Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# دانیشیق تانیماسی

زیرآوازی دانیشیق تانینماسی تحقیقاتلاریندا ایستیفاده اولونان الکترودلار.
دانیشیق تانیماسی--دیکتورون وئردیگی کوْماندالاری و وئریلنلری قبول ائتمک مقصدیله کامپیوترین تلفّوظ اوْلونان سؤزلری باشا دۆشمک باجاریغی. شیفاهی دیلین کامپیوترلر طرفیندن تانینماسینا و متنه چئوریلمه‌سینه ایمکان وئرن، مئتودولوژی و تکنولوژیلاری اینکیشاف ائتدیرن اینفورماتیکا و حسابلاما دیلچیلیگینین فنلراراسی آلت ساحه‌سیدیر. او، اتوماتیک دانیشیق تانینماسی (ASR) ، یا دا کامپیوتر دانیشیق دان تانینما سی (STT) آدلی بیر دیل ده تانینیر. عینی زاماندا کامپیوتر علملری، دیلچیلیک و کامپیوتر مۆهندیسلیگی ساحه‌لرینده بیلیک و تدقیقاتلاری اؤزونده بیرلشدیریر.

بعضی دانیشیق تانیما سیستملری فردی اسپیکرین متنی و یا لۆغتی سیستمه اوْخودوغو "تعلیم" طلب ائدیر. سیستم شخصین اوزل سسینی تحلیل ائدیر و آلینان نتیجه‌دن همین شخصین دانیشیقین تانینماسینی دقیقلشدیرمک اۆچون ایستیفاده ائدیر. تعلیمدن ایستیفاده ائتمه‌ین سیستملر "مۆستقیل" سیستملر آدلانیر .
# پورتاقال

**پورتاقال** (فارسجا: پرتقال)، بیر میوه و بیتکی‌نین آدی دیر. اونون آغاجی همیشه گوی و یارپاق‌لی دی و بویو ۱۰ متره ده یتیشر.

## عمده تولیدچی اولکه‌لر

| ان چوخ پورتاقال تولید الین اولکه‌لر — ۲۰۰۵ (میلیون تُن) |
| --- |
|  برزیل | ۱۹٫۵ |
|  بیرلشمیش ایالتلر | ۹٫۱ |
|  هیندوستان | ۴٫۴ |
|  مکزیک | ۴٫۳ |
|  ایسپانیا | ۳٫۷ |
|  ایتالیا | ۳٫۳ |
|  ایران | ۲٫۶ |
|  چین | ۲٫۴ |
|  میصر | ۲٫۱ |
|  پاکیستان | ۱٫۷ |
| **مجموع جهانی** | **۶۸٫۵** |

## قالری

* بیر نوع پورتاقال
* بیر نوع پورتاقال
* پورتاقال سویو
* پورتاقال آغاجی
* کال پورتاقال

## قایناقلار
# خاقان

**خاقان** — تۆرک و مغول دؤولتلرینده ان يۆکسک عنوان، تیتول، خانلار خانی، ائرکن اوْرتا عصرلرده بیر چوْخ تۆرک‌دیللی خالقلاردا دؤولت باشچیسی‌نین عنوانی.

"خاقان" تئرمی‌نینه ایلک دفعه‌‌ چین سالنامه‌لرینده راست گلینیر. سوْنرالار کیيئو کنيازلاری دا بۇ تیتولو قبول ائتدیلر. مغول ایمپئریياسی دؤورونده ایسه بۇ تیتول "ایمپئراتوْر" معناسیندا ایشله‌دیلدی. مغول ایمپئریياسیندا کاان شکلینده ایدی.

## ایشلنمه‌سی

بۇ عنوانا ایلک دفعه‌‌ قدیم چین منبع‌لرینده راست گلینیر. اوْنلار اۆچ يۆزیللیکده ياشايان سيانبیلرین اۇلو خانینی بئله آدلاندیریرلار. 402-جی ایلده ژۇژانلار هۇن تیتولو اوْلان شانيونون عوضینه خاقانی قبول ائتمیشدیلر. 551-جی ایلده آوارلار و گؤی تورکلر بۇ تیتولو ژۇژانلاردان آلدیلار. گؤی تورک خاقانلیغی چؤکدوکدن سوْنرا دیگر تۆرک خالقلاری - خزرلر، اۇيغورلار، قارلوقلار، کیمکلر و قێرغیزلار خاقان تیتولوندان ایستیفاده ائتدیلر. غرب منبع‌لرینده ایسه "جاگانوس" کیمی لاتینلاشدیریلمیشدیر.

