Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# توماس کاوالیر-اسمیت

{{Infobox scientist
| honorific\_prefix =
| name = توْماس کاوْالیر-اسمیت
| honorific\_suffix =
| native\_name =
| native\_name\_lang =
| image =
| image\_size =
| image\_upright =
| alt =
| caption =
| birth\_date = ۲۱ اکتبر ۱۹۴۲ ‏(۸۳ یاش)
| birth\_place = لندن
| death\_date =
| death\_place =
| death\_cause =
| resting\_place =
| resting\_place\_coordinates =
| other\_names =
| pronounce =
| residence =
| citizenship =
| nationality =بریتانیا
| fields = حئیوْان بیلیمی (زوْلوْژی)
| workplaces = کینقز لندن کالجی، بریتیش کوْلمبیا بیلیم‌یوْردوْ، آکسفوْرد بیلیم‌یوْردوْ
| patrons =
| education =
| alma\_mater =
| doctoral\_advisor =
| academic\_advisors =
| doctoral\_students =
| notable\_students =
| known\_for = His system of classification of all organisms
| influences =
| influenced =
| awards = Fellow of the Royal Society (1998)

**توْماس کاوْالیر-اسمیت** (اینگیلیسجه: **Thomas Cavalier-Smith**) بریتانیالی بیلیم اینسانی. ۲۱ اوْوْکتوْبر ۱۹۴۲ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری کینقز لندن کالجی، بریتیش کوْلمبیا بیلیم‌یوْردوْ، آکسفوْرد بیلیم‌یوْردوْ‌دیر. اوْوْ حئیوْان بیلیمی (زوْلوْژی) ساحه‌سینده چالیشیب.

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه وْیکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Thomas Cavalier-Smith»، مقاله‌سیندن گؤتوْروْلوْبدوْر. (۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْوْخلانیلیبدیر).

قارداش پروژه‌لرده **توماس کاوالیر-اسمیت** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 سؤزجوک‌لر ویکی‌سؤزلوک‌ده
 کیتاب‌لار ویکی‌کیتاب‌دا
 سؤزلر ویکی‌سؤزده
 قایناق متن‌لر ویکی‌قایناق‌دا
 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
 خبرلر ویکی‌خبرده
# پروتیستلر

| Fossil range: Paleoproterozoic – Present
Had'n

Archean

Proterozoic

Pha.

 |
| --- |
|   |
| Scientific classification |
|

 |
| Included groups |
| **Supergroups and typical phylaArchaeplastida (in part)**
	+ Rhodophyta (red algae)
	+ Glaucophyta
* **SAR**
	+ **Stramenopiles** (brown algae, diatoms, oomycetes, ...)
	+ **Alveolata**
		- Apicomplexa
		- Ciliophora
		- Dinoflagellata
	+ **Rhizaria**
		- Cercozoa
		- Foraminifera
		- Radiolaria
* **Excavata**
	+ Euglenozoa
	+ Percolozoa
	+ Metamonada
* **Amoebozoa **Hacrobia **Hemimastigophora **Apusozoa **Opisthokonta (in part)**
	+ Choanozoa

---

**Many others; classification varies** |
| Cladistically included but traditionally excluded groups |
| * حئیوان
* گؤبلکلر
* بیتکی
 |

تک سلول
**ایبتیدائیلر** یا دا **پروتیستلر** (اینگیلیسجه: **Protists**) تک سلوللار میکرواورقانیزم لر وبعضی تک سلولی اولان لار تک سلوللار حئیوان و بیتکی یوخسا گؤیرتیجی سائیلمیرلار . تک سلوللار نسل لری بیر دیر (سونونجو ایکاریوتس)آما بیر عائیله دۆزلتمیرلر بعضی تک سلوللار حئیوان یوخسا بیتکی یوخسا گؤبلک ساییلیر لار قورباغا چمی ، مؤهره سیز و چوخ کیچیک اولان لار بیولوژیک چینمه سینده لرینده دینجلمک اوچون ایشلنیر.

تک سلوللاری آراشدیران لارا پروتیستولوژی دئیلیر.

تک سلوللارین چوخو تک سلوللاری وار بعضی لری ده بیراز سلوللاری اولور بولار میکروسکوپیک دیرلر و گؤزنن گؤرۆلمۆرلر.

پلاکتون لاردا تک سلوللار دان ساییلیر لار و ایکوسیستمه چوخ اؤنملی دیر لر تک سلوللارین سلوللاری چوخ قاریشیق دیر و بودا دی ان ای ریشته لرینه گؤره دیر.

