Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Qəbiristanlıq

Ordubad rayonunda qəbiristanlıq
**Qəbiristanlıq** və ya **məzarlıq**  — ölülərin dəfn edildiyi ümumi ərazi.

## Sözün mənşəyi

Azərbaycan dilində *qəbir* sözü qədim Akkad dili və İvrit dili ilə qohumdur. Belə ki, Akkad dilində *qebēru* , *qebru*, *qubūru*, *qubirtu*, *qabbiru*, *naqbaru* və İvrit dilində qever sözləri eyni məna ilə istifadə olunub.

İbtidai-icma quruluşu zamanı, ölülər evlərin yaxınlığında, arasında və ya içərisində dəfn edilirdi. Bu dövrlərdə geniş məzarlıqlar mövcud olmamışdır. Orta əsrlərdə Taun, Vəba kimi xəstəliklərin sürətlə yayılması nəticəsində cəsədləri, insanların yaşadığı ərazilərin kənarında dəfn edilməyə başlanıldı. Xəstəlik təhlükəsindən bəzi cəsədlər yer altı katakombalara yerləşdirilirdi. Katakoba şəklində dəfn adəti qədim zamanlardan olsa da, Paris şəhərində XIX (19-cu) əsrə aid katakombalar vardır. Burada xəstəlikdən ölmüş insanlar dəfn edilmişdir. Bir sıra qəbiristanlıqlar vardır ki, orada məşhur insanların dəfn olunmamsı səbəbindən bütün dünyada məşhurdur. Paris şəhərində yerləşən Per-Laşez qəbiristanlığında 400-dən artıq məşhur şəxs dəfn olunmuşdur. Tanınmış bəstəkar Frederik Şopen və yazıçı-dramaturq Onore de Balzak Per-Laşez qəbiristanlığında dəfn olunmuşdular.

Qəbiristanlıqların Növləri | **Növ** | **Xüsusiyyətləri** |
| --- | --- |
| **İctimai qəbiristanlıqlar** | Bütün insanlar üçün açıqdır, dövlət və ya bələdiyyə tərəfindən idarə olunur. |
| **Xüsusi qəbiristanlıqlar** | Ailə qəbiristanlıqları və ya xüsusi mülkiyyətə məxsus olan yerlər. |
| **Dini qəbiristanlıqlar** | Xüsusi dini cəmiyyətlərə məxsus dəfn yerləri. |
| **Hərbi qəbiristanlıqlar** | Müharibə vəzifəsini yerinə yetirənlərin dəfn edildiyi yerlər. |
| **Tarixi qəbiristanlıqlar** | Məşhur şəxslərin basdırıldığı və turistik dəyəri olan məkanlar. |

#### Azərbaycanın Tanınmış Qəbiristanlıqları

* Fəxri Xiyaban – Dövlət və ictimai xadimlərin dəfn olunduğu qəbiristanlıq.
* Şəhidlər Xiyabanı – Azərbaycanın azadlığı uğrunda mübarizə aparmış şəhidlərin məzarları.
* Qaradağlı və Xocalı Şəhidlərinin məzarlıqları – Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi zamanı həlak olanların dəfn edildiyi yerlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# Kooperativ

**Kooperativ** — kommunal həmrəylik vasitəsilə kollektiv şəkildə edilən yardımın rəsmi şəkildə müəyyən bir qanun və qaydaya görə əməkdaşlıq etmə müddətinə verilən addır. Bu söz fransızca *Coopérative* sözündən gəlir.

Üzvlərinin müəyyən iqtisadi mənafelərini, xüsusən də peşə və yaşayış ehtiyaclarını qarşılıqlı yardım yolu ilə əmək və pul töhfələri ilə təmin etmək və qorumaq üçün həqiqi və ictimai hüquqi şəxslər tərəfindən qurulan dəyişkən tərəfdaşlar və dəyişkən kapitalla ortaqlıqlara, həmrəyliyə və zaminliyə kooperativ deyilir.

## Tətbiq olunduğu sahələr

### Kütləvi mənzil layihələrində kooperativlər

Kooperativ ortaqları ümumiyyətlə eyni peşə ilə məşğul olanların, xüsusən müntəzəm və sabit gəliri olanların qənaətinin uzunmüddətli mərhələdə addım-addım irəliləməsi prinsipinə əsaslanır.

