Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# İsaak Komnin (Kiprli)

**İsaak Komnin** (yun. Ἰσαάκιος Κομνηνός; 1155 – 1196) — Kipr hökmdarı (1184-1191). 1191-ci ildə üçüncü səlib yürüşü zamanı İngiltərə kralı Şirürəkli I Riçard tərəfindən taxtdan endirilmişdir.

| İsaak Komnin |
| --- |
| yun. Ἰσαάκιος Κομνηνός |
|  |
|  |
| Kipr imperatoru |
| 1184 – 1191 |
| Şəxsi məlumatlar |
| Doğum tarixi | 1155 |
| Vəfat tarixi | 1195/1196 |
| Vəfat yeri | Marqat |
| Vəfat səbəbi | zəhər[d] |
| Fəaliyyəti | monarx |
| Anası | İren Komnin |
| Uşağı | Damsel |
| Ailəsi | Komnenos sülaləsi |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

## Soy-kökü

İsaak Komninin hansı nəsildən olduğu haqqında məlumatlar çox azdır və hələ də mübahisə mövzusudur. Bizans tarixçisi Nikitas Xoniata görə İsaak imperator I Manuilin qardaşı İsaak Komninin və Feodora Kamterin oğlu idi. Bu yazılanlardan belə çıxır ki, İsaak adlı-sanlı bir ailənin övladı olub. Başqa bir mənbədə isə anasının adı *İrene* kimi qeyd olunur. Aleksandr Sturdza onun atasının I Andronikin zamanında edam edilən Andronik Duka Kamteros ola biləcəyini yazır.

## Həyatı

1174 və ya 1175-ci ildə imperator I Manuil İsaakı Tarsusa hakim təyin edir. İsaak hakim olduğu dövrdə Klikiya knyazı III Rubenə qarşı müharibə aparırdı. Ancaq bu mübarizə onun üçün uğursuz bitdi. Əsir götürülən İsaak bir neçə il Klikiyada həbsdə qaldı və daha sonra Antioxiya hökmdarı III Boemunda təhvil verildi. İsaak 1182 ya da 1183 ildə azadlığa buraxıldı. Onun həbsdən çıxmasında Feodora Komnina, Konstantis Mokraduk və Andronik Komteros böyük rol oynayır.

## Kipr hökmdarlığı

Vətəninə qayıtdıqdan sonra İsaak muzdlu döyüşüçülərdən ibarət dəstə quraraq Kiprə yollanır. O adada saxta sənədlərlə bu torpaqların Bizans hökmdarına aid olduğunu və özünün bura hakim təyin olunduğunu deyir. Ancaq qısa müddət sonra İsaak Kipri müstəqil hökmdar kimi idarə etməyə başladı. Bu xəbəri eşidən imperator Andronik İsaakın həbsdən çıxmasına vasitə olan Konstantik Mokraduku və Andronik Komterosu edam etdirdi. Bizansın yeni imperatoru II İsak Anqel Kipri ələ keçirməyə cəhd göstərsədə, göndərdiyi qoşun darmadağın edilir. Nikitas Xoniata görə İsaak Komnin çox zalım bir insan idi. Onun hakimiyyəti altında kiprlilər çox əziyyət çəkirdilər.

1191-ci ildə İngiltərə kralı I Riçardın bacısı və həyat yoldaşı Kipr adası yaxınlığında qəzaya uğrayır və İsaak tərəfindən əsir alınır. Üçüncü səlib yürüşü zamanı I Riçard yaxınlarını xilas etmək üçün adaya hücum etdi. Qısa müddət ərzində adanı ələ keçirən kral, hökmdarı da əsir aldı. Əvvəlcə Qüdsdə, daha sonra Liviyada əsirlik həyatı yaşayan İsaak yalnız 1194-cü ildə azadlığa qovuşdu.

## Ölümü

Həbsdən çıxdıqdan sonra İsaak Bizansa qarşı mübarizə aparmaq istəyi ilə Rum sultanlığına yollanır. Ancaq istəyi qəbul olunmur və 1196-cı ildə zəhərləndirilərək öldürülür.

## Ailəsi

İsaak Komnin iki dəfə evli olmuşdur. Birinci həyat yoldaşı Kilikiya knyazı II Toros qızı İzabella idi. Bu izdivacdan onların bir oğul və bir qızları olur. Güman edilir ki, ikinci həyat yoldaşı Siciliya kralı I Vilyamın qızı olub.

## İstinadlar
# Alemanlar

| Alemanlar |
| --- |
|  |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Alemanlar** — bir çox German qəbiləsinin bir araya gələrək qurduqları savaşçı topluluğun adı.