## قایناقلار

قایناق خطاسی برچسب `<ref>` برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با `<references group="lower-alpha"/>` یافت نشد.
# ویروس

| *Virus* |
| --- |
|  |
| سارس-کووی-۲, a member of the subfamily *کروناویروس* |
| Virus classification  |
| Unrecognized taxon (fix): | Virus |
| Realms |
| * *Adnaviria*
* *Duplodnaviria*
* *Monodnaviria*
* *Riboviria*
* *Ribozyviria*
* *Varidnaviria*
 |

توتون موزائیکاسی ویروسونون قورومون گرافیکی
**ویروس** بیر نوکلوئیک اسید اولاراق. بو نوکلوئیک اسید بیردانا پروتوئینلی قاپاق (کپسید)دا محصور اؤلوب. ویروس‌لار باکتریلردن چوخ کیچیکدیلر و چوخلو الکترونی میکروسکوپ لارینان گؤرونئبیلر

ویروسلار یاشاماغا گرک بیر سلول یا آیری باکتری یا اورقانلارا یاپیشا و اوزلری یاشاملاری اولا بیلمز.

## قایناقلار

انگلیسیجا ویکی پدیا
# ارنست هکل

| ارنست هکل |
| --- |
|  |
| آد | ارنست هکل |
| قیسا بیلگی | آلمانلی یازیچی |
| دوْغوم تاریخ | ۱۶ فوریهٔ ۱۸۳۴ پوتسدام، پروس |
| اؤلوم تاریخ | ۹ آقوست ۱۹۱۹ (۸۵ یاش) ینا، وایمار |
| میللیت | آلمان |

**ارنست هکل** (آلمانجا: *Ernst Haeckel*، دوْغوم تاریخ:۱۶ فوریهٔ ۱۸۳۴، اؤلوم تاریخ:
۹ آقوست ۱۹۱۹ (۸۵ یاش)) آلمانلی یازیچی

## یاشاییش

بۇ آلمانلی یازیچی پوتسدام پروسدا آنادان اوْلوب و ینا آلماندا دؤنیاسین دییشیب.

## بیرده باخ

* آلمان ادبیاتی
* ادبی تنقیدچی
* ادبیات تاریخی
* ادبیات آخیملاری

## ائشیگه باغلانتیلار

## قایناقلار

* اینگلیسیجه ویکی پدیا
# ادوارد شاتون

| ادوارد شاتون |
| --- |
| دوغوم | 11 October 1883 |
| اؤلوم | ۲۳ آوریل ۱۹۴۷ (۶۳ یاش) |
| تانینماق سببی | Distinction between prokaryotes and eukaryotes |
| **علمی منسبی** |
| دکتری اؤیرنجیلری | André Michel Lwoff |
| Author abbrev. (botany) | Chatton |
|  |

**ادوارد شاتون** (اینگیلیسجه: **Édouard Chatton**) ۶۳  ایل عومر ائله‌ییب و ۲۳ آوریل ۱۹۴۷ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Édouard Chatton»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

قارداش پروژه‌لرده **ادوارد شاتون** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# رابرت ویتیکر

| رابرت ویتیکر |
| --- |
| فایل:Whittaker-Robert-H-1920-1980.jpg |
| دوغوم | ۲۷ دسامبر ۱۹۲۰ Wichita, Kansas, آمریکا |
| اؤلوم | ۲۰ اوْکتوبر ۱۹۸۰ (۵۹ یاش) ایتاکا، نیویورک, آمریکا |
| تحصیل یئری | ایلینوی بیلیم‌یوردو، اربانا-شمپین |
| تانینماق سببی | gradient theory in اکولوژی |

**رابرت ویتیکر** (اینگیلیسجه: **Robert Whittaker**) بیلیم اینسان. ۲۷ دسامبر ۱۹۲۰ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۵۹  ایل عومر ائله‌ییب و ۲۰ اوکتوبر ۱۹۸۰ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. رابرت ویتیکر ایلینوی بیلیم‌یوردو، اربانا-شمپیندا درس اوْخویوب.

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Robert Whittaker»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

قارداش پروژه‌لرده **رابرت ویتیکر** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# پروتوزویلار

**پروتوزویلار** (لاتینجه: *Protozoa* یونانجا: πρῶτον *پروتون* "بیرینجی" و شابلون:Lang-el2 *زوا* "حئیوان"؛ تک حال‌دا **پروتوزوون**) — هتروتروف یئیجکلانمایا مالیک اوْلان بیرسلولی و یا کولونیال اوکاریوتلار عالمی. پروتوزویلار آغازیان سلسله‌سین‌دن دیرلار.

## قایناقلار
# دئیتابئیس

اِس کیو اِل.
**دئیتابئیس** (اینگیلیسجه: Database) دئیتالاین نظملی بیرلشمه یئرلرینه دئییلیر.

