Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Con Raskin

| Con Raskin |
| --- |
| ing. John Ruskin |
|  |
| Təxəllüsü | Kata Phusin |
| Doğum tarixi | 8 fevral 1819(1819-02-08)[…] |
| Doğum yeri | * London, İngiltərə, Böyük Britaniya və İrlandiya Birləşmiş Krallığı
 |
| Vəfat tarixi | 20 yanvar 1900(1900-01-20)[…] (80 yaşında) |
| Təhsili | * London Kral Kolleci
 |
| Fəaliyyəti | yazıçı, incəsənət tənqidçisi[d], sənətşünas, filosof, rəssam, sosioloq, universitet müəllimi, şair, ədəbi tənqidçi, memar, jurnalist, dagerotipist |
| Fəaliyyət illəri | 1834–1900 |
| Əsərlərinin dili | ingilis dili |
| İstiqamət | azad düşüncə |
| Üzvlüyü | * Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyası
 |
|  |
|  Con Raskin Vikimənbədə |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Con Raskin** (ing. John Ruskin; 8 fevral 1819[…], London – 20 yanvar 1900[…]) — yazıçı, incəsənət tənqidçisi, sənətşünas, filosof, rəssam, sosioloq, universitet müəllimi, şair, ədəbiyyat tənqidçisi, memar, jurnalist.

## İstinadlar
# Qrant

**Qrant** (ing. grant) — humanitar, sosial və ekoloji layihələri, müharibə və təbii fəlakət nəticəsində ziyan çəkmiş ərazilərdə dağılmış istehsal, sosial təyinatlı obyektlərin və infrastrukturun bərpası üzrə işləri, təhsil, səhiyyə, mədəniyyət, hüquqi məsləhət, informasiya, nəşriyyat və idman sahələrində proqramları, elm, tədqiqat və layihələşdirmə proqramlarını, dövlət və cəmiyyət üçün əhəmiyyət kəsb edən digər proqramları hazırlamaq və həyata keçirmək üçün göstərilən yardımdır.

Qrant yalnız konkret məqsədlər üçün verilir. Qrant maliyyə vəsaiti şəklində və ya başqa maddi formada verilir. Qrant təmənnasız verilir, onun əvəzi hər hansı bir şəkildə geri istənilə bilməz. Birbaşa mənfəət əldə etmək üçün istifadə edilən maddi yardım qrant sayılmır. Qrant predmeti olan layihə başa çatdırıldıqdan sonra qrant alanın sərəncamında hər hansı maliyyə vəsaiti və ya başqa maddi vəsait qalarsa, qrant haqqında müqaviləyə və ya qərara əsasən başqa hal nəzərdə tutulmamışdırsa, bu vəsait, qrant alanın mülahizəsinə görə, qrant predmeti ola bilən layihə və proqramların həyata keçirilməsinə sərf edilməlidir.

**Qrand** – 1)dövlət sifarişi ilə yerinə yetirilən elmi-tədqiqat və yeniliklərin maliyyələşdirilməsi üçün subsidiyalar; 2)elmi-tədqiqatların, alimlərin, ədəbiyyat və incəsənət xadimlərinin maliyyə dəstəyi üçün xeyriyyəçilik məqsədilə ayrılan pul vəsaitləri; 3)hər hansı fəaliyyət sahəsində yüksək ustalıq və peşəkarlığa nail olan insan (reklam qrandı). Konkret insanlara deyil, firmalara, təşkilatlara aiddir.

Bilavasitə siyasi hakimiyyət uğrunda mübarizə məqsədləri, qanunların və digər qanunvericilik aktlarının qəbul etdirilməsi üzrə lobbiçilik fəaliyyəti, siyasi reklam, hər hansı siyasi təşkilatın və ya siyasi xadimin seçki kampaniyasının maliyyələşdirilməsi üçün istifadə edilən maddi yardım qrant sayılmır. Qrant alanla münasibətlərində qrant verən donor sayılır. Donorla münasibətlərində qrant alan resipiyent sayılır.

