Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# قدیمی ژاپون دیلی

| Old Japanese |
| --- |
| 上代日本語 |
| منطقه | ژاپون |
| دؤنم | Evolved into قدیم ژاپون دیلی during the Heian period |
| دیل عائیله‌سی | ژاپون دیللری
* **Old Japanese**
 |
| یازی سیستمی | *man'yōgana* |
| دیل کوْدلاری |
| ISO 639-3 | `ojp` |
| Linguist List | `ojp` |
| Glottolog | `oldj1239` |
|

**قدیمی ژاپون دیلی** (اینگیلیسی‌جه: Old Japanese، فارسجا: زبان ژاپنی باستان) آلتای دیللرینه باغلی بیر دیل‌دیر.

قایناق خطاسی برچسب `<ref>` برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با `<references group="lower-alpha"/>` یافت نشد.
# ریوکیو دیللری

**ریوکیو دیللری** (اینگیلیسجه: Ryukyuan languages، آنادوْلو تۆرکجه‌سی‌جه: Ryukyu dilleri) آلتای دیللرینین عائیله‌سیندن ساییلیر. بۇ دیل (اوکیناوا اوستانی و کاقوشیما اوستانی) دا دانیشیلان بیر دیل‌دیر.

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ryukyuan languages»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۹ فوریه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

قارداش پروژه‌لرده **ریوکیو دیللری** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# سونتی چین یازیسی

"چین" کلمه‌سینین سونتی یازیلیشی قیرمیز رنگده و ساده‌لشدیریلمیش یاشیل رنگده
**سونتی چین یازیسی**— (چینجه:繁体字 پین‌یین: fántǐ zì) قدیم زامانلاردان بویانا چین دیللرینین کیتابتینده ایشلنن یازی سیستمیدیر.
سونتی چین یازیسی ۱۹۶۰.لی ایللرده چینین آنا تورپاغیندا ساده‌لشدیریلمیش چین یازیسینا کئچیشدن سونرا رسمیتدن دۆشموشدور، حال حاضیردا گۆنلوک حیاتدان علاوه؛ هونق کونق، ماکائو و تایواندا سونتی چین یازیسی رسمی یازی سیستمی اوْلاراق ایشله‌نیر.
# ساده‌لشدیریلمیش چین یازیسی

| ساده‌لشدیریلمیش چین یازیسی  |
| --- |
|  |
| نوع |  لوقوقرافیک
  |
| دیللر | چینجه |
| چاغ | ۱۹۵۶ دان |
| آنا سیستملر | Oracle Bone Script* Seal script
	+ Clerical script
		- سونتی چینجه
			* ساده‌لشدیریلمیش چین یازیسی
 |
| قارداش سیستملر | کانجی، هانجا، نوم، ہنجا، ژویین |
|

**ساده‌لشدیریلمیش چین یازیسی** (ساده چینجه: 简体字، سونتی چینجه: 簡體字؛ پین‌یین: jiǎntǐzì) چین خالق جومهوریتینده استاندارد چینجه یازیلیشی‌نین رسمی سیستمیدیر۔ سونتی چینجه‌ یازیلیشی‌نین یانیندا ایکی معیار یازی نوعودور. بو سیستم ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ ایللری چین اؤلکه‌سینده سونتی یازیلیشین یئرین تۇتدو، حالاً چین خالق جومهوریتی و سنقاپور دا رسمی شکیلده ایشه‌آلینیر.

## قایناق
# میلتلرآراسی فونتیک الیفبا

| بین‌الخلق فونتیک الیفبا  |
| --- |
|  |
| نوع |  Alphabet, partially featural
 |
| دیللر | Used for phonetic and phonemic transcription of any language |
| چاغ | since 1888 |
| آنا سیستملر | Palaeotype alphabet* Romic alphabet
	+ Phonotypic alphabet
		- بین‌الخلق فونتیک الیفبا
 |
| جهت | Left-to-right |
| ISO 15924 | `Latn, 215` |
| Unicode alias | Latin |

|  |
| --- |
| **بو مقاله‌ده فونتیک سیمبوللار وار.** دؤزگون رئندر دئستئکلری اولماسا، مومکوندور یونیکود فونتیک سیمبوللار، عوضینه سوال علامتی و یا دیگر نشانلاری گؤره‌سیز.  |

