Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# چئینین چی (حئیوان لار)

| Rodents زامان محدوده‌سی: 56–0 Ma
PreЄ
Є
O
S
D
C
P
T
J
K
Pg
N
Late Paleocene–Holocene |
| --- |
|  |
| Clockwise from top left: capybara, springhare, golden-mantled ground squirrel, house mouse and North American beaver representing the suborders Hystricomorpha, Anomaluromorpha, Sciuromorpha, Myomorpha, and Castorimorpha, respectively. |
| علمی قوروپلاشدیرما  |
| عالم: | حئیوان |
| تیپ: | خوْردالیلار |
| صینیف: | ممه‌لیلر |
| Unranked: | Glires |
| دسته: | **Rodent** Bowdich, 1821 |
| Suborders |
|
Anomaluromorpha
Castorimorpha
Hystricomorpha (incl. Caviomorpha)
Myomorpha
Sciuromorpha |
|  |
| Combined range of all rodent species (not including introduced populations) |

{{#switch:

**چئینین چی** یا دا گمیرن چی (اینگیلیسجه: Rodentia و فارسجا: جونده) بیر سؤره حئیوانلارین دسته سی دیر کی چئینمک اؤنلارین اصل یئمک طریقه سی دیر.

## قالری

*
*
*
*
*
*
*
*
*

## قایناقلار
# بیولوژیک بؤلمه‌لندیرمه

**بیولوژیک بؤلمه‌لندیرمه** یوخسا **بیولوژیک صینیفلندیرمه** (اینگیلیسجه: Biological classification) ایلک ارسطودان باشلانمیشدیر. بو بؤلۆنمه لر ساده آراشدیرماق اوچوندور.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* What is taxonomy? at the *Natural History Museum London*
* Taxonomy at NCBI the *National Center for Biotechnology Information*
* Taxonomy at UniProt the *Universal Protein Resource*
* ITIS the *Integrated Taxonomic Information System*
* CETaF the *Consortium of European Taxonomic Facilities*
* Wikispecies *free species directory*
* Biological classification. Archived 13 August 2020 at the Wayback Machine.
# اوْنورغالیلار

| Vertebrate زامان محدوده‌سی: Cambrian–Present
520–0 Ma
PreЄ
Є
O
S
D
C
P
T
J
K
Pg
N
 |
| --- |
|  |
| Individual organisms from each major vertebrate group. Clockwise, starting from top left:
Fire salamander (Amphibia), saltwater crocodile (Reptilia), southern cassowary (Aves), black-and-rufous giant elephant shrew (Mammalia), ocean sunfish (Osteichthyes) |
| علمی قوروپلاشدیرما  |
| عالم: | حئیوان |
| تیپ: | خوْردالیلار |
| *کلاد*: | Craniate |
| آلت تیپ: | **اوْنورغالیلار** ژان-باتیست لامارک, 1801 |
| Simplified grouping (see text) |
| * بالیقلارes (cladistically including the دؤردایاق‌لیلارs)
 |
| سینونیم‌لر |
|
Ossea Batsch, 1788 |

{{#switch:

**اوْنورغالیلار** اینگیلیسجه: Vertebrate، فارسجا: مهره‌داران، دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو. بۆتۆن ممه لی لر ، قوش لار ، سۆرۆننلر ، سودا-قورودا یاشایانلار و بالیق لار اونورغالیلار دان ساییلیر لار.

## گؤرونتولر

*
*
*
*
*
*
*

## قایناقلار
# ممه‌لیلر

| Mammals زامان محدوده‌سی: Permian or Triassic–Recent; 225 or 167–0 Ma See ممه‌لیلر in text
PreЄ
Є
O
S
D
C
P
T
J
K
Pg
N
 |
| --- |
|  |
| علمی قوروپلاشدیرما  |
| عالم: | حئیوان |
| تیپ: | خوْردالیلار |
| *کلاد*: | Amniote |
| *کلاد*: | سیناپسیدا |
| *کلاد*: | Mammaliaformes |
| صینیف: | **ممه‌لیلر** کارل لینه، ۱۷۵۸ |
| Living subgroups |
| * Subclass Yinotheria
	+ Infraclass Australosphenida
		- Order Monotremata
* Subclass Theriiformes
	+ Infraclass Holotheria
		- Superlegion Trechnotheria
			* Legion Cladotheria
				+ Supercohort وحشی حئیوانلار
					- Cohort Marsupialia
					- Cohort Placentalia
 |

