# Şotlandlar

Şotlandlar|  |
|  |
| Ümumi sayı |
| təqribən 28–40 milyon (bütün dünyada) |
| Yaşadığı ərazilər |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  Şotlandiya | 4,446,000 (2011) |  |
|  ABŞ | 6,006,955 (Şotland) 5,393,554 (Şotland-İrland) |  |
|  Avstraliya | 1,792,600 |  |
|  İngiltərə | 760,620 |  |
|  Şimali İrlandiya | 760,620 |  |
|  Argentina | 100,000 |  |
|  Çili | 80,000 |  |
|  Fransa | 45,000 |  |
|  Polşa | 15,000 |  |
|  Yeni Zelandiya | 12,792 |  |
|  Men adası | 2403 |  |

 |
| Dili |
|
İngilis dili, Şotland kelt dili, Şotland german dili |
| Dini |
|
böyük çoxluq Presbiteriyanlıq, bundan başqa Katolik, Şotland Episkopal Kilsəsi, azlıq Aqnostik, Ateist |
| Qohum xalqlar |
|
İngilislər, İrlandlar, Uelslilər |

**Şotlandlar** (ş.german Scots Fowk, şot.kelt Gáidheal ya da Albannaich, ing. Scots) — əksəriyyəti Şotlandiya və ABŞ-də yaşayan xalq.

## Etimologiyası

*Scotia* sözü Qədim Romalılar tərəfindən I əsrdə mövcud olan qəbilə üçün işlədilirdi. Bundan başqa Qədim Romalılar *Scotia* sözünü İrlandiyada yaşayan Qel tayfası üçün də işlətmişdir. Bede İrlandiyadan Pikt ölkəsinə qədər ərazidə olan xalqlardan *Scottorum* sözünü işlədərək bəhs etmişdir. Qel olaraq tanınan tayfalar Dal Riyata Krallığına, yəni Şotlandiyanın qərbinə gəlmədir.

Bede şotlandlardan bəhs edərkən *natio*, yəni xalq sözünü işlətmişdir. Piktlərlə yanaşı digər xalqlardan isə *gens*, yəni irq şəklində bəhs etmişdir.

Anqlo-Saks Xronologiyası adlı sənəddə *Scot* sözü Qellər ölkəsinə eyham vurmaq üçün istifadə olunmuşdur. *Scottorum* sözü isə 1005-ci ildə İrlandiya kralı tərəfindən *İmperator Scottorum* şəklində yenidən istifadə olunmuşdur. Bu titul daha sonralar Şotland kralları tərəfindən mənimsənilmişdir. *Basileus Scottorum* şəklində Kral Edqarın böyük möhründə yazılmışdır. I Aleksandr və VI Ceyms də daxil olmaqla xələflərinin çoxu *Rex Scottorum* titulundan möhürlərində istifadə etmişdilər.

Çağdaş dövrdə *Scot* və *Scottish* sözləri əsasən Şotlandiya sakinləri üçün işlənir.

Ehtimal olunan qədim irland kombinasiyaları əsasən unudulmuşdur. Şimal-şərqi İrlandiyada *Ulster Scots* olaraq bilinən dil XVII-XVIII əsrlərdə Şotlandiyadan İrlandiyaya köçənlərlə bağlıdır.

## Şotlandiyadakı etnik qruplar

Müasir Şotlandiyanın yerli xalqı beş etnik qrupdan meydana gəlmişdir. Bu qruplardan üçü Kelt dilləri qrupuna daxildir. Bunlara piktlər, qellər və bretonlar daxildir. Onlar VII əsrdən Şotlandiyada geniş yayılmağa başladılar. German dillərinə daxil olan anqlosakslar və norslar isə III əsrdən etibarən Şotlandiya sahillərində məskunlaşmışdılar. 700–1000-ci illər arasında Şotlandiyada əsasən Qel dili geniş yayılmışdı. Bu dövrdə onların ingilis və fransızca danışan qonşuları bölgəyə *Scotland*, yəni Qellər diyarı adını vermişdilər. Bundan başqa bölgədə german dillərinə daxil olan ingiliscə və norsca da istifadə olunurdu. 1200–1500-cü illərdə Şotlandiyanın Qallouey və Haylend bölgələri arasında qalan aşağı hissələrində gettikcə ingiliscə hakim dil olmuş və 1500-cü illərdən etibarən Şotlandiya danışılan dillərə görə ikiyə bölünmüşdür. Qel dilində danışanlara Haylenders, Şotland dilində danışanlara isə Loulenders deyilirdi. Hal hazırda gəlmələr özləri ilə başqa dillər də gətirmişdir. Şotlandiyada ingilis dili geniş şəkildə istifadə olunduğundan hal hazırda Haylenders və Loulenders anlayışları əhəmiyyətini itirməyə başlamışdır.

## Xarici keçidlər

* The Scots In New Zealand Exhibition Minisite from the Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa
* "We're nearly all Celts under the skin" by Ian Johnston for The Scotsman Online
* Top 100 Scottish People
* Biographies of Famous Scots at Scottish-people.info, part of the Gazetteer for Scotland project
* Discover your Scottish family history at the official government resource for Scottish Genealogy
* Scottish Emigration Database of the University of Aberdeen

## İstinadlar