Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# سؤیود کیمی‌لر

| سؤیود کیمی‌لر |
| --- |
|  |
| *کئچی سؤیودو* |
| علمی قوروپلاشدیرما  |
| عالم: | بیتکی |
| *کلاد*: | Flowering plant |
| *کلاد*: | Eudicots |
| *کلاد*: | Rosids |
| دسته: | Malpighiales |
| عائله: | **Salicaceae** Mirb. |
| Tribes |
|
Abatieae
Bembicieae
Flacourtieae
Homalieae
Prockieae
Saliceae
Samydeae
Scolopieae |
| سینونیم‌لر |
|
Bembiciaceae
Caseariaceae
Flacourtiaceae
Homaliaceae
Poliothyrsidaceae
Prockiaceae
Samydaceae
Scyphostegiaceae |

**سؤیود کیمی‌لر** (اینگیلیسجه: Salicaceae، فارسجا: بیدیان، لاتین تورکجه: Söyüdkimilər، عربجه: صفصافية، آنادولو تورکجه‌سی: Söğütgiller، فرانسیزجا: Weidengewächse، آلمانجا: *Weidengewächse*) بیر نؤع بیتکی.

## قایناقلار

* اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Salicaceae»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

## ائشیک باغلانتی‌لار

قارداش پروژه‌لرده **سؤیود کیمی‌لر** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# ویرژیل

| ویرژیل |
| --- |
| Depiction of Virgil |
| دؤغوم‌تاریخی | October 15, 70 BC Near Mantua, Cisalpine Gaul, روم جومهوریتی |
| اؤلوم‌تاریخی | September 21, 19 BC (age 50) بریندیزی, Italy, روم ایمپیراتورلوغو |
| ایش | شاعیر |
| میللیت | روم ایمپیراتورلوغو |
| ادبی حرکت | Augustan poetry |
| تاثیرلری | هومر, کالیماخوس, انیوس, لوکرتیوس, Theocritus |

**ویرژیل** (اینگیلیسجه: **Virgil**) شاعیر و یازیچی -

## بیرده باخ

* ادبی تنقیدچی
* ادبیات تاریخی
* ادبیات آخیملاری

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Virgil»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

## ائشیک باغلانتی‌لار

قارداش پروژه‌لرده **ویرژیل** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# فرانسه دیلی

آنا دیلی اولان منطقه‌لر
  رسمی دیل اولان منطقه‌لر
  ایکینجی دبل اولان منطقه‌لر
  آزینلیق دیلی اولان منطقه‌لر

 **فرانسه دیلی** (Français) هیند اوروپا دیللرینین بیر عضوو و رومن دیلرینین آلت قولوندان بیر دیل دیر. بۇ دیل هم اوروپادا هم‌ده فرانسه نین قدیم موستعمیره اؤلکه لرینده رسمی دیر. بۇ دیلی ۱۳۶ میلیون اینسان آنادیل عنوانیندا و۱۹۰ میلیون اینسان دا ایکینجی دیل دانیشیرلار. فرانسه دیلی بیرلشمیش میللتلر و ۲۲ اؤلکه ده رسمی دی. فزانسه دیلی ،اوروپا بیرلیگینده اینگیلیس و آلمان دیللریندن سوْنرا اؤچونجو بؤیوک دیل دیر.

## قایناقلار

فارسجا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«زبان فرانسوی»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۰۴ فوریه ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
# پیون

| پیون |
| --- |
|  |
| *Paeonia suffruticosa* |
| علمی قوروپلاشدیرما  |
| عالم: | بیتکی |
| *کلاد*: | Flowering plant |
| *کلاد*: | Eudicots |
| دسته: | Saxifragales |
| عائله: | Peony Raf. |
| جینس: | Peony ل. |
| Type species |
| *درمان پیونو* L. |
| Sections |
| * *Moutan*
* *Onaepia*
* *Paeoniae*

and for lower taxa see text |
|  |
| The range of *Paeonia*. |

**پیون** (اینگیلیسجه: Peony، فارسجا: گل صدتومانی (سرده)، لاتین تورکجه: Pion، عربجه: عود الصليب، آنادولو تورکجه‌سی: Şakayık، فرانسیزجا: Pfingstrosen، آلمانجا: *Pfingstrosen*) بیر نؤع بیتکی.

## قایناقلار

## کیتابلار

* Peonies: An Economic Background for Alaska Flower Growers. School of Natural Resources & Agricultural Resources, فربنکس‌ده‌کی آلاسکا بیلیم‌یوردو (June 2009).

