Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ABŞ-nin ştatları

**ABŞ ştatları** — Amerika Birləşmiş Ştatları daxilində suverenliyini ABŞ federal hökuməti ilə bölüşən 50 inzibati ərazi vahidinin hər biri. Hər bir ştat öz suverenliyini federal hökumət ilə bölüşdüyü üçün Amerika vətandaşları həm ABŞ-nin, həm də yaşadığı ştatın vətəndaşı sayılır. Ştat vətandaşlığı və ya oranın sakini olma şərtidir və ştatlararası yerdəyişmə üçün heç bir xüsusi icazə tələb olunmur (*əksini göstərən məhkəmə əmri yoxdursa*). Ştatların əhalisi müxtəlif ola bilir (*məs.* Vayominq — 600 000, Kaliforniya 38 mln.)

Ştatlar qraflıqlara və ya buna bərabər inzibati ərazi vahidlərinə bölünür. Qraflıqlar heç bir suverenliyə malik deyillər. Bu bölgü hər ştatda müxtəlifdir.

Hər bir ştatın öz konstitusiyası vardır. ABŞ Konstitusiyasına ratifikasiya etməklə, ştatlar öz məhdud suverenliklərini bu konstitusiya vasitəsilə federal hökumətə köçürülür. Tarixən hüquq-mühafizə, ictimai təhsil, səhiyyə, nəqliyyat və infrastruktur əsasən ştatların məsuliyyətində olub, lakin federal hökumətin bütün bu sahələrdə də nəzərəçarpan maliyyələşdirməsi və nəzarəti mövcuddur.

## ABŞ ştatlarının siyahısı

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Aydaho |  |
| Ayova |  |
| Alabama |  |
| Alyaska |  |
| Arizona |  |
| Arkanzas |  |
| Vayominq |  |
| Vaşinqton |  |
| Vermont |  |
| Vircinya |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Viskonsin |  |
| Havay |  |
| Delaver |  |
| Corciya |  |
| Qərbi Virciniya |  |
| İllinoys |  |
| İndiana |  |
| Kaliforniya |  |
| Kanzas |  |
| Kentukki |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Kolorado |  |
| Konnektikut |  |
| Luiziana |  |
| Massaçusets |  |
| Minnesota |  |
| Missisipi |  |
| Missuri |  |
| Miçiqan |  |
| Montana |  |
| Men |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Merilend |  |
| Nebraska |  |
| Nevada |  |
| Nyu-Hempşir |  |
| Nyu-Cersi |  |
| Nyu-York |  |
| Nyu-Meksiko |  |
| Ohayo |  |
| Oklahoma |  |
| Oreqon |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Pensilvaniya |  |
| Rod-Aylend |  |
| Şimali Dakota |  |
| Şimali Karolina |  |
| Tennessi |  |
| Texas |  |
| Florida |  |
| Cənubi Dakota |  |
| Cənubi Karolina |  |
| Yuta |  |

 |

## İstinadlar
# Korporasiya

**Korporasiya** termini latın dilində olan "corporatio" – birlik sözündən yaranmışdır. İstənilən cəmiyyətdə müəyyən məqsədlərə çatmaq üçün birliklər yaranır. Bu birliklərə daxil olan subyektlərin öz aralarında və bu subyektlərlə cəmiyyətin digər üzvləri arasında qarşılıqlı əlaqəni yaratmaq üçün müəyyən vasitə olmalıdır. İnformasiya belə bir vasitədir.

Hər bir birlikdə olan informasiya həmin birliyi xarakterizə edir. Bundan başqa birliyə daxil olan subyektlər arsında informasiyanın paylanmasına və mübadiləsinə imkan verən bir əlaqə vasitəsinə ehtiyac yaranır. Birliyin subyektləri arasında informasiyanın paylanmasını və mübadiləsini həyata keçirmək üçün dil, kodlaşdırma, şifrləmə və şəbəkə texnologiyaları vasitə kimi istifadə oluna bilər.

**Korporasiya** – subyektlərin ümumi məqsədə çatmaq üçün yaratdığı birlikdir. Korporasiyanın subyektləri arasında informasiya mübadiləsini həyata keçirmək üçün korporasiya daxilində başa düşülən, razılaşdırılmış və mühafizə olunan əlaqə yaradırlar.

