Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# VII əsr

|  |
| --- |
| I minillik |
| V əsr — VI əsr — **VII əsr** — VIII əsr — IX əsr |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 590-cı illər | 590
 | 591
 | 592
 | 593
 | 594
 | 595
 | 596
 | 597
 | 598
 | 599
 |
|  |
| 600-cü illər | 600
 | 601
 | 602
 | 603
 | 604
 | 605
 | 606
 | 607
 | 608
 | 609
 |
| 610-cu illər | 610
 | 611
 | 612
 | 613
 | 614
 | 615
 | 616
 | 617
 | 618
 | 619
 |
| 620-ci illər | 620
 | 621
 | 622
 | 623
 | 624
 | 625
 | 626
 | 627
 | 628
 | 629
 |
| 630-cu illər | 630
 | 631
 | 632
 | 633
 | 634
 | 635
 | 636
 | 637
 | 638
 | 639
 |
| 640-cı illər | 640
 | 641
 | 642
 | 643
 | 644
 | 645
 | 646
 | 647
 | 648
 | 649
 |
| 650-ci illər | 650
 | 651
 | 652
 | 653
 | 654
 | 655
 | 656
 | 657
 | 658
 | 659
 |
| 660-cı illər | 660
 | 661
 | 662
 | 663
 | 664
 | 665
 | 666
 | 667
 | 668
 | 669
 |
| 670-ci illər | 670
 | 671
 | 672
 | 673
 | 674
 | 675
 | 676
 | 677
 | 678
 | 679
 |
| 680-ci illər | 680
 | 681
 | 682
 | 683
 | 684
 | 685
 | 686
 | 687
 | 688
 | 689
 |
| 690-cı illər | 690
 | 691
 | 692
 | 693
 | 694
 | 695
 | 696
 | 697
 | 698
 | 699
 |
|  |
| 700-cü illər | 700
 | 701
 | 702
 | 703
 | 704
 | 705
 | 706
 | 707
 | 708
 | 709
 |

 |
|  |

**VII əsr** — 600-cü ilin ilk günündən sonra başlayır. İlk günü 600-cü ilin 1 yanvar tarixi, son günü isə 699-cu ilin 31 dekabrıdır.

VII əsrdən sonra isə VIII əsr gəlir.

## Şəxslər

* Kormesi xan
* Suluk xan
* Batbayan xan
* Səcah

### Doğulanlar

* II Anastasi
* İsmayıl ibn Yəsar
* Əl-Haris ibn Süreyc

## İstinadlar
# E.ə. II əsr

|  |
| --- |
| e.ə. I minillik |
| E.ə. IV əsr — E.ə. III əsr — **E.ə. II əsr** — E.ə. I əsr — I əsr |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| e.ə. 200-cü illər |  209 |  208 |  207 |  206 |  205 |  204 |  203 |  202 |  201 |  200 |
|  |
| e.ə. 190-cı illər |  199 |  198 |  197 |  196 |  195 |  194 |  193 |  192 |  191 |  190 |
| e.ə. 180-ci illər |  189 |  188 |  187 |  186 |  185 |  184 |  183 |  182 |  181 |  180 |
| e.ə. 170-ci illər |  179 |  178 |  177 |  176 |  175 |  174 |  173 |  172 |  171 |  170 |
| e.ə. 160-cı illər |  169 |  168 |  167 |  166 |  165 |  164 |  163 |  162 |  161 |  160 |
| e.ə. 150-ci illər |  159 |  158 |  157 |  156 |  155 |  154 |  153 |  152 |  151 |  150 |
| e.ə. 140-cı illər |  149 |  148 |  147 |  146 |  145 |  144 |  143 |  142 |  141 |  140 |
| e.ə. 130-cu illər |  139 |  138 |  137 |  136 |  135 |  134 |  133 |  132 |  131 |  130 |
| e.ə. 120-ci illər |  129 |  128 |  127 |  126 |  125 |  124 |  123 |  122 |  121 |  120 |
| e.ə. 110-cu illər |  119 |  118 |  117 |  116 |  115 |  114 |  113 |  112 |  111 |  110 |
| e.ə. 100-cü illər |  109 |  108 |  107 |  106 |  105 |  104 |  103 |  102 |  101 |  100 |
|  |
| e.ə. 90-cı illər |  99 |  98 |  97 |  96 |  95 |  94 |  93 |  92 |  91 |  90 |

 |
|  |

**E.ə. II əsr**

## Hadisələr

* Albaniyada Aranilər sülaləsinin hakimiyyətə gəlməsi.