**بین‌الخلق فونتیک الیفبا** اینگیلیسجه: International Phonetic Alphabet لاتین الیفباسی اۆزره قوْنۇشما سس‌لرین کاغیزدا یازماق اۆچۆن بیر الیفباسل قۇرۇلۇش دۇر. بۇ قۇرۇلۇش آغیزلا سؤیله‌نن سس‌لری گؤرستمگی ایستاندارلاشدیرما اۆچۆن اۇلۇس‌لارآراسی فوْنتیک توْپلانتیسینین الیله یارادیلمیشدیر. اۇلۇس‌لارآراسی سسچیل الیفبا یا آی‌پی‌ائی سؤزلۆک‌یازان‌لاری، یاد دیلی اؤیرنن‌لری و اؤیردن‌لری، دیلچی‌لری، دانیشما پاتوْلوْژیست‌لری، مۆغنی‌لری، تئاتر و سینئمادا نقش اوْینایان‌لاری، دیل یارادان‌لاری و دیلمانج‌لاری فایدالاندیرا بیلر.

سسچیل الیفبا قوْنۇشمانین آغیزلا سؤیلنن بؤلۆمۆنده اؤزللیک‌لری گؤرستمک آماجی ایلا دۆزلمیش‌دیر یانی : فوْن‌لار، فوْنم‌لر، توْنلاما، سؤزجۆک‌لرین آیریلیغی و هیجالارین آیریلیغی. دیش‌قیجیرتیسی، فیسیلتیلیق(پلتک قوْنۇشما) و دوْداق-داماق یاریغیندان چیخان سس‌لر کیمی قوْنۇشمانین باشقا اؤزللیک‌لرین گؤرستمگه اۇلۇس‌لارآراسی سسچیل الیفبانین گئنیشلندیریلمه‌سی آدلانان گئنیشلندیریلمیش سیمگه کۆمه‌سیندن یارارلانماق اوْلار.

## قایناقلار
# هان ائلی

Han Chinese
Han
漢族/汉族
漢人/汉人| اهالی سایی‌سی |
| --- |
| **شابلون:Circa 1.300 billion** |
|  چین | 1.260 billion |
| شابلون:TWN-ROC | 22,575,365 |
|  تایلند | 9,392,792 |
|  مالزی | 6,650,000 |
|  بیرلشمیش ایالتلر | 3,794,673 |
|  اندونزی | 2,832,510 |
|  سنقاپور | 2,547,300 |
|  میانمار | 1,637,540 |
|  کانادا | 1,469,195 |
|  فیلیپین | 1,350,000 |
|  پرو | 1,300,000 |
|  اوسترالیا | 1,213,903 |
|  ویئتنام | 823,071 |
|  ژاپون | 730,890 |
|  بیرلشمیش شاهلیق | 433,150 |
|  جنوبی آفریقا | 350,000 |
|  ایتالیا | 333,986 |
|  روسیه | 998,000 |
|  فرانسه | 600,000–700,000 |
|  آلمان | 212,000 |
|  جنوبی کوره | 210,000 |
|  ایسپانیا | 171,508 |
|  هیندوستان | 189,470 |
|  لائوس | 185,765 |
|  برزیل | 151,649 |
|  هولند | 144,928 |
|  پاناما | 135,000 |
|  یئنی زلاند‌ | 96,000 |
|  مکزیک | 70,000 |
|  فنلاند | 23,500 |
|  کاستاریکا | 19,170 |
|  ایرلند | 11,218 |
| دیل‌لری |
| Chinese |
| دین‌لری |
| Non-religious, Chinese folk religion (including Taoism, ancestral worship, Confucianism, and others), Mahayana Buddhism, مسیحیت, and other faiths. |
| علاقه‌سی اولان ائتنیک قروپ‌لار |
| Other چین-تبت دیللری  |
|