## Korporasiyanın üç əsas elementi

Korporasiyanın yaradılması üçün üç əsas elementin olması vacibdir.

* ümumi məqsəd
* informasiya
* informasiyanın paylanması və mübadiləsi üçün lazım olan əlaqə vasitəsi

[[İnformkorporasiyanın mövcudluğunu və inkişafını təmin etdiyi üçün onun təhlükəsizliyi zərurəti meydana çıxır. Korporasiyada subyektin malik olduğu informasiyanın, yəni fərdi informasiyanın itirilməsi korporativ resursların böyük itkisinə gətirib çıxara bilməz. Lakin korporasiyada informasiya mübadiləsinə nəzarətin itirilməsi xeyli resurs itkisinə, həqiqi informasiyanın saxta informasiya ilə əvəz edilvəsinə gətirib çıxara bilər və nəticədə bədəməlçilər korporasiyanın fəaliyyətinə nəzarəti qismən əldə etmiş olar.

## Mənbə

* Korporativ şəbəkələr və sistemlər, R.H. ŞIXƏLİYEV, t.e.n., AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutu

## Ədəbiyyat

1. Компьютерные сети. Принципы, технологии, протоколы / В. Г. Олифер, Н. А. Олифер. – СПб: Питер. 2001. – 672 с.
2. Осовецкий Л.Г., Немолочнов О.Ф., Твердый Л.В., Беляков Д.А. Основы корпоративной теории информации. СПб: СПбГУ ИТМО, 2004
3. Биячуев Т.А. / под ред. Л.Г. Осовецкого Безопасность корпоративных сетей. – СПб: СПб ГУ ИТМО, 2004.- 161 с.
4. Косарев, Ерёмин "Компьютерные системы и сети", Финансы и статистика, 1999 г.
5. М. Шестаков "Принципы построения корпоративных сетей передачи данных" – "Компьютерра", № 256, 1997 г.

## Həmçinin bax

* Qlobal şəbəkə
* İnternet
* Korporativ şəbəkə
* İnformasiya
* Təşkilat

## Xarici keçidlər

*
# Qeyri-hökumət təşkilatı

**Qeyri-hökumət təşkilatı** və ya qısaca **QHT** — vətəndaşların birgə məqsəd üçün könüllü qeyri-hökumət, qeyri-dövlət təşkilatları. Bəzən "üçüncü sektor" termini də işlənir.

## Kritika

### Azərbaycanda

2025-ci ilin sentyabrında Azərbaycanda bəzi QHT-lərin dövlət tərəfindən təsis olunmuş medallara oxşar adlı medallarla şəxsləri hansısa şərtlər müqabilində təltif etdiyi iddia edilib. 2026-cı ilin yanvarında Ədliyyə Nazirliyi "Azərbaycan Vətən müharibəsi Veteranları" İctimai Birliyinin dövlət qeydiyyatının ləğvi barədə məhkəmədə iddia qaldırıb. Göstərilən səbəblər arasında saxta orden və medalların təsis edilməsi də göstərilib.

## Həmçinin bax

* Transparency International
* QONQO

## Mənbə

* Общероссийский классификатор организационно-правовых форм (ОК 028–99 (в ред изменения N 1/99)) Arxivləşdirilib 2009-11-12 at the Wayback Machine
* Э. Феррис. Религиозные и светские гуманитарные организации
* Деннис Дeйкзёл, Маркус Моке. Стратегия информационной деятельности международных гуманитарных организаций
* В. Тишков. Антропология НПО

## İstinadlar
# Korporativ idarəetmə

**Korporativ idarəetmə** — biznesin təşkilati-hüquqi formasının idarə olunması, təşkilati srukturların optimallaşdırılması, qəbul olunmuş məqsədlərə müvafiq olaraq kompaniyanın firmalararası və firmadaxili münasibətlərinin qurulması.

Korporativ idarəetməni xüsusi tip kimi ayırsaq başlıca xüsusiyyətləri korporasiyanın spesifikliyi ilə şərtlənən idarəetmə obyekti olaraq onu müəyyənləşdirir: "Səhmdarların prioritet maraqları və onların korporasiyanın inkişafındakı rolu üzərində qurulan idarəetmə, səhmdarların qarşılıqlı təsirini nəzərdə tutan mülkiyyət hüquqlarının reallaşdırılmasını hesaba alan idaretmə və sonda, korporativ mədəniyyəti doğuran idarəetmə, başqa sözlə, ümumi ənənələr kompleksi, nizamnamələr, davranışlar prinsipi kimi başa düşülür".

