱ م.ق ایله ۶۰۸ م.س ایللری آراسیندا اوْلموشدور.

## قالری

* "The First Mound" – at Jiayuguan, the western terminus
* A portion of the Great Wall of China at Simatai, overlooking the gorge
* Mutianyu Great Wall, China. This is atop the wall on a section that has not been restored
* The Old Dragon Head, the Great Wall where it meets the sea in the vicinity of Shanhaiguan
* Great Wall at Dandong

## قایناقلار
# نیویورک تایمز

The New York Times| "All the News That's Fit to Print" |
|  |
| فایل:NewYorkTimesFrontPage-15Nov2012.jpgCover page of November 15, 2012 |
| نوْع | Daily newspaper |
| فوْرمت | Broadsheet |
| مالیک(لر) | The New York Times Company |
| قوروجو(لار) | * Henry Jarvis Raymond
* George Jones
 |
| یاییمجی | A. G. Sulzberger |
| باش ائدیتور | Dean Baquet |
| Managing editors | Monica Drake |
| Opinion editor | James Bennet |
| Sports editor | Jason Stallman |
| Photo editor | Michele McNally |
| Staff writers | 1,300 news staff (2016) |
| قۇرولوش | ۱۸ سپتامبر ۱۸۵۱ (۱۸۵۱-۰۹-18) (as *New-York Daily Times*) |
| مرکز | The New York Times Building, 620 Eighth Avenue, New York |
| اؤلکه | United States |
| تیراژ | * 571,500 daily
* 1,087,500 Sunday
* 2,900,000 digital-only

 (as of May (Sunday) / November (daily) 2016 / (Digital-only) August 2018) |
| ISSN | 0362-4331 |
| OCLC number | 1645522  |
| وئب‌سایت | * www.nytimes.com
* شابلون:Onion URL
 |

**نیویورک تایمز**(اینگیلیس دیلی:The New York Times) جریده(گون خبری) دیر.آمریکادا نیویورک شهرینده پایلاشیر.بو جریده بوتون دونیادا یاییلیر و هرگون یئنی خبرلر و بیلگی لری یازیر.

نیویورک تایمز شیرکتینه باغلی بیر جریده دیر.بو شیرکت نیویورک تایمزدان سونرا اون سککیز جریده نی دولاندیریر.بو جریده 1851دن پایلاشیر و نیویورک تایمز شیرکتی 1896جی میلادی ایلدن بو جریده یه مالیک اولوب .

## قایناق
# ۹۰۷ (میلادی)

|  |  |
| --- | --- |
| **عصر:**  | عصر ۹ - **عصر ۱۰** - عصر ۱۱ |
| **اون‌ایلیک:** |  ۸۷۰  ۸۸۰  ۸۹۰  ۹۰۰  ۹۱۰  ۹۲۰  ۹۳۰
 |
| **ایل:** | ۹۰۴ ۹۰۵ ۹۰۶ - **۹۰۷** - ۹۰۸ ۹۰۹ ۹۱۰ |

۹۰۷آیری تقویم‌لرده| ایران تقویمی | ۲۸۵–۲۸۶ |
| میلادی تقویم | ۹۰۷ *CMVII* |
| اتیوپی تقویمی | ۸۹۹–۹۰۰ |
| ائرمنی تقویمی | ۳۵۶ ԹՎ ՅԾԶ |
| ایسلامی تقویم | ۲۹۴–۲۹۵ |
| ایگبو تقویمی | −۹۳ – −۹۲ |
| آشوری تقویمی | ۵۶۵۷ |
| بربری تقویمی | ۱۸۵۷ |
| بنقالی تقویمی | ۳۱۴ |
| بهائی تقویمی | −۹۳۷ – −۹۳۶ |
| بودایی تقویمی | ۱۴۵۱ |
| بیزانس تقویمی | ۶۴۱۵–۶۴۱۶ |
| جوچه تقویمی | *نامعلوم* |
| چین تقویمی | 丙寅年 (اود ببر) ۳۶۰۳ یا ۳۵۴۳     *— تا —* 丁卯年 (اود دوشان) ۳۶۰۴ یا ۳۵۴۴ |
| تایلندین گونش تقویمی | ۱۴۵۰ |
| دیسکوردیان تقویمی | ۲۰۷۳ |
| ژاپون تقویمی | Engi ۷ (延喜７年) |
| ژولین تقویمی | ۹۰۷ *CMVII* |
| برمه نین سونتی تقویمی | ۲۶۹ |
| عبری تقویمی | ۴۶۶۷–۴۶۶۸ |
| قطب تقویم | ۶۲۳–۶۲۴ |
| کوره تقویمی | ۳۲۴۰ |
| مینگو تقویمی | ۱۰۰۵ قاباق چین تقویمی 民前۱۰۰۵年 |
| هولوسن تقویمی | ۱۰۹۰۷ |
| هندو تقویم لری |  |
|  - *ویکرم سموت* | ۹۶۳–۹۶۴ |
|  - *شاکا ساموات* | ۸۲۹–۸۳۰ |
|  - *کالی یوگا* | ۴۰۰۸–۴۰۰۹ |
| رم تاریخی | ۱۶۶۰ |
| سلطنت ایلی اینگیلیس | *نامعلوم* |
| This box: * باخ
* دانیش
* دییش
 |