## İstinadlar
# Etiraz

2004-cü ildə İstanbulda keçirilən NATO zirvəsinə qarşı edilən etiraz

**Etiraz** — nisbi olaraq bir hadisəyə və vəziyyətə qarşı əks istiqamətdə reaksiya göstərməkdir. Ümumiyyətlə bu reaksiya göstərmə forması, müxalif görüşü sözlə ifadə etmə yanında o görüşü toplumsallaştırma və bir qrupla birlikdə ifadə etmə xarakteri də daşıya bilər. Bundakı məqsəd ictimaiyyət nəzdində səsini daha çox duyurabilmek və rəhbərliyə qarşı daha təsirli bir duruş sergileyebilmektir. Bu, birbaşa ifadə və təsir etmənin və aktivizmi bir yoludur.
# İnfoteynment

**İnfoteynment** — məlumat və əyləncə portmantosu yumşaq xəbərlərdir, informasiya və əyləncə birləşməsini təmin edən adətən bir televiziya növüdür.

## Məlumat

"Məlumat-əyləncə" etiketi ictimai maraqlara təsir edən məsələlər haqqında ciddi məlumatlar verən bir mediadan yayılmışdır ki, məzmunda təzə "faktları" olan bir əyləncə növünə daxil olan narahatlıq və tənqiddir. Müxbirlər və redaktorların xəbərləri dəyərləndirən kriteriyalar - ön səhifədə, saatın aşağı hissəsində və ya şərhdə dəyərli bir şey olsun, bu müzakirənin tərkib hissəsidir. Bəziləri, medianı bu algılanmış fenomenə görə günahlandırırlar, bəziləri isə kütləvi informasiya vasitələrinin ticari xarakterini, yüksək reytinqlərə ehtiyac duyduqları halda, ictimaiyyətin özünü yaxşı hiss etməsi üçün üstünlük təşkil edir. və məşhur ünsiyyət dedikləri və ya idman kimi "əhəmiyyətsiz" mövzulardan ibarətdir.

## Xarici keçidlər
# İctimai diplomatiya

**İctimai diplomatiya** (ing. public diplomacy) və ya **xalq diplomatiyası** — xarici ictimayyətdə hökumətin strateji hədəflərinə qarşı arxainlıq və ya dözümlük qurulması məqsədilə hökumət hesabına xarici ictimayyətin məlumatlandırması və onlara təsir etməyin vasitəsilə bilavəsitə əlaqə yaradılması.

## Tarix

1965-ci ildə *İctimai diplomatiya* ifadəsini ilk dəfə onun müasir mənasında iştədən Fletçer Hüquq və Diplomatiya Məktəbinin dekanı olan Edmund A. Qullion idi. Bundan sonra o, ABŞ-də bir sıra səbəblərə görə işlənməyə başladı: birincisi, ABŞ-yə özünü SSRİ-dən fərqləndirmək üçün propaqanda və psixoloji hərb ifadələrə mərhəmətli əvəz lazım idi; ikincisi, ABŞ Məlumat Agentliyinin işçiləri özləri üçün diplomat statusunu əldə etmək istəyirdilər; və üçüncü, beynəlxalq mövqe haqqında vahid bir konsepsiya mərkəzləşməni nəzərdə tuturdu (Məlumat Agentliyi Amerikanın səsini idarə etməyinin davamı və o vaxt Dövlət Departentinin nəzərində olan mədəni işlərin hissəsini 1978-ci ildə öz nəzərəsinin altına köçürtmək üçün bunu bir dəlil şəkildə iştədib). O vaxtdan bəri, Soyuq Müharibənin sonuna qədər bu ifadə ABŞ-dən xaric geniş şəkildə istifadə edilmirdi. Soyuq müharibədən sonra isə, 24 saatlıq televizyanın və daha sonra internetin populyarlığı gəlməsinin və bundan əlavə Şərqi Avropada siyasi dəyişiklərin nəticəsində beynəlxalq münasibətlərdə məlumatın vacibliyi qalxıb və ictimai diplomatiya dünya ətrafında müxtərlif dövlətlər tərəfindən bir siyasət kimi qəbul olunmuşdu.