---

Some sources refer to Han Chinese directly as "Chinese" or group them with other Sino-Tibetan peoples. |

| هان ائلی |
| --- |
|  |
| Simplified Chinese | 汉族 |
| Traditional Chinese | 漢族 |
|

| ترانسکریپسییالار |
| --- |
| Standard Mandarin |
| پین‌یین | Hànzú |
| Bopomofo | ㄏㄢˋ ㄗㄨˊ |
| Wade–Giles | Han-tzu |
| Yale Romanization | Hàndzú |
| IPA | [xântsǔ] |
| Wu |
| Romanization | Hoe zoh |
| هاکا |
| Romanization | Hòn-tshu̍k |
| Yue: Cantonese |
| Yale Romanization | Hon juhk |
| Jyutping | Hon3 zuk6 |
| IPA | شابلون:IPA-yue |
| گونئی مین دیلی |
| هاکین دیلی POJ | Hàn-cho̍k |
| Teochew Peng'im | Hàng-tsôk |
| مین دونق دیلی |
| Fuzhou BUC | Háng-cŭk |

 |
|  |

هان گونئی چین اؤلکه سینده
**هان ائلی** یوخسا هان ائللری (اینگیلیسجه: Han Chinese) ، چینده یاشایان بیر خالق آدیدیر.

## قایناقلار

## قالری

*
*
*
*
*
*
# چین یازیسی

| Chinese characters  |
| --- |
| نوع |  Logographic
 |
| دیللر | Chinese, Japanese, Korean, Ryukyuan, Vietnamese, Zhuang, Miao, etc |
| چاغ | 13th century BC to present |
| آنا سیستملر | Oracle bone script* Chinese characters
 |
| جهت | Left-to-right |
| ISO 15924 | `Hani, 500` |
| Unicode alias | Han |
|

| چین یازیسی |
| --- |
|  |
| Hanzi (Chinese character) in traditional (left) and simplified form (right) |
| چینجه آدی |
| Simplified Chinese | 汉字 |
| Traditional Chinese | 漢字 |
| Literal meaning | "Han characters" |
|

| ترانسکریپسییالار |
| --- |
| Standard Mandarin |
| پین‌یین | hànzì |
| Bopomofo | ㄏㄢˋ ㄗˋ |
| Gwoyeu Romatzyh | Hanntzyh |
| Wade–Giles | han4-tzŭ4 |
| IPA | [xân.tsɨ̂] |
| Wu |
| Shanghainese Romanization | [høz] |
| قان |
| Romanization | hon5-ci5 |
| هاکا |
| Romanization | hon55 sii55 |
| Yue: Cantonese |
| Yale Romanization | hon-jih |
| Jyutping | hon3-zi6 |
| IPA | [hɔ̄ːn.tsìː] |
| گونئی مین دیلی |
| هاکین دیلی POJ | hàn-jī |
| Tâi-lô | hàn-jī |
| Teochew Peng'im | hang3 ri7 |
| مین دونق دیلی |
| Fuzhou BUC | háng-cê |
| Middle Chinese |
| Middle Chinese | xanCdzɨC |

 |
| Vietnamese name |
| Vietnamese alphabet | *chữ Hán chữ Nho Hán tự* |
| Hán-Nôm | 𡨸漢 𡨸儒 |
| Chữ Hán | 漢字 |
| Thai name |
| Thai | อักษรจีน |
| Zhuang name |
| Zhuang | 𭨡倱 Sawgun |
| Korean name |
| Hangul | 한자 |
| Hanja | 漢字 |
|

| ترانسکریپسییالار |
| --- |
| Revised Romanization | Hanja |
| McCune–Reischauer | hancha |

 |
| ژاپونجا آدی |
| Kanji | 漢字 |
| Hiragana | かんじ |
|

| ترانسکریپسییالار |
| --- |
| Revised Hepburn | kanji |
| Kunrei-shiki | kanzi |

 |
| Khmer name |
| Khmer | តួអក្សរចិន |
|  |

چین یازیسی
**چین یازیسی** (اینگیلیسجه: Chinese characters) ۳۰۰۰ ایل اؤنجه دن بو یازی سیستمی وارمیش چین ده هانزی دئیلیر (汉字/漢字) ژاپون دا کانجی و کوره ده هانجا و ویئتنام دا چو هان. چین یازی سیستمینده هر نوماد بیر کلمه یوخسا سؤزجۆ نو گؤستریر آما الیفبا دا هر نوماد بیر سس دیر.