{{#switch:

ممه‌لی‌لرین آلت بولوم‌لری
**ممه‌لیلر** اینگیلیسجه: Mammal ان گلیشمیش حیوانلاردیر. ایستی قانلی اولان بۇ حیوانلارین بدن لری قیل یادا توکلرله بوورونوب. ۱۵۰۰۰نوع ممه لی واردیر. ان کیچیک ممه لی بیر توور سیچاندیر و ان بؤیوک ممه لی بالینادیر. ممه لی لر ایستی و سویوق ایقلیملرده یاشایا بیلیرلر. ممه لی لرین بیر چوْخو دوغار-دوغماز یئتیشکین لرین یاشامینا آیاق باسار. اؤرنگی جئیران و کئچی کیمی حئیوانلارین بالالاری دوغدوقدان سونرا قاچا بیلیرلر، آمّا بؤیوک بیر بؤلومو اؤزلرینی ایداره ائده بیلمزلر و آنالارینین باخیمینا احتیاجلاری واردیر. دیشی ممه لی لر بالالارینی اؤز سوتلریله بسلر. ایلک ممه لی حیوانلار کیچیک و سیچانا بنزرایدیلر. دینوسورلارین سویلاری کسیلینجه، اونلارین یئرینه ممه لی لر گئچدی.

## مولوکولی قوروپلاشدیرما

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **ممه‌لیلر** |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Monotremata  |
|  |
| وحشی حئیوانلار |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Marsupialia  |
|  |
| Placentalia |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Atlantogenata |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Afrotheria   |
|  |
|  |
Xenarthra   |
|  |

 |
|  |
| Boreoeutheria |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Euarchontoglires |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Euarchonta  |
|  |
|  |
Glires  |
|  |

 |
|  |
| Laurasiatheria |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Eulipotyphla  |
|  |
| Scrotifera |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Chiroptera  |
|  |
|  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Euungulata |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
جوتدیرناق‌لیلار  |
|  |
|  |
تکدیرناق‌لیلار  |
|  |

 |
|  |
| Ferae |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
فولیدوتا  |
|  |
|  |
ییٛرتیجیلار  |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

## گورونتولر

*
*
*
*
*
*

## قایناقلار
# وحشی حئیوانلار

* {{{name}}} (*{{{genus}}} {{{species}}}*) at Animal Diversity Web

**وحشی حئیوانلار** (اینگیلیسجه: Theria، فارسجا: ددان، آنادولو تورکجه‌سی: Doğuran memeliler، روسجا: Звери) کپنک دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار

شابلون:کپنک
# وتریا

| Eutherians زامان محدوده‌سی: Late Jurassic–Holocene, 160–0 Ma
PreЄ
Є
O
S
D
C
P
T
J
K
Pg
N
 |
| --- |
|  |
| *Juramaia*, the oldest known eutherian |
| علمی قوروپلاشدیرما  |
| عالم: | حئیوان |
| تیپ: | خوْردالیلار |
| صینیف: | ممه‌لیلر |
| *کلاد*: | **وتریا** Gill، ۱۸۷۲ توماس هنری هاکسلی، ۱۸۸۰ |
| آلت قوروپلار |
| * †*Acristatherium*
* †Adapisoriculidae
* †Asioryctitheria
* †*Bobolestes*
* †Cimolesta
* †Didymoconidae
* †*Deltatherium*
* †*Endotherium*
* †*Juramaia*
* †Leptictida
* †*Montanalestes*
* †*Murtoilestes*
* †*Prokennalestes*?
* †Zalambdalestidae
* †Zhelestidae
* Placentalia (placental mammals)
 |

{{#switch:{{#switch:

**وتریا** اینگیلیسجه: Eutheria، فارسجا: هوددان، دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار
# دسته (بیولوژی)

{{#switch:

بییولوژیک صینیفلاندیرمانین سلسله‌مراتبی سککیز آنا تاکسونومی مرتبه‌دیر. Intermediate minor rankings are not shown.
**دسته** (اینگیلیسجه: Order، لاتینجه: *ordo*) لینه تاکسونومی‌سینداکی سککیز اَساس تاکسونومی سلسله‌مراتب دره‌جه‌لردن بیریدیر. عائیله و کلاس آراسیندا صینیفلاندیریلیر.

