Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# نیوزیلند

| New Zealand*Aotearoa*  (Māori) |
| --- |
|
بایراق

میلی نیشان

 |
| **Anthems: "God Defend New Zealand"
* "God Save the Queen"
 |
| Location of New Zealand within the Realm of New Zealand |
| پایتخت | Wellington ﻿ / ﻿ |
| بؤیوک شهری | Auckland |
| رسمی دیللر | * 96.1% English
* 3.7% مائوری دیلی
* 0.5% NZ Sign
 |
| اتنیک قروپلار (2013) | * 74.0% European
* 14.9% Māori
* 11.8% Asian
* 7.4% Pacific peoples
* 1.2% ME/LA/African
* 1.7% Other
 |
| دمونیم(لر) | New Zealander Kiwi (informal) |
| دؤولت | Unitary parliamentary مشروطیت |
|  |
| • Monarch  | ایکینجی الیزابت |
| • Governor-General | Dame Patsy Reddy |
| • Prime Minister  | Jacinda Ardern |
| • Chief Justice  | Dame Sian Elias |
|  |
| قانون اوقانی | Parliament (House of Representatives) |
| Stages of Independence from the بؤیوک بریتانیا |
|  |
| • Responsible government | 7 May 1856 |
| • Dominion | 26 September 1907 |
| • Statute of Westminster adopted  | 25 November 1947 |
|  |
| اراضی |
| • جمعی | ۲۶۸٬۰۲۱ km2 (۱۰۳٬۴۸۳ sq mi)Convert internal error: unknown message (75th) |
| • سو (%) | 1.6 |
| جمعیت |
| • 2017 تخمینی | **عیبارت خطاسی: تانیمایان نوقطالنمیش یازی «۳»** (120th) |
| • 2013 census | 4,242,048 |
| • سیخیلیق |  (203rd) |
| جی‌دی‌پی (PPP) | 2018 تخمینی |
| • جمعی | $195.1 billion |
| • آدام‌باشی | $39,959 |
| جی‌دی‌پی (نامینل) | 2018 تخمینی |
| • جمعی | $215.1 billion |
| • آدام‌باشی | $44,069 |
| جینی (2014) | 33.0 اورتا |
| اچ‌دی‌آی (2015) |  0.915 چوخ‌یوخاری · 13th |
| پول واحیدی | New Zealand dollar ($) (NZD) |
| چاغ بؤلگه‌سی | UTC+12 (NZST) |
| • یای (دی‌اس‌تی) | UTC+13 (NZDT) |
| تاریخ فورمتی | dd/mm/yyyy |
| سوروجولوک طرفی | left |
| تیلفون کودو | +64 |
| ایزو ۳۱۶۶ کودو | NZ |
| اینترنت ال‌تی‌دی | .nz |

**نیوزیلند** یا **یئنی زلاند** (اینگیلیسجه: New Zealand) — اوقیانوسیه دا یئرلشن دؤولت.

## جوغرافیاسی

ساکیت اوقیانوسین گونئی دوغو طرفینده یئرلشیر، ایکی بؤیوک آدادان (قوزئی آدا و گونئی آدادان) عبارت‌دیر و آرالارین‌ده اساس آدالار ایستوارت و چاتئم اوْلان چوخسای‌لی کیچیک آدالاردان عبارت‌دیر. یئرلی ساکینلر – ماوریلر یئنی زلاندیانی **"آوتاروا"** آدلان‌دیریردیلار، بۇ سؤز *"اۇزون آغ بۇلود توْرپاغی"* کیمی ترجومه اوْلونور. یئنی زلاند موختار آدالار کوکا و نیوهنی دا اؤز ترکیبینه داخیل ائدیر.

## گؤرونتولر

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## قایناقلار

قایناق خطاسی برچسب `<ref>` برای گروهی به نام «n» وجود دارد، اما برچسب متناظر با `<references group="n"/>` یافت نشد.
# بئیسبال

Baseball| Mookie Betts hits a pitch by swinging his bat |
| Highest governing body | World Baseball Softball Confederation |
| First played | 18th-century England, United Kingdom (predecessors) 19th-century United States (modern version) |
| Characteristics |
| Contact | Limited |
| Team members | 9 |
| Mixed gender | Yes, separate competitions |
| Type | Team sport, bat-and-ball |
| Equipment | Baseball Baseball bat Baseball glove Batting helmet Catcher's gear |
| Venue | Baseball park Baseball field |
| Glossary | Glossary of baseball |
| Presence |
| Country or region | Worldwide (most prominent in the Americas and East Asia) |
| اولمپیک اویونلاری | Demonstration sport: 1912, 1936, 1952, 1956, 1964, 1984 and 1988 Medal sport: 1992–2008, 2020– |

بئیسبال
**بئیسبال** (اینگیلیسجه: Baseball) بیر نوع ایدمان دیر. بول (بئیسبال توپو) و بت (بئیسبال آغاجی) بیتکیلی یاشیل یئر ده اوینالینیر ایکی تام آراسیندا اوینالینیر بیر طرف ده کی اوینیان توپو یوخسا بولی آتیر دیگر طرف ده بت نن بولو وورمالی دیر.