## Doğulanlar

* IV Nikomidis
* Aristonik
* Artuş
* Pontlu Kleopatra
* Farnacom
* Avl Qabini
* İçiz — eramızdan əvvəl 126 və 114-cü illərdə hökmdarlıq etmiş hun hökmdarı.

## Vəfat edənlər

* Suylihu

## İstinadlar
# Qırmızıqaşlılar üsyanı

| Qırmızıqaşlılar üsyanı |
| --- |
|  |

**Qırmızıqaşlılar üsyanı** (çin. 赤眉; pinyin: Chìméi) eramızın 1-ci əsrdə Çində baş vermiş kəndli üsyanı.
Lülinlə birlikdə Vanq Mangın qısa ömürlü Xan sülaləsinə qarşı iki böyük kəndli üsyanından biri idi. Adını üsyançıların qaşlarını qırmızıya boyamalarından almışdır.

11-ci ildə Xuanxe çayı qarçısına çıxan şəhər və qəsəbələri məhv edib tarlaları basaraq məcrasını dəyişdi. Ölkədə hökm sürən xaos çoxsaylı kəndli üsyanlarına gətirib çıxardı. Eramızın 17-ci ilində Şandunda Fan Çunun başçılığı altında güclü üsyan baş qaldırdı. Qiyamçılar fərqlənmək üçün qaşlarını qırmızı rəngə boyayırdılar, bu səbəbdən də onları qırmızıqaşlılar adlandırırdılar. 23-cü ildə Fan Çun hökumət qoşunlarını məğlub edib paytaxt Çanyanı ələ keçirdi. Van Man özünə qəsd etdi.

Qırmızıqaşlılar bir ildən artıq hakimiyyəti əllərində saxladılar. Bundan sonra xanlı Lyu Syu zadəganların və məmurların bir hissəsini ətrafında birləşdirib qiyamçıları sarsıdıcı məğlubiyyətə uğratmağa nail oldu. Fan Çun paytaxtdan ölkənin şərqinə qaçmağa məcbur oldu. 25-ci ildə Lyu Syu Xan imperatoru elan olundu. Bu, Sonrakı (Şərqi) Xan (25–220-ci illər) sülaləsi hakimiyyətinin başlanğıcı hesab olunur.

Şərqi Xan sülaləsi hakimiyyətinin ilk illərində qiyamçı dəstələrin qalıqları ilə mübarizə davam edirdi, bundan sonra nisbətən sakitlik və çiçəklənmə dövrü gəlir. Lyu Syu minlərlə qulu azadlığa buraxdı. Torpaq bölgüsünün bərabərləşdirici sistemi ləğv edildi. Hökumət vergiləri azaltdı və ticarətdə məhdudiyyətləri aradan qaldırdı.

## İstinadlar
# Şimal

|  |
| --- |
| **Əsas səmtlər** |
|  Şimal-qərb | Şimal ▲ |  Şimal-şərq |
| Qərb ◄ |  | ► Şərq |
| Cənub-qərb | ▼ Cənub | Cənub-şərq |
|  |
|  |

Əsas səmtlər
**Şimal** və ya **Quzey** — Yer kürəsinin coğrafiyasında dörd əsas istiqamətdən biridir. Səmtləri müəyyənləşdirən kompasda cənubun əksi kimi qəbul edilib. Coğrafiyanın təkmilləşməsi dövründə "Şimal" "soyuq iqlim" kimi başa düşülürdü. Azərbaycan dilində şimal Coğrafiyada "Ş", beynəlxalq işarələmədə "N" ilə işarələnir.