## قایناقلار

* McNeill, J.; Barrie, F.R.; Buck, W.R.; Demoulin, V.; Greuter, W.; Hawksworth, D.L.; Herendeen, P.S.; Knapp, S.; Marhold, K.; Prado, J.; Prud'homme Van Reine, W.F.; Smith, G.F.; Wiersema, J.H.; Turland, N.J. (2012). *International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants (Melbourne Code) adopted by the Eighteenth International Botanical Congress Melbourne, Australia, July 2011*. Regnum Vegetabile. Vol. 154. A.R.G. Gantner Verlag KG. ISBN 978-3-87429-425-6.
# عائیله (بیولوژیک)

**عائیله** و یا **فصیله**، اورتاق اؤزللیکلری عئینی اولان یاخین جینسلرین توپلودوغو. فامیلیا(فصیله) آدلاری اؤزلرینه داخیل اولان بیر جینس آدیندان یولا چیخاریلاراق سونونا -aceae یا دا-ae علاوه ائدیلرک بلیرلنیر. تورکجه آدلاندیرمه تورکجه جینس آدی و "گیل" ائکی بیرلشتیریلرک اولوشتورولور. اورنگین پینوس جینسینه چام آدی وئریلیر، پینا-سئای و چام+گیللر کیمی.
بعضاً بو کورالین دیشینا چیخیلدیغی دا گؤرولور. فصیله آدلاری تک کلمه دیر و هئچبیر زامان ایتالیق یازیلماز.
صینفلاندیرمایی قولایلاشدیرمک آماجئیله بعضاً اوست فصیله و آلت فصیله کیمی تاکسونومیک باساماقلار ترجیح ائدیلیر.

## قایناقلار
# نؤوع (بیولوژی)

بیولوژی تصنیفاتی‌نین اساس ۸ مقوله‌لری‌ندن بیری نؤوعدور
**نؤوع** (اینگیلیسجه: Species) اوخشار جانلیلار و بیولوژی مؤوضوعلارینین آدلاندیریلماسیندا، بونلارین تصنیفاتیندا ایشلدیلن مقوله دیر. بیولوژی نؤوع ۱۷-جی عصرین سونلاریندا اؤیرنیلمگه باشبانیلمیشدیر.

## بیر ده باخ

جانلی بیلیم

جانلیلار

## قایناقلار

## منبعلر

* Claridge, M. F.; Dawah, H. A.; Wilson, M. R., eds. (1997). *Species: The Units of Biodiversity*. Chapman & Hall. ISBN 978-0-412-63120-7.
* Wheeler, Quentin; Meier, Rudolf, eds. (2000). *Species Concepts and Phylogenetic Theory: A Debate*. Columbia University Press. ISBN 978-0-231-10143-1.
* Zachos, Frank E. (2016). *Species Concepts in Biology: Historical Development, Theoretical Foundations and Practical Relevance*. Springer. ISBN 978-3-319-44964-7.

## ائشیک باغلانتیلار

|  |  |
| --- | --- |
|  |  ویکی‌سؤز ده نؤوع (بیولوژی) ایله مربوط اولان سؤز وار.  |

* Wikispecies – The free species directory that anyone can edit from the ویکی‌مدیا وقفی
* Barcoding of species
* Catalogue of Life
* European Species Names in Linnaean, Czech, English, German and French
* "Species" entry at the *Stanford Encyclopedia* of Philosophy
* VisualTaxa Archived 2010-06-14 at the Wayback Machine.
# اولدفیلد توماس

| اولدفیلد توماس |
| --- |
|  |
| دوغوم | 21 February 1858 Millbrook, Bedfordshire, England |
| اؤلوم | ۱۶ ژوئن ۱۹۲۹ (۷۱ یاش) |
| میلیت | بریتانیا |
| ایش وئرن | {{#switch: |
| تشکیلات | {{#switch: |
| نوماینده‌سی | {{#switch: |
| تانینماق سببی | Mammalogy |
| آدلیم ایش | {{#switch: |
| رقیب(لر) | {{#switch: |
| گوناهلانما(لار) | {{#switch: |
| حیات‌یولداشی(لاری) | {{#switch: |
| پارتنر(لر) | {{#switch: |
| والیدین(لری) | {{#switch: |
| **علمی منسبی** |
| مؤسیسه | Natural History Museum |
|  |

{{#switch:{{#switch:{{#switch:{{#switch:{{#switch:

**اولدفیلد توماس** (اینگیلیسجه: **Oldfield Thomas**) بریتانیالی بیلیم اینسانی. ۷۱  ایل عومر ائله‌ییب و ۱۶ ژوئن ۱۹۲۹ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Oldfield Thomas»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

قارداش پروژه‌لرده **اولدفیلد توماس** گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.