## قایناقلار

## آرتیق اوخو

* Dickson, Paul. *The Dickson Baseball Dictionary*, 3rd ed. (W. W. Norton, 2009). آی‌اس‌بی‌ان 0-393-06681-9.
* Fitts, Robert K. *Remembering Japanese Baseball: An Oral History of the Game* (Southern Illinois University Press, 2005). آی‌اس‌بی‌ان 0-8093-2629-9.
* Gillette, Gary, and Pete Palmer (eds.). *The ESPN Baseball Encyclopedia*, 5th ed. (Sterling, 2008). آی‌اس‌بی‌ان 1-4027-6051-5.
* Peterson, Robert. *Only the Ball Was White: A History of Legendary Black Players and All-Black Professional Teams* (Oxford University Press, 1992 [1970]). آی‌اس‌بی‌ان 0-19-507637-0.
* Reaves, Joseph A. *Taking in a Game: A History of Baseball in Asia* (Bison, 2004). آی‌اس‌بی‌ان 0-8032-3943-2.
* Ward, Geoffrey C., and Ken Burns. *Baseball: An Illustrated History* (Alfred A. Knopf, 1996). آی‌اس‌بی‌ان 0-679-40459-7.

## ائشیک باغلانتیلار

* World Baseball Softball Confederation
* "Baseball". *Encyclopædia Britannica* Online.
* Baseball Prospectus
* Society for American Baseball Research
* Mister Baseball Archived 2018-10-10 at the Wayback Machine. European baseball news
* Baseball Heritage Museum at League Park in Cleveland, Ohio
* "Perils of Base Ball Playing", historical perspective on statistics of baseball injuries, *Scientific American*, July 13, 1878, p. 21

شابلون:Baseball
شابلون:Baseball pitches
شابلون:Baseball positions
شابلون:Baseball statistics
شابلون:International Baseball
# هیندوستان ایالتلری

| States and union territories of India |
| --- |
| شابلون:India States and Territories Labelled Map |
| نوع | Federated states |
| یئر | هیندیستان |
| سایی | 28 States 8 Union territories |
| جمعیت | **States**: سیکیم - 610,577 (lowest); اوتار پرادش - 199,812,341(highest)
**Union Territories**: لاکشادویپ - 64,473 (lowest); دهلی - 16,787,941 (highest) |
| مساحت | **States**: ۳٬۷۰۲ km2 (۱٬۴۲۹ sq mi) قوا – ۳۴۲٬۲۶۹ km2 (۱۳۲٬۱۵۱ sq mi) راجستان
**Union territories**: ۳۲ km2 (۱۲ sq mi) لاکشادویپ – ۵۹٬۱۴۶ km2 (۲۲٬۸۳۶ sq mi) Ladakh |
| حکومت | State governments, Union government (Union territories) |
| آلت‌بؤلوم | Districts, Divisions |

هیندوستان فدرال بیر اولکه دیر بو اولکه ۲۸ ایالت و ۸ بیرلشمیش بولگه دن عیبارت دیر.
بو ایالت لردن آندرا پرادش آسام بیهار گوا و....
و بیرلشمیش بولگه لر دن دهلی لاداخ و....

## قایناقلار
# گله‌جه‌یه قاییت

| Back to the Future |
| --- |
| The poster shows a teenage boy coming out from a nearly invisible DeLorean with lines of fire trailing behind. The boy looks astonishingly at his wristwatch. The title of the film and the tagline "He was never in time for his classes... He wasn't in time for his dinner... Then one day... he wasn't in his time at all" appear at the extreme left of the poster, while the rating and the production credits appear at the bottom of the poster.Theatrical release poster by Drew Struzan |
| یؤنتمن | Robert Zemeckis |
| یاپیمجی | * Bob Gale
* Neil Canton
 |
| یازار | * Robert Zemeckis
* Bob Gale
 |
| اوْیونچولار | * مایکل جی فاکس\* Christopher Lloyd\* لی تامپسون\* کریسپین قلاور
 |
| موزیک | الن سیلوستری |
| گؤرونتو یؤنتمنی | Dean Cundey |
| ائدیتوْر | * Arthur Schmidt
* Harry Keramidas
 |
| دۆزلدن شیرکت  | * Amblin Entertainment
 |
| داغیتیجی | Universal Pictures |
| یاییلما تاریخی | * ۳ جولای ۱۹۸۵ (۱۹۸۵-07-۰۳)
 |
| زامان | 116 minutes |
| اؤلکه | United States |
| دیل | English  |
| بودجه | $19 million |

**گله‌جه‌یه قاییت** (اینگیلیسجه: Back to the Future, آنادولو تورکجه‌سی: Geleceğe Dönüş, فارسجا: بازگشت به آینده) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش کومدی فیلم. فیلمین باش روْللارینی کریسپین قلاور، لی تامپسون، مایکل جی فاکس جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین الن سیلوستری یارادیب. ۱۹۸۵ میلادی ایلینده ۴ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۱ جایزه‌یه لایق گؤرولموش‌دور.