## İstinadlar
# Keçilər

| Keçilər |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
| daha ətraflıDomen:EukariotlarKlad:*Amorphea*Klad:*Obazoa*Klad:*Opisthokonta*Klad:*Holozoa*Klad:FilozoaKlad:ChoanozoaAləm:HeyvanlarYarımaləm:EumetazoylarKlad:*ParaHoxozoa*Klad:İkitərəflisimmetriyalılarKlad:*Nephrozoa*Tipüstü:SonağızlılarTip:XordalılarKlad:*Olfactores*Yarımtip:Onurğalılarİnfratip:AğızçənəlilərKlad:*Eugnathostomata*Klad:*Teleostomi*Klad:Sümüklü balıqlarKlad:XoanlarKlad:*Rhipidistia*Klad:*Tetrapodomorpha*Klad:*Eotetrapodiformes*Klad:*Elpistostegalia*Klad:*Stegocephalia*Klad:DördayaqlılarKlad:*Reptiliomorpha*Klad:*Amniota*Sinif:MəməlilərKlad:*Theriimorpha*Klad:*Theriiformes*Klad:*Trechnotheria*Klad:*Cladotheria*Klad:*Prototribosphenida*Klad:*Zatheria*Klad:*Tribosphenida*Yarımsinif:Vəhşi heyvanlarKlad:Euteriyalarİnfrasinif:PlasentalılarMaqndəstə:*Boreoeutheria*Dəstəüstü:LavrazioterilərKlad:*Scrotifera*Qranddəstə:*Ferungulata*Ranqsız:DırnaqlılarDəstə:CütdırnaqlılarKlad:*Artiofabula*Klad:*Cetruminantia*Klad:*Ruminantiamorpha*Yarımdəstə:Gövşəyənlərİnfradəstə:*Pecora*Fəsilə:BoşbuynuzlularYarımfəsilə:**Keçilər** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Caprinae J.E.Gray, 1821[…]
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 552327 |
| NCBI   | 9963 |
| EOL   | 52230844 |
| FW   | 86342 |

 |

 |

**Keçilər** (lat. Caprinae) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin məməlilər sinfinin cütdırnaqlılar dəstəsinin boşbuynuzlular fəsiləsinə aid heyvan yarımfəsiləsi.

## Təsnifatı

* Qoyun (*Ovis*) cinsi
* Mavi qoyun (*Pseudois*) cinsi
* Qoral (*Nemorhaedus*) cinsi
* Dağ keçisi (*Capra*) cinsi
* Yallı qoyun (*Ammotragus*) cinsi
* Qoyunöküz (*Ovibos*) cinsi
* Oronqo (*Pantholops*) cinsi
* Serau (*Capricornis*) cinsi
* Köpgər və ya qarapaça (*Rupicapra*) cinsi
* Qar keçisi (*Oreamnos*) cinsi
* Takin (*Budorcas*) cinsi
* Keçi və ya Himalay keçisi (*Hemitragus*) cinsi
* Su keçisi cinsi

## Şəkillər

*
*
*
*
*
*
*
*

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# Şimali Lyan

|  |
| --- |
| Tarixi dövlət |
| Şimali Lyan |
|  |
| 397 — 439 |
| Ən böyük şəhər |
Ciankanq (建康) Qansu (甘肃) Tunhvanq (敦煌市) Ciukvan (酒泉市) |
| İdarəetmə forması | Monarxiya |
| Sülalə |
Cüçü sülaləsi |

**Şimal Lyan dövləti** — 397-ci ildə hazırkı Sintzyan-Uyğur Muxtar Rayonunda və Monqolustanda mövcud bir Hun dövlətidir. Hökmdarları özlərini "vanq" yəni kral adlandırıldı. Dövləti Cüçü sülaləsi idarə edirdi. Bu adı ona görə seçmişdilər ki, onların əcdadları Mete xanın sol Cüçü şahzadələri idi. 460-cı ildə dövlət Jujan xaqanlığı tərəfindən fəth olundu. Yuyçzülyü Tuxeçjen Şimali Lyanı ləğv edərək yerində Jujanlardan asılı Qaraxoca dövlətini qurdu.

## Hökmdarları

| Adı | Hakimiyyət illəri | Məbəd adı | Ölümündən sonrakı adı | Era adı | Evlilikləri |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Duan Ye (段业) | 397–401 | *Olmayıb* | Shenhsi (神璽) 397–399
Tyanhsi (天璽) 399–401 |  |
| Cüçü Menqhsün (沮渠蒙遜) | 401–433 | Taiçu (太祖) | Vuhsüan (武宣) | Yonqan (永安) 401–412
Hsüanşi (玄始) 412–428
Çenqhsüan (承玄) 428–430
Yihe (義和) 430–433 | Şahzadə Menq (孟王后) |
| Cüçü Mucyan (沮渠牧犍) | 433–439 | *Olmayıb* | Ay (哀) | Yonqhe (永和) | Şahzadə Li Cinqşu (李敬受)
Şahzadə Vuvey (武威公主) |
| Cüçü Vuhuy (沮渠無諱) | 442–444 | *Olmayıb* | Çenqpinq (承平) 443–444 |  |
| Cüçü Ançu (沮渠安周) | 444–460 | *Olmayıb* | Çenqpinq (承平) 444–460 |  |