## ائشیک باغلانتیلاری

|  |  |
| --- | --- |
|  |  ویکی‌نؤوع-دا Paeonia ایله باغلی معلوماتلار وار.  |

|  |  |
| --- | --- |
|  |  ویکی‌آمباردا Paeonia ایله مربوط فایل وار.  |

* Family and Suprafamilial Names Archived 2013-10-30 at the Wayback Machine. At: James L. Reveal Archived 2013-10-30 at the Wayback Machine.
* Paeoniaceae in Topwalks
* Flora Europaea: *Paeonia*
* Ornamental Plants from Russia: *Paeonia* Archived 2007-09-30 at the Wayback Machine.
* The Peony Society (UK) (defunct as of 2106)
* Canadian Peony Society
* U.S. Peony Society
* Carsten Burkhardt's Open Source Peony Project
* German Peony Group
* *China Daily* article on the 2003 national flower selection process
# رئونیون

| **رئونیونLa Réunion*  (فرانسه) |
| --- |
| Motto(s): Florebo quocumque ferar |
| رئونیون نقشه اۆستونده یئری |
| اؤلکه | فرانسه |
| ماشین کودو | \_ |

**رئونیون** (اینگیلیسجه: **Réunion**)
فرانسه‌ده یئرلشیب.

## گؤرونتولر

## بیرده باخ

* فرانسه

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Réunion»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۲ اوت ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

## ائشیک باغلانتی‌لار

قارداش پروژه‌لرده **رئونیون** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا

## گؤرونتولر

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
# اؤردکبورون

* {{{name}}} (*{{{genus}}} {{{species}}}*) at Animal Diversity Web

**اؤردکبورون** (اینگیلیسجه: Platypus، فارسجا: نوک‌اردکی، آنادولو تورکجه‌سی: Ornitorenk، روسجا: Утконос، آلمانجا: *Schnabeltier*) بیرده‌لیک‌لیلر دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار

شابلون:بیرده‌لیک‌لیلر

## گؤرونتولر

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
# قیت‌هاب

GitHub, Inc.|  |
| بیزنس نؤوعو | Private company |
| مووجوددور | English |
| قورولوب | ۸ فوریه ۲۰۰۸ (۲۰۰۸-۰۲-08) (as Logical Awesome LLC) |
| باش قرارگاه | San Francisco, California, U.S. |
| صاحیبی | مایکروسافت (acquisition in progress) |
| قوروجو(لار) | Tom Preston-Werner Chris Wanstrath P. J. Hyett |
| CEO | Nat Friedman (post-acquisition) Chris Wanstrath (interim) |
| صنعت | Software |
| Employees | 800 |
| یوآرال | github.com |
| قیدیاتلی | Optional (required for creating and joining projects) |
| ایشلدنلر | 40.1 million (June 2018) |
| باشلادی | ۱۰ آوریل ۲۰۰۸ (۲۰۰۸-۰۴-10) |

**قیت‌هاب** (اینگیلیسجه: GitHub) بیر شیرکت دیر. بۇ شیرکت یازیلیم ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. شیرکت Tom Preston-Werner طرفیندن قۇرولموش‌دور.

## گؤرونتولر

*
* Internet population

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«GitHub»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

قارداش پروژه‌لرده **قیت‌هاب** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# ملکه ویکتوریا

| ویکتوریا |
| --- |
| ملکه ویکتوریا نین عکسی ۱۸۸۲Photograph by Alexander Bassano, 1882 |
| بریتانیا ایمپراتورلوغونون ملکه سی (more...) |
| شاه‌لیق | 20 June 1837 – 22 January 1901 |
| Coronation | 28 June 1838 |
| قاباقکی | دوردونجی ویلیام |
| سوْنراکی | یدیمینجی ادوارد |
| Prime Ministers | *See list* |
| Empress of India |
| شاه‌لیق | 1 May 1876 – 22 January 1901 |
| Imperial Durbar | 1 January 1877 |
| سوْنراکی | Edward VII |
|  |
| دوغوم | ۱۸۱۹ می ۲۴ لندن شهرینده کنسنگتون ساراییندا |
| اولوم | ۲۲ ژانویه ۱۹۰۱ (۸۱ یاش) Osborne House, Isle of Wight |
| دفن | 4 February 1901 Frogmore Mausoleum, Windsor |
| حیات یولداشی | Prince Albert of Saxe-Coburg and Gotha (ائولی ۱۸۴۰–۱۸۶۱) |
| اوشاقلار *Detail* | * Victoria, German Empress
* Edward VII
* Alice, Grand Duchess of Hesse
* Alfred, Duke of Saxe-Coburg and Gotha
* Helena, Princess Christian of Schleswig-Holstein
* Princess Louise, Duchess of Argyll
* Prince Arthur, Duke of Connaught and Strathearn
* Prince Leopold, Duke of Albany
* Beatrice, Princess Henry of Battenberg
 |
|

| کامیل آدی |
| --- |
| Alexandrina Victoria |

 |
| سولاله | Hanover |
| آتا | Prince Edward, Duke of Kent and Strathearn |
| آنا | Princess Victoria of Saxe-Coburg-Saalfeld |
| ایمضا |  |