## گؤرونتولر

*
*

## قایناقلار

قارداش پروژه‌لرده **گله‌جه‌یه قاییت** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# کووئیت میلّی فوتبال تیمی

کووئیت| Shirt badge/Association crest |
| لقب(لر) | *Al-Azraq* (The Blue) (The Blue Wave) |
| تشکیلات | Kuwait Football Association |
| کونفدراسیون | AFC (Asia) |
| آلت کونفدراسیون | WAFF (West Asia) |
| باش‌مشقچی | Giampaolo Bellini |
| چوخ‌اویونلی | بدر المطوع (172) |
| یاخشی‌قوْل‌ووران | بشار عبدالله (75) |
| ایستادیومو | Jaber Al-Ahmad International Stadium |
| فیفا کودو | KUW |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

**ائو کوینگی** |

**قوناق کوینگی** |

 |
|  |
| فیفا روتبه‌سی |
| ایندیکی |  146  3 (31 March 2022) |
| چوخ | 24 (December 1998) |
| آز | 189 (December 2017) |
| الو روتبه‌سی |
| ایندی |  100  2 (25 November 2019) |
| چوخ | 28 (September 1980) |
| آز | 136 (April 1966) |
| بیرینجی میلّی اویونو |
|  **Kuwait** 2–2 لیبی  (مراکش; 3 September 1961) |
| ان بؤیوک قازانماق |
| **Kuwait** 20–0 بوتان  (کووئیت (شهر), کووئیت; 14 February 2000) |
| ان بؤیوک اودوزماق |
|  بیرلشمیش عرب جومهوریتی 8–0 **Kuwait**  (مراکش; 4 September 1961)  پورتوقال 8–0 **Kuwait**  (Leiria, پورتوقال; 19 November 2003) |
| دونیا کاپی |
| حوضور | 1 (*ایلک 1982*) |
| ان یاخشی نتیجه | Group Stage, 1982 |
| Asian Cup |
| حوضور | 10 (*ایلک 1972*) |
| ان یاخشی نتیجه | Champions, 1980 |

**کووئیت میلّی فوتبال تیمی** کووئیت‌ین بین الخلق فوتبال اویونلارینین نوماینده‌سی‌دیر.

## قایناقلار

* Official Kuwait Football Site
* Official Fans Forum Site Archived 2019-12-27 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| قاباقکی 1976 ایران  |  **Asian Champions** 1980 (First title) | سونراکی 1984 عربیستان  |
# موریا ایمپیراتورلوغو

| Maurya Empire |
| --- |
| ۳۲۶ میلاددان اؤنجه–۱۸۰ میلاددان اؤنجه |
|  |
| عۆموُمی دیللر | Old Indic Languages (e.g. سانسکریت دیلی, Magadhi Prakrit, پراکریت) |
| دین  | هیندوسیم |
| دؤولت | موطلق کراللیق |
| Emperor |   |
|  |
| • 322–298 BCE  | Chandragupta |
|  |
| تاریخی دؤنم | Antiquity |
|  |
| • یارادیلدی  | ۳۲۶ میلاددان اؤنجه |
| • ییخیلدی  | ۱۸۰ میلاددان اؤنجه |
|  |

**موریا ایمپیراتورلوغو** (اینگیلیسجه: Maurya Empire, فارسجا: شاهنشاهی موریا، عربجه: الإمبراطورية الماورية، فرانسیزجا: Empire Maurya, آلمانجا: *Maurya-Reich*, ایتالیاجا: *Impero Maurya*, روسجا: Империя Маурьев) آسیادا بیر اسکی دؤولت. موریا ایمپیراتورلوغو 321 میلاددان اؤنجه قۇرولدو و ۱۸۰ میلاددان اؤنجه داغیلدی.

## هلنیسم رویه سی

بؤیوک اسکندر هیندوستاندا پوراوا سولاله سین مغلوب ائتدی و دونیادا هلنیسم رویه سین قوردو و مائوریاده هلنیستی بیر هونر و صنعت یاییلدی کی سون ایللر بودائی یونانی هونر آد وئریلیب.

