Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# تروریزم

**ترور** یوخسا **تروریزم** یا دا **ایلدیریجیلیق**، سیاسی، دینی یوخسا ایقتیصادی هدفلره چاتماق هدفی ایله غئیرنیظامیلره، بللی هدف گروپلارا و یا رسمی ، یئرلی و عومومی یؤنه تیملره یؤنه‌لیک باسقی، ایلدیرما و هر نوع شدتلی یولون فایدالانماسینی ایفاده ائدن کلمه.

حوکومتلره و یا قورولوشلارا گؤره دئییشمکله بیرلیکده، ترور ائدن اورقانیزه موختلیف گروپلارا ترور تشکیلاتی؛ ترور ائدن شخص لره ده تروریست یا دا ایلدیریجی دئییلیر. بونونلا بیرلیکده بو ایفاده اولدوقجا چیرپیشمالی بیر ایصطلاح اولوب اوستونده آکادمیک یا دا میلتلرآراسی فیکیر بیرلیگی یوخدور. گوجونو و یئتکیلرینی بو یؤنده ایشلدن دوولتلر ده دؤولت تروریزمی ایچریسنده، ساواش جورملری یا دا اینسان حاقلاری پوزولما ندنیله بو ایصطلاحلا قیضاوت اولونابیلمکده‌دیر. بونا بنزر اولاراق؛ دؤولت اورقانلارینی مستقیم اولاراق فایدالانماییب، ایقتیدارلارداکی گروبون و یا پارتینین ساپورتلادیغی تشکیلاتلارا وئریلن کؤمگی تانیملایان دؤولت ساپورتونو تروریزم سونوجو دا بنزر قیضاوتلر اولابیلمکده‌دیر.

تروریزم ایصطلاحین قانونی فرق لیکلرینده کی گئچرلیلیگینه راغما، ایندیکی زامانا قدرکی تانیمی بلیرسیزلیگینی هله ده قوروماقدادیر. بو تانیملاماداکی موشکول، تروریزم تانیمینین ان چوخ کیشی، تشکیلات و یا اؤلکه طرفیندن آزادلیق ساواش‌چیلاری اولاراق تانیم‌لانان گروپلارین فعللری ایله نئجه محدود اولاجاغیدیر.

## کؤک بیلیمی

تورکجه یه، فران‌سیزجا *"terreur"*  سؤزجویوندن گئچمیش اولان ترور سؤزجویو لاتینجه کؤکن‌لی‌دیر (لاتینجه *terror*). لاتینجه " *terreق*" سؤزجوغو، " *terreo*" فعلیندن توره میشدیر. " *terreo*" فعلینین آنلامی "قورخودورام"دیر. بورادان توره ین تئررور ایسه "بویوک قورخو، دهشتت و یا قورخو اوبژه‌سی" کیمی آنلاملارا گلیر.

فران‌سیزجا Petit Robert سؤزلوغونده بیر توپلوم‌دا بیر گروبون خالقین دیره نیشینی قیرماق اۆچون یاراتدیغی اورتاق قورخو" اولاراق تانیم‌لانیر. Oxford اینگیلیسجه سؤزلوک'ده "گئنللیکله سیاسی ندنلرله، خالقین گؤزونو قورخوتماق و خالقی ایلدیرماق اۆچون دهشت اؤیه‌سینی قوللانماق" اولاراق تانیم‌لانیر. تورک دیل قورومو سؤزلویو'نده، "ایل‌دیرما، جانا قییما و مالی یاخیب ییخماق، قورخوتما، تدهیش" اولاراق تانیم‌لانیر.

## قایناقلار
# عیرقچیلیک

**عیرقچیلیک** (İrqçilik)، راسیزم و یا نژادپرستی، اینسان‌لاری آیری-آیری ایرق و نژادا بؤلور. هر عیرق و یا نژادا عایید اولان اینسان‌لارین هامیسی اؤزل خصوصیت‌لره مالیکدیرلر و بۇ خصوصیت‌لرله او بیری عیرق‌لرله فرقلنیرلر. بۇ دوشونجه‌یه اینانان‌لار عیرق‌لارین و نژادلارین بعضی‌سین آلچاق و بعضی‌سین اوستون بیلیرلر.

عیرقچی، اینسان عیرقلارینین رنگ و فیزیکی شکیل اساس آلیناراق بیربیرلریندن اوستونلویونو تمل آلان عیرقچیلیق فلسفه‌سینه منیمسه‌میش شخص‌لره وئریلن آددیر. عیرقچی اینسانلارین گؤسترمیش اولدوغو بۇ توتوما ایسه «عیرقچیلیق» آدی وئریلمک‌ده‌دیر.

عیرقچیلیق گئنل اولاراق چئشیتلی اینسان عیرقلاری آراسینداکی بییولوژیک فرقلیلیقلرین کولتورل و یا بیرئیسل مسئله‌لری ده تأیین ائتمه‌سی گرکدییینه و دوغال سسب‌لرله بیر عیرقین (داها چوخ اؤز عیرقینین) دیگرلریندن اوستون اولدوغونا و دیگرلرینه حوک ائتمه‌یه حاقّی اولدوغونا دویولان اینانج و یا بۇ دیگرلری قبول ائدن دوکتریندیر. اورتایا چیخیش ندنلری آراسیندا داها چوخ ائکونومیک ندنلری اولماسی یانی‌سیرا دوشونسل ندنلره ده دایانماقدادیر.

