# روم

| Rome
*Roma* |
| --- |
| *Comune* |
| Roma Capitale |
|   Colosseum, Trevi Fountain and panorama of Rome from the dome of St. Peter's Basilica |
| بایراقنیشان |
| لقب(لر): The Eternal City/Capital of the World |
| The territory of the comune (*Roma Capitale*, in red) inside the Metropolitan City of Rome (*Città Metropolitana di Roma*, in yellow) |
| Country |  ایتالیا |
| Region | شابلون:Country data Lazio |
| ایداره |
|  • نووع | Special Comune ("Roma Capitale") |
|  • اورقانی | Rome City Council |
|  • Mayor | Virginia Raggi (M5S) |
| اراضی |
|  • Total | ۱٬۲۸۵ km2 (۴۹۶٫۳ sq mi) |
| اوجالیق | ۲۱ m (۶۹ ft) |
| جمعیت (۲۰۱۴) |
|  • درجه‌سی | 1st, Italy |
|  • سیخلیق | ۲٬۲۳۲/km2 (۵٬۷۸۱/sq mi) |
|  • Comune | ۲٬۸۶۹٬۴۶۱ |
|  • Metropolitan City | ۴٬۳۲۱٬۲۴۴ |
| دمونیم | ایتالیاجا: *Romano (masculine), Romana (feminine)* اینگیلیسجه: Roman |
| ساعات قورشاغی | یوتی‌سی +۱ (CET) |
| CAP code(s) | 00100; 00118 to ۰۰۱۹۹ |
| تیلفون کودلاری | ۰۶ |
| وئب سایت | Comune di Roma |

**روْم** یا دا **روْما** شهری؛ ایتالیا اؤلکه‌سی‌نین لاتزیو بؤلگه‌سینده یئرله‌شمیش بیر شهردیر
بو شهر ایتالیا جومهوریتینین باشکندی‌دیر. مساحتی ۱٬۲۸۵ مربع کیلومتر، اهالی‌سینین سایی ۲۰۰۶–جی ایلده آپاریلمیش رسمی سیاهی‌یا آلمانین نتیجه‌لرینه اساساً ۲۷۶۱۴۷۷ نفردیر

### اورتا عصرلر

اورتا عصرلره روم سوقوط ائتمیش ایمپراتورلوغونین خارابالیقلاری کیمی گلیب چاتمیش‌دیر. بئله کی، قرمان و ایسلاو طایفه لارینین آرام‌سیز داغیدیجی هوجوملارینا تاب گتیرمه‌یه‌ن ایمپیراتورلوغو سوقوط ائدیر. شهر ایستیلا اوْلونور. تکجه روم پاپسینین ایقامتگاهی بۇ تالانلاردان کناردا قالیر.

* قوت کرالی آلاریخ ۴۱۰-جو ایلده شهره صاحب اولور.
* ۴۵۵-جی ایلده باربارلار رومنی یئنی‌دن ایشغال ائدیرلر.
* ۴۷۶-جی ایلده قرمان اودواکر و سوْنونجو ایمپراتور رومول آوقوستول آراسین‌داکی صۆلحه گؤره روم باتی توْرپاقلاری اوزرینکی حاکمیّتینی ایتیریر.
* ۸۰۰-جو ایلده بؤیوک کارلین و پاپ ۳-جو لئونون زامانین‌دا روم اؤز نفوذونو برپا ائتمه‌یه باشلاییر.
* ۸۴۳-۸۴۹-جو ایللرده موسلمان عربلرین موفّقیت سیز هوجوملارینا معروض قالیر.
* ۱۴۱۸-جی ایلده کلیسا پارچالانماسی (سخیزما) نتیجه‌سین‌ده پاپ گئری دؤنه‌رک واتیکانی اؤزونون قرارگاهی اعلان ائدیر.

## یئنی روم

واتیکان، مقدس پیوتر میدانی
واتیکان، مقدس پیوتر کلیساسی
## یئنی روم

۱۸۶۱-جی ایلده ایتالیا وئنئ‌سییانین و کلیسا دؤولتی واتیکانین قبولون‌دان سوْنرا باشدا کرال ویکتور ۲-جی ائممانوئل اولماقلا غئیری-محدود مونارخییایا چئوریلیر.
۲۶ ژانویه ۱۸۷۰-جی ایلده کرال قوْشونلاری رومیا داخیل اولور و شهر بیرلشمیش ایتالیانین باشکندی اعلان ائدیلیر.
۱۹۲۲-جی ایلده فاشیستلر حاکمیّته گلیر و کرال طرفین‌دن بنیتو موسولینی باش ناظر تعیین ائدیلیر.

موسسولینینین زامانین‌دا کلیسا دؤولت ضدیتلری کسکینلشیر و ۱۹۲۹-جو ایلده کلیسا دؤولتی واتیکان اؤز موستقیللیینی اعلان ائدیر.

ایکینجی دونیا ساواشیندن سوْنرا ۱۹۴۶-جی ایلده کرال اؤلکه‌نی ترک ائدیر و ایتالیا جومهوریتی اعلان ائدیلیر.

## اهالی

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| ایل/تاریخ | نفر |
| --- | --- |
| ۳۳۰ | ۱ ۰۰۰ ۰۰۰ |
| ۴۱۰ | ۴۰۰ ۰۰۰ |
| ۵۳۰ | ۱۰۰ ۰۰۰ |
| ۶۵۰ | ۲۰ ۰۰۰ |
| ۱۰۰۰ | ۲۰ ۰۰۰ |
| ۱۰۰۰–۱۳۰۰ | آرتیم |
| ۱۳۰۰ | <۵۰ ۰۰۰ |
| 1400 | \* ۲۰ ۰۰۰ |
| 1526 | 50 000-60 000 |
| 1528 | \*\* ۲۰ ۰۰۰–۳۰ ۰۰۰ |
| 1600 | 100 000 |
| 1750 | 156 000 |
| 1800 | 163 000 |
| 1820 | 139 900 |
| 1850 | 175 000 |
| 1853 | 175 800 |

 |

| Tarix | Nəfər |
| --- | --- |
| 1858 | 182 600 |
| 31 dekabr 1861 | 194 500 |
| 31 dekabr 1871 | 212 432 |
| 31 dekabr 1881 | 273 952 |
| 10 fevral 1901 | 422 411 |
| 10 iyun 1911 | 518 917 |
| 1 dekabr 1921 | 660 235 |
| 21 aprel 1931 | 930 926 |
| 21 aprel 1936 | 1 150 589 |
| 4 noyabr 1951 | 1 651 754 |
| 15 oktyabr 1961 | 2 188 160 |
| 24 oktyabr 1971 | 2 781 993 |
| 25 oktyabr 1981 | 2 840 259 |
| 20 oktyabr 1991 | 2 775 250 |
| 21 oktyabr 2001 | 2 546 804 |
| 31 dekabr 2005 | 2 547 677 |

 |

(\*) Sxizma – kilsənin parçalanması (1309-1376), Vəba epidemiyası (۱۳۴۸-۱۳۵۰)

(\*\*) رومنین تالانی (ساججو دی روم، ۱۵۲۷)

ائ.ا. ۸۰۰-جو ایلده رومنین اهالی‌سی کیچیک اطراف کندلرله بیرلیک‌ده ۱۰۰۰ نفره قدر اوْلموش‌دور.
توسعه ائدن شهر سوْنراکی عصرلرده مئقاپولی‌سه چئوریله‌رک اهالی‌سینین سایی ۱ میلیونا چاتمیش‌دیر. ۴-جو عصرده باشکند خۆصوصیتسینین کونستانتینوپولا کئچمه‌سی و ۵-جی عصرده شرقی روم ایمپراتورلوغونون آیریلماسی اهالینین ۱۰۰ ۰۰۰ نفردک آزالماسینا سبب اولور. ۲۰-جی عصردن اعتباراً روم یئنی‌دن میلیون‌چو شهره چئوریلیر. حال-حاضیردا اهالی اطراف رایونلارلا بیرگه ۲٬۷ میلیون، غئیری-رسمی معلوماتلارا گؤره ایسه ۳ میلیون‌دور. اهالینین ۸٬۴٪-نی اجنبیلر تشکیل ائدیر.

## اینضیباطی بؤلگو

اینضیباطی بؤلگونون خریطه‌سی
ایمپراتور آوقوستا قدر روم ۴ دایره‌دن عبارت اوْلموش، اونون دؤورون‌ده ایسه محله‌لردن عبارت ۱۴ دایره‌یه بؤلونموش‌دور.

## اقتصادیات

ایکینجی دونیا ساواشی سوْنا چاتدیق‌دان سوْنرا ایتالیانین ان دینامیک توسعه یولو کئچمیش شهری‌دیر. ماشینقاییرما، متالوژی، یونگول، یئیینتی، کیمیا، کاغیذ صنایعلرین‌دن و توریزم‌دن عبارت چوْخ شاخه‌لی ایقتیصادیاتا مالیک‌دیر. ایقلیمی و گؤزل مونومنتال معمارلیغی شهری کینو صنایع‌سینین مرکزلرین‌دن بیرینه چئویرمیش‌دیر. ایتالیا اوزره اۆرتیم (تولید) اوْلونان محصولون ۵٪- رومنین پایینا دوشور. ایشسیزلیک ۷٬۵٪ تشکیل ائدیر.

### لوغتی واغزالی

۱۸۶۷-جی ایلده‌ن فعالیّت‌ده‌دیر. یئنی‌دن قورولموش دمیر کونستروک‌سییالی قبول زالینین اوزون‌لوغو ۱۲۸ م ائنی ۳۲ م-دیر. اساساً، ایتالیانین قوزئی اوستانلری، پاریس و ویانا ایستیقامتلرین‌ده خط لره مالیک‌دیر. عئینی آدلی مترو دایاناجاغینا و آوتوواغزالا کئچی‌دی وار.

### ایجتیماعی نقلیات

## تحصیل

شهرده یئرلَشن ان بؤیوک تحصیل موسسه‌سی اساسی ۱۳۰۳-جو ایلده قویولان روم ساپینزا بیلیم یوردودیر.

* Antik Romanın bazar meydanı
* Trevi fəvvarəsi
* Navona meydanı
* Borgeze qalereyası
* Bocca della verita
* Viktor monumenti
* Müqəddəs mələk qəsri
* İspaniya pillələri
* Trevi fəvvarəsi "Fontana di Trevi" 1995

### قارداشلاشمیش شهرلر

* پاریس، فرانسه
* آچاکاچی، بولیوی
* الجزایر، الجزایر
* پکن، چین
* بلقراد، صربیستان
* برازیلیا، برزیل
* قاهیره، میصر
* کی یف، اوکراین
* لندن، بؤیوک بریتانیا
* مادرید، ایسپانیا

## قایناقلار

## اتک‌یازی