### Peşəkar əməkdaşlıq kooperativləri

Xüsusilə, müəyyən mütəşəkkil sənaye qruplarını tək bir dam altında birləşdirmə prinsipinə əsaslanır. Ortaq məqsəd, mümkün ehtiyacların şirkətin mənfəəti nəzərə alınmadan işçilərin əsas əməklərinin qarşılığının verilməsi üzərinə dair qiymət siyasətidir. Digər tərəfdən, yerli tədarükçü sənayesinin yaradılması iqtisadi iş inkişaf modeli olduğundan, bir çox dairələr bunu sosializmin başlanğıcı kimi qiymətləndirir və tənqid edirlər. Peşəkar kooperativlər, əkinçilik baxımından birləşmə və markalaşma baxımından və ad olaraq maliyyət baxımından yalnız əkinçilik və qida sektorlarında tətbiq oluna biləcək bir model olaraq qaldı.

## Həmçinin bax

* Beynəlxalq Kooperativ Alyansı

## İstinadlar
# ABŞ Silahlı Qüvvələri

**ABŞ Silahlı Qüvvələri** (ing. United States Armed Forces) — Amerika Birləşmiş Ştatlarını qorumaq məsuliyyəti daşıyan ordu.

| ABŞ Silahlı Qüvvələri |
| --- |
| United States Armed Forces |
|       |
| Qurulub | 14 iyun 1775 |
| Daxildir |  ABŞ Quru Qoşunları
 Dəniz Piyadaları
 ABŞ Donanması
 Hava Qüvvələri
 Kosmik Qüvvələr
 Sahil Mühafizə |
| Qərargah |  ABŞ, Pentaqon |
| Rəhbərlik |
| Ali Baş Komandan |
Donald Trump |
| Müdafiə Naziri |
Lloyd Ostin |
| Canlı qüvvə |
| Hər il əsgərlik yaşına çatan |
2 milyon (2016) |
| Aktiv kadr |
1,388,545 |
| Ehtiyat kadr |
849.450 |
| Xərclər |
| Büdcə |
738 milyard USD (2020) |
| ÜDM faizi |
3,42% (2019) |

## Tarixi

ABŞ Ordusu ilk dəfə, yeni qurulan Amerika dövlətini Müstəqillik Müharibəsində Böyük Britaniyaya qarşı müdafiə etmək üçün 13 ştatın təşkil etdiyi Konqres rəhbərliyi tərəfindən 1775-ci ildə quruldu. ABŞ-nin qurulmasından qabaq və müstəqilliyin ilk illərində ordu üçün əsgərlər ştatlarda yaşayan təhsilsiz insanlar arasından təmin edilirdi. Ancaq qısa bir müddət sonra nizamlı bir quru ordusu və dəniz donanmasına ehtiyac olduğu meydana çıxdı. ABŞ Donanması 1794-cü ildə bir neçə dənə esmines alınmasıyla qurulmuş oldu və bu vaxt həm də nizamlı quru ordusu quruldu. Ancaq ordu yenə də çox kiçik və əsasən döyüş zamanı əyalətlərdəki silah istifadə edə bilən kəslərin qatqısına möhtac idi. Müstəqillikdən vətəndaş müharibəsinə qədər olan dövrdə Amerikan ordusu Osmanlı dövlətinə kağız üzərində bağlı olan Əlcəzairli Bərbər piratları ilə döyüşdü və qələbə qazandı. Bundan başqa 1812-ci ildə Böyük Britaniya ilə yeni savaşa girərək onu məğlub etdi və ABŞ-Meksika müharibəsində qalib gələrək Meksika ərazisinin yarıdan çoxunu işğal etdi.

## Orduda din xadimlərinin xidməti

ABŞ-də Müdafiə Nazirliyi nəzdində Silahlı Qüvvələrin Keşişlər İdarəsi tərəfindən təşkil edilir. Keşişlər orduda fəaliyyət göstərmək üçün ilahiyyat təhsili ilə yanaşı, hərbi akademiyanı da bitirməlidirlər. Orduda 1200 Keşiş zabit qismində fəaliyyət göstərir. Onlar həm də təlimlərdə iştirak edirlər. Bundan əlavə, müqavilə ilə işləyən keşişlər də vardır.