عیرقچیلیق تئرمی داها چوخ، اؤز ائتنیک کولتور باشقالارینی تک معیار اولاراق بلیرله‌مک (ائتنیک مرکزیت‌چیلیک)، فرقلیلیق قورخوسو (zenofobi)، عیرقلار آراسیندا بیرلشمه‌لره و ایلیشکیلرق قارشیتلیق و میلیتچیلیک کیمی قاوراملاری دا آنلادیر. عیرقچیلیق، سوسیال آیریمچیلیغی، عیرقلار آراسیندا فرق بیرله‌شدیریلمه‌سینی و سوی قیریما قدر وارابیلن شیددتی حاقلی گؤستئرمکده‌دیر.

عیرقچیلیق گئنل چیزگیلر ایله اینجه‌له‌ندییینده اؤز قانینی داشییان، عئینی دیلی دانیشان، و عئینی سویدان گئلنلرین باشقا سویلاردان گئلنلری آشاغیلاماسی اولاراق آلقیلانیر. باشی اؤلچوملرینه دایاناراق اینسان تورونو بئش گروبا آییردی: قافقازیالی (بیاض ایرق)، موغول، ائتییوپیالی، آمریکا یئرلیسی و مالایالی. داها سونرا بوتون جانلیلاری صینیفلاندیران ایسوئچلی (سوئدلی) بییولوق Carolus Linnaeus دَری رنگینه گؤره آییرد ائتدییی دؤرد دَییشیک ایرق تانیملادی. اونو ایزله‌ین بییولوق‌لار دا فیزیکسل اؤزه‌للیکلری تمل آلان ایرق گروپلاری اوستونده چالیشدیلار. نه وار کی، بۇ تور صینیفلاندیرمالارین علمی و کسین اولمادیغی داها سونرا آنلاشیلدی.

## آیریجا باخ

* فاشیزم

## قایناقلار
# آنقلا مرکل

آنقلا مرکل ۲۰۱۴
**آنگِلا دوروتِئا مِرکِل** (آلمانجا: *Angela Dorothea Merkel* (دوغوم :۱۷ ژوئیه ۱۹۵۴هامبورگ) آلمانلی سیاستچی.دموکرات نصرانی بیرلشمیش پارتیسی باشقانی ۲۲ نوامبر ۲۰۰۵ده آلمان صدراعظمی اولدو.آلمان تاریخینده بو مقاما یئتیشن بیرینجی خانیمدی.

## قایناقلار
# کو کلاکس کلن

| کو کلاکس کلن |
| --- |
|  |
|  |
| 18th President of the United States |
| **ایشده** March 4, 1869 – March 4, 1877 |
| جومهور باشقانی یاردیمجی‌سی | * اسکایلر کولفکس (1869–1873)
* هنری ویلسون (1873–1875)
* *None* (1875–1877)
 |
| قاباقکی | اندرو جانسون |
| سونراکی | رادرفورد بیرچارد هیز |
| 6th Commanding General of the U.S. Army |
| **ایشده** March 9, 1864 – March 4, 1869 |
| جومهور باشقانی | * آبراهام لینکلون
* اندرو جانسون
 |
| قاباقکی | Henry W. Halleck |
| سونراکی | William Tecumseh Sherman |
| Acting United States Secretary of War |
| **ایشده** August 12, 1867 – January 14, 1868 |
| جومهور باشقانی | اندرو جانسون |
| قاباقکی | ادوین استانتون |
| سونراکی | Edwin Stanton |
|  |
| شخصی بیلگیلر |
| دوغوم | Hiram Ulysses Grant ۲۷ آوریل ۱۸۲۲ Point Pleasant, Ohio, U.S. |
| اؤلوم | ۲۳ جولای ۱۸۸۵ (۶۳ یاش) ویلتون، نیویورک, U.S. |
| اؤلوم سببی | Throat cancer |
| ایستراحت یئری | Grant's Tomb, New York City |
| سیاسی حزبی | آمریکا بیرلشمیش ایالتلرین جومهوری حزبی |
| حیات یولداشلاری | Julia Dent (ائولی ۱۸۴۸) |
| اوشاقلاری | * فردریک دنت قرانت
* Ulysses Jr.
* Nellie
* جسی روت قرانت (سیاستچی)
 |
| والئدینی | * Jesse Root Grant
* Hannah Simpson Grant
 |
| تحصیل | United States Military Academy (BS) |
| ایمضاسی |  |
| نیظامی خیدمت |
| تاخما آدی | Sam |
| بوداق/خیدمت |  ارتش بیرلشمیش ایالتلر (Union Army) |
| خیدمت ایللری | * 1839–1854
* 1861–1869
 |
| درجه |  General of the Army |
| امرلر | * Company F, 4th Infantry
* 21st Illinois Infantry Regiment
* District of Southeast Missouri
* District of Cairo
* Army of the Tennessee
* Division of the Mississippi
* United States Army
 |
| موباریزه‌لر/ساواشلار | * مکزیک-آمریکا ساواشی
* آمریکا بیرلشمیش ایالتلرین ایچ ساواشی
 |

یولیسیز سایمن گرانت
**کو کِلاکس کِلن** (اینگیلیس دیلی: Ku Klux Klan، KKK) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده بیر تشکیلات دیر. بو تشکیلات 1865 نجی میلادی ایلده زنگی لرین برابر حقوق و مدنیت اولماسینا قارشی اولوب و قره دریلی یا زنگی اینسانلاری آغ دریلردن آلچاق بیلیب.

آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده ایچ ساواشییندا کونفدراسیون مغلوبه اولدو و قولچولوق آمریکادا قدغن اولوب و زنگیلر آزاد اولدولار. سون ایللر کونفدارسیون افسرلری بیر تشکیلات زنگیلرین برابر حقوقونا قارشی کو کلاکس کلن آدی ایله قوردولار. بو تشکیلات زنگیلره چوخ ایشکنجه یئتدی. سون ایللر 1871 ینجی میلادی ایلده یولیسیز سایمن قرانت آمریکانین جومهور باشقانی بیرلیق حقی اعلامیه سین پایلاشدی و اولاری آرادان آپاردی.

## قایناق

[] فاریسیجا ویکی پدیا

قایناق خطاسی برچسب `<ref>` برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با `<references group="lower-alpha"/>` یافت نشد.
# فاشیزم

**فاشیزم**، رادیکال اوتوریته فارسجا: استبدادی میلّییتچی بیر سیاسی ایدئوْلوْژیدیر فاشیستلر؛ فردلرین میلّی کیملیک آلتیندا تک اینسان اوْلاراق بیرلشدیگی بیر اوْرگانیک میلّی توپلومو اساس آلاراق، اؤز میلّتلری‌نین یۆکسَلیشینی آماجلارلار؛ آیریجا دیسیپلین، تلقین، فیزیکی ائییتیم و اؤژئنیک (اینسانین نژادین ایصلاح ائدن علم) عۇنصورلار یوْلویلا خالق سفربرلیغی آراییشی ایچینده اوْلان توْتالیتئر بیر دؤولت آراجیلیغییلا اوْرتاق بیر آتا و کۆلتور کیمی فردی سونراسی ایلگیلریله بیرلشیرلر. فاشیزم، میلّت اۆزرینده انحطاطا سبب اوْلدوغو دۆشونولن یا میلّی کۇلتوره هاژمونی ساغلامایان خاریجی تاثیرلری دفع اتمه‌گی هدف توتور.

## آیریجا باخ

* ایرقچیلیک

## قایناقلار
# ناسیونالیسم

**میلّیت‌چیلیک** یا میلّی یئریش (اینگیلیس دیلی :Nationalism) بیرلئشمک بیریمیدیر.میلّت باغلانتیسی و میلّی بیر حرکتلر و ایشلر.میلّت باغلانتیلارینا چوْخلو تعصب ایله باخماقدیر میلّت باغلانتیلاری دیل ائل سنت و عادت و میلّت کولتورو و ایشلری اولاراق.چوخ رادیکال حرکتلرده ناسیونالیست اینسان اؤز میلتین هامیدان و آیریجا میلتلردن یوخاری بیلیر و بۇ فاشیسم و شوونیسم ایله بیر ساییلیر, هابئله چوْخلو ناسیونال باخیشدا میلّتلر بیر ساییلیر و تکجه اؤز میلّیتلرینه دایاق اولور.

## قایناقلار

 یوخلاما 2017 آوریل آیی
# موسلمان

موسلمان
**مۆسلمان**، ايسلام دينينه منسوب اينسان. اللهـا و الله‌ین بيرليگينه، محمدين سون پئيغمبر اولدوغونا و قورآنین وحی اولدوغونا، ائلجه ده آخيرت حياتينين مؤوجودلوغونا اينانان،کیمسه‌یه مسلمان دئییلیر. ایسلام دینینه اویان کیمسه، موسلمان دیر. موسلمان سؤزو عربجه **مسلم** سؤزوندن گلیر.