## گؤرونتولر

*

## قایناقلار

* آذربایجان جۆمهۇریتی تۆرکجه‌سی ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Xaqan»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۹ اوْکتوبر ۲۰۱۷ میلادی تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
# یئنی تایوان دولاری

**یئنی تایوان دولاری**-(چینجه:新臺幣، پین‌یین:xīn tái bì، نیشانی:NT$، کودو:TWD) تایوان و اطراف آدالاردا ایستیفاده‌سی اوْلان، چین جومهوریتینین رسمی پول بیریمیدیر. یئنی تایوان دولاری ۱۰ جیائویا بؤلونور و هر جیائودا عملده چوْخ آز ایستیفاده‌سی اوْلدوغونا رغماً ۱۰ فن-ه (سنته) بؤلونور.
۱۹۴۹ ایلینده هر بیر یئنی تایوان دولاری ۴۰.۰۰۰ قدیم تایوان دولاری‌نین برابرینده نشر ائدیلدی و اسکی پولون یئرینی آلماقلا تایوانین رسمی پولو اوْلدو. ماندارین دیلینده دولار بیریمینه "元" یا "圓" (پین‌یین:yuán) شکیلینده ایستیناد ائدیلیر.

## قایناقلار
# پینق (ایمپیراتور)

| Liu Kan |
| --- |
| Emperor of Han Dynasty |
| شاه‌لیق | 1 BC–6 AD |
| قاباقکی | Emperor Ai |
| سوْنراکی | Ruzi Ying |
|  |
| دوغوم | 9 BC Lunu, Principality of Zhongshan, هان سولا‌له‌سی |
| اولوم | 3 February 6 AD (aged 14) Chang'an, Han Empire |
|

| کامیل آدی |
| --- |
| Liu Jizi 劉箕子, later Liu Xún 劉衎 |
| Era dates |
| Yuanshi 元始 (1–5 AD) |
| Posthumous name |
| **Short:** Ping (平, píng) "peaceful" **Full:** Xiaoping (孝平, xiào píng) "filial and peaceful" |

 |
| آتا | Liu Xing, Prince of Zhongshan |
| آنا | Consort Wei |

**پینق** (ایمپیراتور) (اینگیلیسی‌جه: Emperor Ping of Han) بیر ایمپیراتور ایدی. ۱ میلادان قاباق–6 AD ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب.

## قایناقلار
# حدیث

**حدیث** — ایسلام دینینده حضرت محمد (ص)ین مۆختلیف مسأله‌لر و حادیثه‌لر قارشی‌سیندا مۆسلمانلاری آیدینلاتماق٬ قۇرآنین بعضی آیه‌لرینی آچیقلاماق اۆچون سؤیله‌دیگی نقل اوْلونان سؤزلر. شیعهلر ایماملاردان نقل اوْلونان سؤزلری ده حدیث ساییرلار.

قورآن‌دان سوْنرا٬ حدیثلر ایسلام دینی‌نین ان اهمیتلی قایناغی ساییلیر. مۆسلمانلار حدیث مؤوضوعوندا مینلرجه کیتاب یازمیشلار.

## قایناقلار
# ژین (کوره دؤولتی)

| Jin state진국(辰國) |
| --- |
|  |
| عۆموُمی دیللر | Proto-Korean and دراوید دیللری |
| دین  | Korean shamanism, آنیمیسم, Ancestor worship |
| دؤولت | Political union |
| Chief |   |
| تاریخی دؤنم | Ancient |
| بوگون بیر حیصه‌سی |  جنوبی کوره,  قوزئی کوره |

**ژین** (کوره دؤولتی) (اینگیلیسجه: Jin (Korean state)، فارسجا: استان جین، عربجه: مملكة جن، آلمانجا: *Jin-guk*، ایتالیاجا: *Stato di Jin (Corea)*، روسجا: Чингук) آسیادا بیر اسکی دؤولت. ژین (کوره دؤولتی) میلادی ایلینده قۇرولدو و 2nd یوز ایل B. میلادی ایلینده داغیلدی.

## بیرده باخ

* تاریخ
* ایمپیراتورلوق
* ساحه اساسیندا اؤلکه‌لر
* ساحه اساسیندا ایمپیراتورلوقلار

## قایناقلار

* اینگلیسیجه ویکی پدیا
# بالهایی

| Balhae/Bohai발해/渤海 |
| --- |
| 698–926 |
|  |
| عۆموُمی دیللر | Goguryeo language |
| دین  | بودیزم |
| دؤولت | کراللیق |
| King |   |
|  |
| • 698–719  | Go (first) |
|  |
| تاریخی دؤنم | Ancient |
|  |
| • Establishment  | 698 |
| • Fall of Sanggyeong  | 926 |
|  |

**بالهایی** (اینگیلیسجه: Balhae، فارسجا: بالهایی، عربجه: مملكة بالهاي، روسجا: Бохай) آسیادا بیر اسکی دؤولت. بودیزم بۇ اؤلکه‌نین رسمی دینیدی. بالهایی 698 میلادی ایلینده قۇرولدو و 926 میلادی ایلینده داغیلدی.