ملکه ویکتوریانین قوجالیغی
**ویکتوریا خاتون یا ملکه** (اینگیلیس دیلی :Queen Victoria) یوخسا  **الکساندرینا ویکتوریا** (اینگیلیس دیلی:Alexandrina Victoria)
(دوغوم: ۲۴ مهٔ ۱۸۱۹ - اؤلوم: ۲۲ ژانویهٔ ۱۹۰۱) 1837جی ژوئن آیین 20سینده بریتانیا ملکه‌سی اولدو و 1877 جی ایلین ژوئیه آیین 1ی هیندوستان ملکه‌سی اولدو.

63 ایل 7 آی 2گون ملکه و ایمپراطور ایدی.بریتانیادا ایکینجی الیزابت دن سونرا ان چوخ حؤکومت ائدن خاتون و شاهدیر.اونون چاغیندا اینگیلیس چوخلو اؤلکه لری آلدی و ایستعمار ائتدی و چوخلو یئرلر بریتانیا الینه گئچیلدی.ویکتوریا چاغی صنایع اینقلابی چاغیدی و چوخلو ایجتماعی و ایقتصادی و تکنولوژی ایشلر یاراندی .ویکتوریا هانوفر قونوشوسونون سون حاکیمی ساییلیر.

## قالری

* جوانلیق
*

## قایناقلار
# کوئینزلند

| **کوئینزلند** |
| --- |
| اؤلکه‌ | اوسترالیا |
| ماشین کودو | \_ |

**کوئینزلند** (اینگیلیسجه: **Queensland**)
اوسترالیا دا یئرلشیب.

## گؤرونتولر

## بیرده باخ

* اوسترالیا

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Queensland»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

## ائشیک باغلانتی‌لار

قارداش پروژه‌لرده **کوئینزلند** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# الجزیره

| Algiers
الجزائر Alger |
| --- |
| City |
| Clockwise: Buildings along the Mediterranean coast of Algiers, Martyrs Memorial, Notre-Dame d'Afrique, Ketchaoua Mosque, Casbah, the Grand Post Office and the Ministry of Finance of Algeria |
| نیشان |
| لقب(لر): Algiers the White; Algiers the Dazzling |
| AlgiersLocation in Algeria and AfricaShow map of AlgeriaAlgiersAlgiers (Africa)Show map of Africa |
| موختصاتلار: ﻿ / ﻿ |
| Country |  الجزاییر |
| Province | Algiers Province |
| District | Sidi M'Hamed District |
| ایداره |
|  • Wali (Governor) | Abdelkader Zoukh (since 2013) |
| اراضی |
|  • City | ۳۶۳ km2 (۱۴۰ sq mi) |
|  • متروپولیتن | ۱٬۱۹۰ km2 (۴۶۰ sq mi) |
| لاپ اوجا یئری | ۴۲۴ m (۱٬۳۹۱ ft) |
| لاپ چوخور یئری | ۲ m (۷ ft) |
| جمعیت (2011) |
|  • City | ۳٬۴۱۵٬۸۱۱ |
|  • سیخلیق | ۹٬۴۰۰/km2 (۲۴٬۰۰۰/sq mi) |
|  • متروپولیتن | ۷٬۷۹۶٬۹۲۳ |
|  • متروپولیتن سیخلیغی | ۶٬۶۰۰/km2 (۱۷٬۰۰۰/sq mi) |
| ساعات قورشاغی | یوتی‌سی +01:00 (CET) |
| Postal codes | 16000–16132 |
| تیلفون کودلاری | (+213) 021 |
| Climate | Csa |

**الجزیره** (اینگیلیسیجه: Algiers) الجزاییر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۳٬۴۱۵٬۸۱۱ نفردیر و بۇ باخمیدان آفریقا قاره‌سینین بؤیوک شهرلریندن بیری سایا گلیر. ایکینجی دونیا ساواشیندان سوْنرا اؤلکه باغیمسیزلیک قازاناراق الجزیره شهری باشکند سئچیلیب. و ۳۶۳ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.

