# Şarl Furye

| Şarl Furye |
| --- |
| fr. Charles Fourier |
|  |
| Doğum adı | François Marie Charles Fourier |
| Doğum tarixi | 7 aprel 1772(1772-04-07)[…] |
| Doğum yeri | * Bezanson
 |
| Vəfat tarixi | 10 oktyabr 1837(1837-10-10)[…] (65 yaşında) |
| Vəfat yeri | * Paris
 |
| Dəfn yeri | * Monmartr qəbiristanlığı
 |
|  |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

|  |
| --- |
| **Kommunizm**  |
| **Konsepsiyalar** |
| Marksizm-Leninizm fəlsəfəsi
Sosializm
Beynəlmiləlçilik
Kollektivçilik
Sinfi mübarizə  |
| **İdeologiya** |
| Utopik sosializm
Marksizm
Leninizm
Marksizm-Leninizm
Trotskizm
Titoizm
Çuçxe ideyaları
Maoizm
Ənvər Xoca ideyaları
Çe Qevaraçılıq
Ho Şi Min ideologiyası
Roza Lüksemburq ideyaları
Praçanda Yolu
Anarxo-kommunizm
Avrokommunizm  |
| **Şəxsiyyətlər** |
| Tomas Mor
Henri Sen-Simon
Şarl Furye
Robert Ouen
Karl Marks
Fridrix Engels
Roza Lüksemburq
Vladimir Lenin
Lev Trotski
İosif Stalin
Mao Tsedun  |
| **Simvollar** |
| Kommunizm hərəkatının rəmzləri |
| **Baş mövzu** |
| Anarxizm
Antikapitalizm
Antikommunizm
Müharibə kommunizmi
Demokratik mərkəziyyət
Proletariat diktaturası
İbtidai kommunizm
Sosializm
Stalinizm |

**Fransua Mari Şarl Furye** (fr. François Marie Charles Fourier; 7 aprel 1772[…], Bezanson – 10 oktyabr 1837[…], Paris) — Fransız filosofu, sosioloq, ütopik sosializmin nümayəndələrindən biri, Furyeizm sisteminin qurucusu; "feminizm" termininin müəllifidir.

İdeyalarına *Furyeizm*, ardıcıllarına *Furyerist* deyildi.

## Bioqrafiyası

### Uşaqlıq və gənclik illəri

Şarl bezansonlu varlı bir tacirin yeganə oğludur. Zəif və xəstə, erkən uşaqlıqdan xəyal qurmağa meyli ilə seçilir və hər şeyi musiqi və kitab oxumaqdan üstün tuturdu. Yalnızlıq onda güclü bir xəyal inkişaf etdirdi və bütün sistemində sərt bir iz buraxdı. Fourierin uşaqlığı haqqında bilinən hər şey onu çox doğru və mehriban kimi boyayır. 12–13 yaşına qədər məktəbdə oxudu, ancaq bununla yanaşı məntiq, coğrafiya, fizika, riyaziyyat və digər mövzularda sistemsiz də olsa müstəqil dərslər var idi. Atasının ölümündən sonra məyus olan ticarət, məktəbi tərk etdikdən sonra dolanışıq üçün vəsait toplamağa başladı və tribunanın arxasında dayandı, baxmayaraq ki, məktəb təhsillərini davam etdirmək üçün uğursuz cəhdlər edildi. Sistemli bir təhsil almadı, özü öyrədildi, elmi işlərə qərəzli yanaşdı. Mükəmməl bir yaddaşa, bədii və satirik istedada sahib idi. Uşaq vaxtı anası onu uğursuz, kənar insanlar isə dəli sayırdı.

Əvvəlcə başqalarının mağazalarında katib kimi xidmət etdi və müxtəliflik ehtirası üzündən bir neçə sahibini dəyişdirdi, Fransanın bir çox şəhərində — Lion, Ruan, Marsel, Bordo, Parisdə oldu. Müxtəlif ticarət şirkətləri adından xaricə — Almaniya, Belçika, Hollandiyaya səyahətlər etdi.

### Yaradıcılıq fəaliyyətinin başlanğıcı

Bu zamana qədər Furye projektor oldu: elmi öyrənmək, ətrafdakı hadisələri müşahidə etmək, yalnız qarşılaşdıqları qüsurları ifadə etməklə və ya sadəcə onları tənqid etməklə məhdudlaşa bilmədi, hər cür kəşf, layihə və inkişaf etdirməyə başladı. Ancaq Furye uzun müddət özünə yaxın bir mövzu tapa bilmədi. İndi yeni, sadələşdirilmiş bir notasiya sistemi yaradır, sonra əvvəlcə taxta, sonra da metal raylar olan bir cihaz fikri irəli sürür; Ordu yeməyinin layihəsini yeni bir şəkildə Müharibə Nazirliyinə təqdim edir, daha sonra qoşunların Ren sahillərindən İtaliyaya köçürülməsini sürətləndirməyə dair tədbirlər haqqında bir qeyd yazır, sonra nəhayət prefekt, baqaj daşınması üçün xüsusi bir broker sinfinin yaradılması üçün bir layihə, bəstələyir və təqdim edir.

## İstinadlar

### Biblioqrafiya

* Аккерман Г. Шарль Фурье — неисправимый оптимист
* *Аникин А. В.* Глава восемнадцатая. Прекрасный мир утопистов: Сен-Симон и Фурье // Юность науки: Жизнь и идеи мыслителей-экономистов до Маркса (2-е изд 50000 nüs.). М.: Политиздат. 1975. 350–361.
* Борщевский Л. В. К вопросу об отношении Фурье к собственности при строе гармонии Arxivləşdirilib 2021-05-03 at the Wayback Machine
* Вознесенская В. А. Экономические воззрения великих социалистов-утопистов Arxivləşdirilib 2021-05-03 at the Wayback Machine
* Дотри Ж. Чем Сен-Симон и Фурье обязаны Жан-Жаку Руссо Arxivləşdirilib 2021-05-03 at the Wayback Machine
* Зильберфарб И. И. Банкротство эпигонов фурьеризма
* Зильберфарб И. И. Творческий путь Шарля Фурье / Французский ежегодник, 1958. М.: Наука. 1959 Arxivləşdirilib 2021-05-03 at the Wayback Machine
* Зильберфарб И. И. Шарль Фурье и французская революция Arxivləşdirilib 2021-05-03 at the Wayback Machine
* Кожокин Е. М. Шарль Фурье и современная идеологическая борьба во Франции (Гошисты о Фурье) Arxivləşdirilib 2021-05-03 at the Wayback Machine
* *Семевский, Василий Иванович.* Фурье и фурьеризм  // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
* *Туган-Барановский, Михаил Иванович.* Фурье // Очерки из новейшей истории политической экономии: (Смит, Мальтус, Рикардо, Сисмонди, историческая школа, катедер-социалисты, австрийская школа, Оуэн, Сен-Симон, Фурье, Прудон, Родбертус, Маркс). СПб.: Изд. журнала «Мир божий». 1903. 134–158.
* Şarl Furye  // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
* Энгельс Ф. Введение и заключение к "Отрывку из Фурье о торговле".