 **میلادی ۹۰۷-جی ایل** گریگوری تقویمی اساسیندا دوْققوز یۆز یئددینجی ایل.

## اهمیتلی حادیثه‌لر

## قایناق‌لار
# ۱۹۴۹ (میلادی)

|  |  |
| --- | --- |
| **عصر:**  | عصر ۱۹ - **عصر ۲۰** - عصر ۲۱ |
| **اون‌ایلیک:** |  ۱۹۱۰  ۱۹۲۰  ۱۹۳۰  ۱۹۴۰  ۱۹۵۰  ۱۹۶۰  ۱۹۷۰
 |
| **ایل:** | ۱۹۴۶ ۱۹۴۷ ۱۹۴۸ - **۱۹۴۹** - ۱۹۵۰ ۱۹۵۱ ۱۹۵۲ |

۱۹۴۹آیری تقویم‌لرده| ایران تقویمی | ۱۳۲۷–۱۳۲۸ |
| میلادی تقویم | ۱۹۴۹ *MCMXLIX* |
| اتیوپی تقویمی | ۱۹۴۱–۱۹۴۲ |
| ائرمنی تقویمی | ۱۳۹۸ ԹՎ ՌՅՂԸ |
| ایسلامی تقویم | ۱۳۶۸–۱۳۶۹ |
| ایگبو تقویمی | ۹۴۹–۹۵۰ |
| آشوری تقویمی | ۶۶۹۹ |
| بربری تقویمی | ۲۸۹۹ |
| بنقالی تقویمی | ۱۳۵۶ |
| بهائی تقویمی | ۱۰۵–۱۰۶ |
| بودایی تقویمی | ۲۴۹۳ |
| بیزانس تقویمی | ۷۴۵۷–۷۴۵۸ |
| جوچه تقویمی | ۳۸ |
| چین تقویمی | 戊子年 (یئر سئچان) ۴۶۴۵ یا ۴۵۸۵     *— تا —* 己丑年 (یئر اینک) ۴۶۴۶ یا ۴۵۸۶ |
| تایلندین گونش تقویمی | ۲۴۹۲ |
| دیسکوردیان تقویمی | ۳۱۱۵ |
| ژاپون تقویمی | شووا ۲۴ (昭和２４年) |
| ژولین تقویمی | میلادی دان ۱۳ گون آز |
| برمه نین سونتی تقویمی | ۱۳۱۱ |
| عبری تقویمی | ۵۷۰۹–۵۷۱۰ |
| قطب تقویم | ۱۶۶۵–۱۶۶۶ |
| کوره تقویمی | ۴۲۸۲ |
| مینگو تقویمی | چین تقویمی ۳۸ 民國۳۸年 |
| هولوسن تقویمی | ۱۱۹۴۹ |
| هندو تقویم لری |  |
|  - *ویکرم سموت* | ۲۰۰۵–۲۰۰۶ |
|  - *شاکا ساموات* | ۱۸۷۱–۱۸۷۲ |
|  - *کالی یوگا* | ۵۰۵۰–۵۰۵۱ |
| رم تاریخی | ۲۷۰۲ |
| سلطنت ایلی بریتانیا | ۱۳ آلتینجی جورج – ۱۴ آلتینجی جورج |
| This box: * باخ
* دانیش
* دییش
 |