دئیتابئیسین ایداره سیستمی ( اینگیلیسجه: (database management system (DBMS ) دیتالاری آنالیز ائتمک اۆچون ایشله‌نن بیر یازیلیم دیر.

## قایناق‌لار
# اوپسالا بیلیم‌یوردو

اوپسالا بیلیم‌یوردو| Uppsala universitet |
| شوعار | Gratiae veritas naturae (Latin) |
| نؤوع | دؤولتی |
| یارادیلمیش | 1477 |
| بودجه‌سی | SEK 6.6 billion |
| اؤیرنجی سایی‌سی | ۳۹٬۳۳۵ |
| یئر | اوپسالا، سوئد |
| اراضی‌سی | شهرین حومه‌سی |
| رنگلر |     |
| فایل:Uppsala University logo.svg |

**اوپسالا بیلیم‌یوردو** (اینگیلیسجه: Uppsala University, فارسجا: دانشگاه اوپسالا، عربجه: جامعة أوبسالا)سوئدنین اوپسالا شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسه‌سی. بۇ بیلیم‌یوردو شهرین حومه‌سینده‌دیر. و ۳۹٬۳۳۵ لیسانس و لیسانس‌دان یۆکسک اؤیره‌نجی‌سی واردیر. اوپسالا بیلیم‌یوردو ۱۴۷۷ -جی میلادی ایلده قۇرولوب. عۆمومی و دؤولتی‌ اؤیره‌تیم قۇرومودیر و بودجه‌‌سینی دؤولت و بؤیوک شیرکت‌لر و خالقدان آلدیغی اعانه‌لرله تامین ائدیر.

## گؤرونتولر

* Anders Celsius, astronomer and physicist.

## مزون‌لار

قارداش پروژه‌لرده **اوپسالا بیلیم‌یوردو** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا

## قایناق‌لار

*
*
*
*
*
*
*  Archived 2015-10-30 at the Wayback Machine.
*  Archived 2020-12-07 at the Wayback Machine.
* Forum for South Asia Studies. *Uppsala Universitet*. آرشیولنیب اصلی نۆسخه‌دن on 2014-02-02. یوْخلانیلیب21 January 2014.
* Uppsala University - Facts and Figures. Uppsala University. آرشیولنیب اصلی نۆسخه‌دن on 2016-04-12. یوْخلانیلیب2017-04-20.
# سميتسونيان اينستيتوتو

سميتسونيان اينستيتوتو| لوقو |
| Flag of the **Smithsonian Institution** |
| یئری Central Washington, D.C.Show map of Central Washington, D.C.سميتسونيان اينستيتوتو (the US)Show map of the US |
| یارادیلمیش | August 10, 1846 |
| موقعیت | واشینقتن، دی سی; Chantilly, Virginia; نیویورک |
| مختصات | ﻿ / ﻿ |
| مدیر | David J. Skorton, Secretary of the Smithsonian |
| وب‌گاه | www.si.edu |

**سمیتسونیان اینستیتوتو** اینگیلیسجه: Smithsonian Institution — امریکانین میلّی موزه‌سی، دونیانین ایسه ان بؤیوک موزه‌سی و تدقیقات مرکزلریندن بیری اینستیتوت هر ایل یای آیلاری پایتاخت واشینقتوندا دونیا اؤلکه‌لری‌نین مدنی عنعنه‌لری‌نین تانیدیلماسی مقصدیله سمیتسونیان فولکلور فئستیوالی کئچیریر.
بو انستیتوت ۱۸۴۶ ایلینین ۱۰ آگوست آییندا قورولوب.

## قایناقلار
# قوزئی کارولینا ایالتی بیلیم‌یوردو

قوزئی کارولینا ایالتی بیلیم‌یوردو| شوعار | Think and Do |
| نؤوع | دؤولتی |
| یارادیلمیش | March 7, 1887 |
| مالی موقوفه‌سی | $1.123 billion (2017) |
| اؤیرنجی سایی‌سی | ۳۱٬۵۰0 |
| یئر | رالی، قوزئی کارولینا، آمریکا |
| اراضی‌سی | شهرین حومه‌سی |
| وب‌سایتی | www.ncsu.edu |
|  |

**قوزئی کارولینا ایالتی بیلیم‌یوردو** (اینگیلیسجه: North Carolina State University, فارسجا: دانشگاه ایالتی کارولینای شمالی، عربجه: جامعة ولاية كارولاينا الشمالية)آمریکانین رالی، قوزئی کارولینا شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسه‌سی. بۇ بیلیم‌یوردو شهرین حومه‌سینده‌دیر. و ۳۱٬۵۰۰ لیسانس و لیسانس‌دان یۆکسک اؤیره‌نجی‌سی واردیر. عۆمومی و دؤولتی‌ اؤیره‌تیم قۇرومودیر و بودجه‌‌سینی دؤولت و بؤیوک شیرکت‌لر و خالقدان آلدیغی اعانه‌لرله تامین ائدیر.