## بیرده باخ

* تاریخ
* ایمپیراتورلوق
* ساحه اساسیندا اؤلکه‌لر
* ساحه اساسیندا ایمپیراتورلوقلار

## قایناقلار

* اینگلیسیجه ویکی‌پدیا
# بریتانیا هیندوستانی

| Crown Rule or Direct Rule *British Raj*راج اینگیلیس یا بریتانیا هیندوستانی |
| --- |
| ۱۸۵۸–۱۹۴۷ |
|
بایراق

میلی نیشان

 |
|  |
| عۆموُمی دیللر | هیندی دیلی اینگیلیسی اردو |
| پادشاہِ ھیندوستان |   |
|  |
| • ۱۸۵۸-۱۹۰۱  | ویکتوریا |
| • ۱۹۰۱-۱۹۱۰  | یدینجی ادوارد |
| • ۱۹۱۰-۱۹۳۶  | بشینجی جورج |
|  |
| تاریخی دؤنم |   |
|  |
| • یارادیلدی  | ۲ اوت ۱۸۵۸ |
| • ییخیلدی  | ۱۵ اوت ۱۹۴۷ |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **قاباقکی** | **سونراکی** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | - |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| - |  |

 |

 |

**بریتانیا هیندوستانی** (British Raj) - جنوبی آسیادا (ایندیکی هیندوستان، پاکیستان، بنقلادش) XVIII عصرین اورتالارین‌دان ۱۸۵۸-نجی ایله‌دک شرقی-هیند شیرکتینین، سوْنرا ایسه ۱۹۴۷-نجی ایله‌دک بریتانیا ایمپیراتورلوغونون حاکمیتین‌ده اوْلان اراضی.

## حاقین‌دا

بریتانیا هیندوستانی‌نین ترکیبینه ۱۷۹۶-۱۸۰۲-نجی ایللرده سئیلون (ایندیکی شری-لانکا)؛ ۱۸۲۶، ۱۸۵۲ و ۱۸۸۵-نجی ایللرده اراضی‌سینین تدریجه‌ن ایشغالی نتیجه‌سین‌ده ۱۹۳۵-نجی ایله‌دک بیرما (ایندیکی میانمار)؛ ۱۸۳۹-۱۹۳۷-نجی ایللرده ادن؛ ۱۸۱۱-۱۸۱۴-نجو ایللرده یاوا؛ بؤیوک بریتانیانین مالاییا و سینقاپورداکی مولکلری (ایسترئیتس-سئتلمئنتس، ۱۸۲۶-۱۸۶۷) داخیل ائدیلیردی. ۱۸۵۸-جی ایلده شرقی-هیند شیرکتی لغو ائدیلدی و بریتانیا هیندوستانی بیلاواسیطه بؤیوک بریتانیا کرالیچاسی ویکتورییایا تابع اوْلدو. ۱۸۷۶-نجی ایلده ویکتورییا هیندوستان ایمپئراتریچه‌سی اعلان ائدیلدی. بریتانیا هیندوستانی لندنداکی هیندوستان مسئله‌لری اوزره ایستاتس-کاتیب (ناظر) و کلکتهده‌کی (۱۹۱۱-نجی ایلده‌ن دهلیده‌کی) گئنئرال-قوبئرناتور (ویتسئ-کرال) طرفین‌دن ایداره اوْلونوردو. او، موستقیل دؤولتین بعضی آتریبوتلارینا (حؤکومت، بودجه، اوردو) و قانونوئریجی مجلیسه (۱۹۱۹-نجو ایلده‌ن) مالیک ایدی. بریتانیا هیندوستانی‌نین بوتون ساکینلرینین ایرقین‌دن، میلّیتین‌دن، و دینین‌دن آسیلی اولمایاراق ایداره‌چی‌لیک‌ده و محکمه‌ده برابرلیگی رسماً اعلان ائدیلیردی. بریتانیا هیندوستانی ۱۹۱۹-۱۹۴۶-نجی ایللرده میللتلر جمعیتینین عضوو اولموش‌دور.