 **میلادی ۱۹۴۹-جی ایل** گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز قیرخ دوْققوزونجو ایل.

## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر

* ۸ آقوست - بوتان موستقیللیک الده ائتمیشدیر.
* ۷ نوْوامبر - نفت داشلاریندا ایلک نفت چێخاریلدی.
* ۶ مارس - تۆرکیهده قادینلیغی قوْروما و سوْسیال یاردیم جمعیتی قۇرولدو. جمعیت٬ کیمسه‌سیز قیزلار و دۇل قادینلارا کؤمک ائتمه هدفینی منیمسه‌دی.
* ۵ آقوست - ائکوادوردا زلزله نتیجه‌سین‌ده ۵۰ شهر داغیلمیش، ۶ مین‌دن چوخ اینسان حیاتینی ایتیرمیش‌دیر.
* ۳۰ سپتامبر - ماو تسدون چینین دؤولت باش‌چی‌سی سئچیلمیش‌دیر.
* ۳ آقوست - آبش-دا میلتلرآراسی بسکیتبال آسسوس‌سییاسییاسی یارادیلمیش‌دیر.
* ۳ اوْکتوبر - آلمان دموکراتیک جومهوریتی یارادیلمیشدیر.
* ۲۸ فوریه - ایستانبولدا اؤزل قزئت‌چیلیک مدرسه‌سی آچیلدی.
* ۲۷ دسامبر - ۳۰۰ ایل سۆرن هولند ایستعماریندان سوْنرا٬ اندونزی باغیمسیزلیق قازاندی.
* ۲۷ دسامبر - تۆرکیه-آمریکا بیرلشمیش ایالتلری آراسیندا کۆلتور آنلاشماسی ایمضالاندی.
* ۲۵ مارس - شوروی حؤکومتی‌نین قرارییلا لیتوانی٬ ایستونی و لتونیدن ۹۲٫۰۰۰ نفر سۆرگون ائدیل‌دی.
* ۲۲ ژانویه - چینده مائونون قوْشونلاری پکن شهرینی آلدی.
* ۱۹ نوْوامبر - ایستانبول رادیوسو نوْرمال یایینا باشلامیشدیر.
* ۱۸ مارس - ناتو قۇرولدو.
* ۱۶ دسامبر - احمد سۇکارنوْ اندوْنزینێن ایلک جومهورب باشقانی سئچیلمیشدیر.
* ۱۲ دسامبر - تۆرکیه پارلمانی اوروپا شوراسینا عۆضو اوْلماغا سس وئرمیشدیر.
* ۱۱ دسامبر - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتی فلسطین مۆهاجیرلری‌نین دوْغما توْرپاقلارینا قاییتما حۆقۇقونو تانیدی.

## قایناق‌لار
# شو (چارلیق)

| Shu Han蜀漢 |
| --- |
| 221–263 |
|  |
| عۆموُمی دیللر | Ba-Shu Chinese |
| دین  | Taoism, Confucianism, Chinese folk religion |
| دؤولت | کراللیق |
|  |
| • 221–223  | Liu Bei |
|  |
| تاریخی دؤنم | Three Kingdoms |
|  |
| • یارادیلدی  | 221 |
| • Conquest of Shu by Wei  | 263 |
|  |

**شو** (چارلیق) (اینگیلیسجه: Shu Han، فارسجا: دودمان شو (سه امپراتوری)، عربجه: مملكة شو، فرانسیزجا: Royaume de Shu، ایتالیاجا: *Regno Shu*، روسجا: Шу (царство)) آسیادا بیر اسکی دؤولت. شو (چارلیق) 221 میلادی ایلینده قۇرولدو و 263 میلادی ایلینده داغیلدی.

## گؤرونتولر

*

## بیرده باخ

* تاریخ
* ایمپیراتورلوق
* ساحه اساسیندا اؤلکه‌لر
* ساحه اساسیندا ایمپیراتورلوقلار

## قایناقلار

* اینگلیسیجه ویکی پدیا
# شیچنق منطقه‌سی

| شیچنق
西城区 |
| --- |
| منطقه |
|  |
| شیچنق منطقه‌سی‌نین پکن ده یئری |
| موختصاتلار: ﻿ / ﻿ |
| اؤلکه | چین خالق جومهوریتی |
| شهر | پکن |
| تابع بؤلوملر | ۱۵ بؤلوم |
| اراضی |
|  • جمع | ۵۰٫۷ km2 (۱۹٫۶ sq mi) |
| جمعیت (۲۰۲۰) |
|  • جمع | ۱٬۱۰۶٬۲۱۴ |
|  • سیخلیق | ۲۲٬۰۰۰/km2 (۵۷٬۰۰۰/sq mi) |
| ساعات قورشاغی | یوتی‌سی ۸:۰۰+ |
| پوْست کودو | ۱۰۰۰۳۲، ۱۰۰۰۵۴ |
| تیلفون کودلاری | ۰۰۰۱۰ |
| GDP | ۲۰۲۲ |
|  - جمعی | ¥۵۷۰ میلیارد $۸۴٫۷۴ میلیارد (nominal) |
|  - آدام باشینا | ¥۵۱۷٫۲۴۸ $۷۶٫۹۰۲ (nominal) |
| وئب سایت | www.bjxch.gov.cn |