## Mənbə

* Jacques Gernet (1996). A history of Chinese civilization. Cambridge University Press. ISBN 0-521-49781-7
# V əsr

|  |
| --- |
| I minillik |
| III əsr — IV əsr — **V əsr** — VI əsr — VII əsr |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 390-cı illər | 390
 | 391
 | 392
 | 393
 | 394
 | 395
 | 396
 | 397
 | 398
 | 399
 |
|  |
| 400-cü illər | 400
 | 401
 | 402
 | 403
 | 404
 | 405
 | 406
 | 407
 | 408
 | 409
 |
| 410-cu illər | 410
 | 411
 | 412
 | 413
 | 414
 | 415
 | 416
 | 417
 | 418
 | 419
 |
| 420-ci illər | 420
 | 421
 | 422
 | 423
 | 424
 | 425
 | 426
 | 427
 | 428
 | 429
 |
| 430-cu illər | 430
 | 431
 | 432
 | 433
 | 434
 | 435
 | 436
 | 437
 | 438
 | 439
 |
| 440-cı illər | 440
 | 441
 | 442
 | 443
 | 444
 | 445
 | 446
 | 447
 | 448
 | 449
 |
| 450-ci illər | 450
 | 451
 | 452
 | 453
 | 454
 | 455
 | 456
 | 457
 | 458
 | 459
 |
| 460-cı illər | 460
 | 461
 | 462
 | 463
 | 464
 | 465
 | 466
 | 467
 | 468
 | 469
 |
| 470-ci illər | 470
 | 471
 | 472
 | 473
 | 474
 | 475
 | 476
 | 477
 | 478
 | 479
 |
| 480-ci illər | 480
 | 481
 | 482
 | 483
 | 484
 | 485
 | 486
 | 487
 | 488
 | 489
 |
| 490-cı illər | 490
 | 491
 | 492
 | 493
 | 494
 | 495
 | 496
 | 497
 | 498
 | 499
 |
|  |
| 500-cü illər | 500
 | 501
 | 502
 | 503
 | 504
 | 505
 | 506
 | 507
 | 508
 | 509
 |

 |
|  |

**V əsr** — 400-cü ilin ilk günündən sonra başlayır. İlk günü 400-cü ilin 1 yanvar tarixi, son günü isə 499-cu ilin 31 dekabrıdır.

V əsrdən sonra isə VI əsr gəlir.

## Şəxslər

* Hierokles (İskəndəriyyəli)
* Saxta Dionisius Areopagit
* I Firuz
* II Yezdəgird
* Məzdək
* I Ferqus

### Doğulanlar

* I Domanqart
* I Varsken
* Arazdlı Abraam
* Bar Sauma (mitropolit)
* Evfemiya (İmperatriçə)

## İstinadlar
# VI əsr

|  |
| --- |
| I minillik |
| IV əsr — V əsr — **VI əsr** — VII əsr — VIII əsr |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 490-cı illər | 490
 | 491
 | 492
 | 493
 | 494
 | 495
 | 496
 | 497
 | 498
 | 499
 |
|  |
| 500-cü illər | 500
 | 501
 | 502
 | 503
 | 504
 | 505
 | 506
 | 507
 | 508
 | 509
 |
| 510-cu illər | 510
 | 511
 | 512
 | 513
 | 514
 | 515
 | 516
 | 517
 | 518
 | 519
 |
| 520-ci illər | 520
 | 521
 | 522
 | 523
 | 524
 | 525
 | 526
 | 527
 | 528
 | 529
 |
| 530-cu illər | 530
 | 531
 | 532
 | 533
 | 534
 | 535
 | 536
 | 537
 | 538
 | 539
 |
| 540-cı illər | 540
 | 541
 | 542
 | 543
 | 544
 | 545
 | 546
 | 547
 | 548
 | 549
 |
| 550-ci illər | 550
 | 551
 | 552
 | 553
 | 554
 | 555
 | 556
 | 557
 | 558
 | 559
 |
| 560-cı illər | 560
 | 561
 | 562
 | 563
 | 564
 | 565
 | 566
 | 567
 | 568
 | 569
 |
| 570-ci illər | 570
 | 571
 | 572
 | 573
 | 574
 | 575
 | 576
 | 577
 | 578
 | 579
 |
| 580-ci illər | 580
 | 581
 | 582
 | 583
 | 584
 | 585
 | 586
 | 587
 | 588
 | 589
 |
| 590-cı illər | 590
 | 591
 | 592
 | 593
 | 594
 | 595
 | 596
 | 597
 | 598
 | 599
 |
|  |
| 600-cü illər | 600
 | 601
 | 602
 | 603
 | 604
 | 605
 | 606
 | 607
 | 608
 | 609
 |

 |
|  |

**VI əsr** — 500-cü ilin ilk günündən sonra başlayır. İlk günü 500-cü ilin 1 yanvar tarixi, son günü isə 599-cu ilin 31 dekabrıdır.