## قایناقلار

* آذربایجان میلّی ائنسیکلوپئ‌دییاسی. ۴-نجو جیلد. باکی، ۲۰۱۳. ص ۵۶۹.
# زکات

شیعه|  |
| **تشیع پوْرتالی** |
| اینانلار |
| فروع | ناماز • اوروج • خمس • زکات • حج • جیهاد • امر به معروف و نهی از منکر • تولی • تبری |
| شیعه | مهدویت: غیبت (غیبت صغری، غیبت کبرا)، انتظار، ظهور و رجعت • بدا • شفاعت و توسل • تقیه • عصمت • دینی مرجع‌لیگی، حوزه علمیه و تقلید • ولایت فقیه • متعه • شهادت ثالثه • جانشینی محمد • نظام حقوقی |
| شخصیت‌لر |
| اون‌دورد معصوم | محمد • علی ابن ابیطالب • فاطمه الزهرا • حسن ابن علی • حسین ابن علی • ایمام سجاد • محمد بن علی • ایمام صادق • ایمام کاظم • ایمام رضا (ع) • ایمام جواد (ع) (تقی) • علی النقی (امام هادی) (نقی) • ایمام عسکری (ع) (عسکری) • حضرت مهدی |
| صحابه | سلمان فارسی • مقداد بن اسود • میثم تمار • ابوذر غفاری • عمار یاسر • بلال حبشی • جعفر بن ابی‌طالب • مالک اشتر • محمد بن ابوبکر • عقیل • عثمان بن حنیف • کمیل بن زیاد • اویس قرنی • ابوایوب انصاری • جابر بن عبدالله انصاری • ابن‌عباس • ابن مسعود • ابوطالب • حمزه • یاسر • عثمان بن مظعون • عبدالله بن جعفر • خباب بن ارت • اسامة بن زید • خزیمة بن ثابت • مصعب بن عمیر • مالک بن نویره • زید بن حارثه **زنان:** فاطمه بنت اسد • حلیمه • زینب • ام کلثوم بنت علی • اسماء بنت عمیس • ام ایمن • صفیه بنت عبدالمطلب • سمیه |
| رجال و علما | کشته‌شدگان کربلا • فهرست رجال حدیث شیعه • اصحاب اجماع • روحانیان شیعه • عالمان شیعه • مراجع تقلید |
| موحتشم یئرلر |
| مکه و مسجدالحرام • مدینه، مسجد النبی و بقیع • بیت المقدس و مسجد الاقصی • نجف، حرم علی بن ابی‌طالب و مسجد کوفه • کربلا و حرم حسین بن علی • کاظمین و حرم کاظمین • سامرا و حرم عسکریین • مشهد و حرم علی بن موسی الرضا دمشق و زینب • قوم و حرم فاطمه معصومه • شیراز و شاه‌چراغ • کاشمر و حمزه بن حمزه بن موسی بن جعفر امامزاده سید مرتضی و آرامگاه سید حسن مدرس • آستانه اشرفیه و سید جلال‌الدین اشرف • رئی و حرم شاه عبدالعظیم *مسجید • امامزاده • حسینیه* |
| موقدس گؤنلر |
| اوروج بایرامی • قوربان بایرامی • غدیر خم • موحررم، تاسوعا، عاشورا و اربعین) • عید مبعث • میلاد پیامبر • تولد ائمه • ایام فاطمیه |
| رویدادلار |
| موباهیله • غدیر خم • سقیفه بنی‌ساعده • فدک • رویداد خانه فاطمه زهرا • عثمان بن عفان • جمل دؤیوشو • نبرد صفین • نبرد نهروان • کربلا دؤیوشو • مؤتمر علماء بغداد • حدیث ثقلین • اصحاب کسا • آیه تطهیر • شیعه‌کُشی |
| کیتاب‌لار |
| قورآن • نهج‌البلاغه • صحیفه سجادیه **کتب اربعه:** الاستبصار • الکافی • تهذیب الاحکام • من لایحضره الفقیه مصحف فاطمه • مصحف علی • اسرار آل محمد وسائل‌الشیعه • بحارالانوار • الغدیر • مفاتیح‌الجنان تفسیر مجمع‌البیان • تفسیر المیزان • کتب شیعه |
| بوداقلار |
| اون‌ایکی ایماملی (اثنی‌عشری) • اسماعیلیه • زیدیه • غلاه • واقفیه |
| اجتیهاد قایناقلاری |
| قورآن • حدیث • عقل • اجماع |
| * ب
* دان
* دییش
 |

**زکات** عربجه: زکاة — ایسلامین اساسلاریندان و واجیب ایشلریندن بیری. قورآنین ۸۲ آیه‌سینده نامازلا برابر گلمیش‌دیر. زکات بۇغدا٬ آرپا٬ خۇرما٬ کیشمیش٬ قیزیل٬ گۆموش٬ دوه٬ اینک٬ قوْیون٬ و احتیاط-واجیبه گؤره سرمایهیه واجیبدیر.

## قایناقلار
# سن‌آنتونیو

**سن‌آنتونیو** (اینگیلیسجه: San Antonio) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ان بؤیوک شهرلردن بیریدیر. بۇ شهرین نۆفوسو، 2015-جی ایلين نۆفوس سایی‌سی اساسيندا 1469845 نفر ایمیش. بۇ شهر تگزاس ایالتینده یئرلشیب.