**شیچنق منطقه‌سی** (چینجه:西城区‎)، چین خالق جومهوریتی باشکندی پکنه باغلی بیر منطقه دیر.

چینجه‌ده "*شیچنق*"، "*باتی شهری*" آنلامینا گلیر و اراضی‌سی، بۇ بؤیوک شهرین اوْرتاسیندا یئرلشن پکن *اسکی شهری‌*نین باتی یاریسی‌نی ایحاطه ائدیر. پکن اسکی شهری‌نین دیگر یاریسی دونقچنق منطقه‌سی دیر.

## قایناقلار
# چینق سولاله‌سی

| Great Qing大清 |
| --- |
| 1644–1912 |
|
بایراق

میلی نیشان

 |
|  |
| عۆموُمی دیللر | Mandarin, مانجور دیلی, موغول دیلی, Tibetan, Turki (اویغور تورکجه‌سی), numerous regional languages and چین دیللری |
| دین  | Heaven worship, بودیزم, Chinese folk religion, Confucianism, Taoism, مسیحیت‏, ایسلام, شامانیزم, others |
| دؤولت | کراللیق |
| Emperor |   |
|  |
| • 1644–1661  | Shunzhi |
|  |
| تاریخی دؤنم | Imperial era |
|  |
| • Qing conquest of the Ming  | 1644 |
| • بیرینجی تیریک دؤیوشو  | 1839–42 |
| • Second Opium War  | 1856–60 |
| • Sino-Japanese War  | 1 August 1894 – 17 April 1895 |
| • Abdication of Puyi  | 1912 |
|  |

**چینق سولا‌له‌سی** (اینگیلیسجه: Qing dynasty، فارسجا: دودمان چینگ، عربجه: سلالة تشينغ الحاكمة، فرانسیزجا: Dynastie Qing، آلمانجا: *Qing-Dynastie*، ایتالیاجا: *Dinastia Qing*، روسجا: Империя Цин) آسیادا بیر اسکی دؤولت. چینق سولا‌له‌سی 1644 میلادی ایلینده قۇرولدو و 1912 میلادی ایلینده داغیلدی.

## گؤرونتولر

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## بیرده باخ

* تاریخ
* ایمپیراتورلوق
* ساحه اساسیندا اؤلکه‌لر
* ساحه اساسیندا ایمپیراتورلوقلار

## قایناقلار

* اینگلیسیجه ویکی پدیا
# مالیه مرکزی

لوور مانهاتان، نیویورک، دۆنیانین ان بؤیوک مالیه مرکزی .
**مالیه مرکزی**، تیجارت و بیزینس مؤسیسه‌لری اۆچون فعالیت مرکزی اوْلان قلوبال شهرین بیر حیصه‌سی دیر. آیریجا دۆنیاجا مشهور، بؤیوک و بین‌الخالق بانک‌لار، یاتیریم ایداره‌چی‌لری‌ و بورس‌لار کیمی اؤنملی مالیه خیدمت‌وئریجی‌لری‌نین ده یئرلشدیگی مرکز دیر.

## قایناقلار

## باغلانتیلار

* International Financial Centres Archived 2020-04-24 at the Wayback Machine. – news articles from *The Banker* magazine.
# لوئیس ژیانق

| Louis Cheung |
| --- |
|  |
| دوغوم | ۱۱ ژانویهٔ ۱۹۸۰ ‏(۴۶ یاش) Hong Kong |
| پئشه | Singer, songwriter, actor |
| اکتیو ایللر | 1984–present |
| حیات‌یولداشی(لاری) | Kay Tse (2007–present) |
|  |
|  |
| چینجه آدی |
| Traditional Chinese | 張繼聰 |
| Simplified Chinese | 张继聪 |
|

| ترانسکریپسییالار |
| --- |

 |
|  |
|  |
| **Musical career** |
| کؤک | Hong Kong |
| ژانرلار | Cantopop |
| ساز(لار) | Vocals, guitar |
|  |

**لوئیس ژیانق** (اینگیلیسجه: Louis Cheung) چینلی اویونچو، شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - پاپ موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. لوئیس ژیانق ۱۱ ژانویه ۱۹۸۰ ‏ تاریخینده هونق کونق شهرینده حیاتا گؤز آچیب.