Korporativ idarəetmənin başlıca funksiyası — mülkiyyətçilərin, başqa sözlə, korporasiya təşkil edən maliyyə resurslarının maraqları çərçivəsində korporasiyanın işinin təmin olunmasıdır.

## Mənbə

* Корпортивное управление
* Книги по корпоративному управлению Arxivləşdirilib 2012-01-05 at the Wayback Machine
* Принципы корпоративного управления ОЭСР (на русском языке) Arxivləşdirilib 2006-02-27 at the Wayback Machine на сайте "Корпоративное управление в России" Arxivləşdirilib 2016-01-14 at the Wayback Machine
* "Стратегическое управление" — раздел посвященный теории и практике корпоративного управления в электронной библиотеке статей по менеджменту
# Yurisdiksiya

**Yurisdiksiya**  (lat. jurisdictio – mühakimə üsulu, jus – hüquq, səlahiyyət, dico – deyirəm) — dövlət orqanının səlahiyyətlərinə aid olan hüquqi sfera. Hakimiyyət orqanlarının və bütövlükdə dövlətin səlahiyyətlərinə aid olan məsələlərin məcmusu dövlətin yurisdiksiyası sayılır. Həmin səlahiyyətlər isə qanunlar və digər hüquqi aktlarla müəyyənləşdirilir. Öz yurisdiksiyası çərçivəsində dövlətin bu və ya digər faktlara hüquqi qiymət vermək, hüquqi mübahisələri və məsələləri həll etmək səlahiyyəti olur.

ABŞ kimi federasiyalarda yurisdiksiyaların əhatəsi yerli, ştat və federal səviyyədə təsbit olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası

**Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası** və ya qısaca **BHİK** (ing. International Trade Union Confederation — *ITUC*) — bütün dünya üzrə işçilərin hüquqlarını qoruyan əsas və ən irimiqyaslı həmkarlar ittifaqı təşkilatı. Qurumun baş qərargahı Brüsseldə yerləşir.

## Tarixi

Konfederasiya 1 noyabr 2006-cı ildə Avstriyanın Vyana şəhərində keçmiş Beynəlxalq Azad Həmkarlar İttfaqları və Ümumdünya Əmək Konfederasiyalarının birləşməsi nəticəsində yaradılıb.

## Tərkibi

Hazırda BHİK-in sıralarında 155 ölkənin 176 milyon işçisinin maraqlarını qoruyan 301 həmkarlar ittifaqı təşkilatı cəmləşir. Bununla yanaşı, konfederasiyanın tərkibinə bir neçə regional və beynəlxalq stuktur daxildir.

## Fəaliyyəti

Qurum fəaliyyətində gənclərə, qadınlara və miqrasiya problemlərinə xüsusi yer ayırır. Bu məsələlərə dair bir sıra layihələr həyata keçirir. BHİK beynəlxalq təşkilat olduğundan təşəbbüskarlıq etdiyi layihələrdə çox sayda ölkə iştirak edir.

## Strukturu

Dörd ildən bir BHİK-in Konqresi keçirilir. Təşkilatın Nizamnaməsinə əsasən, Konqres zamanı Konfederasiyanın gələcək iş proqramı və fəaliyyət siyasəti müzakirə olunur. Daha sonra isə qurumun rəhbər vəzifələrinə, yəni baş katib, prezident və muavinlər, növbəti dörd il üçün digər məsul şəxslər seçilir.

## Rəhbərləri

Hazırda BHİK-in baş katibi Şeron Baroudur.

## Beynəlxalq əməkdaşlıq

BHİK-in əsas məqsədi beynəlxalq əməkdaşlıq yolu ilə əməkçi insanların hüquqlarını qorumaq, onların həyat səviyyəsini və iş şəraitini yüksək səviyyəyə qaldırmaqdır. Bunun üçün də təşkilat fəaliyyətini qlobal, geniş və beynəlxalq fəaliyyət çərçivəsində aparır. Əsas prinsip olaraq isə konfederasiya cəmiyyətdə və iş yerlərində diskriminasiyanı aradan qaldırmaq və bərabərliyi təmin etməkdə görür.
BHİK Pan Avropa Regional Şurasının vasitəsilə Avropa Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası ilə əməkdaşlıq edir. Bununla yanaşı, konfederasiyanın dünyanın irimiqyaslı həmkarlar ittifaqları mərkəzləri, Həmkarlar İttifaqlarının Məsləhət Komitəsi, Beynəlxalq Əmək Təşkilatı ilə də sıx əlaqəsi var.