## تاریخ

## جغرافیا

## گؤرونتولر

## بیرده باخ

نۆفوسلارینا گؤره آمریکا بیرلشمیش ایالتلری- شهرلری سیاهیسی
آمریکا بیرلشمیش ایالتلری

## قایناق‌لار

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«San Antonio»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

## ائشیک باغلانتی‌لار

قارداش پروژه‌لرده **سن‌آنتونیو** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# داوا

درمان حبلری

**داوا** (عربجه: دواء) یا **درمان** — اینسان و حیوانلاردا خسته‌لیکلری مۆالیجه ائتمک اۆچون ایستیفاده ائدیله‌ن فارموکولوژی واسطه.طیبی عملده اولدوقجا چوْخ داوالار ایشلدیلیر. اودور کی، اونلار حاقین‌دا تام تصوّر یاراتماق اۆچون داوالاری اوخشار خصوصیتلرینه گؤره قروپلاش‌دیریرلار. ان گئنیش یاییلمیش سینیفلان‌دیرما داوالارین هم فارماکولوژی تأثیر خصوصیتلری و هم ده کیمیوی ترکیبی اساس گؤتوروله‌ن قاریشیق سینیفلان‌دیرمادیر.

## ان باهالی داوالار

بعضی آزتاپیلان داوالارلا مۆالیجه کورسونون ایللیک خرجی خسته‌یه یوز مینلرله دوللارا باشا گلیر. فوربس ژورنالی دۆنیانین ان باهالی داوالارینین سیاهی‌سینی ترتیب ائتمیش‌دیر.

ژورنالین معلوماتینا گؤره، دۆنیادا ان باهالی داوا الکسیون فارموکولوژی شیرکتینین اۆرتیم (تولید)ی اولان سولیریس داروی‌دیر. بۇ داوالا ایللیک مۆالیجه کورسو ۴۰۹،۵ مین دوللارا باشا گلیر. سولیریس ایمنی سیستمینین اونیکال پوزغونلوغون‌دان اذیّت چکه‌نلره یاردیم ائدیر. اینسان یاتان‌دا اونون قانین‌دا قیرمیزی قان هیسسجیکلری (پاروخیسیمال نوجتورنال هئموگلوبینوریا) پارچالانیر. داوا بازارا ایکی ایل اؤنجه داخیل اولوب.

سولیریس داواسینین یازیلدیغی ایمنی سیستمینین پوزولماسی خسته لییندن آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-دا ۸ مین اینسان اذیّت چکیر. بۇ داوانین ساتیش حجمی ۲۰۰۹-جو ایلده ۳۰۰ میلیون دوللارا چاتیب.

ژورنال قئید ائدیر کی، خسته‌لیک نادر اولدوق‌دا اونون داواسی دا باها اولور. آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-دا جمعی‌سی ۵۰۰ نفر هانتئرا سیندرومو کیمی تانینان ژنتیک خسته‌لیک‌دن اذیّت چکیر. بۇ خسته‌لر اۆچون حاضیرلانمیش ائلاپراسئ داواسینین ایللیک خرجی ۳۷۵ مین دوللاردیر. شیره دارویی شیرکتی طرفین‌دن ایشلنمیش ائلاپراسئ داواسی اؤت‌ن ایل تکجه آمریکا بیرلشمیش ایالتلری بازارلارین‌دا ۳۵۳ میلیون دوللار حجمین‌ده ساتیلیب.

داها بیر نادر دارو بیومارین دارویی شیرکتینین اۆرتیم (تولید)ی اولان ناگلازیمئ داواسی‌دیر. بۇ داوا خسته‌یه ایلده ۳۶۵ مین دوللارا باشا گلیر.

ان باهالی داوالار سیاهی‌سین‌دا مۆالیجه کورسو ۲۰۰ مین دوللاк اولان ۹ آدلی داوا داخیل ائدیلیب.

## بیر ده باخ

تورکه داوا

## قایناقلار

* داوا (بؤلمه) Archived 2012-06-13 at the Wayback Machine.