## قایناقلار

قارداش پروژه‌لرده **لوئیس ژیانق** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# اوپرا

آوروپادا اوْپرا بیناسی
**اوْپرا** (ایتالیا دیلینده: ایش، اَمک، مشغولیت؛ لاتین دیلینده — ایش، ال ایشی، اثر) — مضمونو موسیقی دراماتورو، مخصوصاً سَسلی موسیقی واسطه‌سیله ایفاده ائدیلن موسیقی-درام اینجه صنعتی ژانری. اوْپرانین ادبی اساسینی لیبرتو تشکیل ائدیر.

اوْپرا بؤیوک بیر موسیقی اثری‌دیر. کۇنو سَس و تئاتر آرتیستلری طرفیندن ایفا ائدیلیر و اوْینانیلیر، عئینی شکیل‌ده موسیقی ده مؤوضونو دیله گتیریر. اوْپرا ان یۆکسک سَسلی موسیقی اثری ساییلا بیلر.
اوْپرا رونسانس دؤوروندن سوْنرا ایتالیادا گؤرولموش بیر تئاتر نؤعودور. تئاتر تاریخچیلری، عمومیت‌له، اوْپرانین باشلی باشینا بیر تئاتر نؤعو کیمی اوْرتایا چیخدیغینا اینانیرلار.

## قایناق
# افسانه

**افسانه**-طبیعت اوستو اؤزل‌لیکلر گؤسترن کسلرین حیات‌لاری‌نین و اولای‌لارین ایضاح ائدیلدیگی حیکایه‌لر. افسانه خالقین خیال گوجویله یاراتدیغی " ایدئال اینسان تیپی‌" نی وئرر و نسیلدن نسیله ایضاح ائدیلر. افسانه ایله ناغیل‌لار آراسیندا اویغونلوق واردیر. ایکی طورده ده فؤوق‌العاده حادیثه‌لر ایشلنر. تک افسانه داها ایناندیریجی‌دیر. بو ایستیقامتی ایله حیکایه و داستانا یاخینلاشار.

افسانه‌لر بئله آیریلار:

1. یارادیلیش افسانه ‌سی (دونیانین یارادیلیشی، طبیعت وارلیقلاری نین مئیدانا گلیشی، قیامت گونلری.)
2. تاریخی افسانه‌لر.
3. فؤوق العاده کسلر، وارلیق‌لار و گوجلری مؤوضو آلان افسانه‌لر.
4. دینی افسانه‌لر.

تورک افسانه‌لرینده قهرمانلیق، فداکارلیق، جسارت، اخلاقی داورانیش‌لار، ایجتیماعی نیظاما باغلی‌لیق، آهلاهین قودرتینه اینام، دوزگونلوک، جومردلیک، صمیمیت کیمی قونولار ایشتیراک ائدر. گنج عثمان، بوش بئشیک، بیچاقچی افه، چوبان چشمه‌سی، گلین قایا، جنّت داغی، قان قویوسو، یوسوفچوک قوشو کیمی افسانه‌لر خالق آراسیندا دئییلمکده‌دیر.

## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net
# نوسو دیلی

| Nuosu |
| --- |
| Northern Yi, Liangshan Yi, Sichuan Yi |
| ꆈꌠꉙ **Nuosuhxop** |
| دوْغما دانیشانلار | چین |
| منطقه | Southern Sichuan, northern Yunnan |
| ائتنیک | Yi people |
| دوْغما دانیشانلار | 2 million  (*بدون تاریخ*) |
| دیل عائیله‌سی | Sino-Tibetan
* Lolo–Burmese
	+ Loloish
		- Nisoish
			* Nisoid
				+ **Nuosu**
 |
| ایستاندارد فوْرملار | * Liangshan (Cool Mountain) dialect
 |
| یازی سیستمی | Yi syllabary, formerly Yi logograms |
| دیل کوْدلاری |
| ISO 639-1 | `ii` Sichuan Yi, Nuosu |
| ISO 639-2 | `iii` Sichuan Yi, Nuosu |
| ISO 639-3 | `iii` Nuosu, Sichuan Yi |
| Glottolog | `sich1238`  Sichuan Yi |
|

**نوسو دیلی** (اینگیلیسی‌جه: Nuosu language، فارسجا: زبان نوسو) ۲ میلیون نفر بۇ دیلده دانیشماغی باشاریر. چین-تبت دیللرینه باغلی بیر دیل‌دیر. چین اؤلکه‌سینده دانیشیلیر.
# قاراخانلی تورکجه‌سی

| قاراخانلی تۆرکجه‌سی |
| --- |
| *خاقانی تۆرکجه‌سی* |
| منطقه | قاراخانلیلار |
| دؤنم | 11-جی یۆزایللیک |
| دیل عائیله‌سی | تورک دیللری
* شاز تورکجه‌سی
	+ **قاراخانلی تۆرکجه‌سی**
 |
| دیل کوْدلاری |
| ISO 639-3 | `xqa` |
| Linguist List | `xqa` |
| Glottolog | *None* |