## گؤرونتولر

## مزون‌لار

قارداش پروژه‌لرده **قوزئی کارولینا ایالتی بیلیم‌یوردو** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا

## قایناق‌لار

* As of June 30, 2017. archive copy. آرشیولنیب اصلی نۆسخه‌دن on 2018-01-04. یوْخلانیلیب2018-02-18.
* 2007 NACUBO Endowment Study (PDF). National Association of College and University Business Officers. آرشیولنیب اصلی نۆسخه‌دن on 2008-02-16. یوْخلانیلیبMay 25, 2008.
* NC State Notable Alumni. NC State University. آرشیولنیب اصلی نۆسخه‌دن on October 18, 2007. یوْخلانیلیبJune 11, 2008.
* College Sustainability Report Card 2009. Sustainable Endowments Institute. آرشیولنیب اصلی نۆسخه‌دن on 2014-11-05. یوْخلانیلیبNovember 4, 2014.
* Stats and Strengths. NC State University. آرشیولنیب اصلی نۆسخه‌دن on 2016-11-21. یوْخلانیلیبNovember 22, 2016.
* Transfer; NC State University · Goodnight Scholars Program. goodnight.ncsu.edu. یوْخلانیلیبJanuary 27, 2017.
* Spring 2017 Enrollment. NC State University Office of Institutional Research and Planning. آرشیولنیب اصلی نۆسخه‌دن on 2019-06-22. یوْخلانیلیبDecember 2, 2017.
* Spring 2017 Enrollment. NC State University Office of Institutional Research and Planning. آرشیولنیب اصلی نۆسخه‌دن on 2019-06-22. یوْخلانیلیبDecember 2, 2017.
* Spring 2017 Enrollment. NC State University Office of Institutional Research and Planning. آرشیولنیب اصلی نۆسخه‌دن on 2019-06-22. یوْخلانیلیبDecember 2, 2017.
# وایومینق بیلیم‌یوردو

وایومینق بیلیم‌یوردو| فایل:University of Wyoming seal.svg |
| نؤوع | دؤولتی |
| یارادیلمیش | 1886 |
| باغلیلیغی | APLU |
| مالی موقوفه‌سی | $422.3 million (2016) |
| رئیس | Laurie Nichols |
| اؤیرنجی سایی‌سی | ۱۲٬۳۱۲ |
| یئر | لارامی، وایومینق، آمریکا |
| اراضی‌سی | Small city |
| Athletics | NCAA Division I – MWC |
| ماسکوت | Cowboy Joe (live horse) |
| وب‌سایتی | www.uwyo.edu |

**وایومینق بیلیم‌یوردو** (اینگیلیسجه: University of Wyoming, فارسجا: دانشگاه وایومینگ، عربجه: جامعة وايومنغ)آمریکانین لارامی، وایومینق شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسه‌سی. و ۱۲٬۳۱۲ لیسانس و لیسانس‌دان یۆکسک اؤیره‌نجی‌سی واردیر. وایومینق بیلیم‌یوردو ۱۸۸۶ -جی میلادی ایلده قۇرولوب. عۆمومی و دؤولتی‌ اؤیره‌تیم قۇرومودیر و بودجه‌‌سینی دؤولت و بؤیوک شیرکت‌لر و خالقدان آلدیغی اعانه‌لرله تامین ائدیر.

## گؤرونتولر

## مزون‌لار

قارداش پروژه‌لرده **وایومینق بیلیم‌یوردو** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا

## قایناق‌لار

*
*  Ted Gilmore|accessdate= July 3, 2017}}
*  Wyoming Governor Dave Freudenthal|publisher= National Governors Association |accessdate= October 30, 2012}}
*  Floyd A. Esquibel|publisher= State of Wyoming Legislature|accessdate= November 6, 2012}}
* Common Data Sets &#124; Planning Budget and Institutional Analysis &#124; University of Wyoming. uwyo.edu. یوْخلانیلیب2014-01-23.
* Senate biography. Legisweb.state.wy.us. یوْخلانیلیبMay 3, 2012.
* House biography. Legisweb.state.wy.us. یوْخلانیلیبMay 3, 2012.
* USNWR\_Overall.
* Half Acre Gym Renovation Timeline. University of Wyoming. آرشیولنیب اصلی نۆسخه‌دن on 2015-10-24.
* Wyoming Athletics Traditions Archived 2012-05-14 at the Wayback Machine. Wyoming Athletics 1993 Hall Of Fame Inductees
# آنتروپولوژی