## گؤرونتولر

*
*
*

## بیرده باخ

* تاریخ
* ایمپیراتورلوق
* ساحه اساسیندا اؤلکه‌لر
* ساحه اساسیندا ایمپیراتورلوقلار

## قایناقلار

* اینگلیسیجه ویکی پدیا
# یانقسو

| King Jangsu |
| --- |
| Monarch of Goguryeo |
| شاه‌لیق | 413-491 (78 years) |
| قاباقکی | Gwanggaeto |
| سوْنراکی | Munjamyeong of Goguryeo |
|  |
| دوغوم | 394 |
| اولوم | 491 (یاش 96–97) |
| اوشاقلار | Crown Prince Juda |
| آتا | Gwanggaeto |

**یانقسو** (اینگیلیسی‌جه: Jangsu of Goguryeo)413-491 (78 yars) ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب.
# آلمان ایدئالیزمی

آلمان ایدئالیزمین اؤندرلری،کانت،فیشته،شلینگ،هئگئل
**آلمان ایدئالیزمی*، آلماندا گلیشمیش بیر فلسفه جریانیدیر. بو آخیم ۱۸. یوز ایلین سونلاری ایله ۱۹. یوز ایلین باشلاری آراسیندا سورموشدور. آلمان ایدئالیزمی ایمانوئل کانت"ین 1780"لر و 1790"لارداکی چالیشمالاری ایله گلیشمیشدیر. جریان،رومانتیزم و آیدینلانما چاغی ایله یاخیندان علاقه لیدیر. بو حرکاتین اهمیتلی دوشونورلری ایمانوئل کانت، یوهان قوتلیب فیشته ،فریدریش شئلینگ،جورج ویلهلم فریدریش هئگئل "دیر. بونونلا برابر فریدریش هاینریش ژاکوبی ،قوتلوب ارنست شولز ،کارل لئونارد راینهولد و فریدریش شلایرماخر دا بو جریانا دیرلی قاتقیلاردا واریمیشلار.

## بیرده باخ

* یوهان قوتفرید هردر
* سالومون مایمون
* فریدریش شیلر
# گئورق ویلهلم فریدریش هگل

گئورق ویلهلم فریدریش هگل ۱۸۳۱هگل ۱۸۳۱

گئورق ویلهلم فریدریش هگل
گئورق ویلیهلم فردریش هگل

اینگیلیسجه Georg Wilhelm Friedrich Hegel

* (۱۷۷۰ آقوْست ۲۷\_۱۸۳۱ نوْوامبر ۱۴)آلمانلی بیر فیلسوف دیر. هگل آلمانین ان اؤنملی ایده آلیسم فیقوْرلاریندان سایئلئر و باتی تاریخینین ان اؤنملی فیلسوف لاریندان دیر .و اوْنون موعاصیر فلسفه سوْرونلاریندا گنیشلنن اتکیسی اسفتیک لردن آنتوْلوْژیا و سیاسته جک. کی ایکی سی ده آنالیتیک و کانتیننتال گلنکسل یوْخسا آداب\_رسومی. هگلین اصلی اله گتیردیغی ایده آلیسمین اؤزلیکله نه جور تانیتدیرماسی دیر؟ بعضاً بوْ ترمی مۆطلق ایده آلیسم یوخسا کسین ایده آلیسم دییلیر. کی بوندا دوْئل یوخسا تقابوْل و یوخسا قارشیلاشماق اولوْر اؤرنک اینتلکتوال و دوغاللیق آراسیندا دوْئل اولوْر و سوْژه و شئ آراسیندا کی سوْژه و اینتلکتوال یوخسا بیینده گچن یوخسا ذهنی اینتلکتوْال قازانان طرف اولوْر.ایمانوئل کانتنان قیاس ادرکن کانت بله اینانیردی کی شئ منطقی قیاسی تحمیل ادیر آنامالی خالیص مفهوْم لارنان شهوْدوْن حیسی بیلگی لرین اۆستۆنده.آما هگل بله اینانیر دی کی خالیص مفهوْم لار اله اؤزؤ اؤزۆنه گرچک لیکته اوتوروْپ.خالیص آنلام لار یوخسا مفهوْم لار حیسی آنلاما گلن اولارخ قبوْل ادیلمییپ لر.آما آنلام لارینا داها آز شئ لر واردیرلار. بیرلشمیش آنلام و گرچئک لیک اؤزۆنه بیر ایده دیر. بو ایده اؤزۆنه داینامیک، فعال، اؤز باشینا،اؤز حرکتینن و فایدالی دیر. بوْ ایده نین وارلیقی یاشام کیمین دیر یاشام دا بدنین بیر نچه بؤلؤمؤ بیرلشیر سون سببه یاشام اورقانیزمین عملی المگه. اورقانیمزم اولمییان دوغاللیق دا آنلام دا یئرلشیر. آما تک گیزلی دیر و بۆتۆنلوق به اؤز-باشینا دیئر.روح ان یوخاری یاشام فورموْ و ایده دیر.

## یاشایش

هگل ۱۷۷۰مینجی ایلین آقوست آینون ۲۷ ده اشتوتقارت شهرینده دوغولموش، اوده و یولداشلارین آراسیندا فریدریش آدینان چاغیریلمیش آتاسی گئورق لودویک بیر ایداره نین سکرتریمیش ارل اوگن محکمه سینده وتنبورقون دوکی هگل آناسی ماریا ماقدانلا لوئیسا بیر وکیلین قزیمیش هگل اون اوچ یاشیندا اولاندا آناسی خسته لیگ دن اؤلدو.

