# سالار تورکجه‌سی

| سالار دیلی |
| --- |
| Salırça سالارچا |
| دوْغما دانیشانلار | چین |
| منطقه | چینقهای، قانسو |
| دوْغما دانیشانلار | ۷۰,۰۰۰ (۲۰۰۲) |
| دیل عائیله‌سی | تورک دیللری
* شاز تورکجه‌سی
	+ اوغوز دیللری
		- **سالار دیلی**
 |
| یازی سیستمی | تورکجه اساسلی لاتین الیفباسی پین‌یین اساسلی لاتین الیفباسی عرب الیفباسی |
| رسمی وضعیت |
| رسمی دیلی |  چین
* شونهوا سالار موختار بؤلگه‌سی
* جیشیشان بونان، دونق‌شیانق و سالار موختار بؤلگه‌سی
 |
| دیل کوْدلاری |
| ISO 639-3 | `slr` |
| Glottolog | `sala1264` |
| ELP | Salar |
|

**سالار تۆرکجه‌سی**، **سالار دیلی** یوخسا **سالارجا**، تورک دیللری نین اوغوز قروپونا باغلی بیر دیل دیر. 70000 نوفوس دانیشانی واردیر. سالارلارین چوخو چین اؤلکه‌سینین قانسو و چینقهای اوستانلاریندا یاشاییرلار. کئچمیشده بو دیلی اویغور تورکجه‌سینین بیر دیالکتی حساب ائدیردیلر. لاکین بو دیل اوغوز-تورکمن قروپونا باغلی دیر چونکو سالارلار سالور (اوغوز تورکمانلار) طایفاسیندان اولموش و 14-جۆ عصرده تورکیستاندان چینه کؤچموشلر. سالار تورکجه‌سی ایکی بؤیوک دیالکته آیریلیر. بیرینجی دیالکت تبت دیللری و چین دیللریندن و ایکینجی دیالکت اویغور تورکجه‌سی و قازاق تورکجه‌سیندن تاثیر آلمیشدیر.
ایلک دفعه روس سیاح ق.ن. پوتانین 1886 -1883 ایللرینده اورتا آسیایا اولان تدقیقی سفرینده بو اتنیک قروپلا قارشیلاشیب اونلارین دیللریندن معلومات توپلامیشدیر. پوتانین 1893-جو ایلده توپلادیغی معلوماتی جمعلشدیریب کیچیک سؤزلوکلرله بیرلیکده چاپا یئتیرمیشدیر. پوتانین‌ین کیتابی 1950 -نجی ایلده یئنیدن چاپ اولوندو، آنجاق سؤزو گئدن سؤزلوکلره اوندا یئر وئریلمه‌میشدیر. پوتانین‌دن سونرا 1894-جو ایلده راک هیل آدیندا باشقا بیر شخص، بیر نئچه واخت آرالاریندا یاشادیغی چین سالارلارینین دیلی و یاشاییشی باره‌ده اؤز معلومات و موشاهیده‌لرینی بیر کیتابدا چاپ ائتدی.

## الیفبا

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а | B b | C c | Ç ç | D d | Е е | F f | G g |
| Ğ ğ | H h | I ı | İ i | J j | K k | L l | M m |
| N n | Ñ ñ | O o | Ö ö | Р р | Q q | R r | S s |
| Ş ş | T t | U u | Ü ü | V v | X x | Y y | Z z |

## سالار تورکلری

سالار تورکلری چین اؤلکه سینین قانسو اوستانیندا یاشاییرلار. اونلار لانچو شهرینین باتی‌سیندا، هوانقهو چایی‌نین گونئی ساحیلینده یاشاییرلار. سالارلار اکینچیلیک و مالدارلیقلا مشغول اولورلار.
سالار تورکجه‌سی‌نین باتی دیالکتلریندن بیری قازاخیستانین سینیرلاری یاخینلیغیندا، گولچا بؤلگه‌سینده ایشلَنیر.

## سالار تورکجه‌سیندن نومونه لر

* سای یَهخی دَرَی؟ (?Sai yehxi derei) : سن یاخشیسان؟
* مای یَهخیا اَیرا. (Mai yehxia eira) : من یاخشی یام.

پوتانین ین سنگیر چایی کناریندا یئرلشن تاشکول کندیندن قئیده آلدیغی بیر نئچه سؤز و اونلارین آذربایجان تورکجه‌سینده موعادیللری:

* آخساخ (axax): چلاق، آغساق
* آروخ (arux): اَرخ
* آگا (aga): آغا
* آگاش (agaş): آغاج
* آگی (agı): آغو، زهر
* آگیر (agır): آغیر
* آلچی (alçi): آلتی
* آیاخ (ayax): آیاق
* اوش (üş): اوچ
* اُخ (ox): اُخ
* ایپخ (ipex): ایپَک
* ایدی (idi): یئددی
* ایشکی (işki): ایکی
* ایلان (ilan): ایلان
* ایلخ (ilex): الک
* بولوت (bulut):بولود
* پال (pal): بال
* پالتا (palta): بالتا
* پالچیگ (palçig): پالچیق
* پالیگ (palig): بالیق
* پیر (pir): بیر
* تؤرت (tört): دؤرد
* تُتاخ (totax): دوداق
* تَمیر (temir): دَمیر
* توز (tuz): دوز
* تیرناگ (tırnag): دیرناق
* چیچین (çiçin): توتون، توستو
* خاب (xap): قاب
* خاتی (xati): بَرک، قاتی
* خالون (xalun): قالین
* خیسیراخ (xısırax): قیسراق
* ساگیر (sagır): کار، ائشیتمه ین
* سکسن (seksen): سَکسَن(80)
* کاز (kaz): قاز
* کانات (kanat): قانات
* کِگِلیخ (kegelix): کَکلیک
* کمه (keme): گَمی
* کوت (kut): قورد
* کؤخ (köx): گؤگ، گؤی
* کوساخ (kusax): قورساق
* کولاخ (kulax): قولاق
* کومیش (kümiş): نقره= گوموش
* کوی (koy): قویون
* کویروخ (kuyrux): قویروق
* کیزیل (kızıl): قیزیل
* کیشی (kişi):کیشی، اینسان
* کیلیش (kiliş): قیلینج
* گُل (gol): قول
* گندیخ (gendix): گؤبک
* گوری (guri): قورو
* گؤمیر (gümir): کؤمور
* یاخا (yaxa): یاخا
* یاخین (yaxın): یاخین
* یارواخ (yarvax): یارپاق
* یامان (yaman): یامان
* یاناخ (yanax): یاناق
* یوز (yüz): عدد یوز(100)
* یول (yol): یول
* یوم (yum): قوم

## قایناقلار