## Həmçinin bax

* ABŞ Ordusunun Xüsusi təyinatlı qüvvələri
* ABŞ dəniz piyadası korpusu
* ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri
* 4-cü piyada diviziyası (ABŞ)
* 5-ci piyada diviziyası (ABŞ)

## İstinadlar
# Seçki

**Seçki** — dövlət hakimiyyəti nümayəndələrinin, həmçinin ictimai təşkilatların rəhbər orqanlarının seçilməsi üsulu. Seçkilər qanunda nəzərdə tutulan seçki reqlamentinə uyğun olaraq gizli və açıq keçirilir.

Müasir demokratiyanın bərqərar olmasının təsirli mexanizmləri sırasında seçkilər həlledici rol oynayır. Xalq hakimiyyətinin həyata keçirilməsinin təmin edilməsi seçkilər nəticəsində meydana çıxır. Seçkilər hakimiyyətin xalq etimadını və müdafiəsinin əldə etməsinin ən təsirli və sınanmış vasitəsidir. Bu mühüm vasitə cəmiyyəti ədalətsizlikdən və diktatura təhlükəsindən qoruyur.

Dünya təcrübəsində seçki sisteminin iki əsas tipi – **majoritar seçki sistemi** və **proporsional seçki sistemi** mövcuddur. Bunlardan əlavə bir sıra ölkələrdə hər iki sistemin ayrı-ayrı ünsürlərini özündə əks etdirən **qarışıq** seçki sistemi adlanan formada tətbiq edilir.

Estoniyada seçki yaşına çatmamış şəxslərin e-seçki barəsində məlumatlandırılması və vərdişlərinin artırılması üçün "kölgə səsverməsi" həyata keçirilir.

## Azərbaycan Respublikasında seçki hüququ

Seçki hüququ Azərbaycan Respublikasında seçkili dövlət orqanlarının təşkili qaydalarını nizamlayan hüquq normalarının sistemidir.
Seçki hüququ ölkənin Konstitusiyası ilə müəyyən edilir. Konstitusiyanın "Əsas insan və vətəndaş hüquqları və azadlıqları" adlı III fəslində təsbit edilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının dövlət orqanlarma seçmək və seçilmək, habelə referendumda iştirak etmək hüququ vardır.
Seçki hüququ sahəsində yaranan münasibətlər Seçki Məcəlləsi ilə tənzimlənir.

Vətəndaşlarm seçmək və seçilmək hüququ Azərbaycan Respublikasında dövlət işlərinin və ictimai işlərin idarə olunmasında onların iştirakı haqqında Konstitusiya ilə verilmiş hüquqlarıın ən mühüm hüquqi təminatıdır. Respublikanın vətəndaşları seçki qanunları ilə müəyyən edilmiş qaydada ümumi, bərabər, birbaşa seçki hüququ əsasmda sərbəst, şəxsi və gizli səsvermə yolu ilə seçib-seçilirlər.

Seçkilər günü 18 yaşı tamam olan və ya yaşı 18-dən çox olan bütün Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının seçmək hüququ vardır. 18 yaşına çatmış və fəaliyyət qabiliyyəti olan vətəndaşların hamısı seçki hüququna malikdirlər.

Mənşəyinə, siyasi baxışlarma, sosial və əmlak vəziyyətinə, irqi və milli mənsubiyyətinə, cinsinə, təhsilinə, dilinə, dinə münasibətinə, məşğuliyyət növünə və xarakterinə görə Azərbaycan Respublikası vətəndaşlannm seçki hüquqlarının birbaşa, dolayısı ilə və ya başqa şəkildə məhdudlaşdırılması qadağandır.

## Həmçinin bax

* Azərbaycan Respublikası seçki dairələri
* Mərkəzi Seçki Komissiyası (Azərbaycan)
* Aktiv seçki hüququ
* Seçki sistemi
* Seçki hüququ
* Seçki vərəqəsi
* Seçki məntəqəsi
* Seçki senzi
* Seçki dairəsi
* Seçki bloku
* Dövlət
* Demokratiya
* Parlament
* Elektron seçki
* Seçicilər kollegiyası

## İstinadlar
# Vergi güzəşti

**Vergi güzəşti** (ing. Tax exemption) — vergi ödəyicisinin vergiyə cəlb edilən gəlirinin, mənfəətinin və ya digər obyektlərinin müəyyən hissəsinin azaldılması və ya tamamilə vergidən azad edilməsi üçün nəzərdə tutulan bir qaydadır. Bu, vergi yükünü azaltmaq və müəyyən sosial, iqtisadi və ya strateji məqsədlərə çatmaq üçün tətbiq edilir.