VI əsrdən sonra isə VII əsr gəlir.

## Şəxslər

* Bavi
* Əshamə ibn Əbcər
* İstəmi xaqan
* Saxta Dionisius Areopagit
* Tulan xaqan
* Vinduyə
* Vistəhm
* Çula xaqan
* Həlimə binti Əbu Zuayb
* Hüzeyfə ibn əl-Yəman
* Fərrux Hörmüz
* Zeyd əl-Xeyr
* Müseylimə

### Doğulanlar

* Adven
* Vahan (Bizans komandiri)

### Ölümlər

* Adven

## İstinadlar
# Oktyabr

| ←→Oktyabr |
| --- |
|

| B.e | Ç.a | Ç | C.a | C | Ş | B |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |

 |
| 2026-cı il |

**Oktyabr** — Qriqorian təqvimi ilə ilin onuncu ayıdır. 31 gündən ibarətdir.

Qədim Roma təqvimində ilin səkkizinci ayı olmuş (latın dilində "səkkiz" mənasını verən *octo* sözündən), lakin təqvimə yanvar və fevral ayları əlavə edildikdən sonra da öz adını saxlamışdır. Qədim Romada təqvim ili mart ayında (müharibə allahı Marsın şərəfinə) başlayırdı.

Oktyabr ayı Şimal yarımkürəsində payız, cənub yarımkürəsində isə yaz fəslinə təsadüf edir. Burada o, şimaldakı aprel ayının ekvivalentidir və əksinə.

Qısa illərdə oktyabr və yanvar ayları həftənin eyni günündə başlayır. Uzun illərdə isə bu cür üst–üstə düşmə halı ümumiyyətlə olmur.

## Əlamətdar hadisələr

* Uşaq kitabları həftəsi (İngiltərə) – oktyabrın ilk həftəsi
* Beynəlxalq Təbəssüm Günü – oktyabrın birinci cümə günü
* Çin Xalq Respublikasının Milli günü – 1 oktyabr
* Kipr Respublikasının müstəqillik günü – 1 oktyabr
* Nigeriyanın müstəqillik günü – 1 oktyabr
* Beynəlxalq qeyri–zorakılıq günü – 2 oktyabr
* Alman Birliyi Günü (Almaniya) – 3 oktyabr
* Portuqaliya Respublikasının elan olunması – 5 oktyabr
* Beynəlxalq Müəllimlər Günü – 5 oktyabr
* Xorvatiyanın müstəqillik günü – 8 oktyabr
* İspaniyanın Milli günü – 12 oktyabr (Amerikanın kəşfi)
* Şükranlıq bayramı (Kanada) – oktyabrın ikinci bazar ertəsi
* Kolumb Günü (ABŞ–ın əksər ştatları) – oktyabrın ikinci bazar ertəsi
* Sağlamlıq və İdman Günü (Yaponiya) – oktyabrın ikinci çərşənbə axşamı
* Ümumdünya Ərzaq Günü – 16 oktyabr
* 1956–cı il Macarıstan İnqilabının Xatirə günü – 23 oktyabr
* Birləşmiş Millətlər Günü – 24 oktyabr
* Türkmənistanda Müstəqillik Günü – 27 oktyabr
* Yunanıstanda Oçi Günü (Yox Günü) – 28 oktyabr
* Türkiyədə Cümhuriyyət Bayramı – 29 oktyabr
* Hellovin, Samayn (*Samhain*) – 31 oktyabr
* Azərbaycanda Müstəqillik günü – 18 oktyabr

## Doğumlar

* 20 oktyabr – Şövkət Ələkbərova, Azərbaycanın xalq artisti, müğənni.
* 10 oktyabr Nilufər Əsgərova
* 8 oktyabr-Abdulov Ceyh

## İstinadlar
# Fahişəlik

Turinin küçələrində fahişə potensial müştəri ilə söhbət edir. 2005-ci il
**Fahişəlik** — ödəmə müqabilində seksual fəaliyyətlə məşğul olan fəaliyyət və ya təcrübə. Bu sahədə çalışan şəxslər **fahişə** adlanır və seks işçisi növlərindən biridir.

Dünyada təxminən 42 milyon fahişə yaşayır. Təxmini hesablamalara görə, dünya miqyasında fahişəliklə əldə edilən illik gəlir 100 milyard dollardan çoxdur. Fahişələrin əksəriyyəti qadın, müştərilərin çoxu isə kişidir.