---

 فایل‌لار ویکی‌آمباردا
# ۱۹۰۴ (میلادی)

|  |  |
| --- | --- |
| **عصر:**  | عصر ۱۹ - **عصر ۲۰** - عصر ۲۱ |
| **اون‌ایلیک:** |  ۱۸۷۰  ۱۸۸۰  ۱۸۹۰  ۱۹۰۰  ۱۹۱۰  ۱۹۲۰  ۱۹۳۰
 |
| **ایل:** | ۱۹۰۱ ۱۹۰۲ ۱۹۰۳ - **۱۹۰۴** - ۱۹۰۵ ۱۹۰۶ ۱۹۰۷ |

۱۹۰۴آیری تقویم‌لرده| ایران تقویمی | ۱۲۸۲–۱۲۸۳ |
| میلادی تقویم | ۱۹۰۴ *MCMIV* |
| اتیوپی تقویمی | ۱۸۹۶–۱۸۹۷ |
| ائرمنی تقویمی | ۱۳۵۳ ԹՎ ՌՅԾԳ |
| ایسلامی تقویم | ۱۳۲۱–۱۳۲۲ |
| ایگبو تقویمی | ۹۰۴–۹۰۵ |
| آشوری تقویمی | ۶۶۵۴ |
| بربری تقویمی | ۲۸۵۴ |
| بنقالی تقویمی | ۱۳۱۱ |
| بهائی تقویمی | ۶۰–۶۱ |
| بودایی تقویمی | ۲۴۴۸ |
| بیزانس تقویمی | ۷۴۱۲–۷۴۱۳ |
| جوچه تقویمی | *نامعلوم* |
| چین تقویمی | 癸卯年 (سو دوشان) ۴۶۰۰ یا ۴۵۴۰     *— تا —* 甲辰年 (تخته اژدها) ۴۶۰۱ یا ۴۵۴۱ |
| تایلندین گونش تقویمی | ۲۴۴۷ |
| دیسکوردیان تقویمی | ۳۰۷۰ |
| ژاپون تقویمی | میجی ۳۷ (明治３７年) |
| ژولین تقویمی | میلادی دان ۱۳ گون آز |
| برمه نین سونتی تقویمی | ۱۲۶۶ |
| عبری تقویمی | ۵۶۶۴–۵۶۶۵ |
| قطب تقویم | ۱۶۲۰–۱۶۲۱ |
| کوره تقویمی | ۴۲۳۷ |
| مینگو تقویمی | ۸ قاباق چین تقویمی 民前۸年 |
| هولوسن تقویمی | ۱۱۹۰۴ |
| هندو تقویم لری |  |
|  - *ویکرم سموت* | ۱۹۶۰–۱۹۶۱ |
|  - *شاکا ساموات* | ۱۸۲۶–۱۸۲۷ |
|  - *کالی یوگا* | ۵۰۰۵–۵۰۰۶ |
| رم تاریخی | ۲۶۵۷ |
| سلطنت ایلی بریتانیا | ۳ یئدینجی ادوارد – ۴ یئدینجی ادوارد |
| This box: * باخ
* دانیش
* دییش
 |

 **میلادی ۱۹۰۴-جی ایل** گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز دؤردونجو ایل.

## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر

* ۵ دسامبر - ژاپون پوْرت-آرتوردا رۇس دوْنانماسینی مغلوب ائتمیشلر.
* ۲۷ اوْکتوبر - نیویورکدا ایلک مترو خطی ایستیفاده‌یه وئریلدی.
* ۲۴ اوْکتوبر - نیویورک متروسو آچیلمیشدیر.
* ۲۳ دسامبر - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری احتیاطلار سیستمی یارادیلدی.
* ۱۵ نوْوامبر - آمریکالی کینگ کِمپ ژیلت دییشن بریتاولی اۆلگۆچ اۆچون ایختیراع حاقّی آلیر.