## Üsulları

Nikolas C. Kull ictimai diplomatiyanın beş üsulu müəyyənləşdirib: qulaq asma (*listening*), tərəfdarlıq (*advocacy*), mədəni diplomatiya (*cultural diplomacy*), mübadilə diplomatiyası (*exchange diplomacy*) və beynəlxalq yayım (*international broadcasting*). Urbanizasiya və qloballaşma proseslərin nəticəsində qardaş şəhər, şəhər şəbəkələnməsi (*city networking*) və ağıllı şəhər kimi ictimai diplomatiya üsulları inkişaf edir.

## İstinadlar
# İstehlak (iqtisadiyyat)

**İstehlak** (ing. Consumption) — Tələbatı yaxud ehtiyacı təmin etmək üçün iqtisadi mənbə sərf etməyi nəzərdə tutan termin.

## Növləri

Müxtəlif iqtisadi məktəblərə mənsub olan iqtisadçılar "istehlak" anlayışını geniş şərh etmişlər. Bunların sırasında ən populyar yanaşmaya görə yalnız hazır məhsul və ya xidmətin satın alınması və istifadəsi istehlak adlanan prossesə rəvac verir. Bununla yanaşı, digər növ xərcləmələr; sabit investisiya, dövlət xərcləri və s. tamamilə ayrı kateqoriyalarda qiymətləndirilir. İstehlakın tədqiqi baxımından müasir iqtisadi sistemə təsirləri olduğu düşünülən iqtisadçı alimlər, Con Meynard Keyns, Milton Fridmen və Franko Modilyanidir.

## İstehlakçının Davranış Nəzəriyyəsi

İstehlakın mahiyyəti sözügedən nəzəriyyədə tələb əyrisi vasitsi ilə geniş tədqiq olunur. O cümlədən, fərdi qərarların tələb əyrisi üzərindəki təsirləri, İstehlakçının Davranış Nəzəriyyəsi altında Büdcə Məhdudiyyətləri əyrisində və Fərqsizlik Əyrisində təhlil edilir.

## Həmçinin bax

* İstehsal
* İstehlakçının davranış nəzəriyyəsi

## Mənbə
# Cui bono?

**Cui bono** — latınca "kimin xeyrinə?" və ya "kimin faydasınadır?" mənasını verən qədim hüquqi ifadə. Bu ifadə, xüsusilə cinayət və hüquq işlərində, hadisənin və ya cinayətin motivini araşdırarkən, kimin ən çox qazanc əldə edəcəyini sorğulamaq üçün istifadə olunur. Məqsəd, hadisənin və ya cinayətin arxasında duran şəxslərin niyyətlərini və məqsədlərini müəyyən etməkdir. Bu prinsip, hüquqi təhlil və tədqiqatlarda motivin açılmasında faydalı bir yanaşma təmin edir.

Cui bono ifadəsinin kökləri qədim Romaya gedib çıxır. Roma hüquqşünası və siyasətçisi Mark Tulli Siseron bu ifadəni geniş şəkildə istifadə edərək məhkəmələrdə cinayətlərin və hüquq pozuntularının motivlərini açmaq üçün tədqiqatları yönləndirmişdir. Siseron, bu yanaşmanı cinayətkarın kim olduğunu və ya hadisənin kimin marağına xidmət etdiyini anlamağa kömək edən mühüm bir vasitə kimi istifadə etmişdir. Bu sorğulama tərzi, hüquqi təhlillərdə və cinayət araşdırmalarında motivin açılmasında və düzgün qərarların verilməsində əsas rol oynamışdır.