## Növləri

1. Tam vergi güzəşti (ing. Exemption) — vergiyə cəlb edilən obyekt tamamilə vergidən azad edilir. Məsələn, bəzi humanitar təşkilatların gəlirləri vergidən tamamilə azad ola bilər.
2. Qismən vergi güzəşti (ing. Deduction) — vergiyə cəlb edilən gəlirdən müəyyən xərclər və ya məbləğlər çıxılır. Məsələn, fiziki şəxslər üçün əmək haqqından müəyyən məbləğin çıxılması.
3. Vergi azadolması (ing. Relief) — müəyyən hallarda, vergi öhdəlikləri azaldılır və ya gecikdirilir. Məsələn, təbii fəlakətlərdən zərər çəkmiş şəxslər üçün.
4. Sektorial güzəştlər — müəyyən sahələrdə fəaliyyət göstərən şəxslər və ya təşkilatlar üçün nəzərdə tutulur. Məsələn, kənd təsərrüfatı, təhsil, səhiyyə və ya innovasiya texnologiyalarında fəaliyyət göstərənlər üçün.

## Vergi güzəşti və tətbiqi

Vergi güzəştləri əsasən aşağıdakı sahələrdə tətbiq edilir.

### Fiziki şəxslər üçün güzəştlər

Əmək haqqından vergi tutulmadan əvvəl müəyyən məbləğ çıxılır. Məsələn, Azərbaycan qanunvericiliyinə görə, aylıq 800 manatadək olan əmək haqqı vergidən azaddır (müəyyən kateqoriyalar üçün). Ailə üzvləri və ya asılı şəxslərin sayı artdıqca əlavə güzəştlər tətbiq oluna bilər.

### Hüquqi şəxslər üçün güzəştlər

İnvestisiya təşviqi sənədinə malik olan müəssisələr 7 il müddətində mənfəət, əmlak və torpaq vergisindən azaddır. Kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalçıları mənfəət və torpaq vergisindən azad edilə bilər.

### Xərclərə əsaslanan güzəştlər

Təhsil, tibbi xidmətlər və ya xeyriyyə xərcləri vergiyə cəlb edilən gəlirdən çıxıla bilər. Məsələn, Azərbaycan qanunvericiliyində vətəndaşlar təhsil və ya müalicə xərclərinin müəyyən hissəsini gəlirdən çıxara bilərlər. Ətraf mühitin qorunması, bərpa olunan enerji, sosial layihələr və innovasiyalar üçün tətbiq olunur.

## Azərbaycanda vergi güzəştləri

Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsində müxtəlif növ güzəştlər nəzərdə tutulur. Fiziki şəxslərin aylıq gəlirləri 2.500 manatadək olan fiziki şəxslərə aşağı dərəcəli vergi tətbiq edilir (14%). Qarabağ müharibəsi veteranları, şəhid ailələri və əlillər üçün xüsusi güzəştlər mövcuddur. Mikro və kiçik sahibkarlıq subyektləri üçün müəyyən güzəştlər mövcuddur. Vergidən azad olunmuş sektorlara aid olan müəssisələr, məsələn, kənd təsərrüfatı ilə məşğul olanlar. Dövlət tərəfindən maliyyələşdirilən xüsusi layihələrdə iştirak edənlər müəyyən vergi güzəştlərindən yararlana bilərlər.

## İstinadlar
# The Washington Post

| *The Washington Post* |
| --- |
|  |
|  |
| Növ |
Gündəlik ictimai-siyasi qəzet |
| Sahibi | Ceff Bezos |
| Redaktor | * Martin Baron[d] (2021-ci ilədək)
 |
| Yaranma tarixi | 1877 |
| Dil | ingilis dili |
| Baş ofis | * Vaşinqton
 |
| Ölkə | * ABŞ[…]
 |
| Tiraj | 474.767 (2013) |
| ISSN | 0190-8286, 2641-9599 |
| washingtonpost.com |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**The Washington Post** — 1877-ci ildə yaranmış ABŞ qəzeti.

## Tarixi

Qəzet 1877-ci ildə Stilson Hutchins (ingiliscə) tərəfindən rus dilində yaradılıb. O, 6 dekabr 1877-ci ildə 10 min nüsxə tirajla nəşr olunmağa başlamışdır. Qəzet dörd səhifədən ibarətdir və üç sentə başa gəlir. 1880-ci ildə Bazar nəşrini əlavə edib, həftənin 7 günü nəşr olunan ilk şəhər qəzeti oldu. Cozef Pulits, müvəqqəti olaraq Vaşinqtonda yaşarkən Post üçün yazdı.