## قایناق‌لار
# بین الخلق طبیعتی مۆحافیظه بیرلیگی

**بین الخلق طبیعت مۆحافیظه بیرلیگی** (IUCN) طبیعتین قوْرونماسی و طبیعی ثروتلرین داواملؽ ایستیفاده‌سی ساحه‌سینده فعالیت گؤسترن بین الخلق تشکیلاتدؽر.

بین الخلق طبیعت مۆحافیظه بیرلیگی|  |
| قورولوش | ۵  ۱۹۴۸ (۱۹۴۸-۱۰-۰۵) فونتاین بلو, فرانسه |
| نؤوع | بین الخلق اورقان |
| Focus | طبیعتین قورونماسی, بیولوژی دییشکلیقی |
| باش‌مرکز | سوئیس, قلاند |
| Area served  | دۆنیالیق |
| پرسوْنل‌  | ۱۴۰۰ |
| اهمیتلی شخصلر | * قرئدل آقوْیلار (بیرباشا رئیس)
* رزان المبارک (باشچی)
 |
| Revenue  | CHF 140.7 million / US$148 million (2019) |
| Employees  | ۹۰۰دان چوخ (دۆنیادا) |
| وب‌سایت | www.iucn.org |
| اسکی آدی | International Union for the Protection of Nature |

۱۹۴۸-جی ایلده قورولوب ، طبیعی دۆنیانین وضعیتی و اوْنو قوْروماق اۆچون لازؽم اوْلان تدبیرلر اۆزره دۆنیالیق صلاحییته چئوریلمیشدیر. معلۇماتلارین توْپلانماسی و تحلیلی، تحقیقات، ساحه لاییحه‌لری، مۆدافیعه و تحصیلله مشغۇل اوْلور. بۇ اورقانؽن میسسییاسؽ "دۆنیاداکی جمعیتلره طبیعتی قوْروماغا و طبیعی ثروتلردن ایستیفاده‌نین عدالتلی و ائکوْلوژی جهتدن داواملؽ اوْلماسینی تامین ائتمه‌یه تأثیر گؤسترمک، اوْنلاری تشویق ائتمک و کؤمک ائتمکدیر".

آی یو سی ان ین باش مقری سوئیسین قلاند شهرینده
## بونلارا دا باخ

* آی‌یو‌سی‌ان قیرمیزی سیاهه‌سی

## قایناقلار
# اتیوپی

اتیوپی نین یئری آفریقانین قوزئی دوغوسوندا
**اتیوپی** آفریقانین قوزئی دوغوسوندا بیر اؤلکه آدی دیر. اسکی آدی حبشه ، و باشکندی آدیس‌آبابا دیر. 2015 جی ایل آمارلارینا گؤره یاخلاشیق ۹۹ میلیون یاریم نفوسو واردیر. رسمی دیلی آمهارجا (آمهاریک، 29% نفوسون دیلی) دیر، و باشقا اؤنملی دیل اورومو دیلی (33% نفوسون آنادیلی) دیر. 60 % مسیحی و 33% ده موسلماندیلار. قالانی دا یهودی و باشقا دینلره اینانیرلار.

اتیوپی نین خریطه سی
اتیوپی نین بایراغی
## قایناقلار

## گؤرونتولر

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
# جیبوتی

**جیبوتی**  آفریقا دا بیر اؤلکه. پایتختی جیبوتی شهری دیر. ۸۱۸٬۱۵۹ نفر نۆفوسا صاحیب دیر.عرب دیلی ایله فرانسه دیلی بۇ اؤلکه‌نین رسمی دیللری دیر.

## قایناق‌لار

## گؤرونتولر

*
*
# اریتره

| اریترهState of Eritrea  |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |
| موقعیت   |
| **باشکند** | اسمره
 |
| رسمی دیل | Tiqrinya, عربی دیل، اینگیلیس دیلی |
| **گروه(های) نژادی**  | tiqrinya -55%, tiqre -30%, saho -4%, kunama -2% ,bilen -2%. |
| پول بیریمی | تایرا  |
| اینترنت دومینی | .ng |

**اریتره** — آفریقا قیطعه‌سینین شرقین‌ده دؤولت. **اریتره** باشکندی (پایتختی) اسمره دور. ۴٬۴۰۱٬۰۰۹نفوسا صاحیب دیر. رسمی دیلی عرب دیلی ایله اینگیلیس دیلی دیر.