## آیریجا باخ

* الله
* ایسلام
* حضرت محمّد
* قورآن
# یهودیلر

Jews| יְהוּדִים‬ (*Yehudim*) |
| --- |
| The Star of David which is a common symbol of the Jewish people. |
| اهالی سایی‌سی |
| **14.6–17.8 millionEnlarged population (includes full or partial Jewish ancestry):20.7 million**
 (2018، est.) |
| توپلام اولاراق یاشادیق‌لاری اؤلکه‌لر |
|  ایسرائیل | 6,558,000–6,958,000 |
|  بیرلشمیش ایالتلر | 5,700,000–10,000,000 |
|  فرانسه | 453,000–600,000 |
|  کانادا | 391,000–550,000 |
|  بیرلشمیش شاهلیق | 290,000–370,000 |
|  آرژانتین | 180,000–330,000 |
|  روسیه | 172,000–440,000 |
|  آلمان | 116,000–225,000 |
|  اوسترالیا | 113,000–140,000 |
|  برزیل | 93,000–150,000 |
|  جنوبی آفریقا | 69,000–80,000 |
|  اوکراین | 50,000–140,000 |
|  مجاریستان | 47,000–100,000 |
|  مکزیک | 40,000–50,000 |
|  هولند | 30,000–52,000 |
|  بلژیک | 29,000–40,000 |
|  ایتالیا | 28,000–41,000 |
|  سوئیس | 19,000–25,000 |
|  شیلی | 18,000–26,000 |
|  اوروقوئه | 17,000–25,000 |
|  تورکیه | 15,000–21,000 |
|  سوئد | 15,000–25,000 |
| دیل‌لری |
| * **Predominantly spoken: + Modern Hebrew
	+ English
	+ Russian
	+ French
	+ Spanish
* **Historical: + Yiddish
	+ Ladino
	+ Judeo-Arabic
	+ others
* **Sacred: + Biblical Hebrew
	+ Biblical Aramaic
	+ Talmudic Aramaic
 |
| دین‌لری |
| Judaism |
| علاقه‌سی اولان ائتنیک قروپ‌لار |
| * Samaritans
* Other Levantines and Semitic peoples such as Arabs and Assyrians
 |

|  |
| --- |
| **بو مقاله‌ده مخصوص کاراکترلر وار.** دؤزگون رئندر دئستئکلری اولماسا، مومکوندور عوضینه سوال علامتی و یا دیگر نشانلاری گؤره‌سیز.  |

**یهودی‌لر** و یا **یهودی میلتی**، تاریخی کنعان بؤلگه‌سینده، عبرانی دین بؤیۆگۆ و آتاسی یعقوب'ون اون ایکی اوغلوندان بیری اولان یهودا'نین سویوندان گلن اتنو-دینی قوروپ و میلت'دیر. یهودیلیک، یهودی میلتینه اؤزل بیر دین اولدوغوندان یهودی اتنیسیته'سی میلتی و اینانجی بیربیریله گوچلو بیر شکیلده ایلیشکی ایچریسینده‌دیر.

## قایناقلار
# هیسپانیک‌‌لر

{{Infobox ethnic group
| group = Hispanic and Latino Americans
| image =
| pop = **ت 57,470,287**
17.8% of the total U.S. population (2016)
| popplace = The southwestern United States, the New York City metropolitan area, and فلوریدا ایالتی, as well as in other urban areas.
| langs = American English, ایسپانیا دیلی, Spanglish, Portuguese, Portuñol and Amerindian languages.
| rels = Predominantly مسیحیت: کاتولیک کلیساسی;
 minority of پروتستانیزم.
Minorities in numerous other religions.

**هیسپانیک‌‌لر** (اینگیلیسی‌جه: Hispanic and Latino Americans، عرب‌جه: أمريكيون لاتينيون، فارسجا: آمریکایی‌های هیسپانیک و لاتین) - بیر قومی گروه چوْخ‌لاری فلوریدا ایالتی دا یاشاییرلار.بۇ خالق‌دا ان گئنیش یاییلمیش دین مسیحیت دیر.

## گؤرونتولر

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## قایناقلار
# ایسلام

آی و اولدوز، ایسلام دینی نین سیموولی
**ایسلام** (عربجه: الإسلام) بیر تک تانریلی، ابراهیمی دین دیر کی چوخلو جمعیتی وار دیر.

ایسلام آدی سلم کؤکوندن گلیر. عمومی اولاراق بۇ کؤکون ایکی معناسی واردیر. بونلار ۱- باریش و صولح (سلام دا بۇ کؤک ده‌ن دیر) ۲- بویون ایمک آللاها تسلیم اولماق دیر.

اسلام بیر نئچه طریقتلره بؤلونور. اونلاردان ان بؤیوکلری سنی لیک و شیعه لیک دیر. اسلام دینی نین مقدس کتابی قرآن و بۇ دینی گتیرن پیغمبرین آدی محمد بن عبدالله دیر.

موسلمانلار اۆچون دونیا اوزرینده‌کی ان مقدس یئر کعبه دیر.
ایسلامی اؤلکه‌لر
## بونلارا دا باخ

* فیلیپینده ایسلام

## قایناقلار
# آشیری ساغچی‌لیق

**آشیری ساغچی‌لیق** — رادیکال ساغ و یا اکسترِمیست ساغ، ساغچی سیاستده ساغچی‌لیغین ان یوکسک فورماسینی گؤستریر. آشیری ساغ سیاست توپلومداکی  سوسیال طبقه‌لشمه‌نی دستکله‌ییر و هله دوغوشدان بعضی اینسان‌لارین آشاغی، دیگرلری‌نین اوستون اولدوغو دوشونجه‌لرینی احتیوا ائدیر. موعین شخص‌لرین و یا قروپ‌لارین اوستونلوگونو دستکله‌ییر. بو تیپ سیاست گئنیش اوتوریانیزمی دستکله‌ییر و آنتی-کومونیزم ایستیقامتلی اولور. عومومیتله آشیری ساغچی‌لیق ترمینی آرزوولونماز قروپ‌لارا قارشی کؤچ و اویغونلاشما علئیهینه مؤوقعیی، سوسیال-مدنی فورمادا تضییق‌لر، میلّی آیری-سئچکی‌لیک؛ عیرقی و دینی قروپ‌لارین دیگرلریندن اوستون اولماسینا و قلوبال‌لاشمایا قارشی موناسیبت‌لر کیمی فیکیرلر ایره‌لی سورورلر.