Təxminən bir il sonra abunə təşviqat kampaniyasının bir hissəsi kimi, sahiblər, ABŞ-nin Hərbi Band qrupunun rəhbəri bəstəkar John Philip Sousanın mükafat qazanmış esse mükafatına layiq görülməsi üçün yürüş təşkil etdiyini irəli sürdülər. Washington Post Mart, Susa'nın klassik əsərlərindən biridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* The Washington Post qəzetinin rəsmi saytı
# ABŞ Senatı

| ABŞ Senatı |
| --- |
| ing. The United States Senate |
|  |
| Ümumi məlumatlar |
| Növü | yuxarı palata ABŞ Konqresi |
| Ölkə |  ABŞ |
| Təsis olunub | 1789 |
| Rəhbərlik |
| Vitse-prezident |
Mayk Pens, Respublikaçılar partiyası 20 yanvar 2017 tarixindən |
| ABŞ Senatının müvəqqəti prezidenti |
Çak Qrassli, Respublikaçılar partiyası 3 yanvar 2019 tarixindən |
| Quruluşu |
| Üzvlərin sayı |
100 nəfər |
|  |
| Siyasi partiyalar | * Respublikaçılar partiyası (53)
* Demokratlarlar partiyası (45)
* Partiyasız (2)
 |
| Qeydlər |
| senate.gov |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**ABŞ Senatı** (ing. the United States Senate) — ABŞ Konqresinin yuxarı palatası.
# ProQuest

| ProQuest |
| --- |
|  |
| Ümumi məlumatlar |
| Tipi | məhdud məsuliyyətli cəmiyyət |
| Təsis tarixi | 1938 |
| Baş qərargahın yeri | * Ann-Arbor
 |
| proquest.com |

**ProQuest** — akademik tədqiqat və təhsil sahəsində geniş istifadə olunan bir onlayn məlumat platformasıdır. Bu platforma kitabxanalar, universitetlər, tədqiqatçılar və tələbələr üçün müxtəlif növ məlumat resursları təqdim edir. ProQuest-in əsas məqsədi, istifadəçiləri geniş akademik mənbələrlə təmin etmək və onların tədqiqatlarını daha keyfiyyətli və effektiv etməyə dəstək olmaqdır. Platforma milyonlarla məqalə, dissertasiya, elektron kitab, tarixi sənəd və digər rəqəmsal resurslardan ibarətdir.

## Tarixi

ProQuest 1938-ci ildə ABŞ-ın Miçiqan ştatında təsis edilmişdir və ilk dövrlərdə mikrofilm texnologiyası ilə kitabxana və arxivlər üçün məlumatları saxlayıb yaymaqla məşğul olmuşdur. Şirkət o zaman "University Microfilms" adı ilə fəaliyyət göstərirdi və əsasən akademik dissertasiyaların mikrofilmə çevrilməsi üzrə ixtisaslaşmışdı. 1980-ci illərdən etibarən rəqəmsal texnologiyaların inkişafı ilə ProQuest onlayn məlumat bazaları və elektron resurslar təqdim etməyə başladı.

1995-ci ildə "ProQuest" adını alan şirkət, tədqiqatçılar üçün elmi jurnallar, dissertasiyalar, arxiv materialları və digər akademik resurslar təklif edən qlobal bir platformaya çevrildi. Bugün ProQuest, milyonlarla mənbəni bir araya gətirərək dünya üzrə universitetlər, kitabxanalar və tədqiqat müəssisələri üçün vacib bir informasiya təminatçısı olaraq fəaliyyət göstərir.

## Xidmətləri və məzmunu

ProQuest, müxtəlif akademik sahələr üzrə zəngin məzmun təklif edir. Platforma, elmi jurnallar, qəzetlər, arxiv materialları və intellektual mülkiyyət hüquqlarına uyğun elektron resurslarla doludur. Bundan əlavə, ProQuest, xüsusi alətlər vasitəsilə tədqiqatçıların məlumat axtarışını asanlaşdırır və mənbələrin istinad edilməsini asanlıqla təmin edir. Bu xidmətlər təkcə akademik araşdırmalar üçün deyil, həm də biznes, səhiyyə, hüquq və texnologiya sahələrində geniş istifadə olunur.