## Mənbə

* **Afaq HÜSEYNOVA**. *Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası* Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine. "Ülfət" qəzeti, 5 fevral 2013-cü il. (az.)

## Xarici keçidlər

* ituc-csi.org — rəsmi saytı
# Norveç Fəhlə Partiyası

| Norveç Fəhlə Partiyası |
| --- |
|  |
| Sədri | Jonas Gahr Store[d] |
| Quruluş tarixi | 22 avqust 1887 |
| Baş qərargah | * Oslo
 |
| İdeologiya | sosial-demokratiya |
| Üzvlüyü | * Komintern[d] (1919–1923),
* Sosialist İnternasionalı (1951–2016),
* Proqressiv İttifaq (2013-cü ildən)
 |
| Şüar | * «De store oppgavene løser vi best sammen»
 |
| Saytı | arbeiderpartiet.no |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Norveç Fəhlə Partiyası** — Norveçdə siyasi partiya.

1887-ci ildə yaranıb.

Üzvlərinin sayı - 160 min.

Hakimiyyətdə olduğu illər: 1935-1940, 1945-1965, 1971-1981; 1986-1989. 1992 - indiyə kimi.

## Mənbə

* Sosial Demokratiya nədir?
# Sığorta siyasəti

2021-ci ildə Rusiyanın MTPL siyasəti.
**Sığorta siyasəti** və ya *sığorta polisi* (ing. insurance policy, fr. police, it. polizza — çek, qəbz) — bir qayda olaraq sığorta şirkəti (sığortaçı) tərəfindən sığortalıya (sığorta olunana) verilən sığorta müqaviləsinin bağlanmasını təsdiq edən şəxsi sənəd.

Sığorta polisində həmçinin sığorta münasibətlərinin subyektləri və sığorta müqaviləsinin əsas şərtləri, məsələn, sığortanın növü, obyekti, başlanğıcı və sonu, sığorta məbləğinin məbləği, sığorta müqaviləsi haqqında sığortalı, sığortaçı və digər şərtlər. Polis müqavilə bağlandıqdan və sığorta haqqı ödənildikdən sonra sığortalıya verilir.

Siyasətdə həmçinin mövcud sığorta qaydalarına istinad olmalıdır. Sığorta siyasəti qiymətli kağızlara şamil edilmir. Dəniz sığortası polislərində memorandum sığortaçının heç bir riski öz üzərinə götürmədiyi təhlükələrin hesablanmasıdır.

Sığorta polisində adətən aşağıdakılar olmalıdır:

* Sənədin adı;
* sığortaçının adı, hüquqi ünvanı və bank rekvizitləri;
* sığortalının tam adı və ya soyadı, adı, atasının adı və ünvanı;
* sığorta obyektinin göstərilməsi;
* sığorta məbləğinin məbləği;
* sığorta riskinin göstəricisi;
* sığorta haqqının (bağışlarının) məbləği, onun ödənilməsi şərtləri və qaydası;
* sığorta müqaviləsinin qüvvədə olma müddəti, sığorta müqaviləsinin dəyişdirilməsi və ləğv edilməsi qaydası;
* tərəflərin razılığı ilə digər şərtlər, o cümlədən sığorta qaydalarına əlavələr və ya istisnalar;
* tərəflərin imzaları.

Həyat sığortası siyasətində adətən benefisiar təyinatı var. Sığortanın bir sıra növlərində (dəniz sığortası, əmlak sığortası və s.) sığorta polisi faydalanan şəxs göstərilmədən sığortaçıya verilə bilər. Belə hallarda sığortalının və ya faydalanan şəxsin belə müqavilə üzrə hüquqlarını həyata keçirməsi üçün bu polisi sığortaçıya təqdim etmək lazımdır.