باشقا سؤزله، قاورام آشیری میلّتچی، یابانچی دوشمنی، عیرقچی، کؤکدن‌دینچی و یا گئریچی فیکیرلری اولان اینسان‌لاری و یا قروپ‌لاری تصویر ائتمک اوچون ایستیفاده اولونور.

  اساساً ایکی فرقلی قروپدا اؤیره‌نیلیر:  " آشیری میلّتچی‌لیک ایله عیرقچی‌لیک "  و  " کؤکدن دینچی‌لیک " .

## آشیری میلّتچی‌لیک و عیرقچی‌لیک

  آشیری ساغ گؤروشلو آشیری میلّتچی‌لر سوسیال همرأی‌لیگه اساسلانان و میلّی بیرلیک اساسلی توتالیتار حاکیمیت آلتیندا جمعیتین بیرلیگینی طلب ائدیرلر. اؤز میلّت‌لری‌نین بیرلیگینی و گوجلرینی دیگر میلّت‌لرین بیرلیگینه و گوجونه قارشی مودافیعه  ائدرکن، میلّتچی‌لیگه و میلّت آنلاییشینا قارشی چیخان آشیری سولچولوق جریانینا دا قارشی چیخیرلار. آشیری میلّتچی‌لر اؤز میلّت‌لرینده ضررلی اولاراق تعیین ائتدیکلری و یا حقیقتاً ضررلی اولان دوشونجه‌لره قارشی موباریزه آپارماغی هدف‌له‌ییرلر و عئینی زاماندا اِپیک المنت‌لرله بزه‌دیلمیش تاریخی عونصورلردن فایدالانیرلار. عیرقچی‌لر، عکسینه، اوستون حساب ائتدیکلری عیرقی بیر کؤکه باغلی بیر قروپو یاشادیقلاری جمعیتده آشاغی حساب ائتدیکلری دیگر قروپدان آییرماق و داها آشاغی اولان‌لاری سیخیشدیراراق توپلومدان چیخارماق ایسته‌ییرلر.

## کؤکدن‌دینچی‌لیک

کؤکدن‌دینچی‌لیک دینی قایدالارا سؤیکنن و بو پرینسیپ‌لره ان جیدی شکیلده رعایت ائدن، دین و سیاست آراسینداکی فرقی ردّ ائدن و توپلومون واحید بیر دینین شرط‌لری ایله ایداره اولونماسی پرینسیپینی مودافیعه  ائدن بیر جریان‌دیر. کؤکدن‌دینچی‌لر منسوب اولدوقلاری قروپون دولایی یوللا بوتون اؤلکه‌نین دینی قایدالارلا ایداره اولونماسینی ان دوزگون شرط حساب ائدیرلر و دونیوی‌لیگی ردّ ائدیرلر.

## قالری

تاریخی آشیری روس ساغچی‌لار؛ مونارشیست و آنتی‌سمیتیک آشیری میلّتچی قارا اوزلر حرکاتی 1905.جی ایلده یوروش ائدرکن
1928.نجی ایلده واشینگتون‌دا کوتلوی میتینگده گزن آمریکالی کوکلاس کلان عوضولری. بو قروپ آغ عیرقین اوستونلوگونو مودافیعه ائدن حدیندن آرتیق ساغچی، پروتستانت و آنتی کاتولیک تشکیلات‌دیر.
آشیری ساغچی هارزبورق جبهه‌سیندهNSDAP-DNVP ایتیفاقی. 1931.حی ایلده مونارشیست آلمان میلی خالق پارتیاسی‌نین عوضولری ایله بیرلیکده ناسیونال سوسیالیست‌لر.
ژاپون اکسترمیست ساغچی زائی‌توکوکائی عوضولری، 24 ژانویه 2010.جو ایله عاید گؤستری.
## قایناق‌لار

1. Woshinsky, Oliver H., *Explaining Politics: Culture, Institutions, and Political Behavior* (Oxon, England; New York City, United States: Routledge, 2008) p. 154.
2. İngilizce Wikipedia 24 Mart 2013 tarihinde Wayback Machine sitesindearşivlendi. dan Genel derleme
3. Carlisle, Rodney P., ed., *The Encyclopedia of Politics: The Left and the Right, Volume 2: The Right* (Thousand Oaks, California, United States; London, England; New Delhi, India: Sage Publications, 2005) p. 693.
# مونرو بؤلگه‌سی، میشیقان

| Monroe County |
| --- |
| ب.ا. بؤلگه‌سی |
| Monroe County Courthouse |
| Official seal of Monroe CountySeal |
| Location within the U.S. state of Michigan |
| Michigan-نین یئری ب.ا. ده |
| موختصاتلار: ﻿ / ﻿ |
| اؤلکه |  بیرلشمیش ایالتلر |
| ایالت |  میشیقان |
| قورولدو | July 14، 1817 |
| آدلاندیرما سببی | Monro Brake and Muffler |
| مرکزی | Monroe |
| بویوک شهری | Monroe |
| اراضی |
|  • جمع | ۱٬۸۰۰ km2 (۶۸۰ sq mi) |
|  • توپراق | ۱٬۴۲۰ km2 (۵۴۹ sq mi) |
|  • سو | ۳۴۰ km2 (۱۳۱ sq mi)  19% |
| جمعیت |
|  • تخمین (2018) | ۱۵۰٬۴۳۹ |
|  • سیخلیق | ۱۰۷/km2 (۲۷۷/sq mi) |
| وئب سایت | www.co.monroe.mi.us |

مونرو بؤلگه‌سی (اینگیلیسجه: Monroe County, Michigan) آمریکانین میشیقان ایالتینده یئرلشن بیر بؤلگه‌. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۱۷ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۱۵۰٬۴۳۹ نفر ایدی.

## قایناقلار

قارداش پروژه‌لرده **مونرو بؤلگه‌سی، میشیقان** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# جمعیت سیخلیغی

**جمعیت سیخلیغی** و یا **اها‌لی سیخلیغی** واحید ساحه‌ده یاشایان اوْرقانیزم سایی اوْلا‌راق ایفا‌ده ائدیلیر.

اینسان اۆچون اها‌لی سیخ‌لیغی واحید ساحه‌ده یاشایان آدام سایی اوْلا‌راق ایفا‌ده ائدیلیر، حسابلاما ائدیلرکن ساحه‌ده‌کی سۇ بعضاً حسابا قاتیلیر. بعضاً بۇ حسابلاما بۆتون ساحه اۆچون ائدیلرکن، بعضاً ده یالنیز یاشاییش یئرلری اۆچون، یئرلشیلبیلیر ساحه‌لر اۆچون، ‌اکینچی‌لیک ائدیلن یا دا ‌اکینچی‌لیک ائدیله بیله‌جک ساحه‌لر اۆچون حساب‌لانیر.

عومومیت‌له کیلومتر قدر، مایل قدردا یا دا هکتاردا آدام سایی اوْلا‌راق حساب‌لانیر. بۇ رقم ساده‌جه ساحه‌ده یاشایان فرد سایی ساحه‌نین ساحه‌یه بؤلونه‌رک ائدیلر.

 دونیا اها‌لی‌نین سیخلیغی ۲۰۱۵ ایلده
دونیا اها‌لی‌نین سیخلیغی ۲۰۰۶ ایلده
# مونرو، میشیقان

| مونرو، میشیقان |
| --- |
| شهر |
|  |
| مونرو شهرین نقشه اۆستونده یئری |
| موختصاتلار: ﻿ / ﻿ |
| اؤلکه‌ |  ،آمریکا بیرلشمیش ایالتلری |
| ایالت | میشیقان ایالتی |
| شهر | Monroe |
| ایداره |
|  • نووع | Council-Manager |
|  • بلدیه باشچی‌سی | Robert Clark |
| اراضی |
|  • جمع | ۱۰٫۱۹ sq mi (۲۶٫۳۹ km2) |
| اوجالیق | ۵۹۴ ft (۱۸۱ m) |
| جمعیت (2010) |
|  • جمع | ۲۰٬۷۳۳ |
|  • سیخلیق | ۲٬۰۰۰/sq mi (۷۹۰/km2) |
| ساعات قورشاغی | یوتی‌سی -5 (Eastern (EST)) |
|  • یای (DST) | یوتی‌سی -4 (EDT) |
| تیلفون کودلاری | 48161, 48162 |
| FIPS code | 26-55020 |
| GNIS feature ID | 632572 |

مونروclass=notpageimage| مونرو شهرین نقشه اۆستونده یئری
**مونرو، میشیقان** (اینگیلیسجه: **Monroe, Michigan**) آمریکانین میشیقان ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۲۶٫۳۹ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۲۰۷۳۳ نفر دیر. بۇ شهر متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.

## گؤرونتولر

## بیرده باخ

* میشیقان ایالتی
* میشیقان ایالتین شهرلری
* آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری

## ائشیک باغلانتی‌لار

*

قارداش پروژه‌لرده **مونرو، میشیقان** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Monroe, Michigan»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
# فلت‌راک، میشیقان

| فلت‌راک، میشیقان |
| --- |
| شهر |
|  |
| فلت‌راک شهرین نقشه اۆستونده یئری |
| موختصاتلار: ﻿ / ﻿ |
| اؤلکه‌ |  ،آمریکا بیرلشمیش ایالتلری |
| ایالت | میشیقان ایالتی |
| شهر | Monroe, Wayne |
| ایداره |
|  • نووع | Council-Manager |
| اراضی |
|  • جمع | ۶٫۶۷ sq mi (۱۷٫۲۸ km2) |
| اوجالیق | ۵۹۷ ft (۱۸۲ m) |
| جمعیت (2010) |
|  • جمع | ۹٬۸۷۸ |
|  • سیخلیق | ۱٬۵۰۰/sq mi (۵۷۰/km2) |
| ساعات قورشاغی | یوتی‌سی −5 (EST) |
|  • یای (DST) | یوتی‌سی −4 (EDT) |
| تیلفون کودلاری | 48134 |
| FIPS code | 26-28360 |
| GNIS feature ID | 626146 |

فلت‌راکclass=notpageimage| فلت‌راک شهرین نقشه اۆستونده یئری
**فلت‌راک، میشیقان** (اینگیلیسجه: **Flat Rock, Michigan**) آمریکانین میشیقان ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱۷٫۲۸ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۹۸۷۸ نفر دیر. بۇ شهر متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.

## گؤرونتولر

## بیرده باخ

* میشیقان ایالتی
* میشیقان ایالتین شهرلری
* آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری

## ائشیک باغلانتی‌لار

قارداش پروژه‌لرده **فلت‌راک، میشیقان** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Flat Rock, Michigan»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
# شهر

قاهیره شهری ۲۰۰۷ ایلینده
**شهر**(پهلویجه: χşaθra) و یا **کند** ویا **بایلیٛق** و یا **بالیٛق** و یا **بالچیٛق** ویا **اۇلوش** — اهالی سايینا گؤره بؤيوک، مرکزلشدیریلمیش و اراضیجه محدود ياشايیش منطقه‌‌سی. اهالیسی کند تسرروفاتیندان کنار فعالیتله مشغولدور. ائففئکتلی اؤزونویداره، تجهیزات و نقلیات ستروکتورونا مالیکدیر. شهرلرین ساکینلری ائتنیک، دیل، سوسیال، مدنی، دینی و س. باخیمدان موختلیف اولا بیلر.

بایلیق‌لار علمی باخیمدان مدنیتلرین ياخینلاشماسی‌نین ایدئال حالی حساب ائدیلیر. آدامباشینا دوشن اراضی چوْخ آز اولور. بیر قايدا اولاراق اؤزونه‌مخصوص مدنیته و جدی سوسیال طبقه‌‌لشمه‌يه مالیکدیر. بۇ خصوصیتلر اونلاری کندلردن و يا خصوصی مقصدلر اۆچون اینسانلارین جمعلشدیگی ياشايیش منطقه‌‌لریندن جدی فرقلندیریر.

ياشايیش بؤلگه‎سی‎نین **بایلیق**(شهر) ستاتوسونا عاید ائدیلمه‌سی هر اؤلکه‌نین قانونلاری اساسیندا موعيين ائدیلیر. بۇ طلب موختلیف اؤلکلرده موختلیفدیر — دانمارکدا ۲۵۰ نفر، ژاپوندا ۵۰ مین نفر.

## کؤکو

تورکجه اولان «کند» و کؤکو پهلویجه (اؤلو دیل‌لردن بیری) اولان «شهر» سؤزلری تورک دیلینده عینی معنادا ایشلنیر. اورتا آسیا تورک‌لری آراسیندا «داشکند»، «سمیرکند» (سمرقند)، «یارکند» کیمی بیر چوخ بؤیوک شهرلر بو آدلارلا آدلاندیریلمیش‌دیر. قدیم تورک‌لر بو سؤزو سوغدلاردان گؤتورمزدن اول «بالیق» سؤزو شهر سؤزو معناسیندا ایشلنمیشدر. بو سؤز شهرلری قوروماق اوچون تیکیلمیش دیوارلارین دوزلدیلدیگی «گیل» سؤزو ایله سیخ باغلی‌دیر. شهر سؤزو بیر چوخ دیل‌لرده سیویلیزاسیا معناسینی وئرن سؤزلرله ایفاده اولونور. مسئلن، یونان دیلینده «پولیس»، عربجه «مدینه»، فرانسیزجا «cite»، ایتالیانجا «citta»، ایسپان دیلینده «ciudad»، آلمانیاجا «stad» و ساکسونیا‌دان ایسکاندیناویایا قدر قالا و یا ایقامتگاه معناسینی وئرن «burgh» . لاتین دیلینده وطنداش‌لیق معناسینی وئرن «urbs» و «civitas» سؤزلری ایله معین ائدیلیر.

## دونیا شهرلری

دونیانین ان چوخ اهالی‌سی اولان بایلیق‌لاری:

| شهر | اؤلکه | اهالی ۱۹۷۰ ده | روتبه ۱۹۷۰ ده | اهالی ۱۹۸۵ ده | روتبه ۱۹۸۵ ده. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **توکیو** |  ژاپون | ۱۴٫۸۷ | ۲ | ۱۹٫۰۴ | ۱ |
| **نیویورک** |  بیرلشمیش ایالتلر | ۱۶٫۱۹ | ۱ | ۱۵٫۶۲ | ۳ |
| **مکزیکو سیتی** |  مکزیک | ۸٫۷۴ | ۵ | ۱۶٫۶۵ | ۲ |
| **شانقهای** |  چین | ۱۱٫۴۱ | ۳ | ۱۲٫۰۶ | ۵ |
| **لندن** |  بیرلشمیش شاهلیق | ۱۰٫۵۵ | ۴ | ۱۰٫۴۹ | ۷ |
| **لوس‌آنجلس** |  بیرلشمیش ایالتلر | ۸٫۳۸ | ۶ | ۱۰٫۰۴ | ۱۱ |
| **سانپائولو** |  برزیل | ۸٫۰۶ | ۱۰ | ۱۵٫۵۴ | ۴ |
| **بوئنوس آیرس** |  آرژانتین | ۸٫۳۱ | ۸ | ۱۰٫۷۶ | ۶ |
| **کلکته** |  هیندوستان | ۶٫۹۱ | ۱۴ | ۱۰٫۲۹ | ۸ |
| **ریودوژانیرو** |  برزیل | ۷٫۰۶ | ۱۳ | ۱۰٫۱۴ | ۹ |