Qotlar və slavyanlar tərəfindən Brandenburqdan qovulduqdan sonra III əsrin əvvəllərində Main çayı üzərində göründülər. Öncə Karakalla (213), sonra III əsr imperatorları, daha sonra da Valerius Constantius tərəfindən (301) Roma imperiyası torpaqlarından püskürdülüncə IV əsrin ortalarına qədər Reyn çayının sağ sahilində Main ile Konstanz gölü arasına yerləşib qaldılar. İşğal etdikləri yer Vürtemberq, Bade və Alman İsveçrəsini əhatə edirdi. V əsrin ortalarında burada bir krallıq qurdular. Sonraları Reyni keçərək Köln ilə Konstanz arasında Alsacedə yerləşməyə çalışdılar ancaq öncə Julianus (Strasbourg, 357) və Valentinianus, sonra da Attilanın Hun basqını sırasında Aetius tərəfindən (453) Reynin ötəsinə atıldılar. Cənubi-qərbdə burqundlar ilə şimal-qərbdə franklar ilə çarpışdılar. 496-cı ildə krallıqları franklar tərəfindən işğal edildi.

## Qəbilə ittifaqının hökmdarları

* Carloman 744–747
* Drogo 747–748
* Pepin the Short 748–768
* I Karloman 768–771
* Charles the Bald 829–840
* Louis the German 843–864
* Charles the Fat 864–880
* Louis the Younger 880–882
* Charles the Fat 882–888
* Bernard 888–892

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* The Agri Decumates
* The Alemanni Arxivləşdirilib 2006-06-14 at the Wayback Machine
* The Military Orientation of the Roman Emperors Septimius Severus to Gallienus (146–268 °C. E.) Arxivləşdirilib 2006-08-24 at the Wayback Machine
* Brauchtum und Masken Alemannic Fastnacht Arxivləşdirilib 2017-06-06 at the Wayback Machine
# Antonin Dvorjak

| Antonin Dvorjak |
| --- |
| çex. Antonín Dvořák |
|  |
| Ümumi məlumatlar |
| Doğum adı | Antonín Leopold Dvořák |
| Doğum tarixi | 8 sentyabr 1841(1841-09-08)[…] |
| Vəfat tarixi | 1 may 1904(1904-05-01)[…] (62 yaşında) |
| Vəfat səbəbi | insult |
| Dəfn yeri | * Vışeqrad qəbiristanlığı[d]
 |
| Uşaqları | 9 (Otilie Suková, Otakar Dvořák, Magdalena Dvořáková daxil olmaqla) |
| Musiqiçi məlumatları |
| Fəaliyyəti | bəstəkar, musiqiçi, virtuoz |
| Janrlar | klassik musiqi, opera |
| Musiqi alətləri | orqan[d], piano, skripka, alt |
| Üzvlüyü | * Serbiya Elmlər və İncəsənət Akademiyası[d]
 |
| Elmi dərəcəsi | * musiqi pedaqoqu
 |
| Mükafatları |     |
|  |
| antonin-dvorak.cz |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Antonin Dvorjak** (çex. Antonín Leopold Dvořák; 8 sentyabr 1841[…] – 1 may 1904[…]) — çex bəstəkar, musiqidə romantizm cərəyanının təmsilçisi. Onun əsərlərində Moraviya və Bohemiyanın xalq musiqisi motivlərindən, elementlərindən geniş istifadə olunur. O, Bedrjix Smetana ilə birlikdə çex milli musiqi məktəbinin banisi sayılır. Əsas musiqi əsərlərinə "Yeni dünyadan" Simfoniya № 9 (ABŞ-də yazılıb), "Su pərisi" operası, Orkestrli violençel üçün konsert, "Amerika" simli kvarteti, Rekviyem, Stabat Mater və "Slavyan rəqsləri" aid edilir.

## Həyatı

Antonin Dvorjak 8 sentyabr 1841-ci ildə Çexiyada - Praqa yaxınlığında anadan olub. Bedřich Smetenanın musiqisini eşidib bəstəkar olmağa qərar verən Dvorjak elə Smetananın dirijoru olduğu Praqa Teatrında violençel ifaçısı kimi musiqi fəaliyyətinə başlayıb. Musiqi bəstələmək üçün 1873-cü ildə orkestrdən uzaqlaşıb və 1 il içində Avstriya milli mükafatını alan 3-cü simfoniyasını yazıb. Praqa, Kembric, Nyu York-da çalışan Dvorjak 1895-ci ildə Vətəninə geri dönüb.