**آنتروپولوژی** بیلیم باخیشنان اینسان لاری تانیماق دیر بو بیلیم‌ده اینسانین داورانیشی بیولوژی کولتورلری و سوسیالاری کئچمیش و ایندی کی چاغیندا اؤرنک آنا دیلین اینسان یاشامینی نه جور اتکیلدیگی.
قازی بیلیم بایولوجیکول سوشیوکالچرال(صنعت موزیک ایکونومی یا ایقتیصاد سیاسی ایقتیصاد قالخینماق اویناما جینست سایکولوژی مدیا و فیلم) لینقویتیک(اینسان لارین ایرتیباط یا ایلیشکین لری ایچین)

آرکولوژی یا قازی بیلیم اینسان لارین گوردوغو ایشلرین فیزیکال اولاراخ دیقته چکیر آرکولوژی آمریکا و کانادا دا آنتروپولوژینین بیر شوبه سی دیر.آما اروپا دا اوز حاقیندا دیسیپلین اولاراخ گورونیر.

## اتیمولوژی

آنتروپولوژی اوز اونایلانمیش تاریخه رفرنس اولونموش ایلک آلمان رنسانسیندا ماگنوس هوند و اتو کاسمن اثرلرینده گلمیش. اونلارین آنتروپولوژیا ددیکلری ینی لاتین ده ایکی کلمه نین قاریشیغینان آنتیک یوناندان گلمیش آنتروپوس و لوگوز و اینگلیس دیلینده اشلنمغه باشلادی.

آنتروپولوژیست قیرمیزی دری لرنن
## قایناقلار
# بیوفیزیک

بیوفیزیک (اینگیلیسجه: Biophysics) فیزیک بیلیمی‌نین بیر بوداغی دیر.

## بیوفیزیک نه دیر؟

بیوفیزیک بیر بیلیم دیر بو بیلیمین آماجی فیزیک مئتودلارینان و تئوریلارینان بیولوژیکی سیستم لرینده نه جور ایشلمسین آنلاتماق اوچون دور.

بیوفیزیک بیلیمی
بیوفیزیک یاشاییش مولکول لارین نه جور جورانیلماسی ، نه جور سلوللارین دئیشیک یئر لری ایشلئنیر یوخسا دبریر و نه جور بیزیم بدنیمیز ده اولان قاریشیق سیستم لر بئین ، قان دولانماسی ، بدنین گۆونلیق سیستمی و باشقالاری.

باشقا بی تانیم دا بیوفیزیک بیر اینتردیسیپلین بیلیم یوخسا آرا بیلیم دیر کی فیزیک مئتودلاریندان و اله گلدیک لرینن بیولوژیک ده اولان سورولارینا یانیت ورمک اوچون دور.

بیوفیزیک بوتون بیولوزیک اورقانیز لر مولکولار دان اورقانیزمیک و جمعیته دک اؤتر.

## بیوفیزیکین ترمی

بیوفیزیک توپلومسالی
بو ترم ایلک کارل پیئرسین دن چیخمیش ۱۸۹۲ .

## گئچمیشی

۱۸۴۰ دا برلین اوخول فلزیولوژیست گروروهو آدیندا اولان ایلک بیوفیزیک آراشدیرمالاری ائتدی لر.

بیوفیزیک
۱۹۵۷ ده ائروین شرودینقرین یاشاییش نه دیر ؟ کیتابیندا بیوفیزیک بیلیم اولاراق چوخلی دیقت چکدیردی .

ایندی کی چاغدا بیوفیزیکین رسمی بیر دۆنیالیق قورومو وار آدی بیوفیزیک توپلومسالی دیر.