**قاراخانلی تۆرکجه‌سی**، **قاراخانلیجا** یوخسا **خاقانی تۆرکجه‌سی** (لاتین تورکجه: Qaraxanlı Türkcəsi) 11-جی یۆزایللیکده قاراخانلیلار دؤولتی دؤنمینده یازیلیب و دانیشیلان بیر تاریخی تورک دیلی ایدی.
قاراخانلی تۆرکجه‌سی تۆرکلرین ایسلامدان سوْنرا بیرینجی یازیلی دیلی کیمی تانینیر. چاغاتای تۆرکجه‌سی و خارزم تۆرکجه‌سی‌ قاراخانلی تۆرکجه‌سیندن تؤرنمیش دیللردیرلر.
قاراخانلی تۆرکجه‌سی عرب الیفباسی ایله یازیلیرمیش و اسکی اویغور تورکجه‌سینه اوْخشارلیغی واریمیش.

کاشغرلی محمودون یاراتدیغی دیوان لغات الترک و یوسف خاص حاجب‌ین یاراتدیغی قوتادغو بیلیک اثرلری، قاراخانلی تۆرکجه‌سینده یارادیلمیش ان اؤنملی اثرلردن ساییلیرلار.

## الیفبا

| قوْرونموش | سوْن | اوْرتا | باشلانغیج | آدی | ALA-LC حرف ترجۆمه‌سی | تۆرکچه |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ﺍ | ﺎ | — | elif | a, â | a, e, â |
| ﺀ | — | hemze | ˀ | ', a, e, i, u, ü |
| ﺏ | ﺐ | ﺒ | ﺑ | be | b, p | b |
| ﭖ | ﭗ | ﭙ | ﭘ | pe | p | p |
| ﺕ | ﺖ | ﺘ | ﺗ | te | t | t |
| ﺙ | ﺚ | ﺜ | ﺛ | se | s | s |
| ﺝ | ﺞ | ﺠ | ﺟ | cim | c, ç | c |
| ﭺ | ﭻ | ﭽ | ﭼ | çim | ç | ç |
| ﺡ | ﺢ | ﺤ | ﺣ | ha | ḥ | h |
| ﺥ | ﺦ | ﺨ | ﺧ | hı | ẖ, x | h |
| ﺩ | ﺪ | — | dal | d | d |
| ﺫ | ﺬ | — | zel | z | z |
| ﺭ | ﺮ | — | re | r | r |
| ﺯ | ﺰ | — | ze | z | z |
| ﮊ | ﮋ | — | je | j | j |
| ﺱ | ﺲ | ﺴ | ﺳ | sin | s | s |
| ﺵ | ﺶ | ﺸ | ﺷ | şın | ş | ş |
| ﺹ | ﺺ | ﺼ | ﺻ | sad | ṣ | s |
| ﺽ | ﺾ | ﻀ | ﺿ | dad | ż, ḍ | d, z |
| ﻁ | ﻂ | ﻄ | ﻃ | tı | ṭ | t |
| ﻅ | ﻆ | ﻈ | ﻇ | zı | ẓ | z |
| ﻉ | ﻊ | ﻌ | ﻋ | ayın | ʿ | ', h |
| ﻍ | ﻎ | ﻐ | ﻏ | gayın | ġ | g, ğ |
| ﻑ | ﻒ | ﻔ | ﻓ | fe | f | f |
| ﻕ | ﻖ | ﻘ | ﻗ | kaf | ḳ, q | k |
| ﻙ | ﻚ | ﻜ | ﻛ | kef | k, g, ñ | k, g, ğ, n |
| ﮒ | ﮓ | ﮕ | ﮔ | gef¹ | g | g, ğ |
| ﯓ | ﯔ | ﯖ | ﯕ | nef, sağır kef | ñ | n |
| ﻝ | ﻞ | ﻠ | ﻟ | lam | l | l |
| ﻡ | ﻢ | ﻤ | ﻣ | mim | m | m |
| ﻥ | ﻦ | ﻨ | ﻧ | nun | n | n |
| ﻭ | ﻮ | — | vav | v, w, o, ô, ö, u, û, ü | v, o, ö, u, ü, û |
| ﻩ | ﻪ | ﻬ | ﻫ | he | h, e, a | h, e, a |
| ﻻ | ﻼ | — | lamelif | lâ | la |
| ﻯ | ﻰ | ﻴ | ﻳ | ye | y, ı, i, î | y, ı, i, î |