Müəyyən sığorta növləri üçün standart siyasət formaları tətbiq edilir. Məsələn, nəqliyyat vasitələri sahiblərinin mülki məsuliyyətinin icbari sığortası və icbari tibbi sığorta üçün siyasət formaları Rusiya Federasiyası Hökumətinin Fərmanı ilə təsdiq edilir.

Yükün sığortalanması zamanı bir yük partiyası üçün qüvvədə olan siyasətlə yanaşı, eyni növ yükün müxtəlif partiyalarının sığortalandığı ümumi siyasətlərdən də istifadə edilə bilər. Vergi siyasəti sığortalanmış əmlakın təxmini dəyərini əvvəlcədən müəyyənləşdirir.

## İstinadlar
# Leon Juo

| Leon Juo |
| --- |
| fr. Léon Jouhaux |
|  |
| Doğum tarixi | 1 iyul 1879(1879-07-01)[…] |
| Doğum yeri | * XV arondisman, Paris
 |
| Vəfat tarixi | 28 aprel 1954(1954-04-28)[…] (74 yaşında) |
| Vəfat yeri | * XII arondisman, Paris
 |
| Dəfn yeri | * Per-Laşez qəbiristanlığı
 |
| Fəaliyyəti | sindikatçı[d] |
| Mükafatları |      |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Leon Juo** (fr. Léon Jouhaux; 1 iyul 1879[…], XV arondisman – 28 aprel 1954[…], XII arondisman) — fransız sosialist və Həmkarlar İttifaqı rəhbəri. Beynəlxalq Əmək Təşkilatının qurucularından biridir.

## Həyatı

Leon Juo on altı yaşında olarkən kibrit fabrikində işləməyə başlamışdır. Qısa müddət ərzində inqilabçı Həmkarlar İttifaqı təşkilatlarının öndə gedən təbliğatçılarından biri oldu. 1906-cı ildə Beynəlxalq kibrit işçiləri Həmkarlar İttifaqının katibi, 1909-cu ildən isə Fransa Ümumi Əmək Konfederasiyasının baş katibi oldu. Birinci dünya müharibəsindən əvvəl alman işçi rəhbərləri ilə bir yerə yığışaraq müharibə əleyhdarı hərəkatı təşkilatlandırmağa çalışdı. Buna baxmayaraq, daha sonra Fransanın müharibə səylərini dəstəklədi. 1919-cu ildə Paris Sülh Konfransında iştirak etdi. Konfransda qurulan Beynəlxalq Əmək Qanunları Komissiyasının ən aktiv üzvlərindən biri kimi İqtisadi Şuranın qurulması üçün səy göstərdi. Həmkarlar İttifaqlarının iqtisadiyyatının yönləndirilməsindəki rolunu vurğulamasına qarşı olaraq, Həmkarlar İttifaqlarının siyasi hərəkatlardan müstəqil şəkildə fəaliyyət göstərməli olduğu düşüncəsini müdafiə edirdi. 1936-cı ildə Leon Blum hökumətində yer almaq təklifini qəbul etmədi. Leon Juo 1936-cı ildə Fransa Ümumi Əmək Konfederasiyasından 1921-ci ildə ayrılmış olan kommunistlərin konfederasiyaya yenidən üzv olmasını təsdiqlədi.

İkinci dünya müharibəsi illərində Fransa Ümumi Əmək Konfederasiyasını bağlayan Vişi rejimi Leon Juonu həbs edərək almanlara təhfil verdi. Leon Juo müharibə bitənə qədər konslagerdə qalandı və Fransaya geri döndükdən sonra yenidən təsis olunan Fransa Ümumi Əmək Konfederasiyasının katibliyinə seçildi. 1947-ci ildə Fransa Ümumi Əmək Konfederasiyasında çoxluğu ələ keçirmiş kommunistlərdən ayrılaraq, kommunist və katolik işçi təşkilatları aralığında mövqe tutan Fransız Ümumi Əmək Federasiyasını qurdu. Leon Juo 1949-cu ildə qurulan Beynəlxalq Azad Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının qurulmasına öz töhfəsini verdi. Leon Juo 5 noyabr 1951-ci ildə Nobel sülh mükafatına layiq görülmüşdür.