## قایناقلار
# میکروبیولوژی

**میکروبیولوژی** (میکروس - *کیچیک*، بیوس - حیات، لوقوس - *علم* دمک‌دیر) - چوْخو عادی گؤزله گؤرولمه‌یه‌جک قدر کیچیک (میکروسکوپیک)، دیگر اوْرقانیزملره نظره‌ن بسیت و چوْخ گئنیش چشیدده اوْلان جانلی وارلیقلارین، یعنی میکروب یاخود دیگر آدییلا میکرو اوْرقانیزملری اؤیره‌نه‌ن علم. میکروبیولوژینین سوبیکتی باکتری، آرکیا، یوسون، کیف، پروتوزوی و ویروسلاردیر. میکروبلار عادتاً تکهوجیره‌لی، بعضاً چوخهوجیره‌لی (سلول کولونییالاری) یاخود هوجیروی قورولوشا مالیک اوْلمایان اوْرقانیزملردیر (ویروس و پریونلار) اؤیره‌نه‌ن علم‌دیر. بۇ ساحه‌یه میکروبلارین فوندامنتال علمی باخیم‌دان آراشدیریلماسی ایله یاناشی آنزیماسییا، شراب‌چی‌لیقکیمی صنایع اۆرتیم (تولید)ی و طیبی میکروبیولوژیدا یولوخوجو نوخوشلوقلرین قارشی‌سینین آلینماسی کیمی تطبیقی ساحه‌لر ده داخیل‌دیر. میکروبیولوژی ویروسولوژی، میکولوژی، پارازیتولوژی و باکتریولوژی کیمی چوخسای‌لی ساحه‌لره بؤلونمک‌ده‌دیر.

میکرو اوْرقانیزملر ۲ قروپ‌دا تسنیفلشدیریلیر.

* 1.Eukariot میکرو اوْرقانیزملر
* 2.Prokariot میکرو اوْرقانیزملر.

اوکاریوت میکرو اوْرقانیزملر سلول اوْرقانویدلرینی ایحاطه اد‌ن غشانا صاحیبدیرلر و بئله میکرو اوْرقانیزملره گؤبلکلر و پروتیستلر داخیل‌دیر. پروکاریوت اوْرقانیزملرین ایسه هامی‌سی میکرو اوْرقانیزم‌دیر و بورایا اوباکترییالار(حقیقی باکتری لر) و آرکوباکتریلر(سیانوباکترییالار) داخیلدیرلر کی، اوْنلاری دا عمومی بیر علامت بیرلشدیریر کی، بۇ دا اوْرقانویدلری ایحاطه اد‌ن سلول غشانینین اوْلماماسی‌دیر.

## تطبیق ساحه‌لری

* طیبی میکروبیولوژی - پاتوژن میکروبلاری و اوْنلارین اینسان ساغلاملیغیندالکی تاثیرلرینی اؤیرنیر.
* فارماکولوژی(درمان) میکروبیولوژی - میکرو اوْرقانیزملرین عمله گتیردیکلری آنتی‌بیوتیکلروی،ویتامینلری ، واکسینلری ، آنزیملری و دیگر فارماکولوژی محصوللاری و اوْنلارین زهرله‌نمه و نوخوشلوقلره قارشی تاثیرلیلیینی اؤیرنیر.
* صنایع میکروبیولوژی - میکرووراقانیزملرین صنایع پروسسین‌ده تطبیقینی اؤیرنیر.
* میکروب بیوتکنولوژیسی
* یئیجک میکروبیولوژی
* کند چیفتلیک (مزرعه) میکروبیولوژی
* بیتکی میکروبیولوژی و بیتکی پاتولوژیسی
* تورپاق میکروبیولوژی
* بایتارلیق میکروبیولوژی
* اطراف موحیط میکروبیولوژی
* میکروب اکولوژییاسی
* سو میکروبیولوژی
* کوسمیک میکروبیولوژی

بؤلمه‌:بیولوژی
بؤلمه‌:میکروبیولوژی
# فارماکولوژی

**فارماکولوژی** دواء بیر بیولوژی شاخه‌سی‌دیر . دواء سلولا اوزرین‌ده بیوشیمی و یا فیزیولوژی تأثیر گؤستَرن هر هانسی بیر اینسان، طبیعی و یا اندوژن (اورقان ایچریسینده) ، توخوما، اورقان و یا اورقانیزم (بعضاً سؤزو فارماکون بو اندوژن و اکزوژن بیواکتیو نؤولری ایحاطه ائتمک اۆچون ایستیفاده اولونور).
فارماکولوژی و یا ائجزابیلیم (آنتیک یونانجا دا: فارماکون (μα) دواء؛ لوگوس (λγ) علم دئمک‌دیر ایندیکی معنادا جان‌لی اورقانیزم‌ده‌کی (تجروبه حیوانی و اینسان) دواء تاثیریرلرینی و جان‌لی اورقانیزم یا آلینان دواء لارین ایستروکتورونو آراشدیران بیر علم بوداغی‌دیر. یئنی سنتز اولموش و یا بیتکیلردن آیریلمیش مادده‌لرین تاثیرلرینی بیولوژی قورولوشونو لابوراتوریا ایشلری ایله تجروبه حیوانلارین‌دا، کلینیک تدقیقاتلار ایله اینسان لاردا تحلیل ائد‌رک دواء اینکیشاف ائتدیرمک ایشینه تؤهفه وئرن طیب و اجزاچی‌لیق علمی‌دیر. باشقا سؤزله، دواء لارین ایستئهسالین‌دان، ایستیفاده‌یه وئرمه‌سینه، دواء ایستک ایله بیولوژی سیستملر آراسینداکی قارشی‌لیق‌لی تأثیرلری آراش‌دیران علم بوداغی‌دیر. فارماکولوژی، تجروبه‌لری و جان‌لیلار اوزرین‌ده‌کی آراش‌دیرمالاردان کلینیک پراکتیکایا توخون اوزانان بو مورکب و گرگین پروسسی بیر چوخ آلت بوداغی و کؤمک‌چی علم ساحه‌لری ایله یاخین‌دان علاقه‌لی یئری‌دیر.