## قایناقلار
# کهووار دیلی

| کهوْوار |
| --- |
| Chitrali |
| کھواری |
| دوْغما دانیشانلار | پاکیستان, هیندوستان |
| منطقه | چیترال منطقه‌سی, جامو و کشمیر |
| ائتنیک | کهووار خالقی |
| دوْغما دانیشانلار | ۲۹۰٬۰۰۰  (*بدون تاریخ*) |
| دیل عائیله‌سی | هیند اوروپا دیللری* هیند-ایران دیللری
	+ هیند-آریا دیللری
		- دارد دیللری
			* چیترالی
				+ **کهوْوار**
 |
| یازی سیستمی | خووار الیفباسی (عرب الیفباسی) |
| دیل کوْدلاری |
| ISO 639-3 | `khw` |
| Glottolog | `khow1242` |
| ELP | Khowar |
| Linguasphere | `59-AAB-aa` |

**کهوْوار دیلی** (اینگیلیسی‌جه: Khowar language، کهوْوارجا: کھواری) ۲۹۰۰۰۰ نفر بۇ دیلده دانیشماغی باشاریر. هیند اوروپا دیللرینه باغلی بیر دیل‌دیر. عرب الیفباسی ایله یازیلیر. پاکیستان, هیندوستان اؤلکه‌سینده دانیشیلیر.

## قایناقلار
# ماساچوست تکنولوژی انستیتوسو

|  ماساچوست تكنولوژي انستيتوسو بیلیم‌یوردو |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |
|  شعار
 |  حافظه و ال (Mind and Hand) |
|  یارانما تاریخی
 |  ۱۸۶۱ |
|  تیپ
 |  اؤزل (خصوصي) و لندقرنت |
|  باشچی
 |  ال. رافائل ريف |
|  اوستاد سایی‌سی
 |  ۱۰۳۰ |
|  اؤیرنجی سایی‌سی
 |  ۱۱۳۱۹ |
|  شهر
 |  ماساچوست اوستانی |
|  وئب‌سایت
 |   |

**ماساچوست تكنولوژي انستيتوسو** (اینگیلیسجه: Massachusetts Institute of Technology)، قيسساجا **MIT**، آمریکا نین ماساچوست اوستانی نین كمبريج شهرینده یئر‌لشن اؤزل بیر بیلیم‌یورد آدی دیر. بۇ بيليم يورد دونيانين ان آدليم و اعتبارلي تكنولوژي و آراشديرما قوروملاريندان دير. بۇ بیلیم یورد اویرنجیلرین چوخو میلتلر آراسي ان ذكالي اؤيرنجيلريندن سايييليرلار. دونيا ايكينجي ساواشي و سویوق ساواش سورركن، بۇ بيلي يورد دا رادار، بيلگي سايار، و يئر آلتي يول گؤستريم كيمي تكنولوژيلر يارانديلار.
بۇ بیلیم‌یوردونون ۵ اوخول (فاكولته) و بير كالئجدن قورولور و بونلارين ايچينده ۳۲ دپارتمان وار. توپلام ۱۱۳۱۹ اؤیرنجی‌سی واردیر. بۇ بيليم يورد آراشديريجيلاري 2015 نجي ايله قدر، 84 نوبئل اؤدولو (جايزه سي) آليبلار.

ام آي تي بيليم يوردوندان بير گؤرونتو
## اوخوللار و کالئجلر

* مۆهندیس‌چیلیک اوخولو
* بیلیم اوخولو
* يؤنتيم(مديريت) اوخولو
* اينسان بيليمي، اينجه صنعت، و توپلومسال بيليمي اوخولو
* معمارليق و پلانلاما اوخولو
* هاروارد - ام آي تي ساغليق بيليم و تكنولوژي كالئجي (ويتاكر كالئج)

## ام آي تي نين آدليم فارغ التحصيللري

* بوز آلدرين، آپولو ۱۱ آسترونوتو
* كوفي عنان، بيرلشميش ميللتلر كئچميش باشقاني
* ريچارد فينمن، ۱۹۳۹ دا فيزيك نوبئل اؤدولو آليب
* بن برنانكه، كئچميش آمريكا مركزي بانكي باشقاني
* پاول كروگمان، ۱۹۷۹ دا ایقتیصاد نوبئل اؤدولو آليب
* رونالد مك ناير، چلنجر شاتئلي آسترونوتو
* آلفرد پي. اسلون، جنرال موتورز كئچميش آپاريجي مودورو
# کوئینزلند تکنوژی بیلیم‌یوردو