## فلسفه ایشلری

آلمان ایده آلیسم دؤنمینده بوتون ایستاندارد منطق ایشلری اوچ بؤلوم دن دیر آنلام یوخسا مفهوم دکتورینی ،قضاوت و ایستینبات یوخسا باشا دوشمه دوکترینی میش.

دقیقین دسک منطق ۱۹ مینجی یوز ایلده اوروپا فلسفه سینده متافیزیک دن بیلیم تئوریسینه دک کسین معریفت بیلیمین دن ایلک فلسفه یه جک و منطقین خیصلتینین قونولاریندان قونوشما لار رقابت نن کانتین گییشینین یرین آلدی.

هگلین منطق بیلیمی گؤزتوتان یاییلماسی دیر فلسفه آراشدیرمالارینا متافیزیک کاتاقوری یوخسا فهرست لرینه هگل او پروژه لری اوستونده ایشلدی و تمام لادی کی کانت دمیشدی آما اوزی گورممیشدیر.

**شئ لر اؤز ایچلرنده**

هگل و کانتین ایکیسنه ده بیز بیر آنلاما یوخسا مفهوما یتیشیریق کی شئ اؤز ایچینده آرادان گدیر یوخسا کیچیلیر بوتون شئ لر ده بیزیم تجروبه میزنن یوخسا دنییمیزنن کی بیز اوندا آییق اولا بیلیریق.

**یاشاییش**

کارن یازمیش کی بیر اورتالیق وار بدیعی بیر یاپیم ایستییر کی هگل دفعه لرجه دؤنور اونا بوتون اؤز فلسفی سیستمینده .

**آزادلیق یوخسا اؤزگورلوق**

هگلین دوشونجه لری بله آنلاما گلیر کی بیر گنیشلنمیش تیکینتی دیر شیلینگ ،فیش،ارسطو و ایمانوئل کانتین سونت لرینن. هگل آزادلیقی بله دوشونور کی دوغرو آزادلیق بوجور اله گلیر کی بوتون دییشیک اؤزونه یاسالاماق لار هنجاری موضوع لار.آزادلیق بیر ایلیشکی دیر اؤز و باشقالارین آراسیندا.

و بو دوروم کی اؤز ایشلریمیزه اؤزوموز اولاراق باخیروق.

## قایناقلار
# جومهوریت

**جومهوریت** (عرب دیلینده :**الجمهوریة**) بیر حوکومت نیظامی و سیستمیدیر. بۇ حوکومئت سیستمینده حوکومئت رئیسی خالق یانی میللئت تئرئفیندان سئچیلیر. جومهوریت کئلیمئسی عئرب دیلیندئن یارادیلمیشدیر. کلمه‌نین معناسی دا بیرلشمک، جم اولماق، جمعت اولوشدورماق دیر. جومهوریت کلیمه‌سی، عشمانلی تورکجه سینه آرتیریلمیشدیر. اورادان دا آیری دیللره کئچمیشدیر. اینگیلیز و باشقا اوروپا و غرب دیللرینده لاتین دیلیندئن یارادیلان *رئ پوبلیکا* سؤزجؤغؤ دئییلیر. آذربایجان جومهوریتی نین رسمی آدی دا آذربایجان رِسپوبلیکاسی دیر. یانی شمالی آذربایجان دا جومهورییت سؤزجؤغؤ یئرینه جومهوریت سؤزجؤغؤ دانیشیلماقدادیر.

## قایناقلار
# امپراتریس شوکن

| Shōken |
| --- |
|  |
| Empress consort of Japan |
| Tenure | 11 January 1869 – 30 July 1912 |
| Enthronement | 11 January 1869 |
|  |
| دوغوم | Masako Ichijō (一条勝子) ۹ مهٔ ۱۸۴۹ Heian-kyō, Japan |
| اولوم | ۹ آوریل ۱۹۱۴ (۶۴ یاش) Numazu, Japan |
| دفن | Fushimi Momoyama no Misasagi, Fushimi-ku, کیوتو, Japan |
| حیات یولداشی | Emperor Meiji (ائولی ۱۸۶۹–۱۹۱۲) |
| سولاله | Imperial House of Japan |
| آتا | Tadaka Ichijō |
| آنا | Tamiko Shinbata |
| دین | Shinto |