## قایناقلار

قارداش پروژه‌لرده **الجزیره** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# سوقراط

| سقراط |
| --- |
| A marble head of Socrates in the لوور موزه‌سی (copy of bronze head by Lysippus) |
| دوغوم | ت 470 BCE Deme Alopece, Athens |
| اؤلوم | 399 BCE (aged approximately 71) Athens |
| اؤلوم سببی | Execution by forced suicide by poisoning |
| حیات‌یولداشی(لاری) | Xanthippe |
| اوشاقلاری | Lamprocles, Menexenus, Sophroniscus |
| عائیله‌سی | Sophroniscus (father), Phaenarete (mother), Patrocles (half-brother) |
|  |
| Era | Ancient Greek philosophy |
| Region | Western philosophy |
| School | Classical Greek philosophy |
| Notable students | * افلاطون
* Xenophon
* Antisthenes
* Aristippus
* Alcibiades
* Critias
 |
| Main interests | معریفت بیلیمی, اخلاق فلسفه‌سی, teleology |
| Notable ideas | * Social gadfly
* Socratic dialogue
* Socratic intellectualism
* Socratic irony
* Socratic method
* Socratic paradox
* Socratic questioning
* "The unexamined life is not worth living"
 |
|
Influences
* Prodicus, Anaxagoras, Archelaus, Diotima, Damon, Parmenides
 |
|
Influenced
* Virtually all subsequent Western philosophy, especially his followers, e.g., افلاطون, Xenophon, Antisthenes, Aristippus, Euclid of Megara, Phaedo of Elis
 |
|  |

**سوْقراط** (اینگیلیسجه: Socrates؛ یونانجا: Σωκρᾰ́της؛ ۴۷۰-۳۹۹ میلاددان اؤنجه) آتن‌ده یاشایان یونانلی بیر فیلسوف ایدی. سوقراط باتی فلسفه‌سینین یارادانی دیر. سوقراط افلاطون و قزنوفونون اؤیرتمنی اوْلموش. سوقراط ایلک یاخجی داورانیش لی فیلسوف اوْلاراق تانینمیشدیر.

## سوقراطین تاریخی سؤزو

> من هئچ نه بیلمه‌دیگیمی بیلیرم.
>
>

سوْقراط بو سؤزو سوفیستاچیلارا قارشی دئمیشدیر.

## قایناقلار
# ۱۹۶۷ (میلادی)

|  |  |
| --- | --- |
| **عصر:**  | عصر ۱۹ - **عصر ۲۰** - عصر ۲۱ |
| **اون‌ایلیک:** |  ۱۹۳۰  ۱۹۴۰  ۱۹۵۰  ۱۹۶۰  ۱۹۷۰  ۱۹۸۰  ۱۹۹۰
 |
| **ایل:** | ۱۹۶۴ ۱۹۶۵ ۱۹۶۶ - **۱۹۶۷** - ۱۹۶۸ ۱۹۶۹ ۱۹۷۰ |

۱۹۶۷آیری تقویم‌لرده| ایران تقویمی | ۱۳۴۵–۱۳۴۶ |
| میلادی تقویم | ۱۹۶۷ *MCMLXVII* |
| اتیوپی تقویمی | ۱۹۵۹–۱۹۶۰ |
| ائرمنی تقویمی | ۱۴۱۶ ԹՎ ՌՆԺԶ |
| ایسلامی تقویم | ۱۳۸۶–۱۳۸۷ |
| ایگبو تقویمی | ۹۶۷–۹۶۸ |
| آشوری تقویمی | ۶۷۱۷ |
| بربری تقویمی | ۲۹۱۷ |
| بنقالی تقویمی | ۱۳۷۴ |
| بهائی تقویمی | ۱۲۳–۱۲۴ |
| بودایی تقویمی | ۲۵۱۱ |
| بیزانس تقویمی | ۷۴۷۵–۷۴۷۶ |
| جوچه تقویمی | ۵۶ |
| چین تقویمی | 丙午年 (اود آت) ۴۶۶۳ یا ۴۶۰۳     *— تا —* 丁未年 (اود گئچی) ۴۶۶۴ یا ۴۶۰۴ |
| تایلندین گونش تقویمی | ۲۵۱۰ |
| دیسکوردیان تقویمی | ۳۱۳۳ |
| ژاپون تقویمی | شووا ۴۲ (昭和４２年) |
| ژولین تقویمی | میلادی دان ۱۳ گون آز |
| برمه نین سونتی تقویمی | ۱۳۲۹ |
| عبری تقویمی | ۵۷۲۷–۵۷۲۸ |
| قطب تقویم | ۱۶۸۳–۱۶۸۴ |
| کوره تقویمی | ۴۳۰۰ |
| مینگو تقویمی | چین تقویمی ۵۶ 民國۵۶年 |
| هولوسن تقویمی | ۱۱۹۶۷ |
| هندو تقویم لری |  |
|  - *ویکرم سموت* | ۲۰۲۳–۲۰۲۴ |
|  - *شاکا ساموات* | ۱۸۸۹–۱۸۹۰ |
|  - *کالی یوگا* | ۵۰۶۸–۵۰۶۹ |
| رم تاریخی | ۲۷۲۰ |
| سلطنت ایلی بریتانیا | ۱۵ ایکینجی الیزابت – ۱۶ ایکینجی الیزابت |
| This box: * باخ
* دانیش
* دییش
 |