Dünyada fahişəliyə aid müxtəlif qanunlar var. Bəziləri fahişələri insan alverinin qurbanları kimi görür: qadınlar və uşaqlara qarşı istismar və ya şiddət forması kimi sayır.

## Tarixi

### XX əsr

Molla Nəsrəddin jurnalının XIII buraxılışının üz qabığı. Fahişəlik haqqında ərizəni oxuyan kişilər.
Kommunizmin aparıcı nəzəriyyəçiləri fahişəliyin əleyhinə idi. Kommunist hökumətlər tez-tez hakimiyyəti əldə etdikdən dərhal sonra bu təcrübəni yatızdırmağa cəhd etsələr, fahişəlik bu ölkələrdə davam edirdi. Çağdaş Kommunist ölkələrində isə fahişəlik qeyri-hüquqi olsa da, ölkələrdə yayılmışdı. Sovet İttifaqının dağılması nəticəsində meydana gələn iqtisadi tənəzzül bir çox mövcud və ya keçmiş kommunist ölkələrində fahişəliyin artmasına səbəb oldu.

### XXI əsr

2009-cu ildə Meksikada fahişə.
XXI əsrdə Əfqanıstanda gənc oğlan uşaqlarının istifadə olunduğu "baça bazı" deyilən bir uşağbazlıq üsulu yayılıb.

Sovet İttifaqının dağılmasından sonra hər il minlərlə şərqi avropalı qadınlar Çin, Qərbi Avropa, İsrail və Türkiyədə fahişəlik edir; onların bəziləri peşəyə həvəslə daxil olsa da, bir çoxu aldadılır, məcbur edilir və ya qaçırılır və çox vaxt əsirlik və zorakılıq yaşayır. Dubayda Şərqi Avropa və Asiyadan fahişəlik edən on minlərlə qadın var. Səudiyyə Ərəbistanı və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindən olan kişilər müştərilərin böyük bir hissəsini təşkil edir.

## Tibbi vəziyyət

Bəzi yerlərdə fahişəlik cinsi yolla ötürülən xəstəliklərin (CYBH) yayılması ilə əlaqələndirilir. Fahişələrin və onların müştəriləri arasında prezervativ istifadəsinin olmaması HİV-in Asiyada yayılmasında bir amil kimi göstərilir.

## Həmçinin bax

* Seks işçisi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# 1950

| 1950 digər təqvimlərdə |
| --- |
| Qriqori təqvimi | 1950 *MCML* |
| Yuli təqvimi | 1950 |
| Yuli təqvimi bizans erasında | 7458-7459 (1 sentyabr) |
| Romanın yarandığı gündən | 2702-2703 (21 aprel) |
| Avropa təqvimi  | 5710-5711
ה'תש"י
 - ה'תשי"א |
| Hicri təqvim | 1369-1370 |
| Erməni təqvimi | 4442-4443 (11 avqust)
ՌՋԾ |
| Çin təqvimi | 4646-4647 己丑 - 庚寅 sarı öküz
 - ağ pələng
 |
| Efiopiya təqvimi | 1942 - 1943 |
| Hind təqvimi |  |
| ⁃ *Vikram-samvat* | 2006-2007 |
| - *Şaka sambat* | 1872—1873 |
| ⁃ *Kali-yuqa* | 5051-5052 |
| İran təqvimi | 1328-1329 |
| Buddist təqvimi | 2493 |
| Holosen təqvimi | 11950 |
| Yapon xronologiyası | 25 Syova erası |
| Fransız inqilabı təqvimi | 158—159 |
| Çuçxe təqvimi | 39-cu çuçxe ili |
| Minqo təqvimi | 39-cu Tayvan ili |

## Hadisələr

* Şimali Koreya hərbi qüvvələrinin 38-ci paraleldən Cənuba daxil olması.
* Alabaşlı- Quşçu körpüsü dəmiryolu xəttinin çəkilməsi.