## İstinadlar
# İctimai kapital

**İctimai kapital** — bir-biri ilə qarşılıqlı əlaqədə olan fərdi kapitalların məcmusu.

İctimai kapital da fərdi kapital kimi əməklə kapital arasındakı istehsal münasibətlərini ifadə edir. Lakin fərdi kapitaldan fərqli olaraq ictimai kapital bütövlükdə proletar sinfi ilə bütövlükdə burjua sinfi arasındakı istehsal münasibətlərinin ifadəsidir. İctimai kapitalın hərəkəti fərdi kapitalların dövriyyəsinin nəticəsi olub, istehsal və tədavül sahəsində yaranır. İctimai kapital üç formada - pul kapital, məhsuldar kapital və əmtəə kapital formasında olur. İctimai kapitalın hərəkətinin məqsədi izafi dəfər mənimsəməkdir. İctimai kapitalın artması ilə istehsalın ictimailəşmə dərəcəsi də yüksəlir; bu, kapitalizmin əsas ziddiyyətini kəskinləşdirir, yeni ictimai-inqtisadi formasiyaya keçid hazırlayır. İstehsalın ictimai xarakteri ilə mənimsəmənin xüsusi kapitalist forması arasındakı ziddiyyət ictimai kapitalın təkrar istehsalına siklik xarkter verir və labüd ifrat istehsal böhranlarına səbəb olur.

## İstinadlar

## Mənbə

* | İctimai kapital (termin)

## Xarici keçidlər
# Dolayı vergi

**Dolayı vergi** — özündə satılan məhsulların dəyərinə əlavə edilən məbləğlərdən gizli şəkildə vergi tutulmasını əks etdirir. Bu vergi növünə isə əlavə dəyər vergisi, aksizlər, gömrük rüsumları, alış və satış vergiləri daxildir.

## Haqqında

Formalaşma mexanizmindəki fərqlərə görə vergilər iki növə ayrılır: birbaşa və dolayı vergilər.

Dolayı vergilərin üstün cəhəti onların gizli, yəni belə desək qapalı olmasındadır. Bir çox insanlar dolayı vergi ödədiyinin fərqində olmadan belə vergi ödəyir. Belə ki, çox vaxt məhsulun dəyərinə dolayı verginin əlavə edildiyi qeyd edilmir. Bu sosial-iqtisadi nöqteyi-nəzərdən çox vacibdir.

Dolayı vergi növünün sayəsində aşağı dəyərli məhsulları iqtisadi rasional səviyyədə dəstəkləmək mümkündür. Bu adətən spirtli içki və tütün məhsulları ilə baş verir. Gömrük rüsumları formasında olan dolayı vergilər dövlətə yerli məhsul istehsalçılarına təsir etməyə, əcnəbi rəqiblərdən qorumağa və onların dünya baazrına çıxmasına kömək edir.

Dolayı vergi növünün əsas çatışmayan cəhəti isə onun əhali arasında vergi yükünün qeyri-bərabər paylanmasını gücləndirməsidir. Aydındır ki, məhsulun dəyərinə dolayı vergi növünün əlavə edilməsi əhalinin varlı təbəqəsi üçün hiss edilməz qalacaq. Lakin yoxsul təbəqə üçün bu heç də eyni şey demək deyil. Dolayı vergilərin digər çatışmayan cəhəti isə onun inflyasiya xarakterli olmasındadır.

Mal istehsal edən və ya xidmət göstərən müəssisənin sahibi onları əlavə haqq daxil olmaqla qiymətə (tarifə) satır və əldə etdiyi gəlirdən dövlətə müvafiq vergi məbləği ödəyir, yəni mahiyyət etibarı ilə o, kollektor, alıcı isə dolayı vergi ödəyicisi.

Dolayı vergi kimi əlavə dəyər vergisi (ƏDV) anlayışı 1918-ci ildə alman sənayeçisi Vilhelm von Simensin ideyası idi. Bu gün effektiv və nisbətən asan toplanması və tətbiqi üçün nəzərdə tutulmuş vergi dünyanın 140-dan çox ölkəsində qüvvədədir.