**امپراتریس شوکن** (اینگیلیسی‌جه: Empress Shōken) بیر شاهزاده ایدی. ۱۱ ژانویه 1869 – ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب.
# قدیم ایسلاو دیلی

| Old Church Slavonic |
| --- |
| Old Church Slavic |
| ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ ⰧⰈⰟⰊⰍⰟ словѣ́ньскъ ѩꙁꙑ́къ *slověnĭskŭ językŭ* |
|  |
| دوْغما دانیشانلار | formerly in Slavic areas, under the influence of Byzantium (both Catholic and Orthodox) |
| منطقه | اورتا اوروپا شرقی اوروپا Southeastern Europe |
| دؤنم | 9th–11th centuries; then evolved into several variants of Church Slavonic |
| دیل عائیله‌سی | Default* **Old Church Slavonic**
 |
| یازی سیستمی | Glagolitic, کیریل الیفباسی |
| دیل کوْدلاری |
| ISO 639-1 | `cu` |
| ISO 639-2 | `chu` |
| ISO 639-3 | `chu`* ISO 639 codes for:
* Church Slavonic
* Church Slavic
* Old Church Slavonic
* قدیم ایسلاو دیلی
* قدیم ایسلاو دیلی
 |
| Glottolog | `chur1257`  Church Slavic |
| Linguasphere | `53-AAA-a` |
|

**قدیم ایسلاو دیلی** (اینگیلیسی‌جه: Old Church Slavonic، عرب‌جه: سلافونية كنسية قديمة، آنادولو تورکجه‌سی: Eski Kilise Slavcası، فارسجا: زبان اسلاوی کلیسایی باستان) هیند اوروپا دیللرینه باغلی بیر دیل‌دیر.
# نا-دنه دیللری

**نا-دنه دیللری** (اینگیلیسجه: Na-Dene languages، آنادوْلو تۆرکجه‌سی‌جه: Na-Dene dilleri) بیر دیل دیل عائیله‌سی.

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Na-Dene languages»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۹ فوریه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

قارداش پروژه‌لرده **نا-دنه دیللری** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# کیلیسا (هؤرگوت)

**کیلیسا** یا دا **مسیحیت کیلیساسی** (قدیم یونانجا: *Κυριακόν*) — کیلیسانین یاردیمجی‌سی عیسی مسیحین تانری و خیلاصکار اولماسی کیبی اورتاق بیر اینانجلا بیرلشن مسیحیلرین دینی ایجماع‌سی. دینی آراشدیرمالاردا، کیلیسا عۆمومی بیر اعتقاد اساسیندا بیرلشن، آیری بیر ایجماع و یا عۆموم‌دۆنیا مسیحی ایجماع‌لاری‌نین بیرلیغی اولاراق مسیحیلر بیرلیغی‌نی ایفاده ائدیر.

## قایناقلار
# یئرلی خالقلار

۱۹۰۰’لۆ ایللرده نوروژ جیواریندا یاشایان بیر سامی عائیله‌سی
**یئرلی خالقلار** (اینگیلیسجه: Aborigens / Native peoples) — هر هانسی بیر اؤلکه‌نین اراضی‌سینده یاشامیش ایلک اینسانلاری بیلدیریر. مثلاً؛ اوسترالیا یئرلی‌لری اوستورالیایا یاخلاشیق ۴۰٬۰۰۰ ایل اؤنجه گونئی‌باتی آسیا'دان گلیبلر. اونلار دائیمی یاشاییش مسکنلرینه صاحیب دئییلدیلر. ماتریک بویو دولاشاراق آوچولوق و ییغیجیلیق واسیطه‌سی‌ایله قیدا الده ائدیردیلر. اونلارین اساس سیلاحی بومرانق و متال نیزه ایدی. یاخلاشیق ۲۵۰ ایل اؤنجه اوستورالیادا مسکونلاشمیش آوروپالیلار ایلک واختلار یئرلیلرله چوخ پیس رفتار ائدیردیلر. اما ایندی یئرلیلر اوستورالیانین تام‌حوقوقلو وطن‌داشلاری‌دیر. اوستورالیا حؤکۆمتی تاریخاً یئرلی‌لره مخصوص اولموش بعضی اراضیلری اونلارا وئریب.

## قایناقلار
# مین ایل

**مین ایل** — زامان اؤلچو لریندن بیریدیر. ۱۰۰۰ ایل بیر مین ایله برابر دیر.

* ۱–۹۹۹ — بیرینجی مین ایل.
* ۱۰۰۰–۱۹۹۹ — ایکینجی مین ایل.
* ۲۰۰۰–۲۹۹۹ — اوچونجو مین ایل.

## قایناقلار
# سولطان پاپاغانی

* {{{name}}} (*{{{genus}}} {{{species}}}*) at Animal Diversity Web

**سلطان پاپاغانی** (اینگیلیسجه: Cockatiel، فارسجا: عروس هلندی، آنادولو تورکجه‌سی: Sultan papağanı، روسجا: Корелла، آلمانجا: *Nymphensittich*) توتوقوشوکیمی‌لر دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار

## گؤرونتولر

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
# جوئتسو، نیقاتا

| جوئتسو، نیقاتا
上越市 |
| --- |
| شهر |
|  |
| بایراقSeal |
| نقشه اۆستونده یئری |
| جوئتسو، نیقاتا  |
| موختصاتلار: ﻿ / ﻿ |
| اؤلکه | ژاپون |
| اوستان | نیقاتا اوستانی |
| شهر | جوئتسو، نیقاتا |
| اراضی |
|  • جمع | 直江津市内 - panoramio.jpg km2 (**Formatting error: invalid input when rounding** sq mi) |
| جمعیت (September 1. 2015) |
|  • جمع | ۱۹۵٬۷۱۳ |
|  • سیخلیق | ۲۰۱/km2 (۵۲۰/sq mi) |
| ساعات قورشاغی | یوتی‌سی +9 (Japan Standard Time) |

**جوئتسو، نیقاتا** (اینگیلیسجه: Jōetsu, Niigata ; ژاپونجا: 上越市) ژاپون اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و نیقاتا اوستانینده یئرلشیب. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 195713 نفر دیر.

## گؤرونتولر

## بیرده باخ

* ژاپون
* جمعیتینه گؤره ژاپون شهرلری‌نین لیستی

## ائشیگه باغلانتیلار

* ژاپونین آمار ایداره سی
*

## قایناق‌لار

*
# هاماماتسو

| هاماماتسو
浜松市 |
| --- |
| شهر |
|  |
| بایراقSeal |
| نقشه اۆستونده یئری |
| هاماماتسو  |
| موختصاتلار: ﻿ / ﻿ |
| اؤلکه | ژاپون |
| اوستان | شیزوئوکا اوستانی |
| شهر | هاماماتسو |
| اراضی |
|  • جمع | Hamamatsu montage.jpg km2 (**Formatting error: invalid input when rounding** sq mi) |
| جمعیت (September 1. 2015) |
|  • جمع | ۷۸۹٬۴۰۷ |
| ساعات قورشاغی | یوتی‌سی +9 (Japan Standard Time) |
| وئب سایت | www.city.hamamatsu.shizuoka.jp |

**هاماماتسو** (اینگیلیسجه: Hamamatsu ; ژاپونجا: 浜松市) ژاپون اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و شیزوئوکا اوستانینده یئرلشیب ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 789407 نفر دیر.

## گؤرونتولر

## بیرده باخ

* ژاپون
* جمعیتینه گؤره ژاپون شهرلری‌نین لیستی

## ائشیگه باغلانتیلار

* www.city.hamamatsu.shizuoka.jp
* ژاپونین آمار ایداره سی
*

## قایناقلار

*
# دجیما

| Dejima出島 |
| --- |
| 1641–1854 |
|
بایراق

میلی نیشان

 |
|  |
| وضعیت | Trading post |
| عۆموُمی دیللر | Dutch |
| تاریخی دؤنم | Imperialism |
|  |
| • Dutch trading post moved from Hirado  | 1641 |
| • Convention of Kanagawa  | 1854 |
|  |

**دجیما** (اینگیلیسجه: Dejima، فارسجا: دجیما، عربجه: دييما، روسجا: Дэдзима) آسیادا بیر اسکی دؤولت. دجیما 1641 میلادی ایلینده قۇرولدو و 1854 میلادی ایلینده داغیلدی.

## گؤرونتولر

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## بیرده باخ

* تاریخ
* ایمپیراتورلوق
* ساحه اساسیندا اؤلکه‌لر
* ساحه اساسیندا ایمپیراتورلوقلار

## قایناقلار

* اینگلیسیجه ویکی پدیا
# ایشیکاری، هوکایدو

| ایشیکاری، هوکایدو |
| --- |
| شهر |
| بایراق |
| نقشه اۆستونده یئری |
| ایشیکاری، هوکایدو  |
| موختصاتلار: ﻿ / ﻿ |
| اؤلکه | ژاپون |
| شهر | ایشیکاری، هوکایدو |
| ساعات قورشاغی | یوتی‌سی +9 (Japan Standard Time) |

**ایشیکاری، هوکایدو** (اینگیلیسجه: Ishikari, Hokkaido ) ژاپون اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر

## گؤرونتولر

## بیرده باخ

* ژاپون
* جمعیتینه گؤره ژاپون شهرلری‌نین لیستی

## ائشیگه باغلانتیلار

* ژاپونین آمار ایداره سی
*

## قایناق‌لار

*
# پیر و ماری کوری بیلیم‌یوردو

پیر و ماری کوری بیلیم‌یوردو| UPMC – Sorbonne Universités |
|  |
| نؤوع | دؤولتی |
| یارادیلمیش | ۱ ژانویه ۱۹۷۱ (۱۹۷۱-01-۰۱) |
| بودجه‌سی | 400 million euros |
| رئیس | Jean Chambaz |
| اؤیرنجی سایی‌سی | ۳۰٬۳۶۸ |
| یئر | پاریس، فرانسه |
| اراضی‌سی | شهرین حومه‌سی |
| وب‌سایتی | www.upmc.fr |

**پیر و ماری کوری بیلیم‌یوردو** (اینگیلیسجه: Pierre and Marie Curie University, فارسجا: دانشگاه پیر و ماری کوری، عربجه: جامعة بيير وماري كوري) فرانسه نین پاریس شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسه‌سی. بۇ بیلیم‌یوردو شهرین حومه‌سینده‌دیر. و ۳۰٬۳۶۸ لیسانس و لیسانس‌دان یۆکسک اؤیره‌نجی‌سی واردیر. عۆمومی و دؤولتی‌ اؤیره‌تیم قۇرومودیر و بودجه‌‌سینی دؤولت و بؤیوک شیرکت‌لر و خالقدان آلدیغی اعانه‌لرله تامین ائدیر.