## Əhəmiyyəti

ProQuest, dünya üzrə milyonlarla tədqiqatçı və tələbə üçün mühüm bir resurs mənbəyidir. Bu platforma, akademik işlərin keyfiyyətini artırmağa, tədqiqat prosesini sürətləndirməyə və istifadəçiləri ən son məlumatlarla təmin etməyə imkan verir. Həmçinin, ProQuest, məlumatların etibarlılığını təmin edir və müəllif hüquqlarına uyğunluğa xüsusi diqqət yetirir. Beləliklə, ProQuest, müasir təhsil və tədqiqat ekosistemində əvəzedilməz bir rol oynayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* proquest.com — rəsmi saytı
# Politico

| Politico |
| --- |
|  |
| Ümumi məlumatlar |
| Tipi | özəl |
| Sənaye | kütləvi informasiya vasitələri |
| Məhsulları | *Politico* (qəzet) *Politico Magazine* (yarımaylıq jurnal) Politico.com (veb-sayt) *Politico Europe* (qəzet) Politico.eu (veb-sayt) Protocol.com (veb-sayt) POLITICOPro.com (abunə xidməti) |
| Təsis tarixi | 23 yanvar 2007 |
| Baş qərargahın yeri | * Arlinqton dairəsi
 |
| Struktur |
| İşçi sayı | * 700 nəf. (2017, 2024)
 |
| Ana şirkət | Capitol News Company |
| politico.com |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Politico** — mərkəzi Virciniya ştatının Arlinqton şəhərində yerləşən ABŞ siyasi jurnalistika mediası şirkəti. Şirkətin məzmunu Amerika Birləşmiş Ştatlarında və beynəlxalq miqyasda siyasət və idarəetmə mövzularını əhatə edir. Şirkətin yaratdığı məzmun televiziya, internet, "The Politico" və radio vasitəsilə yayımlanır. Mövzulara ABŞ Konqresi, lobbiçilik, KİV-lər və prezident administrasiyası də daxil olmaqla Vaşinqtonu əhatə edir.

Con F. Harris və Cim Vandehey "The Washington Post" qəzetindən ayrılaraq müvafiq olaraq "The Politico" qəzetinin baş redaktoru və icraçı redaktoru vəzifələrini daşımağa başladılar. Şirkət 23 yanvar 2007-ci il tarixində fəaliyyətə başlamıdır. Frederik C Rayan (kiçik) şirkətin birinci prezidenti və icraçı direktoru idi. Robert L. Albrayton şirkətin qurucusu və yayımçısıdır. 2013-cü ilin oktyabrında "The Politico"nun uzun müddətdir redaktoru olan Cim Vandehey şirkəti icraçı direktoru və prezidenti olmuşdur.

2015-ci ildə "Politico" Belkiçanın Brüssel şəhərində "Politico Europe" adlı bir Avropa bürosu açmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* politico.com — rəsmi saytı
# Vikimənbə

Vikimənbənin logotipi
**Vikimənbə** – müəllif hüquqlarının qorunması haqqında qanunların aid edilmədiyi mətnlərin şəbəkə kitabxanasıdır. Buradakı monoqrafiyaların, məqalələrin, kitabların dəyişdirilməsinə ehtiyac yoxdur. Məsələn, tarixi məqalələr analizə məruz qala bilərlər, lakin onların dəyişdirilməsi vacib deyildirsə, həmin məqalələr olduğu kimi saxlanılır və dəyişdirilməsinə icazə verilmir.

## Vikimənbəyə daxil ola biləcək məqalələr

1. Müəlliflər tərəfindən əvvəllər nəşr edilmiş mətnlər
2. Orijinal mətnlərin tərcüməsi, eləcə də Vikimənbə istifadəçiləri tərəfindən edilən tərcümələr
3. Milli və beynəlxalq səviyyədə tarixi materiallar
4. Mətnlər haqqına mülahizələr, eləcə də Vikimənbə istifadəçilərinin mülahizələri
5. Vikimənbədə saxlanılan mətnlərin müəlliflərin tərcümeyi-halları

## Vikimənbəyə daxil edilməsinə icazə verilməyən mətnlər

1. Vikimənbə istifadəçiləri tərəfindən yaradılmış və heç yanda nəşr edilməyən mətnlər
2. Əvvəllər nəşr edilməyən riyazi düsturlar və cədvəllər
3. Proqramların ilkin kodları
4. Statistik informasiyalar
# 28 iyun

| ←→İyun |
| --- |
|

| B.e | Ç.a | Ç | C.a | C | Ş | B |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |

 |
| 2026-cı il |

**28 iyun** — Qriqorian təqvimində ilin 179-cu günü. (uzun ildə 180-ci)
Bu tarixdə ilin sonuna 186 gün qalır.

XX və XXI əsrdə Yuli təqvimi ilə 15 iyun tarixinə uyğun gəlir.