## بیرده باخ

* دواء شیرکت‌لرین لیستی
* بیوفارماسی
* دواء کیرلیلیغی
* اؤن دواء
* کپسول (دواء)
* آنتی‌بیوتیک‌
* آنتی سایکوتیک‌ یا ضد روان پریشی
* آغری کسیجی یا ضد درد
* آنتی‌دپرسان یا ضد افسردگی
* تینیدازول
* سکنیدازول
* اورنیدازول
* آزانیدازول
* ساترانیدازول

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتی‌لار

قارداش پروژه‌لرده **فارماکولوژی** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# رابرت روزن

| رابرت روزن |
| --- |
| دوغوم | ۲۷ ژوئن ۱۹۳۴ Brooklyn, نیویورک, آمریکا |
| اؤلوم | ۲۸ دسامبر ۱۹۹۸ (۶۴ یاش) راچستر، نیویورک, آمریکا |
| میلیت | آمریکا |
| وطنداشلیق | آمریکا |
| تحصیل یئری | شیکاقو بیلیم‌یوردو |
| **علمی منسبی** |
| ساحه‌لر | Mathematical biology, Quantum genetics, بیوفیزیک |
| مؤسیسه | State University of نیویورک at Buffalo |
| باشقا اۇستادلار | Nicolas Rashevsky |
|  |

**رابرت روزن** (اینگیلیسجه: **Robert Rosen (theoretical biologist)**) آمریکالی بیلیم اینسانی. ۲۷ ژوئن ۱۹۳۴ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۶۴  ایل عومر ائله‌ییب و ۲۸ دسامبر ۱۹۹۸ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. رابرت روزن شیکاقو بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب. اوْ ریاضیات، فیزیک، جانلی بیلیم ساحه‌سینده چالیشیب.

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Robert Rosen (theoretical biologist)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

قارداش پروژه‌لرده **رابرت روزن** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# فضا

بیر اۆچ بوْعدلۇق مۆختصات سیستمی
**فضا** یا دا **اوزای** یا دا **فیزیکی فضا** — محدود اوْلمایان بیر اۆچ بوْعدلۇق گؤستره‌دن عیبارت اوْلۇر کی اجسام و حادیثه‌لر اونون ایچینده ایتیفاق توشور و بۇ اجسام و حادیثه‌لر نیسبی فاصیله و جهت‌لری واردیر.

## قایناقلار
# فیندیقلیق (میوه)

شاه بلوط بتگیلرده بیر فیندیق دیر..
**فیندیقلیق میوه‌لری** — چشیتلی بیتکی میوه و یا توخوملاری قۇرۇدۇلاراق و یا ایشله‌نه‌ره‌ک اۆره‌تیلن چِرِز.

## قایناقلار

* Wikipedia contributors, "Nut (fruit)," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed April 10, 2014).
# آرپا

| آرپا |
| --- |
|  |
| Drawing of Barley |
| علمی قوروپلاشدیرما  |
| عالم: | بیتکی |
| *کلاد*: | Flowering plant |
| *کلاد*: | Monocotyledon |
| *کلاد*: | Commelinids |
| دسته: | Poales |
| عائله: | Poaceae |
| آلت‌عائله: | Pooideae |
| جینس: | *Hordeum* کارل لینه |
| نوع: | H. vulgare |
| ایکیلی آدی |
| Hordeum vulgare کارل لینه |
| سینونیم‌لر |
|