## Həmçinin bax

* Nobel sülh mükafatı
* Nobel Sülh mükafatı laureatlarının siyahısı

## Xarici keçidlər

* Gardens of the Mughal Empire
* Adrian Fletcher's Paradoxplace — PHOTOS — Great Mughal Emperors of India Arxivləşdirilib 2017-09-30 at the Wayback Machine

## İstinadlar
# Sekulyarizm

**Sekulyarizm** — dinin insanların düşüncə və hərəkətlərində və cəmiyyətdəki institutlar üzərində təsirinin azalması.

Sosiologiya elmində XX əsrin ortalarından bəri qızğın şəkildə müzakirə olunan bu mövzuda iki təzadlı cəbhədə yerləşən sosioloqlar var. Brayan Vilson, Maks Veber, Ziqmund Freyd kimi mütəfəkkirlər dünyada iqtisadi inkişaf və elmin dirçəlişi ilə dinin təsirinin azalacağını desə də, Peter Berger və Tomas Lukman kimi müasir dövrün sosioloqları sekulyarizm yox, tam əks prosesin baş verdiyini iddia edirlər. Hər iki tərəfin də olduqca tutarlı arqumentləri var. Məhz bu iki fərqli düşüncələrin mövcudluğu dinin cəmiyyət üzərindəki təsiri mövzusuna müxtəlif prizmalardan baxmağa kömək olur.

Dinin elm üzərində üstünlük təşkil etdiyi dövrlərdə, daha dəqiq XVII əsrə kimi, dini dəyərlər dövlətdən tutmuş insanların şəxsi həyatına qədər bütün sahələrə kəskin dərəcədə təsir göstərirdi. Dövlət siyasətinə dini liderlər təsir edirdilər. Dini məclislər və dəyərlər insanların gündəlik həyatında olduqca vacib statusa malik idi. İnsanlar dini inanclar və hissləri ilə hərəkət edirdilər, rasional (məntiqli) düşüncə əksər hallarda mövcud olmurdu. Lakin XVII əsrdə baş verən mədəni və elmi inqilablar vəziyyəti köklü şəkildə dəyişdirməyə başladı. Elm adamları apardıqları araşdırmaların nəticəsində bir çox miflərin, kök salmış dəyərlərin əsassız olduğunu sübut edə bildilər. Elmli insanların sayı artdıqca dini izləyənlərin sayı azaldı, çünki elmli adamlar artıq dini metaforları, mifləri və bəzi yerlərdə yayılan xurafatları saymamağa, nəticədə isə dindən uzaqlaşmağa başladılar. Bu vəziyyət tək elm adamlarının dairəsində yox, həmçinin dövlət təbəqəsinə və tədricən sadə camaata da təsir etdi. Elm adamlarının gördükləri işlərdən agah olan bir çoxları ya dindən tam uzaqlaşmağa, ya da dini kor-koranə izləməkdən qaçmağa başladılar. Bütün bu dəyişikliklər dinin cəmiyyətdəki təsirini zəiflətməyə başladı. Bu zəifləməni məşhur amerikan sosioloq Brayan Vilson apardığı intensiv müşahidə və araşdırmalar nəticəsində göstərərək sekulyarizm prosesinin həqiqətən də baş verdiyini sübut etmişdir, baxmayaraq ki onu Tomas Lukman və Peter Berger cütlüyü tənqid edir.

Brayan Vilson 5 müxtəlif cəhəti analiz edərək sekulyarizmin baş verdiyini göstərmişdir.

* Miflərin yox olması və elmin mifləri açıqlaması — Elmin təsiri artdıqca elmi araşdırmalar miflərin köksüz-əsassız olduğunu açıqlaya bilmişdir. Məhz bundan sonra miflərə inananların sayı kəskin şəkildə azalmışdır. Eyni zamanda çox sayda insan hətta dindən də uzaqlaşmağa başlamışdır. Çünki, elmli insanların əksəri materialist (yalnız gözlə görünən və hiss olunan maddiyyəti qəbul edən mövqe) mövqeyini seçir, bu da ki, gözlə görülə bilməyən Allahın və digər fövqəlqüvvələrin inkar olunmasına gətirib çıxarır.

## İstinadlar
# Konsern

**Konsern** — investisiya, maliyyə, təbiəti mühafizə, xarici iqtisadi və digər müştərək fəaliyyətin, elmi-texniki və istehsalın inkişafı funksiyalarının könüllü mərkəzləşməsi əsasında fəaliyyəti və eləcə də müəssisələrin təsərrüfat hesablı xidmətlərinin təşkilini həyata keçirən müəssisələr birliyidir.