## Əhəmiyyətli hadisələr

### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

### 1901–cari

* 1914 — Sarayevoda serb milliyyətçisi Qavrilo Prinsip tərəfindən Avstriya-Macarıstan taxt-tacının vəliəhdi və ershersoq Frans Ferdinandın və onun xanımı Sofiya Hohenberqin qətlə yetirilmişdir.
* 1919 — Versal sülh müqaviləsi imzalanmışdır.
* 2000 — Avstraliya milli futbol komandası OFK Millətlər Kubokunu qazanıb.

### Azərbaycana aid hadisələr

* 1995 — Azərbaycan və Makedoniya arasında diplomatik əlaqələr qurulmuşdur.

## Doğumlar

### 1600-cü ildən əvvəl

* 1476 — IV Pavel, Roma papası
* 1491 — VIII Henri, İngiltərə və İrlandiya kralı
* 1577 — Piter Paul Rubens, Flandriya boyakarı

### 1601–1900

Həsən bəy Zərdabi
* 1712 — Jan Jak Russo, Cenevrə filosofu
* 1773 — Frederik Küvye, Fransa zooloqu
* 1837 — Həsən bəy Zərdabi, Azərbaycan jurnalisti və maarifçisi
* 1867 — Luici Pirandello, İtaliya dramaturqu
* 1875 — Anri Lebeq, Fransa riyaziyyatçısı

### 1901–cari

* 1914 — Barat Şəkinskaya, Azərbaycan aktrisası
* 1925 — Gülağa Məmmədov, Azərbaycan müğənnisi
* 1926 — Mel Bruks, ABŞ aktyoru
* 1934 — Jorj Volinski, Fransa karikaturisti
* 1945 — Türkan Şoray, Türkiyə aktrisası
* 1948
	+ Sergey Bodrov, Rusiya kinorejissoru
	+ Keti Beyts, ABŞ aktrisası
* 1952 — Ənvər Fərəcov, Azərbaycan hərbçisi, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 1976 — Fuad Aslanov, Azərbaycan boksçusu və boks hakimi
* 1982 — İrakli Qaribaşvili, Gürcüstan baş naziri
* 1986 — Georgi Navalovski, Gürcüstan futbolçusu
* 1989 — Markiplier, ABŞ yutuberi
* 1998 — Dostəli Məmmədov, Azərbaycan əsgəri
* 1993 — Bini Feldşteyn, ABŞ aktrisası
* 1994 — Aniş Qiri, Niderland və Rusiya şahmatçısı

## Ölümlər

### 1600-cü ildən əvvəl

* 1598 — Avraam Orteli, Brabant kartoqrafı

### 1601–1900

* 1836 — Ceyms Medison, ABŞ prezidenti
* 1857 — Nina Çavçavadze, Gürcüstan şahzadəsi

### 1901–cari

Frans Ferdinand
* 1914 — Frans Ferdinand, Avstriya-Macarıstan hersoqu
* 1918 — Lizzi Hollidey, ABŞ və İrlandiya seriyalı qatili
* 1942 — Yanka Kupala, Belarus şairi
* 1951 — Fumiko Hayaşi, Yaponiya yazıçısı
* 1966 — Mehmed Fuad Köprülü, Türkiyə dövlət xadimi
* 1975 — Rod Serlinq, ABŞ ssenaristi
* 1981
	+ Məhəmməd Behişti, İran din xadimi
	+ Terri Foks, Kanada atleti
* 1992
	+ Mixail Tal, Latviya şahmatçısı
	+ Rasim İbrahimov, Azərbaycan mayoru, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 2010 — Robert Berd, ABŞ senatoru
* 2022 — Cüneyt Arkın, Türkiyə aktyoru

## Bayramlar və xüsusi günlər

* Ukrayna — Konstitusiya Günü

## İstinadlar