## Dolayı vergilərin növləri

* fiziki şəxs (aksizlər) — malın satış qiymətindən faizlə müəyyən edilən dolayı vergilər; onlar, bir qayda olaraq, istehsalçıların əldə etdikləri izafi mənfəətin dövlət büdcəsinin gəlirinə çıxarılması üçün yüksək gəlirli mallar üçün müəyyən edilir;
* universal (əlavə dəyər vergisi);
* fiskal inhisarlar — hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən dövlət təşkilatları tərəfindən onlara göstərilən xidmətlərə görə ödənilən ödənişlər; fiskal inhisarlara misal olaraq, məsələn, müxtəlif dövlət lisenziyaları, icazələr, sənədləşmə işləri (möhür rüsumu) və s. buraya satış vergiləri də daxildir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* Правовые аспекты косвенного налогообложения: теория и практика - учебн. пособие для студентов, обучающихся по специальности «Налоги и налогообложение» / науч. ред. С. О. Шохин - Wolters , 2006 - ISBN Wolters Kluwer Russia, 2006
# Azad ticarət

**Azad ticarət** — idxal və ixracın ümumiyyətlə dövlətin müdaxiləsi olmadan həyata keçirilməsini nəzərdə tutan iqtisadi siyasətdir. Azad ticarət siyasəti dövlətin xarici ticarət üzərindəki yoxlamasından və vergi tətbiqindən tamamilə imtina etməsi mənasına gəlməyə bilər.

## Tarix

Azad ticarət təlimi XIII əsrdə müdaxiləçi sistemlərə bir reaksiya olaraq ortaya çıxdı. Bu təlimə fizokratlarda, Devid Yumda və Adam Smitdə rast gəlinir. Azad ticarət anlayışı nəzəriyyəsinin təməlində Adam Smitin ölkələr arasındakı məhsuldarlığı və istehsalı artıracağı istiqamətindəki fikirləri durur. Ayrıca götürüldükdə bir ölkə, xüsusilə bəlli bir əmtəənin ən önəmli alıcısı və ya satıcısı kimi çıxış edirsə, xarici ticarətə məhdudiyyət qoyulmasından qazanc əldə edə bilər. Buna baxmayaraq praktikada yerli sənayelərin qorunması məqsədilə qoyulan məhdudiyyətlər müəyyən bir mərhələdən sonra ölkənin ümumi iqtisadi qazancı baxımından mənfi təsirlərə də səbəb olur.

Azad ticarət, ən qəti formasıyla David Rikardo və Con Stüart Millin əsərlərində yer almışdır. Bu yazıçılarda millətlər arasındakı ticarət sərbəstliyi beynəlxalq əmək bölgüsü təməlinə söykənir.

XIX əsrdə İngiltərədə Riçard Kobden və Mançester Birliyi, Fransada Frederik Bastiat və Mişel Çevaliyer tərəfindən müdafiə olunan azad ticarət, xüsusilə 1860-cı il Fransız-İngilis müqaviləsinin imzalanmasının müvəfəqiyyətə çatması ilə hiss olunsada, o tarixdən sonra İkinci Dünya müharibəsinə qədər sürətli geriləmişdir.

Döyüş sonrasında beynəlxalq iqtisadiyyatın yenidən nizama qoyulması, azad ticarət mövzusundakı neoklasik qaydaların, xüsusilə Hekşer-Ulin nəzəriyyələrinin də təsiri ilə, sərbəst ticarətin tətbiq sahəsini yenidən genişləndirdi. İkinci Dünya müharibəsindən sonra ölkələr arasındakı gömrük maneələrinin və valyuta məhdudiyyətlərin azaldılması məqsədilə intensiv səylər göstərilmişdir.

Bununla birlikdə qlobal və ya yerli böhranlar zamanı həm inkişaf etməmiş, həm də sənayeləşmiş ölkələr idxal kvotaları, vergilər və milli sənayelərə təşviq etmələr kimi üsullarla azad ticarət üzərindəki məhdudiyyətləri müəyyən ölçüdə davam etdirməkdədirlər.

## Həmçinin bax

* Proteksionizm
* Azad iqtisadi zona
* Adam Smit
* David Rikardo
* Saytda ticarət
# Ombudsman

**Ombudsman** – İsveç mənşəli sözdür. Mənası agent və ya sədr deməkdir. Parlament tərəfindən insan hüquq və azadlıqlarının müdafiəçisi kimi səlahiyyət verilən, dövlət funksiyalarının daşıyıcısı olan vəzifəli şəxslərin üzərində birbaşa parlament nəzarətini həyata keçirən, lakin onlar tərəfindən qəbul edilmiş qərarları dəyişdirmək hüququ olmayan, etibarlı və layiqli vəzifəli şəxs başa düşülür.