Formal olaraq müstəqil, üzərlərində maliyyə nəzarəti qoymaq yolu ilə bir sıra müəssisələri birləşdirən inhisardır. Burada nəzarət baş firmaya məxsusdur. Konsern adətən müxtəlif sənaye sahələrinin müəssisələrini, ticarət firmalarını, bankları, nəqliyyat və maliyyə kompaniyalarını birləşdirir. Müasir dövrdə trestlərin konsernə çevrilməsi geniş yayılmışdır. XX əsrin 60-cı illərində, xüsusilə ABŞ-də böyük surətlə konqlomeratlar meydana gəlmişdir. Konqlomeratlar bir- biri ilə funksional əlaqəsi olmayan müəssisələrin kompaniyalar tərəfdən udulması yolu ilə yaradılmışdır.
# Siyasi korrupsiya

Siyasi korrupsiya
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Korrupsiyaya qarşı Konvensiyası
**Siyasi korrupsiya** — gəlir əldə etmək üçün hökumət rəsmiləri və ya onların şəbəkə əlaqələrindən qeyri-qanuni şəxslərin səlahiyyətlərinin istifadəsi. Korrupsiyanın müxtəlif forması var: rüşvət, qəsb, nepotizm, parokializm, qəyyumluq və mənimsəmə.

## Həmçinin bax

* Transparency International

## İstinadlar
# Bud sümüyünün sınıqları

| Bud sümüyünün sınıqları |
| --- |
|  |
| XBT-10 | S72 |
| MeSH | D005264 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Bud sümüyünün sınıqları** — çox vaxt yaşlılarda onların sümüklərinin mexaniki davamlılığının azalması nəticəsində məişət zədələnmələri zamanı baş verir. Daha cavanlarda belə zədələnmələr avtomobil qəzalarından sonra ola bilər.

## Bud sümüyünün sınıqlarının əlamətləri

Bud sümüyünün sınması ağır zədələnmələrə aiddir. Bud sümüklərində sınıq yerlərindən və xarakterindən asılı olmayaraq tipik əlamətlər özünü büruzə verir:

* kəskin ağrı;
* şişkinlik;
* deformasiya;
* ətrafın qısalması;
* qeyri-normal hərəkətin əmələ gəlməsi;
* fəaliyyətin pozulmasıdır.

## İlk tibbi yardım

Bud sümüklərinin nəqliyyat immobilizasiyasının ən optimal üsulu Diteriks şinalarının tətbiqidir, lakin bu tədbir həkim yardımı mərhələsində həyata keçirilir. Ekstremal vəziyyətlərdə həkimə qədər mərhələdə immobilizasiyanı əlaltı vasitələr ilə (uzun taxta parçaları) həyata keçirirlər. Onları zədələnmiş tərəfin qoltuq altından ayağın altına qədər, digərini əks tərəfdən qoyurlar. Şinalar qoltuq altında, qarın nahiyəsində, baldır, diz və topuq nahiyəsində bədənə bərkidilir. Əlaltı əşyalar olmadıqda zədələnmiş ayağı sarğı materialı yaxud müxtəlif digər parçalar ilə sağlam ayağa bintləyirlər. Nəqliyyat immobilizasiyası zamanı bud-çanaq, diz oynaqlarından başqa, baldır-pəncə oynaqları hərəkətsiz vəziyyətə salınmalıdır.

Yadda saxlamaq lazımdır ki, hər bir bud sümüyünün sınıqlarında ixtisaslaşmış travmatoloji həkim yardımı tələb olunur. Çox vaxt sınıq fraqmentlərin düzgün bitişməsi üçün zədələnmədən sonra ilk sutka ərzində cərrahi əməliyyat aparılmalıdır. Bud sümüyünün sınıqları adətən şok vəziyyəti ilə müşayiət edilir və bu səbəbdən zədənin ilk saatlarında şok əleyhinə ağrı kəsici (promedol, tramal və s.) tətbiq olunur, zədələnmişi təcili yardım maşını çağırıb xəstəxanaya, cərrahi şöbəyə çatdırmaq lazımdır.

## Həmçinin bax

* Bud sümüyü;
* Sınıqlar;
* Zədə;
* Yara;
* Sarğı.

## İstinadlar

## Xarici keçid

Bud sümüyünün sınıqları