## ایستینادلار
# هان ائلی

Han Chinese
Han
漢族/汉族
漢人/汉人| اهالی سایی‌سی |
| --- |
| **شابلون:Circa 1.300 billion** |
|  چین | 1.260 billion |
| شابلون:TWN-ROC | 22,575,365 |
|  تایلند | 9,392,792 |
|  مالزی | 6,650,000 |
|  بیرلشمیش ایالتلر | 3,794,673 |
|  اندونزی | 2,832,510 |
|  سنقاپور | 2,547,300 |
|  میانمار | 1,637,540 |
|  کانادا | 1,469,195 |
|  فیلیپین | 1,350,000 |
|  پرو | 1,300,000 |
|  اوسترالیا | 1,213,903 |
|  ویئتنام | 823,071 |
|  ژاپون | 730,890 |
|  بیرلشمیش شاهلیق | 433,150 |
|  جنوبی آفریقا | 350,000 |
|  ایتالیا | 333,986 |
|  روسیه | 998,000 |
|  فرانسه | 600,000–700,000 |
|  آلمان | 212,000 |
|  جنوبی کوره | 210,000 |
|  ایسپانیا | 171,508 |
|  هیندوستان | 189,470 |
|  لائوس | 185,765 |
|  برزیل | 151,649 |
|  هولند | 144,928 |
|  پاناما | 135,000 |
|  یئنی زلاند‌ | 96,000 |
|  مکزیک | 70,000 |
|  فنلاند | 23,500 |
|  کاستاریکا | 19,170 |
|  ایرلند | 11,218 |
| دیل‌لری |
| Chinese |
| دین‌لری |
| Non-religious, Chinese folk religion (including Taoism, ancestral worship, Confucianism, and others), Mahayana Buddhism, مسیحیت, and other faiths. |
| علاقه‌سی اولان ائتنیک قروپ‌لار |
| Other چین-تبت دیللری  |
|

---

Some sources refer to Han Chinese directly as "Chinese" or group them with other Sino-Tibetan peoples. |

| هان ائلی |
| --- |
|  |
| Simplified Chinese | 汉族 |
| Traditional Chinese | 漢族 |
|

| [گؤستر]ترانسکریپسییالار |
| --- |
| Standard Mandarin |
| پین‌یین | Hànzú |
| Bopomofo | ㄏㄢˋ ㄗㄨˊ |
| Wade–Giles | Han-tzu |
| Yale Romanization | Hàndzú |
| IPA | [xântsǔ] |
| Wu |
| Romanization | Hoe zoh |
| هاکا |
| Romanization | Hòn-tshu̍k |
| Yue: Cantonese |
| Yale Romanization | Hon juhk |
| Jyutping | Hon3 zuk6 |
| IPA | شابلون:IPA-yue |
| گونئی مین دیلی |
| هاکین دیلی POJ | Hàn-cho̍k |
| Teochew Peng'im | Hàng-tsôk |
| مین دونق دیلی |
| Fuzhou BUC | Háng-cŭk |

 |
|  |

هان گونئی چین اؤلکه سینده
**هان ائلی** یوخسا هان ائللری (اینگیلیسجه: Han Chinese) ، چینده یاشایان بیر خالق آدیدیر.

## قایناقلار

## قالری

*
*
*
*
*
*
# ایشچی

**ایشچی** و یا **فهله**، ت.د.قیا گؤره تانیمی باشقاسینین یارارینا بدنینی، باش گوجونو و یا ال بجریسینی ایستیفاده ائلرک عوجرتله چالیشان کیمسه.

## قایناقلار
# تکنولوژی

**تکنولوژی** یا **اۇیغولاییم بیلیمی** - یونان سؤزو اوْلوب، "تکنو" (باجاریق) و "لوژی" (اؤیرنمه) سؤزلریندن یارانمیش‌دیر. محصولون حاضیرلانماسی باجاریغی، اۆرتیم (تولید) پروسسلری‌نین یئرینه یئتیریلمه‌سی اۆچون اۆصول و واسطه‌لر حاقیندا بیلیکلر توْپ‌لوسو.

## قایناق‌لار

تکنولوژیانین اینسان حیاتینداکی رولو بو گون سرحدلری آشدی ، بونا گوره تکنولوژی اعتیادی ان واجیب پرابلئم لردند بیریدی. تکنولوژی گوران و اونو گونوگوندن گئنیشلندیرن اوزوموزوک. حیاتی اوزوموز اوچون آسانلاشدیرماق اوچون تکنولوژیا تقدیم اتدیک. تکنولوژی حقسیزلیق ائتمییب و هر ثانیه حیاتیمیزی بیر مدل ده تاثیر قویوب. ایندی روباتلار کی بیز اولاری یاراتمیشیق انسان نما اولوبلار و داها تاثیر قویولار انسانین حیاتینا. تکنولوژی سایه سینده ایندی ربات لار انسان لارین یرین توتوبدیر. بیر گون اولاجاق چی روبات لار انسانلارین ایشلرین گوره جاخلار . تکنولوژی بوگونده انسان لاری آراسینا گون به گون نفوذ ائتمیشلر. و فیرمالار ایندی انسان یرینه روبات لاری ایشلدیرلر و بو انسان جامیعه سینه ضررلی اولاجاخ.
ائنکشاف ائدن تکنولوژیانین بلکه ده ان بویوک فایدالاریندان بیری اینسان ساغلاملیغی نین دیر.طبیب و یا حکیم لر ایندی تکنولوژی سایه سینده چوخ خستلیک لره داوا درمان اولور تاپیپلار.اینی زاماندا بیر چوخ اولومجول خستلیک و پوزقونلوقون آلماقا کمک ادن بیر چوخه درمان و معالیجه تاپدی. سکس قایلدلری اوخواق ایندی داها آساندیر و طیبی ادلیقالار قریبه بیر شکلیده انینکیشاف ائتمیشدیر. نتیجه میلیونلار اینسان خلاص اولدو.
# فضایی سفینه