 **میلادی ۱۹۶۷-جی ایل** گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز آلتمیش یئددینجی ایل.

## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر

* ۹ اوْکتوبر - کوبا اینقیلابچیسی ارنستو چه گوارا قتله یئتیریلمیشدیر.
* ۸ اوْکتوبر - اینگیلیستاندا ایلک دفعه آلکوتستر یارادیلمیشدیر.
* ۶ ژانویه - ویئتنام ساواشی باشلاندی.
* ۳۰ اوْکتوبر - ایلک دفعه ۲ فضایی سفینه ("کوسموس-۱۸۶" و "کوسموس-۱۸۸") آچیق فضادا بیرلشدیلر.
* ۳ دسامبر - ایلک قلب نقلی عملینی٬ گۆنئی آفریقالی قلب جراحی دوکتور کریستین برنارد٬ کئیپ تاون‌دا گؤردو؛ مریض ۱۸ گۆن دیری قالا بیلدی.
* ۲۹ ژولای - کاراکاسدا زلزله ۵۰۰ نفرین حیاتینا سون قویدو
* ۲۷ نوْوامبر - فرانسه بؤيوک بریتانيانین عۆمومی بازارا گیرمه‌سینه وِتوْ قوْيدو.
* ۲۶ اوْکتوبر - ایران تاریخینده ایلک دفعه شاه محمدرضا پهلوینین خانیمی اۆچون تاج‌قویما مراسیمی کئچیریلدی.
* ۲۲ مارس - گۆنئی کوره‌ده دِووْ شیرکتی قۇرولدو.
* ۲ آقوست - ترابزونسپور کلوبو یارادیلمیش‌دیر.
* ۱۸ اوْکتوبر - شوروی‌یه مخصوص «ونرا-۴» اوتوماتیک سفینه‌سی علمی-تحقیقاتی فضایی ایستگاهی ونرانین سطحینه ائندی.
* ۱۰ اوْکتوبر - ائشیک فضادان ایستیفاده حاقیندا سازیش ایمضالانمیشدیر.

## قایناق‌لار
# ولز

اوروپانین شومال-غربینده یئرلَشن بیر ایداری بؤلوم دور. بؤیوک بریتانیا اؤلکه‌سینین بیر حیصّه‌سینی تشکیل ائدیر.

## قایناقلار

## گؤرونتولر

* فایل:Filming \Torchwood\" in Cardiff (2).jpg"
# ۱۹۲۴ (میلادی)

|  |  |
| --- | --- |
| **عصر:**  | عصر ۱۹ - **عصر ۲۰** - عصر ۲۱ |
| **اون‌ایلیک:** |  ۱۸۹۰  ۱۹۰۰  ۱۹۱۰  ۱۹۲۰  ۱۹۳۰  ۱۹۴۰  ۱۹۵۰
 |
| **ایل:** | ۱۹۲۱ ۱۹۲۲ ۱۹۲۳ - **۱۹۲۴** - ۱۹۲۵ ۱۹۲۶ ۱۹۲۷ |

۱۹۲۴آیری تقویم‌لرده| ایران تقویمی | ۱۳۰۲–۱۳۰۳ |
| میلادی تقویم | ۱۹۲۴ *MCMXXIV* |
| اتیوپی تقویمی | ۱۹۱۶–۱۹۱۷ |
| ائرمنی تقویمی | ۱۳۷۳ ԹՎ ՌՅՀԳ |
| ایسلامی تقویم | ۱۳۴۲–۱۳۴۳ |
| ایگبو تقویمی | ۹۲۴–۹۲۵ |
| آشوری تقویمی | ۶۶۷۴ |
| بربری تقویمی | ۲۸۷۴ |
| بنقالی تقویمی | ۱۳۳۱ |
| بهائی تقویمی | ۸۰–۸۱ |
| بودایی تقویمی | ۲۴۶۸ |
| بیزانس تقویمی | ۷۴۳۲–۷۴۳۳ |
| جوچه تقویمی | ۱۳ |
| چین تقویمی | 癸亥年 (سو خوک) ۴۶۲۰ یا ۴۵۶۰     *— تا —* 甲子年 (تخته سئچان) ۴۶۲۱ یا ۴۵۶۱ |
| تایلندین گونش تقویمی | ۲۴۶۷ |
| دیسکوردیان تقویمی | ۳۰۹۰ |
| ژاپون تقویمی | تایشو ۱۳ (大正１３年) |
| ژولین تقویمی | میلادی دان ۱۳ گون آز |
| برمه نین سونتی تقویمی | ۱۲۸۶ |
| عبری تقویمی | ۵۶۸۴–۵۶۸۵ |
| قطب تقویم | ۱۶۴۰–۱۶۴۱ |
| کوره تقویمی | ۴۲۵۷ |
| مینگو تقویمی | چین تقویمی ۱۳ 民國۱۳年 |
| هولوسن تقویمی | ۱۱۹۲۴ |
| هندو تقویم لری |  |
|  - *ویکرم سموت* | ۱۹۸۰–۱۹۸۱ |
|  - *شاکا ساموات* | ۱۸۴۶–۱۸۴۷ |
|  - *کالی یوگا* | ۵۰۲۵–۵۰۲۶ |
| رم تاریخی | ۲۶۷۷ |
| سلطنت ایلی بریتانیا | ۱۳ بئشینجی جرج – ۱۴ بئشینجی جرج |
| This box: * باخ
* دانیش
* دییش
 |