List
* + *Frumentum hordeum* E.H.L.Krause nom. illeg.
	+ *Frumentum sativum* E.H.L.Krause
	+ *Hordeum aestivum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum americanum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum bifarium* Roth
	+ *Hordeum brachyatherum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum caspicum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum coeleste* (L.) P.Beauv.
	+ *Hordeum daghestanicum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum defectoides* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum durum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum elongatum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum gymnodistichum* Duthie
	+ *Hordeum heterostychon* P.Beauv. [Spelling variant]
	+ *Hordeum hexastichon* L.
	+ *Hordeum hibernaculum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum hibernans* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum himalayense* Schult.
	+ *Hordeum hirtiusculum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum horsfordianum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum ircutianum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum jarenskianum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum juliae* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum kalugense* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum karzinianum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum kiarchanum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum laevipaleatum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum lapponicum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum leptostachys* Griff.
	+ *Hordeum macrolepis* A.Braun
	+ *Hordeum mandshuricum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum mandshuroides* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum michalkowii* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum nekludowii* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum nigrum* Willd.
	+ *Hordeum pamiricum* Vavilov nom. inval.
	+ *Hordeum parvum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum pensanum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum polystichon* Haller
	+ *Hordeum praecox* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum pyramidatum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum revelatum* (Körn.) A.Schulz
	+ *Hordeum sativum* Jess. nom. illeg.
	+ *Hordeum sativum* Pers. nom. inval.
	+ *Hordeum scabriusculum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum septentrionale* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum stassewitschii* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum strobelense* Chiov.
	+ *Hordeum taganrocense* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum tanaiticum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum tetrastichum* Stokes
	+ *Hordeum transcaucasicum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum violaceum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum walpersii* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Secale orientale* Schreb. ex Roth nom. inval.
 |

**آرپا** (اینگیلیسجه: Barley، فارسجا: جو، لاتین تورکجه: Adi arpa)، بیر نؤع بیتکی و قیرتیج کیمی لردن دیر. اکینچیلیقدا بئجئریلیر و دنه‌لری ساچاقلی و اوزون پیتاقلاری وار.

## قایناقلار

* اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Barley»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

قارداش پروژه‌لرده **آرپا** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# داری

**داری Darı** ـ بیر تۆر بیتکی. داری غلات دان ساییلیر و چوخ قوشلارا وئریلیر قدیم چاغدا قوراقلیق اولاندا داری دان دا چؤرک پیشیریرمیش لر. ایندی داری چوخ آسیا و آفریقا دا اکیلیر ان چوخ هیندوستان، مالی ، نیجریه و نیجر.

داری تئز گؤورن و گوجلو بیتکی دیر و قوراقلیق دا و باشقا چتین دوروملاردا دوام وئریر.

## قایناق
# دیکشنری دات کام

*Dictionary.com*|  |
| سایت نؤوعو | سؤزلوک |
| مووجوددور | اینگیلیس دیلی |
| صاحیبی | IXL Learning |
| یارادان | * Brian Kariger
* Daniel Fierro
 |
| یوآرال | www.dictionary.com |
| تیجاری | Yes |
| باشلادی | ۱۴ مئی ۱۹۹۵ (۱۹۹۵-۰۵-14) |

دیکشنری دات کام (اینگیلیسجه: Dictionary.com) آنلاين ديکشنري دير کي، اونون دامنه سي بيرينجي دفعه 14 مئي 1995-جي ايلده ثبت اولونموشدور. *Dictionary.com*-داکی اساس محتوا، Random House Unabridged Dictionary-ه اساسلانان اؤزل دیکشنری دیر و سایت اوچون ایدیتورلار یئنی و یئنیلنمیش تعریفیلر وئریرلر. قوشمه لی محتوا کولنز اینگیلیسجه ویکی پدیاسی نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش"Collins English Dictionary"، American Heritage Dictionary"، مقاله سیندن گؤتورولوبدور. (۲۱ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). IXL Learning-ه مالیک دیر.

## قایناقلار
# آند داغلاری

آند داغلاری
**آند داغلاری**، آند کوْردیلیر داغلاری (ایسپانیا دیلی: *Cordillera de los Andes*) — جنوبی آمریکا قاره بؤیوک اوقیانوس ساحلی بویونجا اۇزانان و دونیانین ان اۇزون داغ سیلسیله‌سی. جنوبی آمریکا شومال‌دان و غربدن ایحاطه ائدیر. کوردیلیر داغلارینین جنوب حیصّه ‌سی‌دیر. یئددی اؤلکه اراضیسینده یئرلشیر: ونزوئلا، کولومبیا، اکوادور، پرو، بولیوی، شیلی و آرژانتین.
بۇ یئددی دؤولت عئینی زاماندا آند اؤلکه‌لری اوْلاراق‌دا تانینیرلار.

## قایناق‌لار

## گؤرونتولر

*
* Alpamayo, Andes, Perú
* Santiago, Chile
* Punta Arenas, Chile
* Chile/Argentina
* Licancabur, Bolivia/Chile
* Chimborazo, Ecuador
* El Misti, Perú
* Chile/Argentina
* Chavin, Peru
* Pichincha Volcano
* Cotopaxi Volcano