## جوغرافییاسی

شرقی آفریقانین قوزئین‌دا یئرلشه‌ن اؤلکه. غربده سودان، گونئی‌دا اتیوپی و گونئی-شرق‌ده جیبوتی ایله همسرحددیر. اؤلکه‌نین شرقی و قوزئی-شرقی قیرمیزی دنیزی ساحلی بویونجا اوزانیر. باشکندی آسمرهدیر.

## تاریخی

اریتره ایتالیا طرفین‌دن ایشغال ائدیل‌دی و رسمی اولاراق ۱ ژانویه ۱۸۹۰-جی ایلده بۇ اؤلکه‌نین موستملکه‌سینه چئوریل‌دی. ایتالیا ایکینجی دونیا محاربه‌سین‌ده مغلوب اوْلدوق‌دان سوْنرا اریتره ۱۹۴۱-جی ایلده‌ن ۱۹۵۲-جی ایله قدر بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی-نین حمایه‌سینه وئریلمیش‌دیر. او زامان اؤلکه‌نین بایراغی بوتون رسمی دایره‌لرده دالغالانیردی. ۲ دسامبر ۱۹۵۰-جی ایلده بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی-نین قراری ایله اتیوپییا بیرلشدیریل‌دی. ۱۹۵۱-جی ایلده‌ن ۱۹۶۲-جی ایله قدر اتیوپینین موختار بؤلگه‌سی اولاراق قال‌دی. خالقین ناراحات‌لیغی بۇ قرارا قارشی آرت‌دی و اریتره ۳۰ ایل بویونجا اتیوپی حکومتینه قارشی دیره‌ن‌دی و بۇ دیرنیش ۱۹۹۱-جی ایلده بیت‌دی. ۱۹۹۳-جو ایلده بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی-نین قراری ایله اریتره موستقیل‌لیک الده ائتدی. اؤلکه چوخمدنیت‌لی و ایکیدین‌لی‌دیر. مۆعاصیر اریتره نین آدی ایلک دفعه ایتالیان ایشغال‌چیلاری طرفین‌دن ایستیفاده ائدیلمیش‌دیر.

## اهالی‌سی

۶٬۲۳۳٬۶۸۲ نفر. اؤلکه‌ده یاشایانلارین ۵۵٪ تیگرینیا، ۳۰٪ تیگرئ، ۴٪ ساهو و دیگر ائتنیک قروپلاردیر.

## ایقتصادیاتی

اریتره دا اهالینین اکثریتی (۸۵٪) اکینچی‌لیک و حئیواندارلیقلا مشغول‌دور. اهالینین اوچده ایکی‌سی اوتوراق و یاری-اوتوراق، قالانی کؤچری حیات سورور. اؤلکداخی‌لی هاسیلاتی ۵۵۰ میلیون دوللار اولاراق حساب‌لانیر. آدامباشینا دوشه‌ن میلّی گلیر ۱۵۰ دوللاردیر. اؤلکه‌نین ایقتصادی دورومو آغیردیر.

## تحصیل

اریتره دا تحصیل بئشمرهه‌له‌لی‌دیر: آنا مکتب، ایبتدایی مکتب، ایلک مکتب، اورتا مکتب و بیلیم یوردو.
ایبتدایی، ایلک و اورتا مکتب‌ده تخمیناً ۲۴۵٫۰۰۰ مکتب‌لی تحصیل آلیر. تحصیلین شوعاری وطن، آنا دیلی‌دیر.

## مدنیتی

بو اؤلکه تیجارت و آلوئر اۆچون دونیانین باغلانتی نقطه‌سی‌دیر. اریتره مدنیتین‌ده ایتالیان مدنیتینین ایزلرینی گؤرمک اولار. بۇ گون اؤلکه‌ده ایتالیان مطبخیندن فایدالانمیش کافه لر فعالیت گؤستریر.

## ایستینادلار

## قایناق‌لار

## گؤرونتولر

*
*
*
*