## Doğumlar

* 21 yanvar – Zəlimxan Yaqub – Azərbaycanın xalq şairi.
* 31 yanvar – Akif Hüseynov — texniki elmlər doktoru, professor.
* 6 fevral — Ağaxan Abdullayev, Azərbaycan xanəndəsi.
* 28 may – Akif Abbasov, pedaqoji elmlər doktoru, professor.
* 1 iyun – Tanilə Əhmərova – Azərbaycan kino aktrisası.
* 26 avqust – Əminə Babayeva – Azərbaycan teatr-kino aktrisası.
* 14 avqust — Mehman Musayev, professor.
* 1 sentyabr – Mirdaməd Sadıqov - İqtisad elmləri doktoru, professor, İsmayıllı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı (2013-cü ildən).
* 21 sentyabr — Bill Mürrey, amerika akyoru
* 11 oktyabr — Əli Abasov — Azərbaycan filosofu, fəlsəfə üzrə elmlər doktoru (1998), professor (2007).
* 12 oktyabr – Çen Şuybyan, Tayvanın eks-prezidenti.
* 15 noyabr — Mak Uilkins, 1976-cı il amerika olimpiya çempionu, diski ilk dəfə 70 metrdən uzağa tullaya bilib.
* 8 dekabr — Fazil Abbasov — Azərbaycan kardiocərrahı, tibb elmlər doktoru (1990).
* 26 dekabr – Nuriyyə Əhmədova – Azərbaycan kino aktrisası.

## Ölümlər

* 1 may – Məmməd Səid Ordubadi, nasir, yazıçı, tərcüməçi.
# Hava

**Hava** — Yer kürəsinin atmosferini təşkil edən, azot və oksigendən ibarət təbii qaz qarışığı.

Havanın elementləri temperatur, rütubət və təzyiqdir, hava hadisələri isə külək, yağıntı, şimşək və s.. Havanın dəyişməsinə səbəb Günəş radiasiyasının dəyişkənliyi, hava kütlələrinin yerdəyişməsidir.

Hava elementlərinin mövcud durumu yaxın günlər üçün proqnoz verməyə imkan verir. Bu məlumatlar əsasında sinoptik xəritə tərtib edilir və havanın gələcəkdə necə olacağını müəyyənləşdirirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# Kan Yuvey

| Kan Yuvey |
| --- |
|  |
| Doğum adı | 康有為 |
| Doğum tarixi | 19 mart 1858(1858-03-19)[…] |
| Vəfat tarixi | 31 mart 1927(1927-03-31) (69 yaşında) və ya 28 fevral 1927(1927-02-28) (68 yaşında) |
| Vəfat yeri | * Sindao, Çin Respublikası[d]
 |
| Elm sahəsi | fəlsəfə |
| Elmi dərəcəsi | * Cinşi
 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Kan Yuvey** (çin dili|康有為|康有为|Kāng Yǒuwéi; 19 mart 1858[…] – 31 mart 1927 və ya 28 fevral 1927, Sindao) — Çin filosofu, Tzin dövrünün islahatçısı , kalliqraf.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# 1312

| 1312 digər təqvimlərdə |
| --- |
| Qriqori təqvimi | 1312 *MCCCXII* |
| Yuli təqvimi | 1312 |
| Yuli təqvimi bizans erasında | 6820-6821 (1 sentyabr) |
| Romanın yarandığı gündən | 2064-2065 (21 aprel) |
| Avropa təqvimi  | 5072-5073
ה'ע"ב
 - ה'ע"ג |
| Hicri təqvim | 711-712 |
| Erməni təqvimi | 3804-3805 (11 avqust)
ՌՅԺԲ |
| Çin təqvimi | 4008-4009 辛亥 - 壬子 ağ donuz
 - qara siçovul
 |
| Efiopiya təqvimi | 1304 - 1305 |
| Hind təqvimi |  |
| ⁃ *Vikram-samvat* | 1368-1369 |
| - *Şaka sambat* | 1234—1235 |
| ⁃ *Kali-yuqa* | 4413-4414 |
| İran təqvimi | 690-691 |
| Buddist təqvimi | 1855 |
| Holosen təqvimi | 11312

  |

## Hadisələr

## Doğumlar

* III Eduard
* Anna (Trabzon imperatriçası)

## Ölümlər

* İzabella de Villarduen
* Sultan Vələd
* Toxta

## İstinadlar
# Pianino

Piano, Steinway & Sons firması
**Piano** (it. Piano — sakit) və ya bəzən **Pianino** — simli və klavişli çalğı aləti. Pianoda səsləri çəkicciklər zərbə ilə tellərə dəyərək yaradırlar. Onlara qüvvə dəstəkləri basmaqla xüsusi mexanizmin köməyi ilə ötürülür. Çəkic tellərə dəyməmişdən öncə, tellər dempferdən ayrılırlar ki, yaxşı səs çıxara bilsinlər. Dəstəklər pianonun qabaq hissəsində bir lövhənin üzərində yerləşdirilirlər. Piano ifaçısı pianist və ya pianoçu adlanır.