کوئینزلند تکنوژی بیلیم‌یوردو| شوعار | A University For The Real World |
| نؤوع | دؤولتی |
| یارادیلمیش | ۱۹۸۹ (۱۹۸۹) from the granting of University status to Queensland Institute of Technology by the Queensland University of Technology Act passed in 1988 and also by the subsequent merger of Brisbane College of Advanced Education with QUT in 1990. |
| مالی موقوفه‌سی | A$955.854 million (2015) |
| اؤیرنجی سایی‌سی | ۴۴٬۹۴7 |
| یئر | اوستورالیا |
| اراضی‌سی | شهرین حومه‌سی |
| رنگلر | Blue, White     |
| وب‌سایتی | www.qut.edu.au |

**کوئینزلند تکنوژی بیلیم‌یوردو** (اینگیلیسجه: Queensland University of Technology, فارسجا: دانشگاه فناوری کوئینزلند، عربجه: جامعة كوينزلاند للتقنية)اوستورالیادا شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسه‌سی. بۇ بیلیم‌یوردو شهرین حومه‌سینده‌دیر. و ۴۴٬۹۴۷ لیسانس و لیسانس‌دان یۆکسک اؤیره‌نجی‌سی واردیر. عۆمومی و دؤولتی‌ اؤیره‌تیم قۇرومودیر و بودجه‌‌سینی دؤولت و بؤیوک شیرکت‌لر و خالقدان آلدیغی اعانه‌لرله تامین ائدیر.

## گؤرونتولر

## مزون‌لار

قارداش پروژه‌لرده **کوئینزلند تکنوژی بیلیم‌یوردو** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا

## قایناق‌لار

* Why Choose QUT?. Queensland University of Technology.
* uniRank World University Rankings 2017 - Oceania. uniRank.
* Times World University Rankings by subject 2018. Times Higher Education.
* Times World University Rankings 2016-2017. Times Higher Education.
* Times Higher Education 200 Under 50 Rankings. Times Higher Education.
* THE - Best universities for computer science degrees 2018. Times Higher Education.
* Ranking Web of Universities 2018 - Oceania. Cybermetrics Lab.
* QUT Canberra Campus. Queensland University of Technology.
* More about Queensland University of Technology. Times Higher Education.
* Academic Ranking of World Universities 2017. Shanghai Ranking Consultancy. آرشیولنیب اصلی نۆسخه‌دن on 2019-01-19. یوْخلانیلیب2018-02-18.
* Academic Ranking of World Universities 2016. Shanghai Ranking Consultancy. آرشیولنیب اصلی نۆسخه‌دن on 2020-06-01. یوْخلانیلیب2018-02-18.
* 10 of the Best Australian Universities for Graduate Employability in 2018. Quacquarelli Symonds Limited.
* *History*, Queensland University of Technology, 5 July 2014-ده اوریجنال-دن آرشیولشدیریلمیشدیر `{{citation}}`: `|archive-date=` / `|archive-url=` وقت مؤهورونون اۇیغونسوزلوغو (کؤمک); Unknown parameter `|deadurl=` ignored (`|url-status=` suggested) (کؤمک)
# والاس چونق

| Wallace Chung |
| --- |
| 鍾漢良 |
|  |
| دوغوم | Chung Hon-leung ۳۰ نوامبر ۱۹۷۴ ‏(۵۱ یاش) British Hong Kong |
| پئشه | * اویونچو
* Singer
* Producer
 |
| اکتیو ایللر | 1993–present |
| نوماینده‌سی | Hairun Media (2012–2015) Shanghai Cornucopia Television Culture Media (present) |
| **Musical career** |
| ژانرلار | Mandopop |
| موزیک شیرکتی | تی‌وی‌بی (1993–1995) Music Impact (1995–1998) Rock Records (2000–2005) Cornucopia Music  (2006–present) |
|  |
|  |
|  |
| چینجه آدی |
| Traditional Chinese | 鍾漢良 |
| Simplified Chinese | 钟汉良 |
|

| ترانسکریپسییالار |
| --- |
| Standard Mandarin |
| پین‌یین | Zhong Hànliáng |
| Yue: Cantonese |
| Jyutping | Zung1 Hon3 Loeng4 |

 |
|  |
|  |
| وب‌سایت | www.wallacechung.cc |

**والاس چونق** (اینگیلیسجه: Wallace Chung) موسیقیچی - پاپ موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. والاس چونق ۳۰ نوْوامبر ۱۹۷۴ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.

## قایناقلار

قارداش پروژه‌لرده **والاس چونق** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا