Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# پطرزبورق، میشیقان

| پطرزبورق، میشیقان |
| --- |
| شهر |
|  |
| پطرزبورق شهرین نقشه اۆستونده یئری |
| موختصاتلار: ﻿ / ﻿ |
| اؤلکه‌ |  ،آمریکا بیرلشمیش ایالتلری |
| ایالت | میشیقان ایالتی |
| شهر | Monroe |
| ایداره |
|  • نووع | Council-Manager |
| اراضی |
|  • جمع | ۰٫۴۸ sq mi (۱٫۲۴ km2) |
| اوجالیق | ۶۷۶ ft (۲۰۶ m) |
| جمعیت (2010) |
|  • جمع | ۱٬۱۴۶ |
|  • سیخلیق | ۲٬۴۰۰/sq mi (۹۲۰/km2) |
| ساعات قورشاغی | یوتی‌سی -5 (Eastern (EST)) |
|  • یای (DST) | یوتی‌سی -4 (EDT) |
| تیلفون کودلاری | 49270 |
| FIPS code | 26-63800 |
| GNIS feature ID | 634708 |

پطرزبورقclass=notpageimage| پطرزبورق شهرین نقشه اۆستونده یئری
**پطرزبورق، میشیقان** (اینگیلیسجه: **Petersburg, Michigan**) آمریکانین میشیقان ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱٫۲۴ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۱۴۶ نفر دیر. بۇ شهر ۲۰۶ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.

## گؤرونتولر

## بیرده باخ

* میشیقان ایالتی
* میشیقان ایالتین شهرلری
* آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری

## ائشیک باغلانتی‌لار

قارداش پروژه‌لرده **پطرزبورق، میشیقان** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Petersburg, Michigan»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
# سیاهیه‌آلما اوچون نظرده توتولموش یئر

**سیاهیه‌آلما اوچون نظرده توتولموش یئر** (اینگیلیسجه: Census-designated place)(**CDP**) تکجه آمریکا بیرلشمیش ایلتلرینین سیاهیه‌آلما ایداره‌سینین طرفیندن تعیین ائدیلمیش اهالینین تکجه آمار مقصدلر اوچون بیر یئردیر.

## قایناقلار

* U.S. Census Bureau, Geography Division, "Cartographic Boundary Shapefiles – Places (Incorporated Places and Census Designated Places)". Cartographic Operations Branch, December 11, 2014.
* U.S. Census Bureau, Census 2000 Statistical Areas Boundary Criteria., Census Designated Places (CDPs) – Census 2000 Criteria.
* U.S. Census Bureau, *Geographic Areas Reference Manual*, United States Department of Commerce.
# دیترویت بیچ، میشیقان

| Detroit Beach, Michigan |
| --- |
| Census-designated place & Unincorporated community |
| Location in Monroe County and the state of میشیقان ایالتی |
| موختصاتلار: ﻿ / ﻿ |
| Country | United States |
| State | میشیقان ایالتی |
| County | Monroe |
| Township | Frenchtown Charter Township |
| اراضی |
|  • جمع | ۰٫۷ sq mi (۱٫۷ km2) |
|  • توپراق | ۰٫۶ sq mi (۱٫۶ km2) |
|  • سو | ۰ sq mi (۰٫۱ km2) |
| اوجالیق | ۵۷۴ ft (۱۷۵ m) |
| جمعیت (2010) |
|  • جمع | ۲٬۰۸۷ |
|  • سیخلیق | ۳٬۰۰۰/sq mi (۱٬۲۰۰/km2) |
| ساعات قورشاغی | یوتی‌سی -5 (Eastern (EST)) |
|  • یای (DST) | یوتی‌سی -4 (EDT) |
| ZIP code | 48162 |
| تیلفون کودلاری | 734 |
| FIPS code | 26-22040 |
| GNIS feature ID | 0624581 |

**دیترویت بیچ، میشیقان** (اینگیلیسجه:Detroit Beach, Michigan ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۰۸۷ نفر ایمیش و ۱٫۷ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و میشیقان ایالتینده یئرلشیب.

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Detroit Beach, Michigan»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

قارداش پروژه‌لرده **دیترویت بیچ، میشیقان** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# لامبرت‌ویل، میشیقان

| Lambertville, Michigan |
| --- |
| CDP |
| Olde Schoolhouse Commons, Monroe & Secor Rds. |
| Location in Monroe County and the state of Michigan |
| موختصاتلار: ﻿ / ﻿ |
| Country | United States |
| State | Michigan |
| County | Monroe |
| Township | Bedford Township |
| اراضی |
|  • جمع | ۶٫۱ sq mi (۱۵٫۸ km2) |
|  • توپراق | ۶٫۱ sq mi (۱۵٫۷ km2) |
|  • سو | ۰٫۰۲ sq mi (۰٫۰۴ km2) |
| اوجالیق | ۶۶۹ ft (۲۰۴ m) |
| جمعیت (2010) |
|  • جمع | ۹٬۹۵۳ |
|  • سیخلیق | ۱٬۶۰۰/sq mi (۶۳۰/km2) |
| ساعات قورشاغی | یوتی‌سی -5 (Eastern (EST)) |
|  • یای (DST) | یوتی‌سی -4 (EDT) |
| ZIP code | 48144 |
| تیلفون کودلاری | 734 |
| FIPS code | 26-45420 |
| GNIS feature ID | 0630097 |

**لامبرت‌ویل، میشیقان** (اینگیلیسجه:Lambertville, Michigan ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۹۹۵۳ نفر ایمیش و ۱۵٫۸ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و میشیقان ایالتینده یئرلشیب.

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lambertville, Michigan»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

قارداش پروژه‌لرده **لامبرت‌ویل، میشیقان** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# ساوت منرو، میشیقان

| South Monroe, Michigan |
| --- |
| Census-designated place & Unincorporated community |
| South Monroe looking north along M-125 |
| Location of South Monroe in Monroe County, Michigan |
| موختصاتلار: ﻿ / ﻿ |
| Country | United States |
| State | میشیقان ایالتی |
| County | Monroe |
| Township | Monroe Charter Township |
| اراضی |
|  • جمع | ۲٫۴ sq mi (۶٫۲ km2) |
|  • توپراق | ۲٫۴ sq mi (۶٫۲ km2) |
|  • سو | ۰ sq mi (۰ km2) |
| اوجالیق | ۵۹۷ ft (۱۸۲ m) |
| جمعیت (2010) |
|  • جمع | ۶٬۴۳۳ |
|  • سیخلیق | ۲٬۷۰۰/sq mi (۱٬۰۰۰/km2) |
| ساعات قورشاغی | یوتی‌سی -5 (Eastern (EST)) |
|  • یای (DST) | یوتی‌سی -4 (EDT) |
| FIPS code | 26-75140 |
| GNIS feature ID | 1867324 |

**ساوت منرو، میشیقان** (اینگیلیسجه:South Monroe, Michigan ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۶۴۳۳ نفر ایمیش و ۶٫۲ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و میشیقان ایالتینده یئرلشیب.

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«South Monroe, Michigan»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

قارداش پروژه‌لرده **ساوت منرو، میشیقان** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# استونی پوینت، میشیقان

| Stony Point, Michigan |
| --- |
| Census-designated place & Unincorporated community |
| Stony Point from the air, looking southwest. |
| Location of Stony Point in Monroe County, Michigan |
| موختصاتلار: ﻿ / ﻿ |
| Country | United States |
| State | Michigan |
| County | Monroe |
| Township | Frenchtown Charter Township |
| اراضی |
|  • جمع | ۱٫۱ sq mi (۳ km2) |
|  • توپراق | ۱٫۱ sq mi (۳ km2) |
|  • سو | ۰ sq mi (۰ km2) |
| اوجالیق | ۵۷۷ ft (۱۷۶ m) |
| جمعیت (2010) |
|  • جمع | ۱٬۷۲۴ |
|  • سیخلیق | ۱٬۶۰۰/sq mi (۵۷۰/km2) |
| ساعات قورشاغی | یوتی‌سی -5 (Eastern (EST)) |
|  • یای (DST) | یوتی‌سی -4 (EDT) |
| FIPS code | 26-76720 |
| GNIS feature ID | 0638920 |

**استونی پوینت، میشیقان** (اینگیلیسجه:Stony Point, Michigan ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۷۲۴ نفر ایمیش و ۳ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و میشیقان ایالتینده یئرلشیب.

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Stony Point, Michigan»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

قارداش پروژه‌لرده **استونی پوینت، میشیقان** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# تمپرنس، میشیقان

| Temperance, Michigan |
| --- |
| Census-designated place & Unincorporated community |
| Lewis Avenue facing south north of Temperance Road |
| Location of Temperance in Monroe County, Michigan |
| موختصاتلار: ﻿ / ﻿ |
| Country | United States |
| State | میشیقان ایالتی |
| County | Monroe |
| Township | Bedford Township |
| اراضی |
|  • جمع | ۴٫۷ sq mi (۱۲ km2) |
|  • توپراق | ۴٫۶ sq mi (۱۱٫۹ km2) |
|  • سو | ۰٫۱ sq mi (۰٫۱ km2) |
| اوجالیق | ۶۲۳ ft (۱۹۰ m) |
| جمعیت (2010) |
|  • جمع | ۸٬۵۱۷ |
|  • سیخلیق | ۱٬۸۰۰/sq mi (۷۱۰/km2) |
| ساعات قورشاغی | یوتی‌سی -5 (Eastern (EST)) |
|  • یای (DST) | یوتی‌سی -4 (EDT) |
| ZIP code | 48182 |
| تیلفون کودلاری | 734 |
| FIPS code | 26-79240 |
| GNIS feature ID | 1614669 |

**تمپرنس، میشیقان** (اینگیلیسجه:Temperance, Michigan ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۸۵۱۷ نفر ایمیش و ۱۲ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و میشیقان ایالتینده یئرلشیب.

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Temperance, Michigan»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

قارداش پروژه‌لرده **تمپرنس، میشیقان** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# وست منرو، میشیقان

| West Monroe, Michigan |
| --- |
| Census-designated place & Unincorporated community |
| West Monroe looking east along M-50 |
| Location of West Monroe in Monroe County, Michigan |
| موختصاتلار: ﻿ / ﻿ |
| Country | United States |
| State | میشیقان ایالتی |
| County | Monroe |
| Township | Monroe Charter Township |
| اراضی |
|  • جمع | ۱٫۳ sq mi (۳٫۴ km2) |
|  • توپراق | ۱٫۳ sq mi (۳٫۳ km2) |
|  • سو | ۰ sq mi (۰٫۱ km2) |
| اوجالیق | ۶۰۰ ft (۱۸۳ m) |
| جمعیت (2010) |
|  • جمع | ۳٬۵۰۳ |
|  • سیخلیق | ۲٬۷۰۰/sq mi (۱٬۰۰۰/km2) |
| ساعات قورشاغی | یوتی‌سی -5 (Eastern (EST)) |
|  • یای (DST) | یوتی‌سی -4 (EDT) |
| FIPS code | 26-86050 |
| GNIS feature ID | 1867326 |

**وست منرو، میشیقان** (اینگیلیسجه:West Monroe, Michigan ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۵۰۳ نفر ایمیش و ۳٫۴ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و میشیقان ایالتینده یئرلشیب.

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«West Monroe, Michigan»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

قارداش پروژه‌لرده **وست منرو، میشیقان** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# وودلند بیچ، میشیقان

| Woodland Beach, Michigan |
| --- |
| Census-designated place & Unincorporated community |
| Location of Woodland Beach in Monroe County, Michigan |
| موختصاتلار: ﻿ / ﻿ |
| Country | United States |
| State | میشیقان ایالتی |
| County | Monroe |
| Township | Frenchtown Charter Township |
| اراضی |
|  • جمع | ۰٫۵ sq mi (۱٫۴ km2) |
|  • توپراق | ۰٫۵ sq mi (۱٫۴ km2) |
|  • سو | ۰ sq mi (۰ km2) |
| اوجالیق | ۵۷۷ ft (۱۷۶ m) |
| جمعیت (2010) |
|  • جمع | ۲٬۰۴۹ |
|  • سیخلیق | ۴٬۱۰۰/sq mi (۱٬۵۰۰/km2) |
| ساعات قورشاغی | یوتی‌سی -5 (Eastern (EST)) |
|  • یای (DST) | یوتی‌سی -4 (EDT) |
| ZIP code | 48162 |
| تیلفون کودلاری | 734 |
| FIPS code | 26-88480 |
| GNIS feature ID | 1616752 |

**وودلند بیچ، میشیقان** (اینگیلیسجه:Woodland Beach, Michigan ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۰۴۹ نفر ایمیش و ۱٫۴ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و میشیقان ایالتینده یئرلشیب.

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Woodland Beach, Michigan»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

قارداش پروژه‌لرده **وودلند بیچ، میشیقان** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# آزالیا، میشیقان

| Azalia, Michigan |
| --- |
| Unincorporated community |
| Dave and Pam's Corner Store and U.S. Post Office along Dundee Azalia Road |
| اؤلکه | United States |
| State | Michigan |
| County | Monroe |
| Township | Milan |

آزالیا (اینگیلیسجه: Azalia, Michigan) آمریکانین میشیقان ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۶۹ -جو ایلده قۇیولموش‌دور.

## قایناقلار

قارداش پروژه‌لرده **آزالیا، میشیقان** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# ایستئینر، میشیقان

| Steiner, Michigan |
| --- |
| Former community |
| Steiner MI Depot Pere Marquette Railroad |
| SteinerLocation within the state of Michigan |
| موختصاتلار: ﻿ / ﻿ |

ایستئینر (اینگیلیسجه: Steiner, Michigan) آمریکانین میشیقان ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.

## قایناقلار

قارداش پروژه‌لرده **ایستئینر، میشیقان** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# پنتاقون

پنتاقون
پنتاقون ۱۱ سپتامبر حمله‌لریندن سوْنرا
**پنتاقون**-(اینگیلیسجه:*Pentagon*،تۆرکجه:*بئش بۇجاقلی*) آمریکا بیرلشمیش ایالتلری‌نین پایتختینده یئر آلان، اؤلکه‌نین بۆتون نیظامی ایشلری ایله باغلی رسمی قۇروملارین یئر آلدیغی بنانین آدیدیر.
# ایدئولوژی

ایدولوژی، سیاسی یادا جمعی بیر اویره‌تی تشکیل وئرن بیر حکومتین، بیر سیاسی حیزبین، بیر جمعی قوروپون داورانیشلارینا جهت وئرن سیاسی، حقوقی، علمی، فلسفی، دینی، اخلاقی دوشونجه‌لر بوتونو دور. ان ساده تعبیرله، ایدئولوژی تئوریسی ایچینده مارکسیست دوشوننلر اهمیتلی بیر آغیرلیغی یارادیر.

## ائتیمولوژی

ایدئولوژی کلمه‌سی، فرانسه دیلینده اولان idéologie کلمه سیندن قایناقلانیبدیر. (idée فیکیر و دوشنجه معناسیندا، و ologie بیلیم و علم معناسینا گلیر).

ایدئولوژی کلمه‌سی فرانسه‌ دئوریمینده آنتونی دئستو دو توغاسی (فرانسه جه: Antoine Destutt de Tracy ) طرفیندن ایلک دفعه ایشلندی.

## ایدئولوژی تئوریسی

## کاپیتالیست ایدئولوژی

## مارکسیست ایدئولوژی تئوریسی

## ایسلامی ایدئولوژی

## قایناقلار
# ۱۱ سپتامبر حمله‌لری

| ۱۱ سپتامبر حمله‌لری |
| --- |
| یئر | نیویورک، آمریکا |
| تاریخ | (۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱) ساعات ۸:۴۶ - ۱۰:۲۸ |
| حمله نوعو | طیّاره ایله اینتیحار |
| سیلاح(‌لار) | طیّاره‌لر |
| تلفات | ۲۲۹۶ نفر (۱۹ مۆهاجیم) |
| مرتکب‌لر | القاعده |

 **۱۱ سپتانبر حمله‌لری** یا **۹/۱۱** -۲۰۰۱ ایلی‌نین ۱۱ سپتامبر تاریخیده آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده یئر آلان دۆنیا تیجارت مرکزی بۇرجلارینا حمله‌لردیر.بۇرجلارا قیسا زامان فاصیله‌لر ایله جمعاً ایکی اۇچاق (طیّاره) قصدلی اوْلارق چارپیلمیش و ایکی بۇرج دا یئرله بیر اوْلموشدور.آیریجا حمله اثناسیندا پنتاقون و پنسیلوانیا یا دا اۇچاق دۆشموشدور.حمله‌ده دۆنیا تیجارت مرکزینده اوْلان میلرجه اینسان جانی‌نی الدن وئرمیشدیر.بۇ حادیثه بیرلشمیش اوستانلر تاریخینده ساواشلارین غئیری ان بؤیوک و چوْخ اؤلوملو حمله‌دیر.
حمله سوْنراسیندا اسامه بن لادن آدلی سعودی کؤکلو تروریست حمله‌نی بوْینونا آلمیشدیر.۱۱ سپتامبر حمله‌لریندن قیسا بیر مۆدّت سوْنرا آمریکا بن لادنی یاخالاماق بهانه‌سی ایله افغانیستانی ایشغال ائتدی.
# سیاست

**سیاست** — دؤولت حاکیمیّتی‌نین الده ائدیلمه‌سی٬ قوْرونوب ساخلانیلماسی و ایشلنمه‌سی ایله باغلی چالیشمالار. سیاسی چالیشما مۆختلیف ایجتیماع بؤلوملری و دؤولتلر آراسی مۆناسیبتلر اۆزرینده قۇرولور. حاکیمیّت مسأله‌سی ایله باغلی اوْلان هانسیسا بیر چالیشما سیاسی خۆصۇصیّت داشی‌ییر. سیاست توْپلومون اینکیشافی‌نین مۆعیّن مرحله‌سینده یارانیر و اوْ خۆصۇصی مۆلکیّته اساساً ایستحصال فوْرمالاری‌نین٬ ایجتیماع قۇرولوشونون و مدنیّتین فوْرمالاشدیغی دؤنمده اوْرتایا چیخمیشدیر. مۆختلیف توْپلوم دسته‌لری اؤز منفعت‌لرینی قوْرویوب ساخلاماق اۆچون خۆصۇصی ایداره ائتمه آپارانتی یارادیرلار. سیاسی حاکیمیّت مۆختلیف تأسیسات فوْرمالاری واسیطه‌سییله سۆرولور.

## قایناق‌لار

آذربایجان جۆمهۇریتی تۆرکجه‌سی ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Siyasət»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۵ ژوئن ۲۰۱۶ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
# دموکراسی

**دموکراسی** و یا **ائلَرکیللیک**، جماعیتین قانون و قانونی پارلیمان سیئچماغا حق اولان بیر نوع حاکمیتدیر.بو حاکمیتده جماعت قانون و پارلیمان سئچیب و بوتون ایشلرده آزدالیق وئریلیر.

آنا یوردلاری اسکی یونان اوْلان فیلسوف لار، ارسطو و افلاطون طرفیندن اینتیقاد ائدیلمیش دیر. دموکراسی گونوموزده ان یایقین قوللانیلان دؤولت سیستمی دیر. آرتیق سیاست بیلیمجیلری، هانسی سیستمین داها یاخشی ایشله دیغینی دئییل بلکه هانسی دموکراسی نین داها یاخشی ایشله دیغینی تارتیشیرلار.

سئچیم دموکراسی نین اونملی پارچالاریندان بیری دیر.
## دموکراسی تئوری‌لری

### نورماتیف دموکراسی تئوریسی

### آمپیریک دموکراسی تئوریسی

## دموکراسی تاریخی

### اسکی دؤنم

دموکراسی ایلک اولاراق اسکی یونان دا، شهر دؤولت لرینده اویقولاندی. دموکراسی یه چوْخ یاخین اوْلان بۇ سیستم آتن دموکراسی سی اولاراق دا تانینیر.

### اورتا چاغ

ماقنا کارتا(Magna Carta)
اورتا چاغدا دموکراسی نین گلیشمه سین ده ان بویوک حادیثه اینگیلیستان دا کرالین آداملارینین دین آداملاری و میللتین طرفیندن زور دوروم دا ساخلایان ماگنا کارتا لیبئرتاتومون اینگیلیسجه: **Manga Carta Libertatum** ایمضالانماسی دیر.

### ۱۸ اینجی و ۱۹ اونجو یوز ایل‌لر

### ۲۰ اینجی یوز ایل

## دموکراسی مدل‌لری

### کلاسیک مدل

### قورویوجو دموکراسی

### قالخینماجی دموکراسی

### لیبئرال دموکراسی

### سوسیال دموکراسی

## دموکراسی‌نین آراجلاری

### پارلامئنت(مجلیس)

### سیاسی پارتی‌لر

### آنا یاسا

آنایاسا بیر دؤولتین تمل قوروملارینین نجور ایشله یه جه غینی بلیرله ین یازیلی سند دیر.

### غیر حؤکومت توپلوملار

## دموکراسی‌ده حق‌لرین گلیشیمی

### اینسان حقلری

### قادینلار

### آزینلیقلار

## قایناقلار
# حیزب

**سیاسی حیزب** (قدیم‌دن فیرقه، فرقلی فیکره مالیک ایجماع)، اوْخشار سیاسی باخیشلاری پایلاشان اینسانلارین بیر اؤلکه‌نین رهبرلینده سؤز صاحیبی اوْلماق اۆزره قوردوغو تشکیلاتلارا وئریلن آددیر.

## تاریخ

سیاسی حیزبلارین تاریخی اینسان‌لیق تاریخی قدر قدیم‌دیر. اینسانلار قبیله‌لر حالیندا یاشادیقلاری دا اوْنلاری ایداره ائدن رهبرلره موخالیفت ائدن قروپلار یاراتمیشلار. بۇ قروپلارین سیاسی حیزبلارین منشینی یاراتدیقلاریدیر. سیاسی حیزبلارین کئچمیشی قطعاً دموکراسیدان داها قدیم‌دیر.

چاغداش معناداکی سیاسی حیزبلارین یارانماسی، فرانسه اینقیلابی سونراسیندا باشلادی. اوّل آوروپادا، سوْنرا دا دۆنیانین دیگر بؤلگه‌لرینده مۆختلیف سیاسی باخیشلارا مالیک آداملار رسماً بیر آرارایا گله‌رک تشکیلات یاراتماغا و کئچیریلن سئچکیلرده بۇ تشکیلاتلار کۆتلوی (توده) شکیل‌ده اؤلکه‌لری‌نین رهبرلیینده سؤز صاحیبی اوْلما حاقینی قازانماغا باشلادیلار. حاضیردا گۆنوموزه قدر وارلیغینی داوام اتدیره ان قدیم حیزبلار آراسیندا ۱۸۳۰لاردا اینگیلیس‌ده قۇرولموش موحافیزکار حیزب ایله عئینی دؤورلرده آمریکا-دا یارادیلمیش دموکراتیک حیزب گؤسترمک اوْلار. تۆرکیه‌نین ان قدیم حیزبی ایسه ۲۱ مئی ۱۸۸۹دا ایتیحاد عثمانلی ایمپراتورلوغو آدی آلتیندا پادشاه ایکینجی. ابدالحمید تاخت‌دان اندیرمک آماچ‌له قۇرولان جمعیت‌دیر. سوْنرادان ایتیحاد و ترقّی جمعیتی آدینی آلان بۇ تشکیلات ایکینجی. حکومتین اعلانینین سوْنرا ۱۸ اکیم-۸ نوْامبر ۱۹۰۸ تاریخلری آراسیندا توپلانان قورولتاییندا سیاسی حیزب حالینا گلدیینی اعلان ائدیب.

## قایناق‌لار