Şikayətləri qəbul edən rəsmi şəxsə verilən addır. Bütün Avropa (həmçinin digər demokratik ölkələrdə) ölkələrində bu şəxs əhalinin dövlətin nəzarətində olan sahələrdə şikayətinə baxan bir şəxs kimi başa düşülür.
Ombudsman Avropa Birliyi ölkələrində yaşayan şəxslərin, qurumların və şirkətlərin haqlarını hər hansı bir pis idarəetmə tətbiq olunması qarşısında qorumaqla vəzifələndirilmiş yoxlama qurumu və şikayət müraciəti olunan yer, yəni məqamdır.

## Ombudsman təsisatı

Ombudsman təsisatı nə qanunverici, nə icra, nə də məhkəmə hakimiyyətinə aid olmayan, ilkin öz mahiyyətinə görə dövlətin ali təsisatlarına aid orqandır. Ombudsmanın birinci səciyyəvi əlaməti onun tam müstəqiliyyidir. Dünya təcrübəsinə görə, bu orqan parlament tərəfindən təsis olunur və onun qarşısında hesabat verir.

Ombudsman, funksiyalarını vətəndaşların tələbləri və şikayətləri üzrə öz şəxsi təşəbbüsü ilə həyata keçirir. Ombudsmanın hüquq statusu Konstitusiya və digər hüququ aktlarla müəyyən edilir.

Avropa Komissiyası, Avropa Birliyi Şurası, Avropa Parlamenti, Avropa Ətraf qurumu, Avropa İş Təhlükəsizliyi və Sağlamlıq Qurumu Ombudsmanın araşdıra biləcəyi birlik qurumlarından bəziləridir. Maastricht Anlaşması ilə qurulan Ombudsman pis idarətmə və qeyri-kafi və ya uğursuz idarəetmə, ayrı-seçkilik, hüquqdan sui-istifadə kimi məsələlərdə gələn şikayətləri araşdırır. Avropa Birliyi üzvü olan dövlətlərin vətəndaşları və ya üzv dövlətlərdə yaşayan şəxslər Ombudsmana şikayət edə bilərlər. Ombudsmana çatdırılan şikayətlərin çoxu idarəyə aid gecikmələr, şəffaflıq əskikliyi, ya da məlumat çatdırılmasının rədd edilməsi kimi məsələlərlə bağlıdır. Avropa qurumları ilə vəzifəliləri arasındakı əlaqələr, işçi heyətin işə alınması və rəqabətin fəaliyyəti kimi məsələlər də Ombudsmanın qarşısına qoyulur.

Ombudsman məhkəmələrə göndərilmiş şikayətlərə baxmır. Avropa Birliyi Ədalət Divanı və Bidayət məhkəməsi fəaliyyət sahəsi xaricindədir. Milli, regional və ya yerli idarəetmələrlə əlaqədar şikayətlərin mövzusu Avropa Birliyi ilə əlaqəli olsa da, onlara baxa bilməz. İş yerləri, ya da xüsusi şəxslərlə əlaqədar şikayətlər də vəzifə sahəsi xaricində qalır. Ombudsman şikayət edilən qurumla əlaqə saxlayır, məlumat istəyir və şikayətin aradan qaldırılması üçün üç ay müddət verir. Haqqında şikayət edilən qurum Ombudsmana məlumat verməyə borcludur. Bundan başqa Parlamentə və şikayətçiyə də hesabat verir. Ombudsman Avropa Parlamenti tərəfindən 5 illik müddətə seçilir. Yardımçı katibliyi vardır.

Mərkəzi Strasburqdakı Avropa Parlamentinin binasındadır. Ombudsman tamamilə azad və tərəfsiz işləyir, heç bir ölkə və ya qurumdan məsləhət və ya məlumat almır.