 **میلادی ۱۹۲۴-جی ایل** گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز ایگیرمی دؤردونجو ایل.

## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر

* ۸ آوریل - تۆرکیهده شریعه محکمه‌لرینی قالدیران یئنی محکمه‌لر تشکیلاتی قانونو تۆرکیه بؤیوک میلّت مجلیسینده قبول ائدیل‌دی.
* ۵ مارس - ایستانبولدا موعاریف مۆدورلوگو٬ تهدیف-تدریسات قانونو گرگینه مدرسه‌لره ال قوْیدو.
* ۵ مارس - خلیفه عبدالمجید عائیله‌سی ایله بیرلیکده تۆرکیهدن چیخدی.
* ۵ جولای - ۴۲ اؤلکه‌نین قاتیلدیغی اولمپیک اوْیونلاری پاریسده باشلادی. آلمان اوْیونلارا قاتیلمادی.
* ۵ آقوست - تورکیه‌ده چوخ آرواد آلماق قاداغان ائدیلمیش‌دیر.
* ۴ مارس - خلیفه عبدالمجید ائفندی و عثمانلی خاندانی تۆرکیه‌نین خاریجینه چیخاریلدی.
* ۴ جولای - تۆرکیه آنتالیانی دۆشمن الیندن قۇرتاردی.
* ۴ آقوست - مکزیک و سووئت اتفاقی آراسین‌دا دیپلوماتیک علاقه‌لر یارادیلمیش‌دیر.
* ۳ مارس - تۆرکیهده عثمانلی خلیفه‌لیگین قالدیریلماسی و عثمانلی خاندانی منسوبلاری‌نین خاریجه‌یه چیخاریلماسینا باغلی قانون قبول ائدیل‌دی.
* ۳ ژانویه - توتانخ‌آمونون قبری تاپیلاندان سوْنرا قیزیل تابوتدا مومیایی‌لانمیش جسدی ده تاپیلدی.
* ۲۸ نوْوامبر - ایلک فنرباخچا-بئشیکتاش مۆسابیقه‌سی کئچیریلمیش٬ اوْیون ۰-۲ حسابی ایله فنرباخچانین خئیرینه باشا چاتمیشدیر.
* ۲۷ اوْکتوبر - شوروینین ترکیبینده شوروی اؤزبکیستانی یارادیلدی.
* ۲۶ نوْوامبر - داغلیق قاراباغ مۇختار ویلايتی‌نین اساسنامهسی درج ائدیلمیشدیر.
* ۲۴ دسامبر - آلبانی جومهوریسی یارادیلمیشدیر.
* ۲۰ دسامبر - هیتلر حبسدن قۇرتولموشدور.
* ۱۸ ژانویه - ایستانبولدا میلّی تۆرک تیجارت بیرلیگی کونقره‌سی توْپلاندی.
* ۱۶ مارس - روم آندلاشماسی دوْغرولدوسوندا ایتالیا ریژکیانی توْرپاقلارینا قاتدی.
* ۱۵ ژانویه - ایزمیرده حرب اوْیونلاری کئچیریلدی.
* ۱۴ اوْکتوبر - تاجیکیستان شوروی یارادیلدی.

## قایناق‌لار
# قدیم تاریخ

**قدیم تاریخی** یا **باستان تاریخی** بیر ایصطلاح دیر کی کئچمیش زامان لاردا اولان ایتیفاقلارا مربوط اولور و اونلاری روایت الییر.

قدیم تاریخ دِمَلی او زاماندان باشلانیر کی بَشَر یازماقی ایختیراع اِدیب و وقایعی ثبت الماق اوچون ایقدام اِلَدی.

قدیم تاریخین اوزوناسی ۵۰۰۰ ایل تخمین وورولور کی میخ خطی سومریلر زامانیندان باشلانیر.

## قایناقلار
# تینو رسی

| تینو رسی |
| --- |
| فایل:Tino Rossi.jpg |
| آد | تینو رسی |
| قیسا بیلگی | موغنی و اوْیونچو. |
| دوْغوم تاریخ | ۲۹ آوریل ۱۹۰۷ |
| اؤلوم تاریخ | Neuilly-sur-Seine, France |
| میللیت | فرانسه‌لی |

**تینو رسی** (اینگیلیسجه: Tino Rossi) فرانسه‌لی موغنی و اوْیونچو. ۲۹ آوریل ۱۹۰۷ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب. 76 ایل عؤمر ائله‌ییب و 26 سپتامبر 1983 تاریخینده وفات ائدیب. 1932 - 1982 ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Tino Rossi»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

قارداش پروژه‌لرده **تینو رسی** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# مارتینیک

| **مارتینیک** |
| --- |
| اؤلکه | فرانسه |
| ماشین کودو | \_ |

**مارتینیک** (اینگیلیسجه: **Martinique**)
فرانسه‌ده یئرلشیب.

## گؤرونتولر

## بیرده باخ

* فرانسه

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Martinique»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۲ اوت ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

## ائشیک باغلانتی‌لار

قارداش پروژه‌لرده **مارتینیک** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا

## گؤرونتولر

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
# بیرینجی پدرو (برزیل)

| Pedro I of Brazil Pedro IV of Portugal |
| --- |
| Emperor Dom Pedro I at age 35, 1834 |
| Emperor of Brazil |
| شاه‌لیق | 12 October 1822 – 7 April 1831 |
| تاج قویما | 1 December 1822 |
| سوْنراکی | ایکینجی پدروی |
| King of Portugal and the Algarves |
| شاه‌لیق | 10 March 1826 – 2 May 1826 |
| قاباقکی | João VI |
| سوْنراکی | Maria II |
|  |
| دوغوم | ۱۲ اکتبر ۱۷۹۸ Queluz Palace, لیسبون, پورتکیز شاهلیغی |
| اولوم | ۲۴ سپتامبر ۱۸۳۴ (۳۵ یاش) Queluz Palace, Lisbon, Portugal |
| دفن | Monument to the Independence of Brazil, سانپائولو |
| حیات یولداشی | * ماریا لدوپولدینای آستوریاس\* Amélie of Leuchtenberg
 |
| اوشاقلار *among others...* | * Maria II, Queen of Portugal\* بیرینجی پدروی (برزیل)\* João Carlos, Prince of Beira\* Princess Januária, Countess of Aquila\* Princess Paula\* Francisca, Princess of Joinville\* ایکینجی پدروی\* Princess Maria Amélia
 |
|

| کامیل آدی |
| --- |
| *Pedro de Alcântara Francisco António João Carlos Xavier de Paula Miguel Rafael Joaquim José Gonzaga Pascoal Cipriano Serafim* |

 |
| سولاله | Braganza |
| آتا | João VI of Portugal |
| آنا | کارلوتا خواکونیا |
| دین | کاتولیک کلیساسی |
| ایمضا |  |

**بیرینجی پدرو** (برزیل) (اینگیلیسی‌جه: Pedro I of Brazil) بیر شاهی ایدی. ۱۲ اوکتوبر ۱۸۲۲– ۷ آوریل ۱۸۳۱ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب.
# وبا

| Cholera |
| --- |
| آیری دیللر | Asiatic cholera, epidemic cholera |
|  |
| A person with severe dehydration due to cholera, causing sunken eyes and wrinkled hands and skin. |
| ایختیصاص | Infectious disease |
| علامتلر | Large amounts of watery diarrhea, vomiting, muscle cramps |
| عاریضه‌لر | Dehydration, electrolyte imbalance |
| عادی باشلانغیج | 2 hours to 5 days after exposure |
| مودّت | A few days |
| سببلری | *Vibrio cholerae* spread by fecal-oral route |
| ریسک فاکتورلاری | Poor sanitation, not enough clean drinking water, poverty |
| تشخیص اوصولو | Stool test |
| قاباقین آلماق | Improved sanitation, clean water, hand washing, cholera vaccines |
| موعالیجه | Oral rehydration therapy, zinc supplementation, intravenous fluids, antibiotics |
| سیخیلیق | 3–5 million people a year |
| اؤلوملر | 28,800 (2015) |

وبا توتماق حرکتی
وبا خریطه سی
وبا باکتیریسی
**وبا** یوخسا **کولیرا** (اینگیلیسجه: Cholera)، بیر نوع باکتریال مریضلیگی دیر. بو مریضچیلیک کیچیک باغیرساق دا ویبریو کولرییا باکتیری سینون عفونتیندندیر. بو خسته لیگین دییشیک نیشانلاری وار دیر، بیریسی قوسماق ، بیدلارین توتولماسی و سولی ایسهالدیر. بو باکتیری بلشیک سو و بلشیک یئمکدن گلیر .

## قایناقلار
# قره‌نفیل

* {{{name}}} (*{{{genus}}} {{{species}}}*) at Animal Diversity Web

**قره‌نفیل** (اینگیلیسجه: Dianthus، فارسجا: گل میخک، لاتین تورکجه: Qərənfil، عربجه: قرنفل (زهرة)، آنادولو تورکجه‌سی: Karanfil (çiçek)، فرانسیزجا: Nelken، آلمانجا: *Nelken*) بیر نؤع بیتکی.

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dianthus»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

## ائشیک باغلانتی‌لار

قارداش پروژه‌لرده **قره‌نفیل** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا

## گؤرونتولر

*
* <center>Dianthus anatolicus</center>
* <center>Dianthus arenarius</center>
* <center>Dianthus armeria</center>
* <center>Dianthus barbatus</center>
* <center>Dianthus brevicaulis</center>
* <center>Dianthus broteri</center>
* <center>Dianthus carthusianorum*<br>ssp. *carthusianorum</center>
* <center>Dianthus carthusianorum*<br />ssp. *alpestris</center>
* <center>Dianthus caryophyllus</center>
* <center>Dianthus charidemi</center>
* <center>Dianthus chinensis</center>
* <center>Dianthus deltoides</center>
* <center>Dianthus furcatus</center>
* <center>Dianthus gallicus</center>
* <center>Dianthus giganteus</center>
* <center>Dianthus glacialis</center>
* <center>Dianthus graniticus</center>
* <center>Dianthus gratianopolitanus</center>
# مودرن تاریخ

اوژن دولاکروا. «خالقی ایره‌لی آپاران آزادلیق»
**مودرن تاریخ** — بشر تاریخینده اورتا عصرلر و سون دؤورلرین آراسینداکی دؤور. مودرن تاریخ اورتا چاغدان سنرا باشلاییر بو ترم ۱۷ ۱۸ یوز ایللرینن باشلاییر منطق و آچیق دوشونجک لرنن و صنایع اینقیلابینه جک دوام ادیر.

مودرن تاریخین کورنولوژیسی

مودرن اوروپا ۱۷\_۲۰ یوز ایل

صنایع اینقیلابی ۱۸\_۱۹ یوز ایل

ناپلئون دونمی ۱۷۹۹\_۱۸۱۵

ویکتوریا دونمی بریتانیا ایمپراطورلوغو ۱۸۳۷\_۱۹۰۱

ادوارد دونمی بریتانیا ایمپراتورلوغو ۱۹۰۱\_۱۹۱۰

## قایناقلار

Simple English دن چوریلمیش Modern history مقاله سیندن.
# آستوریاس

| **آستوریاسAsturies* |
| --- |
| بایراق |
| آستوریاس نقشه اوستونده یئری |
| موختصاتلار: ﻿ / ﻿ |
| اؤلکه‌ | ایسپانیا |
| ایداره |
|  • President | Javier Fernández |
| اراضی |
|  • جمع | ۱۰٬۶۰۴ km2 (۴٬۰۹۴ sq mi) |
| جمعیت (2016) |
|  • جمع | ۱٬۰۴۲٬۶۰۸ |
|  • سیخلیق | ۹۸/km2 (۲۵۰/sq mi) |
| ISO 3166-2 | O |
| ماشین کودو | \_ |
| وئب سایت | Gobierno del Principado de Asturias |

**آستوریاس** (اینگیلیسجه: **Asturias**)
ایسپانیا دا یئرلشیب. و ۱۰۶۰۴ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. ان سوْن نفوس ساییمی اساسیندا ۱۰۴۲۶۰۸ نفر دیر.

## گؤرونتولر

## بیرده باخ

* ایسپانیا

## قایناقلار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Asturias»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

قارداش پروژه‌لرده **آستوریاس** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# زایلیتول

زایلیتول
**زایلیتول** (اینگیلیسجه: Xylitol، روسجا: Ксилит، عربجه: زيليتول) بیر اورقانیک بیلشیک.اریمه نوْقطه‌سی 92 دن 96 C دیر.

## بیرده باخ

* شیمی
* ترموشیمی
* شیمی فیزیک
* آنالیتیک شیمی
* اورقانیک شیمی
* بیوشیمی
* الکتروشیمی
* فارماکولوژی
* پولیمر
* بیولوژی
* ژئوشیمی
* فوتوشیمی

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Xylitol»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

قارداش پروژه‌لرده **زایلیتول** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا

## گؤرونتولر

*
*
*