## قایناقلار

شابلون:Chinese language
شابلون:List of writing systems
# یازی

**یازی**، تئز-تئز، بیر دیل‌ده‌کی سؤزلری تمثیل ائدن سمبولو سیستمی کیمی تعریف ائدیلیر.یازی اینسانلار اۆچون ان بؤیوک کشفلردن بیری حساب اوْلونور.
یازینین مئیدانا گلمه‌سی اینسانلارین اۇزاق مسافه‌دن بیر-بیری ایله علاقه ساخلاماق احتیاجین‌دان یارانمیش‌دیر. یازینین اوْلمادیغی دؤورده ایسه نیطق ایله اۇزاق مسافه‌لرده علاقه ساخلاماق چوْخ چتین ایدی. یازی ایسه بونو چوخ آسانلاشدیردی.

## قایناق‌لار

قارداش پروژه‌لرده **یازی** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# یازی سیستمی

مۆعاصیر دؤورده‌کی الیفبالار.
**یازی سیستمی** یا **خطّ** بیر دیلده اوْلان اِلِمنتلری و تشخیص وئریلن وضعیّتلری تمثیل ائتمک اۆچون ایستیفاده اوْلونان سیمگه‌لر سیستمی‌دیر.

## قایناقلار
# محللی دیللر

**محللی دیللر** یا دا **یئرلی دیللر** و یا **یئرلی دیل** \_ بیر منطقه‌ده یاشایان یئرلی و بومی خالقین طرفیندن دانیشیلان دیل و یا دیللره، یئرلی دیل و یا یئرلی دیللر دئییلیر.

## قایناقلار
# پین‌یین

'گؤندوز" کلمه‌سی هانجی و پینیین یازیسیندا
**پین‌یین** (Pin Yin)- چین یازی‌سینین ان چوخ ایستیفاده اولونان لاتین ترانس‌اسکریپت سیستمیدیر. ۱۹۵۸.جی ایلده قبول ائدیلمیشدیر، ۱۹۷۹.جو ایلدن ده بۆتون دونیادا چین یئر و شخص آدلارینین رسمی لاتین یازیلیشی کیمی ایستیفاده اولونور. میلتلرآراسی استانداردلاشدیرما تشکیلاتی (ISO) طرفیندن بَینیلمیشدیر. پین‌یینده V حرفیندن سوْنرا بۆتون لاتین حرفلری، حتی Ü حرفی بئله ایشلدیلیر.
# تلفون

*بل* ایلک نیویورک-شیکاقو تماسیندا -۱۸۹۲
باسما دۆیمه‌لی بیر تلفون
**تلفون** (یونانجادان: τῆλε اۇزاق و φωνή، "سس") — ایکی یا نئچه ایستیفاده‌چی‌یه بیربیریندن اۇزاق اوْلان زامان دانیشماق ایمکانی یارادان ایرتباطی بیر وسیله. تلفون سسلری، نوعاً اینسان سسی‌نی، داشیماغا مۆناسیب الکترونیک سیقناللارا دؤنوشدورور و کابل یا آیری داشیما مدیالار آراجلیغییلا اۇزاق فاصیله‌لرده یئنی‌دن ائشیدیله‌بیلن فوْرمایا دؤندریر.
تلفونو ۱۸۷۶ ایلینده آمریکادا الکساندر قراهام بل ایختراع ائتدی و تئزلیکله تیجارت، دؤولت و ائو صاحیبلری‌نین یانیندا حیاتی دیَر قازاندی. تلفون بوگۆن چوْخ گئنیش ایستیفاده‌سی اوْلان کیچیک وسیله‌لردن‌دیر.