## گؤرونتولر

## مزون‌لار

قارداش پروژه‌لرده **پیر و ماری کوری بیلیم‌یوردو** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# قوادالکانال ساواشی

| Guadalcanal Campaign |
| --- |
| بیر پارچاسی:the Pacific Theater of ایکینجی دونیا ساواشی |
|  United States Marines rest in the field during the Guadalcanal campaign |
|

|  |  |
| --- | --- |
| تاریخ | 7 August 1942 – 9 February 1943 (۶ آی و ۲ گون) |
| یئر | Guadalcanal, British Solomon Islands |
| نتیجه |
Strategic Allied victory
* Beginning of Allied Offensive Operations in the Pacific
 |

 |
| دویوشچولر |
|  بیرلشمیش ایالتلر  بیرلشمیش شاهلیق  •  Solomon Islands |  Japan |
| باشچیلار و لیدرلر |
|  U.S. Navy: Robert L. Ghormley William F. Halsey, Jr. Richmond K. Turner Frank J. Fletcher  U.S. Marine Corps: Alexander A. Vandegrift Merritt A. Edson  U.S. Army: Alexander M. Patch  U.S. Coast Guard: Russell R. Waesche |  I.J. Navy: Isoroku Yamamoto Hiroaki Abe Nobutake Kondō Nishizo Tsukahara Takeo Kurita Jinichi Kusaka Shōji Nishimura Gunichi Mikawa Raizō Tanaka  I.J. Army: Hitoshi Imamura Harukichi Hyakutake |
| گوج |
|
60,000+ men (ground forces) |
36,200 men (ground forces) |
| تلفاتلار و ایتکیلر |
|
7,100 dead 7,789+ wounded |
19,200 dead
* 8,500+ killed in action

1,000 captured 38 ships lost 683–880 aircraft lost |

قوادالکانال ساواشی** (اینگیلیسجه: Guadalcanal Campaign) ژاپون ایمپیراتورلوغو و آمریکا بیرلشمیش ایالتلری قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.*

## گؤرونتولر

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Guadalcanal Campaign»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

قارداش پروژه‌لرده **قوادالکانال ساواشی** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# دراقون عملیاتی

| Operation Dragoon |
| --- |
| بیر پارچاسی:Mediterranean and Middle East Theatre and the European Theatre of ایکینجی دونیا ساواشی |
|  The Operation Dragoon invasion fleet |
|

|  |  |
| --- | --- |
| تاریخ | 15 August – 14 September 1944 |
| یئر | Southern France, Côte d'Azur﻿ / ﻿ |
| نتیجه |
Allied victory |
| اراضی دییشیکلیکلری |
German forces withdraw from most of Southern France to the Vosges region |

 |
| دویوشچولر |
|  بیرلشمیش ایالتلر  France
* فرانسه سؤمورگه ایمپراتورلوغو

 بیرلشمیش شاهلیق  کانادا
Air force only
 اوسترالیا
 South Africa
 جنوبی رودزیا
Naval only
 Greece |  نازی آلمان

---

 Vichy France |
| باشچیلار و لیدرلر |
|  Jacob L. Devers
* Henry Kent Hewitt (naval forces)
* Alexander Patch (7th Army)
*

>
}} Jean de Lattre de Tassigny (*Armée B*)
* John K. Cannon (air forces)
 |  Johannes Blaskowitz
* Friedrich Wiese
	+ Wend von Wietersheim
* Kurt von der Chevallerie
 |
| ایشتیراک ائدن واحیدلر |
|  Sixth Army Group
* Seventh Army
*

>
}} Armée B

>
}} فرانسه دیرنیشی  Mediterranean Allied Air Forces  Eighth Fleet |  Army Group G
* 19th Army
 |
| گوج |
| **Initial landing** 151,000 men **Entire invasion force** 576,833 men **French Resistance** 75,000 men | **Initial landing** 85,000–100,000 men 1,481 artillery pieces |
| تلفاتلار و ایتکیلر |
|
15,574 casualties
* 7,301 killed

>
}} more than 10,000 casualties **Total: ~25,574** |  7,000 killed ~21,000 wounded 131,250 captured 1,316 artillery pieces |

شابلون:Campaignbox Western Europe (1944-1945)