Dvorjaka vətənpərvərlik mövzusunda yazdığı "Himn" kantatası, eləcə də "Slavyan rəqsləri" dünya şöhrəti gətirib. Dahi bəstəkarın qələmə aldığı "İnadkarlar", "Hiyləgər kəndli", "Su pərisi", "Yakobinçi" operaları çex milli opera repertuarının əsasını təşkil edib. 9 simfoniya, 10 opera, 5 simfonik poema, 5 uvertüra, skripka ilə orkestr üçün konsert, "Müqəddəs Lüdmila" oratoriyasının müəllifi Antonin Dvorjak 1 may 1904-cü ildə vəfat edib.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# 1429

| 1429 digər təqvimlərdə |
| --- |
| Qriqori təqvimi | 1429 *MCDXXIX* |
| Yuli təqvimi | 1429 |
| Yuli təqvimi bizans erasında | 6937-6938 (1 sentyabr) |
| Romanın yarandığı gündən | 2181-2182 (21 aprel) |
| Avropa təqvimi  | 5189-5190
ה'קפ"ט
 - ה'ק"ץ |
| Hicri təqvim | 832-833 |
| Erməni təqvimi | 3921-3922 (11 avqust)
ՌՆԻԹ |
| Çin təqvimi | 4125-4126 戊申 - 己酉 sarı meymun
 - sarı xoruz
 |
| Efiopiya təqvimi | 1421 - 1422 |
| Hind təqvimi |  |
| ⁃ *Vikram-samvat* | 1485-1486 |
| - *Şaka sambat* | 1351—1352 |
| ⁃ *Kali-yuqa* | 4530-4531 |
| İran təqvimi | 807-808 |
| Buddist təqvimi | 1972 |
| Holosen təqvimi | 11429

  |

## Hadisələr

* Yüzillik müharibənin gedişində Orleanın mühasirədən azad edilməsi.

## Doğumlar

* Ambrozio Kontarini

## Ölümlər

* ‎IV Aleksey (Trabzon imperatoru)

## İstinadlar
# Lockheed F-117 Nighthawk

| Lockheed F-117 Nighthawk |
| --- |
|  |
| Tipi | Stels Təyyarə |
| İlk uçuş | 18 iyun 1981 |
| İstismara verilmə tarixi | oktyabr 1983 |
| İstimarının bitmə tarixi | 22 aprel 2008 |
| İstismarçılar | * ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri
 |
| Buraxılış sayı | 64 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Lokhid F-117 "Nayt hauk"(ingil. Lockheed F-117 Night Hawk)* — Lockheed Martin şirkətinin istehsalı, rəqibin Havadan Müdafiə (HM) sistemindən gizli keçmək və hərbi infrastrukturun strateji vacib yerüstü obyektlərinə(raket bazaları, aerodromlar, idarəetmə və rabitə mərkəzləri və s.) hücum etmək üçün nəzərdə tutulan, amerikan səsdən-asta təkyerli taktiki azgörünən zərbə təyyarəsi. İlk uçuşunu 18 iyun 1981-ci ildə edib. 64 ədəd istehsal edilib, sonuncu seriyalı nüsxəsi ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə(HHQ) 1990-cı ildə təhvil verilib. Bir sıra hərbi münaqişələrdə F-117 yetərincə uğurlu tətbiq olunmuşdur. 2008-ci ilin ortasında bu tip təyyarələr silahlanmadan tamamilə çıxarılmışdır.

## Mənbə
# Sent Piter Port

**Sent Piter Port** (fr. Saint-Pierre-Port) — Böyük Britaniya ərazisi Gernsinin paytaxtı.

Əhalisi 16488 nəfər (2001).

## Məşhur sakinləri

* Viktor Hüqo — fransız yazışısı, (1856—1870) illərdə Otvil Hauzda yaşayıb.
* Meybl Kollinz — teosof.

## Mənbə

* Piter Port
# Temza

Temza çayının geniş görünüşü. Sol tərəfdə Londonun gözü ortada isə Vestminster sarayı görünür.
**Temza** (ing. Thames, lat. Tamesis) — İngiltərənin cənubundan başlayan çay. Temza çayı London şəhərinin mərkəzindən keçərək, Şimal dənizinə tökülür. Uzunluğu 346 km və hövzəsinin sahəsi 13000 km²-dir. Londonun mərkəzində yerləşən Tauer körpüsü Temza çayının üzərində inşa olunmuşdur.

## Etimologiya

Temza çayının adının etimologiyası haqqında müxtəlif fikirlər vardır. Əsas fikrə görə "Temza" sözü kelt dilində olan *Tamesa* sözünündən keçmişdir və tərcüməsi "qaranlıq" deməkdir.