## Təsnifatı

Piano iki formada mövcuddur:

* Royal
* Fortepiano

Royalda tellər, titrəyidicilər və dayaqlar döşəməyə nisbətən paralel yerləşir. Pianoda isə onlar şaquli istiqamətdə olurlar. Buna baxmayaraq, onların təşkilediciləri eynidir.

## Quruluşu

Ferens List fortepiano arxasında (1886).
Piano aşağıdakı komponentlərdən ibarətdir:

* Gövdə və dayaqlar (ağacdan): gövdə konstruksiyası, titrəyidici və səsboğucu

Pianonun 7 ağ dili var:

* **Akustik qurğu**
	+ Tellər (metaldan)
	+ Titrəyidici (ağacdan): tellərin titrəməsi ilə gücləndirilir
	+ Səsboğucu (ağacdan),
	+ Gövdə (metaldan): onun üzərində tellər və onların gərilməsini qəbul edilir (16–25t arasında yük)
* **Pianonun quruluşunun sxematik təsviri**

1 Metal çərçivə

2 Qabaq qapaq

3 Kapodaster və ya təzyiq çubuğu

4 Dempfer

5 Arxa qapaq

6 Dempfer qolu

7 Peal hissəi (titrəyən ağac lövhə)

8 Pedal hissəi (İtələyici)

9 Pedal hissəsi

10 Pedal qolu

11 Pedal

12 Körpü

13 Tel asılqanı

14 Metal gövdə

15 Titrəyidici

16 Tellər

* **İfa mexanizmi**

1 Dəstək

2 Ötürüc

3 Aparıcı qol

4 İşə salma başlığı

5 İtələyici dil

6 Çəkic kapsulası

7 Vint

8 Çəkic dəstəyi

9 Qol

10 Çəkic başlığı

11 Tutqac

12 Dempfer qolu

13 Qaldırıcı

14 Qaşıq

15 Dempfer

16 Tellər

17 Metal lövhə

18 Aqraffe

19 Səs burulğanı

20 Səsboğucu
## Xarici keçidlər
# 268

| 268 digər təqvimlərdə |
| --- |
| Qriqori təqvimi | 268 *CCLXVIII* |
| Yuli təqvimi | 268 |
| Yuli təqvimi bizans erasında | 5776-5777 (1 sentyabr) |
| Romanın yarandığı gündən | 1020-1021 (21 aprel) |
| Avropa təqvimi  | 4028-4029
ד'כ"ח
 - ד'כ"ט |
| Hicri təqvim | 365 BH - 364 BH |
| Erməni təqvimi | 2760-2761 (11 avqust) |
| Çin təqvimi | 2964-2965 丁亥 - 戊子 qırmızı donuz
 - sarı siçovul
 |
| Efiopiya təqvimi | 260 - 261 |
| Hind təqvimi |  |
| ⁃ *Vikram-samvat* | 324-325 |
| - *Şaka sambat* | 190—191 |
| ⁃ *Kali-yuqa* | 3369-3370 |
| İran təqvimi | 354 BP - 353 BP |
| Buddist təqvimi | 811 |
| Holosen təqvimi | 10268

  |

## Hadisələr

## Doğumlar

## Ölümlər

## İstinadlar
# 1677

| 1677 digər təqvimlərdə |
| --- |
| Qriqori təqvimi | 1677 *MDCLXXVII* |
| Yuli təqvimi | 1677 |
| Yuli təqvimi bizans erasında | 7185-7186 (1 sentyabr) |
| Romanın yarandığı gündən | 2429-2430 (21 aprel) |
| Avropa təqvimi  | 5437-5438
ה'תל"ז
 - ה'תל"ח |
| Hicri təqvim | 1087-1089 |
| Erməni təqvimi | 4169-4170 (11 avqust)
ՌՈՀԷ |
| Çin təqvimi | 4373-4374 丙辰 - 丁巳 qırmızı əjdaha
 - qırmızı ilan
 |
| Efiopiya təqvimi | 1669 - 1670 |
| Hind təqvimi |  |
| ⁃ *Vikram-samvat* | 1733-1734 |
| - *Şaka sambat* | 1599—1600 |
| ⁃ *Kali-yuqa* | 4778-4779 |
| İran təqvimi | 1055-1056 |
| Buddist təqvimi | 2220 |
| Holosen təqvimi | 11677

  |

## Hadisələr

* Çuxursəd bəylərbəyliyində iki il maaşları ödənilməyən Qacar və Bayat tayfalarından olan əsgərlərin üsyanı.

## Doğumlar

## Ölümlər

* Niderland filosofu B.Spinoza.
* Sənubər Hasəki, Osmanlı padşahı IV Muradın boşnak əsilli hərəmi.