## Həmçinin bax

* Azərbaycan Respublikasının İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkili

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# Kvorum

Kvorum
Kvorum – [lat. quorum – kafilik, yetərlilik, məqbulluluq, kifayətlilik]

* Yığıncağı səlahiyyətli hesab etmək üçün iştirakçıların zəruri sayı. Kvorum adətən qanunla və yaxud təşkilatların nizamnaməsində müəyyən edilir;
* Iclasın səlahiyyətlərini, hüquqiliyini tanımaqdan ötrü iştirakçıların sayı;
* Qəbul edilən qərarların qanuni olması üçün hər hansı bir yığıncaqda, toplantıda iştirak edənlərin zəruri sayı (yetərsay);
* Yetərsay, yetərsəs.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

What is Quorum?

Quroum
# ABŞ Qiymətli Kağızlar və Mübadilə Komissiyası

| ABŞ Qiymətli Kağızlar və Mübadilə Komissiyası |
| --- |
| The United States Securities and Exchange Commission |
|  |
|  |
| Yaranma tarixi | 6 iyun 1934 |
| Baş ofisin yerləşməsi | * Vaşinqton
 |
| Qurucusu | * Franklin Delano Ruzvelt
 |
| Üzvləri | * 4.301 nəf. (2015)
 |
| sec.gov |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**ABŞ qiymətli kağızlar və mübadilə komissiyası** (ing. The United States Securities and Exchange Commission, **SEC**) — ABŞ dövlət qurumu ABŞ qiymətli kağızlar bazarı üçün əsas nəzarət və tənzimləmə agentliyidir. Komissiya 1934-cü ildə Prezident Ruzveltin rəhbərliyi altında yaradıldı. Komissiyanın məqsədi Böyük böhran dövründə investorların fond bazarına olan inamını bərpa etmək idi. İlk SEC sədri, ölkənin gələcək prezidenti Con Kennedinin atası Cozef Patrik Kennedi olmuşdur.

Komissiya 1934-cü il Qiymətli Kağızlar Mübadilə Qanununa (ing. Securities Exchange Act of 1934) uyğun olaraq yaradılmışdır. Bu qanuna əlavə olaraq Komissiyanın fəaliyyəti aşağıdakı vacib qanunlarla tənzimlənir:

* Qiymətli kağızlar qanunu (Securities Act of 1933)
* Etibar sənədi qanunu 1939 . (the Trust Indenture Act of 1939)
* İnvestisiya şirkətləri qanunu 1940 . (the Investment Company Act of 1940)
* İnvestisiya məsləhətçiləri qanunu 1940 . (the Investment Advisers Act of 1940)
* Sarbeynz — Oksli qanunu 2002 . (the Sarbanes-Oxley Act of 2002)

Hal-hazırda komissiyanın sədri Cey Kleytondur, ABŞ Prezidenti Donald Tramp tərəfindən təyin olunmuş və ABŞ Senatı tərəfindən təsdiqlənmişdir.

## Həmçinin bax

* 10-K forması

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Qiymətli Kağızlar və Mübadilə Komissiyası — ana səhifəsi
# Nyut Qinqriç

| Nyut Qinqriç |
| --- |
| ing. Newt Gingrich |
|  |
| Doğum tarixi | 17 iyun 1943(1943-06-17)[…] (83 yaş) |
| Doğum yeri | * Kəngsargad, Pensilvaniya, ABŞ
 |
| Təhsili | * Emori Universiteti (1965-ci ilədək),
* Tuleyn Universiteti[d] (1968-ci ilədək, 1971-ci ilədək)
 |
| Fəaliyyəti | siyasətçi, romançı, yazıçı, müəllim, tarixçi |
| Partiyası | * ABŞ Respublikaçılar Partiyası
 |
|  |
| newt.org |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Nyuton Leroy "Nyut" Qinqriç** (ing. Newton Leroy "Newt" Gingrich; 17 iyun 1943[…], Kəngsargad) — Amerika siyasətçisi, yazıçı, publisist və biznesmen. ABŞ-nin Konqressinin Nümayəndələr Palatasının keçmiş spikeri. Leo Ştrausun davamçısı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Nyut Qinqriçin rəsmi saytı