اوزای آراجی
**فضایی سفینه** یوخسا **سفینه** (اینگیلیسجه: Spacecraft) اینسانلاری فضادا داشییان بیر نووع آراجدیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* NASA: Space Science Spacecraft Missions Archived 2005-11-08 at the Wayback Machine.
* NSSDC Master Catalog Spacecraft Query Form Archived 2014-08-01 at the Wayback Machine.
* Early History of Spacecraft
* Basics of Spaceflight tutorial from JPL/Caltech
* International Spaceflight Museum

شابلون:Spaceflight
# چلنجر شاتل حادیثه‌سی

Space Shuttle *Challenger* disaster| Photo montage of the Space Shuttle *Challenger* disaster |
| تاریخ | ۲۸ ژانویه ۱۹۸۶ (۱۹۸۶-۰۱-28) |
| چاغ | 11:39:13 EST (16:39:13 دونیانین ایستاندارد زمانی) |
| یئر | اطلس اوقیانوسو, off the coast of فلوریدا ایالتی |
| سوْنوج | Grounding of the Space Shuttle fleet for nearly three years during which various safety measures, solid rocket booster redesign, and a new policy on management decision-making for future launches were implemented. |
| اؤلنلر | * Francis R. Scobee, Commander
* Michael J. Smith, Pilot
* Ronald McNair, Mission Specialist
* Ellison Onizuka, Mission Specialist
* Judith Resnik, Mission Specialist
* Gregory Jarvis, Payload Specialist
* Christa McAuliffe, Payload Specialist, Teacher
 |
| سوْروغولانان | Rogers Commission |

STS-51-L crew: (front row) Michael J. Smith, Dick Scobee, Ronald McNair; (back row) Ellison Onizuka, Christa McAuliffe, Gregory Jarvis, Judith Resnik
**چلنجر فضایی گمی حادیثه‌سی**- ۲۸ ژانویه ۱۹۸۶.جی ایلده راکتین قالخماسیندان ۷۳ ثانیه صونرا پارتلاییش باش وئرن حادیثه‌دیر. قضا نتیجه‌سینده ۷ آسترونات اؤلموشدور. اینفیجار یاناجاق سیزماسی سببیندن اوْموشدور.

## حادیثه‌ده اؤلنلر

* دیک اسکوبی
* جودیت رزنیک

حادثه‌ده اؤلنلر سولدان:الیسون انیزوکا، کریستا مک آولیف، قریقوری جارویس، جودیت رزنیک. سولدان اوتورانلار: مایکل جان اسمیت، دیک اسکوبی، رونالد مک نر

* مایکل جان اسمیت
* الیسون انیزوکا
* رونالد مک نر
* کریستا مک آولیف
* قریقوری جارویس

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

شابلون:Spoken Wikipedia-4

* Rogers Commission Report (pdf, 9.85Mb) – compiled by Thomas ('thomasafb')
* Rogers Commission Report NASA webpage (crew tribute, five report volumes and appendices)
* *Challenger* disaster: remembered. *The Boston Globe*. January 28, 2011.
* Complete text and audio and video of Ronald Reagan's Shuttle *Challenger* Address to the Nation AmericanRhetoric.com
* Space Shuttle *Challenger* Tragedy – video of shuttle launch and Reagan's address – YouTube
* Challenger: A Rush To Launch, An Emmy Award-winning documentary about flight STS-51-L and what caused the Challenger explosion
* January 29, 1986 newspaper
* NASA History Office. *Challenger* STS 51-L Accident. NASA. آرشیولنیب اصلی نۆسخه‌دن on 2020-03-03. یوْخلانیلیبNovember 20, 2006.
* NASA Kennedy Space Center. Sequence of Major Events of the *Challenger* Accident. NASA. آرشیولنیب اصلی نۆسخه‌دن on 2012-04-05. یوْخلانیلیبJuly 12, 2011.
* Harwood, William. *Challenger* timeline. Spaceflight Now. یوْخلانیلیبNovember 20, 2006.
* CBS Radio news Bulletin of the *Challenger* Disaster anchored by Christopher Glenn from January 28, 1986
	+ Part 1 (mp3),
	+ Part 2 (mp3),
	+ Part 3 (mp3),
	+ Part 4 (mp3).
* 30 Years After Explosion, *Challenger* Engineer Still Blames Himself – ان‌پی‌آر (January 28 and 29, 2016)
* Controversial remarks about politics, NASA and SRB sourcing