دونیانین ان یوخاری یاشاییش کیفیتی شاخیصلی شهرلری:

| روتبه | شهر | اؤلکه | اهالی (میلیون نفر) | یاشاییشین کیفیت شاخیصی ۲۰۱۰ ایلینده |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | ویئن |  اوتریش | ۱٫۸ | ۱۰۸٫۶ |
| ۲ | زوریخ |  سوئیس | ۰٫۴ | ۱۰۸ |
| ۳ | ژنو |  سوئیس | ۰٫۲ | ۱۰۷٫۹ |
| ۴ | ونکوور |  کانادا | ۰٫۶ | ۱۰۷٫۴ |
| ۴ | آوکلند |  یئنی زلاند‌ | ۱٫۴ | ۱۰۷٫۴ |
| ۶ | دوسلدورف |  آلمان | ۰٫۶ | ۱۰۷٫۲ |
| ۷ | فرانکفورت |  آلمان | ۰٫۷ | ۱۰۷ |
| ۷ | مونیخ |  آلمان | ۱٫۴ | ۱۰۷ |
| ۹ | برن (شهر) |  سوئیس | ۰٫۱ | ۱۰۶٫۵ |
| ۱۰ | سیدنی |  استرالیا | ۴٫۶ | ۱۰۶٫۳ |
| ۲۸ | بازنه |  سنقاپور | مثال | ۱۰۳٫۵ |

## قایناق‌لار
# لوناپیر، میشیقان

| لوناپیر، میشیقان |
| --- |
| شهر |
|  |
| لوناپیر شهرین نقشه اۆستونده یئری |
| موختصاتلار: ﻿ / ﻿ |
| اؤلکه‌ |  ،آمریکا بیرلشمیش ایالتلری |
| ایالت | میشیقان ایالتی |
| شهر | Monroe |
| ایداره |
|  • نووع | Council-Manager |
|  • بلدیه باشچی‌سی | David Davison |
| اراضی |
|  • جمع | ۱٫۶۸ sq mi (۴٫۳۵ km2) |
| اوجالیق | ۵۷۴ ft (۱۷۵ m) |
| جمعیت (2010) |
|  • جمع | ۱٬۴۳۶ |
|  • سیخلیق | ۸۵۰/sq mi (۳۳۰/km2) |
| ساعات قورشاغی | یوتی‌سی -5 (Eastern (EST)) |
|  • یای (DST) | یوتی‌سی -4 (EDT) |
| تیلفون کودلاری | 48157 |
| FIPS code | 26-49700 |
| GNIS feature ID | 631215 |

لوناپیرclass=notpageimage| لوناپیر شهرین نقشه اۆستونده یئری
**لوناپیر، میشیقان** (اینگیلیسجه: **Luna Pier, Michigan**) آمریکانین میشیقان ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۴٫۳۵ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۴۳۶ نفر دیر. بۇ شهر ۱۷۵ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.

## گؤرونتولر

## بیرده باخ

* میشیقان ایالتی
* میشیقان ایالتین شهرلری
* آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری

## ائشیک باغلانتی‌لار

قارداش پروژه‌لرده **لوناپیر، میشیقان** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Luna Pier, Michigan»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
# میلان، میشیقان

| میلان، میشیقان |
| --- |
| شهر |
| میلان شهرین نقشه اۆستونده یئری |
| موختصاتلار: ﻿ / ﻿ |
| اؤلکه‌ |  ،آمریکا بیرلشمیش ایالتلری |
| ایالت | میشیقان ایالتی |
| ایداره |
|  • نووع | Council-Manager |
|  • بلدیه باشچی‌سی | Michael Armitage |
| اراضی |
|  • جمع | ۳٫۴۰ sq mi (۸٫۸۱ km2) |
| اوجالیق | ۷۰۲ ft (۲۱۴ m) |
| جمعیت (2010) |
|  • جمع | ۵٬۸۳۶ |
|  • سیخلیق | ۱٬۷۰۰/sq mi (۶۶۰/km2) |
| ساعات قورشاغی | یوتی‌سی -5 (Eastern (EST)) |
|  • یای (DST) | یوتی‌سی -4 (EDT) |
| تیلفون کودلاری | 48160 |
| FIPS code | 26-53920 |
| GNIS feature ID | 632302 |

میلانclass=notpageimage| میلان شهرین نقشه اۆستونده یئری
**میلان، میشیقان** (اینگیلیسجه: **Milan, Michigan**) آمریکانین میشیقان ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۸٫۸۱ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۵۸۳۶ نفر دیر. بۇ شهر ۲۱۴ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.

## گؤرونتولر

## بیرده باخ

* میشیقان ایالتی
* میشیقان ایالتین شهرلری
* آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری

## ائشیک باغلانتی‌لار

* milanmich.org

قارداش پروژه‌لرده **میلان، میشیقان** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Milan, Michigan»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).