شابلون:Campaignbox Free French
*| Operation Dragoon |
| --- |
| بیر پارچاسی:Mediterranean and Middle East Theatre and the European Theatre of ایکینجی دونیا ساواشی |
|  The Operation Dragoon invasion fleet |
|

|  |  |
| --- | --- |
| تاریخ | 15 August – 14 September 1944 |
| یئر | Southern France, Côte d'Azur﻿ / ﻿ |
| نتیجه |
Allied victory |
| اراضی دییشیکلیکلری |
German forces withdraw from most of Southern France to the Vosges region |

 |
| دویوشچولر |
|  بیرلشمیش ایالتلر  France
* فرانسه سؤمورگه ایمپراتورلوغو

 بیرلشمیش شاهلیق  کانادا
Air force only
 اوسترالیا
 South Africa
 جنوبی رودزیا
Naval only
 Greece |  نازی آلمان

---

 Vichy France |
| باشچیلار و لیدرلر |
|  Jacob L. Devers
* Henry Kent Hewitt (naval forces)
* Alexander Patch (7th Army)
*

>
}} Jean de Lattre de Tassigny (*Armée B*)
* John K. Cannon (air forces)
 |  Johannes Blaskowitz
* Friedrich Wiese
	+ Wend von Wietersheim
* Kurt von der Chevallerie
 |
| ایشتیراک ائدن واحیدلر |
|  Sixth Army Group
* Seventh Army
*

>
}} Armée B

>
}} فرانسه دیرنیشی  Mediterranean Allied Air Forces  Eighth Fleet |  Army Group G
* 19th Army
 |
| گوج |
| **Initial landing** 151,000 men **Entire invasion force** 576,833 men **French Resistance** 75,000 men | **Initial landing** 85,000–100,000 men 1,481 artillery pieces **Southern France** 285,000–300,000 men |
| تلفاتلار و ایتکیلر |
|
15,574 casualties
* 7,301 killed

>
}} more than 10,000 casualties **Total: ~25,574** |  7,000 killed ~21,000 wounded 131,250 captured 1,316 artillery pieces **Total: ~159,000** |

شابلون:Campaignbox Western Europe (1944-1945)

شابلون:Campaignbox Free French
## گؤرونتولر

*
*
*
*
*
**
# ووهان دؤیوشو

| Battle of Wuhan |
| --- |
| بیر پارچاسی:the چین-ژاپون ساواشی (۱۹۳۷—۱۹۴۵) |
|  Chinese machine-gun nest |
|

|  |  |
| --- | --- |
| تاریخ | 11 June – 27 October 1938
(4 months, 2 weeks, and 2 days) |
| یئر | Wuhan and surrounding provinces (Anhui, Henan, Jiangxi, Hubei) |
| نتیجه |
Japanese victory, Japan fails to completely crush Chinese army |
| اراضی دییشیکلیکلری |
Capture of Wuhan by Japanese forces after Chinese withdrawal |

 |
| دویوشچولر |
|  China  شوروی (Volunteers) |  Japan |
| باشچیلار و لیدرلر |
|  Chiang Kai-shek  Chen Cheng  Bai Chongxi  Xue Yue  Wu Qiwei  Zhang Fakui  Wang Jingjiu  Ou Zhen  Zhang Zizhong  Li Zongren  Sun Lianzhong
 Pavel Rychagov  Pavel Fyodorovich Zhigariev |  **Prince Kan'in Kotohito**  Yasuji Okamura  Shunroku Hata  Naruhiko Higashikuni  Shizuichi Tanaka  Kesago Nakajima |
| گوج |
|
1,100,000 (at Wuhan) |
350,000 |
| تلفاتلار و ایتکیلر |
|
654,628+
254,628 killed and wounded(estimate by Chinese) |
31,486 |

شابلون:Campaignbox Second Sino-Japanese War

| گؤسترووهان دؤیوشو |
| --- |
|  |
| چینجه آدی |
| Traditional Chinese | 武漢會戰 |
| Simplified Chinese | 武汉会战 |
|

| [گؤستر]ترانسکریپسییالار |
| --- |
| Standard Mandarin |
| پین‌یین | Wǔhàn Huìzhàn |

 |
| Defense of Wuhan |
| Traditional Chinese | 武漢保衛戰 |
| Simplified Chinese | 武汉保卫战 |
|

| [گؤستر]ترانسکریپسییالار |
| --- |
| Standard Mandarin |
| پین‌یین | Wǔhàn Baǒwèizhàn |

 |
| ژاپونجا آدی |
| Kanji | 武漢攻略戦 |
|

| [گؤستر]ترانسکریپسییالار |
| --- |
| Romanization | Bukan koryakūsen |

 |
|  |

ووهان دؤیوشو** (اینگیلیسجه: Battle of Wuhan) ژاپون ایمپیراتورلوغو و قوْنشو اؤلکه‌سی قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.چین-ژاپون ساواشی (۱۹۳۷—۱۹۴۵)نین بیر قیسمی‌دیر. بۇ وۇروشون سوْنو ژاپون غلبه‌سیله بیتمیش‌دیر*

## گؤرونتولر

*

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Battle of Wuhan»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

قارداش پروژه‌لرده **ووهان دؤیوشو** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا