# ۱۹۸۹ (میلادی)

|  |  |
| --- | --- |
| **عصر:**  | عصر ۱۹ - **عصر ۲۰** - عصر ۲۱ |
| **اون‌ایلیک:** |  ۱۹۵۰  ۱۹۶۰  ۱۹۷۰  ۱۹۸۰  ۱۹۹۰  ۲۰۰۰  ۲۰۱۰
 |
| **ایل:** | ۱۹۸۶ ۱۹۸۷ ۱۹۸۸ - **۱۹۸۹** - ۱۹۹۰ ۱۹۹۱ ۱۹۹۲ |

۱۹۸۹آیری تقویم‌لرده| ایران تقویمی | ۱۳۶۷–۱۳۶۸ |
| میلادی تقویم | ۱۹۸۹ *MCMLXXXIX* |
| اتیوپی تقویمی | ۱۹۸۱–۱۹۸۲ |
| ائرمنی تقویمی | ۱۴۳۸ ԹՎ ՌՆԼԸ |
| ایسلامی تقویم | ۱۴۰۹–۱۴۱۰ |
| ایگبو تقویمی | ۹۸۹–۹۹۰ |
| آشوری تقویمی | ۶۷۳۹ |
| بربری تقویمی | ۲۹۳۹ |
| بنقالی تقویمی | ۱۳۹۶ |
| بهائی تقویمی | ۱۴۵–۱۴۶ |
| بودایی تقویمی | ۲۵۳۳ |
| بیزانس تقویمی | ۷۴۹۷–۷۴۹۸ |
| جوچه تقویمی | ۷۸ |
| چین تقویمی | 戊辰年 (یئر اژدها) ۴۶۸۵ یا ۴۶۲۵     *— تا —* 己巳年 (یئر ایلان) ۴۶۸۶ یا ۴۶۲۶ |
| تایلندین گونش تقویمی | ۲۵۳۲ |
| دیسکوردیان تقویمی | ۳۱۵۵ |
| ژاپون تقویمی | شووا ۶۴ / هیسه‌ای ۱ (平成元年) |
| ژولین تقویمی | میلادی دان ۱۳ گون آز |
| برمه نین سونتی تقویمی | ۱۳۵۱ |
| عبری تقویمی | ۵۷۴۹–۵۷۵۰ |
| قطب تقویم | ۱۷۰۵–۱۷۰۶ |
| کوره تقویمی | ۴۳۲۲ |
| مینگو تقویمی | چین تقویمی ۷۸ 民國۷۸年 |
| هولوسن تقویمی | ۱۱۹۸۹ |
| هندو تقویم لری |  |
|  - *ویکرم سموت* | ۲۰۴۵–۲۰۴۶ |
|  - *شاکا ساموات* | ۱۹۱۱–۱۹۱۲ |
|  - *کالی یوگا* | ۵۰۹۰–۵۰۹۱ |
| رم تاریخی | ۲۷۴۲ |
| سلطنت ایلی بریتانیا | ۳۷ ایکینجی الیزابت – ۳۸ ایکینجی الیزابت |
| یونیکس ساعات | ۵۹۹۶۱۶۰۰۰–۶۳۱۱۵۱۹۹۹ |
| This box: * باخ
* دانیش
* دییش
 |

 **میلادی ۱۹۸۹-جی ایل** گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز سکسن دوْققوزونجو ایل.

## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر

* ۹ نوْوامبر - آلمان فدراتیو جۇمهوروسو حۇکومتی آلمان دموکراتیک جومهوروسو ایله آراسینداکی گئدیش-گلیشله باغلی قاداغالاری آرادان گؤتوردویونو بَیان ائدندن سوْنرا مینلرله آلمان برلین دیوارینی آشاراق غربی آلمانا کئچمیشدیر.
* ۵ ژانویه - آمریکا بیرلشمیس اوستانلریحربی طیاره‌لری لیبیيه مخصوص ایکی میگ طياره‌سینی وۇروب.
* ۵ دسامبر - مارقارت تاچر يئنیدن مۆحافیظه‌کار حیزبینین لیدئری سئچیلمیشدیر.
* ۵ جولای - ایران-کونترا ماجراسی: اولیور نورت ۳ ایل حبس٬ ۲ ایل گؤزدیم٬ ۱۵۰٫۰۰۰ دوْلار پۇل جزاسی و ۱۲۰۰ ساعات ایش ایله جزالاندی.
* ۵ اوْکتوبر - دالای لاما نوبل صولح جاییزه‌سی آلمیشدیر.
* ۳۱ ژولای - ویکتوریا آزارنکا، بلاروسلو حرفه ای تنیسور
* ۳۱ دسامبر - بو ایلین سون گونلرینده ناخجیواندا آراز چایی نین ایکی تاییندا سینیرلارین (گئچمیشده شوروی و ایران مرزی) داغیلماسی زامانی قویولدو. قوزئی و گونئی آذربایجان آراسینداکی سرحد دیرَکلری داغیدیلدی. بو واخت ایستانبولدا تورک دیللی خالقلارین توپلانتیسی کئچیریلدی. توپلانتیدا دونیا آذربایجانلیلارین دایانیشماسینا (همرَیلیک، اینسیجام) قرار وئریلدی. بو موناسیبتله هر ایلین 31 دسامبری بایرام اولاراق، دونیا آذربایجانلیلار همرَیلیک گونو آدلانیر.
* ۳۱ اوْکتوبر - تورقوت اؤزال تورکیه‌نین ۸-جی رئیس‌جومهورو سئچیلدی.
* ۳۰ دسامبر - گنجهنین تاریخی آدی ایگیرمی عصرده ایکینجی دفعه برپا اوْلونوب.
* ۳ دسامبر - مالتادا گؤروشن آمریکا جۆمهۇر باشقانی جورج اچ.دبیلو بوش و شوروی بیرلیگی باشقانی میخائیل قورباچوف٬ سوْیوق ساواشین بیتدیگینی رسماً اعلان ائتدیلر.
* ۲۵ مئی - میخائیل قوْرباچوف٬ شوروی سوسیالیست جۆمهۇریتلر بیرلیگی دؤولت باشقانی اوْلدو.
* ۲۵ سپتامبر - لیتوانی عالی شوراسی ۱۹۴۰-جی ایل شوروی ایشغالینی قانون‌سوز اعلان ائدیر
* ۲۵ دسامبر - رومانی‌ده دؤولت باشچیسی نیکولا چواشِسکو آروادی ایله بیرگه گۆلـله‌لندی.
* ۲۳ سپتامبر - آذربایجان دیلی آذربایجانین دؤولت دیلی اعلان اوْلونموش‌دور.
* ۲۲ نوْوامبر - مۆستقیللیک بايرامی زامانی تشکیل ائدیلن تئرروْر عملیاتی نتیجه‌سینده لوبنان جومهور باشقانی رؤنئ مۇاواد و اوْنون احاطه‌سینده‌کی ۱۱ نفر هلاک اوْلموشدور.
* ۲۱ دسامبر - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری پانامانی تۇتدو.
* ۲۰ ژانویه - جورج اچ.دبیلیو بوش٬ آمریکا بیرلشمیش ایالتلری‌نین ۴۱-جی باشقانی سئچیلدی.
* ۱۸ مارس - میصرده ۴۴۰۰ ایللیک بیر مومیا تاپیلدی.
* ۱۷ نوْوامبر - پراگدا پوْلیس اؤیرنجیلرین نۆماییشینی داغیدیب. بۇنونلا دا چک‌اوسلوواکیده «مخملی اینقیلاب» باشلامیشدیر.
* ۱۷ دسامبر - برزیل‌ده ۲۵ ایللیک آرادان سوْنرا ایلک سئچکیلر کئچیریلمیشدیر.
* ۱۵ دسامبر - رۇمانیده کومونیست حیزبینین حاکمیتینه قارشی چێخیشلار باشلايیب.
* ۱۰ ژانویه - کوبا عسگرلری آنقولادان چکیلمه‌یه باشلادی.

## قایناق‌لار