Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Qazlaytinq

İnqrid Berqman "Qaz işığı" filmində (1944)
**Qazlaytinq** (ingilis dilində "Qaz işığı", ing. Gas Light pyesinin adından götürülüb) — psixoloji zorakılığın və sosial parazitliyin bir forması; qurbanı “qüsurlu”, qeyri-normal göstərmək və ya onu əziyyətə salmaq, ətrafdakı reallığı qavramasının adekvatlığına şübhə etmək məqsədilə həyata keçirilən müəyyən psixoloji manipulyasiyalar .

## Etimologiyası

“Qazlaytinq” anlayışı 1938-ci ildə "Qaz işığı" adlı pyesin (ABŞ-da “Mələk küçəsi” kimi tanınır; Angel Street ) və onun 1940 və 1944-cü ildə “Qaslight” filminə uyğunlaşdırılmasına gedib çıxır, burada qəhrəmanın qurbanına münasibətdə istifadə etdiyi davamlı psixoloji manipulyasiyadır. Süjetə görə, gənc qadının əri arvadında yaddaşını və ağlını itirdiyi təəssüratı yaratmaq üçün evdə kiçik əşyaları düzəldir və əsl əşyaları gizlədir. Filmin adı Viktoriya dövründə evlərdə istifadə olunan kömür qazına aiddir. Baş qəhrəman görür ki, axşamlar evdə işıq bir qədər sönür, ərinə isə israrla bunun yalnız ona göründüyünü təkrarlayır, ərin evin başqa yerində qaz işığını yandırması səbəbindən işıqlandırmanın əslində dəyişdiyini görür.

## Qazlaytinqin xüsusiyyətləri

Qazlaytinq ən azı iki nəfəri əhatə edir: psixi zorakılıq edən - stalker və ikinci şəxs - qurban. O, şüurlu və ya şüursuz ola bilər və gizli şəkildə həyata keçirilir ki, yaranan emosional zorakılıq aşkar olmasın .

Qazlaytinq təşəbbüsü:

* öz “qurbanını” yaddaşından şübhə altına alır;
* emosional sabitliyiniz və adekvatlığınız haqqında düşünməyə məcbur edir;
* “qurbanı” axmaq, əqli cəhətdən zəif insan kimi təqdim edir;
* xəyali yaşı, cinsi və fizioloji səriştəsizliyi vurğulayır;
* qurban üçün vacib olan hissləri və faktları inkar edir;

## İstinadlar
# Evdə təhsil

**Evdə təhsil** — məktəbdən kənarda (evdə, təhsil mərkəzlərində) ümumtəhsil fənlərinin öyrənilməsini nəzərdə tutan təhsil almaq üsulu. Şagirdlər orta məktəbdə məcburi attestasiyadan keçməlidirlər, həmçinin yekun attestasiyadan keçmələri tələb olunur.

Evdə təhsil ən qədim təhsil formasıdır. Əvvəlcə bu forma yalnız öz uşaqlarına dərs deməyə vaxtı olan və ya müəllim tutmaq imkanı olan varlı ailələr üçün mövcud idi. Tələbənin təhsili onun öyrənmə səviyyəsini, üslubunu və maraqlarını dəstəkləmək üçün fərdiləşdirilə bilər.

Evdə təhsil adətən valideyn, repetitor və ya onlayn müəllim tərəfindən aparılır, lakin konkret təcrübə çox fərqli ola bilər. Spektr ənənəvi məktəb dərslərinə əsaslanan yüksək strukturlaşdırılmış formalardan tutmuş, məktəbdənkənarlıq kimi daha açıq, sərbəst formalara qədər dəyişir. Bu, uşaqların maraqlarına əsaslanaraq öyrədilməsini nəzərdə tutan evdə təhsilin kurikulumsuz həyata keçirilməsidir.

## Evdə təhsilin təşkili

* məktəb direktorunun adına ərizə;
* doğum haqqında şəhadətnamənin surəti;
* müvəffəqiyyət cədvəli (ilk dəfə təhsilə cəlb edilənlər istisna olunmaqla);
* şagirdlərin şəxsi işi (ilk dəfə təhsilə cəlb edilənlər istisna olunmaqla);
* yaşayış yeri üzrə qeydiyyat haqqında arayış;
* psixoloji-tibbi-pedaqoji komissiyanın göndərişi;
* evdə təhsilə cəlb olunan şagirdin dərs cədvəli;
* fərdi təlim proqramı;
* tədris planı;
* şagirdin haqqında təhsil aldığı sinif jurnalında qeydlər;
* evdə təhsilə cəlb olunan şagirdin gündəliyi (jurnalı);
* şagirdin psixoloji xüsusiyyətləri haqqında qeyd dəftəri;
* şagirdin evdə təhsilə cəlb olunması haqqında direktorun əmri;
* şagirdə tədris edən müəllim(lər)in razılıq ərizəsi;
* evdə təhsilə cəlb olunmuş şagirdin şəxsi işi.

## İstinadlar
# Bambi effekti

**Bambi effekti** – maral kimi sevimli heyvanların öldürülməsinə etiraz edən, ancaq donuz kimi daha az sevimli qəbul olunan heyvanların öldürülməsini və ya əzab çəkmələrinə daha neytral yanaşan psixoloji fenomen. 1942-ci ildə çəkilmiş Bambi cizgi filminə əsaslanır.

## Həmçinin bax

* Heyvan haqları

## İstinadlar
# İt döyüşü

Əzim Əzimzadə. "İtlərin döyüşü". 1938
**İt döyüşü** və ya **İt boğuşdurması** — iki itin qanlı döyüşünün nəzərdə tutulduğu idman növü. Bu döyüşlər bir qayda olaraq ya mərc ya da pul uduşları məqsədilə aparılır. Qalib gəlmiş itin sahibi mükafatı əldə edir. Döyüş itlərini bəsləyənlərə *itbaz* deyilir. İt döyüşü milli azart oyunlarından biridir.

## Tarixi

Corc Morlend. "*Döyüşən itlər*". Təx. 1800.
Qan tökməklə əlaqəli idman növlərinin ilkin kökləri qədim Roma imperiyasına gedir. Oda məlumdur ki, buldoqların Böyük Britaniyada it döyüşlərində, ayı və öküzlərin təqib edilməsində istifadə edilirdi, ancaq bu tip tamaşalar 1835-ci ildə qadağan edildilmişdir.

Azərbaycanda da it döyüşlərinin tarixi qədimlərə gedir. Döyüşlər xüsusi ilə Novruz bayramı günləri təşkil edilirdi. Azərbaycanın demək olar ki, hər bir guşəsində it döyüşlərinin keçirilməsi barədə məlumat verilir. Bu baxımından Bakı və Abşeron kəndləri xüsusi ilə seçilirdi. Bakı kəndlərində it döyüşlərinin keçirilməsinə dair faktlar «Mola Nəsrəddin» jurnalının 3 fevral 1907-ci il tarixli sayında dərc olunmuşdur. Jurnalın 5-ci sayında hətta bu döyüşü özündə əks etdirək şəkil də dərc olunub. Azərbaycanlı rəssam Əzim Əzimzadənin 1938-ci ildə çəkdiyi İtlərin döyüşü rəsm əsəri bu hadisəni təfsilatı ilə təsvir edir. Günümüzdə belə bu döyüşlər mövcuddur.

## İndiki vəziyyət

Bugünkü gündə bir çox ölkələrə qarşı it döyüşləri qadağan edilmişdir. Bununla belə Əfqanıstan, Pakistan, Qazaxıstan, Çin, Qırğızıstan, Tacikistan, Türkiyə kimi ölkələrdə bu döyüşlər hələ də keçirilir. Rusiya, Ukrayna, ABŞ və s. ölkələrdə qadağalara baxmayaraq problemlər hələ də qalır. İt döyüşlərində əsasən mühafizəçi xüsusiyyətləri üstün olan Mərkəzi Asiya və Qafqaz çoban itlərindən istifadə edilir.

Əfqanıstanda Taliban dövründə islam qanunları görə it döyüşləri qadağan edilmişdir, ancaq Taliban devrildikdən sonra qadağan edilmiş it döyüşləri yenidən həyata keçirilir.

Hər cümə günü Kabil şəhərinin kənarında it döyüşləri arenasında keçirilən döyüşləri izləmək üçün minlərlə insan bura axın edir. Öyrədilmiş itlər döyüşdən qabaq qəzəbləndirilir. Daha sonra isə hansı itin qalib gəlməsi üçün pul qoyulur.

## Qulaq və quyruq kəsmə

Bu döyüşlər üçün xüsusi bəslənmiş itlərdən istifadə edilir. Bu məqsəd üçün itlər xüsusi ilə bəslənilir. İtlərin döyüşlərdə zəif nöqtələrini minimuma endirmək məqsədilə qulaq və quyruq nahiyələri kəsilir. Bu əməliyyat əsasən itlər hələ küçük olarkən həyata keçirilir. Bunun səbəbi döyüş vaxtı itin özünü qorumasına köməkçi olmasıdır. Döyüş əsnasında düşmənlərinin itin qulaqlarına dişlərini keçirməsi bu yolla maneə törədilmiş olar.

## Qadağa

* İt döyüşlərinin bir çox müsəlman ölkələrində məşhurluq qazanmasına baxmayaraq islam şəriətinə əsasən bu qadağandır.
* Dünyanın bir çox ölkələrində heyvan hüquq müdafiəçilərinin səyi sayəsində it döyüşü qadağan edilmişdir.

## İstinadlar
# Beynəlxalq Heyvanları Mühafizə Fondu

| Beynəlxalq Heyvanları Mühafizə Fondu IFAW, IFAW (global) ou IFAW-France (Association française) |
| --- |
|  |
|  |
| Növü | Qeyri-hökumət təşkilatı |
| Yaranma tarixi | 1969 (Nyu-Brunsvik) |
| Baş ofisin yerləşməsi | Yarmut, Massaçusets |
| Büdcəsi |
97,079,000 $ |
| Üzvləri | 250+ |
| ifaw.org |

**Beynəlxalq Heyvanları Mühafizə Fondu** (ing. International Fund for Animal Welfare) — heyvanların mühafizəsi sahəsində ən böyük qeyri-hökumət təşkilatı. İngilis zabiti B.Deyvisin təşəbbüsü ilə 1969-cu ildə yaradılmışdır; dünyanın 15 ölkəsində nümayəndəliyi var. Fondun əsas vəzifəsi bütün dünyada vəhşi və ev heyvanlarının vəziyyətini yaxşılaşdırmaqdan ibarətdir. Fond dövlət strukturları və elmi təşkilatlarla qarşılıqlı əlaqədə işləyir; fəaliyyətini 2,5 mln.-dan çox insanın könüllü ianələri hesabına həyata keçirir. Mənzil-qərargahı Yarmurt şəhərində yerləşir.

14 ölkədə fondun şöbələri açılmışdır. Ştatda kampaniyaların keçirilməsi, hüquqi və siyasi məsələlər üzrə daim 200-dən çox mütəxəssis, hüquqi və siyasi məsələlər üzrə ekspertlər, eləcə də
məşhur alimlər işləyir. Fond öz işinə Qrenlandiya suitisisinin və tüklüburun suitinin Müqəddəs Lavrentiya körfəzində (Kanada) ovlanmasına qarşı mübarizə ilə başlamışdır.

Fondun fəaliyyəti həmçinin digər vəhşi heyvanların kommersiya məqsədilə istismarından mühafizəsinə, onların təbii yaşayış mühitinin qorunub saxlanılmasına, böhran vəziyyətinə düşmüş heyvanlara kömək etməyə yönəldilmişdir. Fond diqqəti heyvanlarla amansız davranmağın yolverilməzliyinə yönəltməyə cəhd edir, heyvanların və insanın rifahı naminə canlı təbiətin saxlanılması prinsiplərinə riayət etməyə çağırır.

## Mənbə

* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 3-cü cild: Babilistan – Bəzirxana (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2011. səh. 515. ISBN 978-9952-441-07-9.
# Ahimsa

**Ahimsa** (sanskr. अहिंसा, pali avihiṃsā) — qədim hind davranış və fəaliyyət prinsipi olub, burada ilk tələb zərər verməmək, zorakılıq etməməkdir. Hinduizm, buddizm və caynizmdə əsas fəzilətdir.

Bu söz sanskritcə hiṃs kökündən gəlir - “döymək”; hiṃsa - “zərər vermək”, “məhv etmək”. A prefiksi onun inkarıdır, yəni “zərər verməmək” .

*Ahimsa*, onu yaradan insanlara qarşı deyil, pisliyin özünə (nifrət, əzab) qarşı yönəlmiş, dünyada pisliyin, şərin azalmasına səbəb olan davranış kimi müəyyən edilir. *Ahimsa* əməl, söz və düşüncə ilə bütün canlılara (insanlara, heyvanlara; caynizmdə bitkilərə də qulluq etmək) zərər verməkdən (öldürməkdən, zorakılıqdan) imtina etməkdən ibarətdir

Ahimsa prinsipi e.ə. I minilliyin ortalarından başlayaraq hind dini fikrində xüsusi əhəmiyyət kəsb etmişdir. Bu yeni istiqamətlərin nümayəndələri: Ajivika, sonra caynizm və buddizm, heyvanların kəsilməsi ilə ritual qurbanların vedik praktikasına qarşı çıxmışdırlar. Eramızdan əvvəl III əsrə qədər ahimsa anlayışı hind mədəniyyətində o qədər mərkəzi yer tutur ki, kral Aşoka bütün inancları birləşdirmək cəhdində qayaüstü fərmanlarının ilk ikisini ona həsr etmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* Шохин В. К. Ахимса // Энциклопедия «Кругосвет».
* Литман А. Д. Современная индийская философия. М.: Мысль, 1985.
* *M.A. Воронкина.* Природа принципа ахимсы и межкультурный диалог. 2004.
* «Йога-Сутры» Патанаджали
* *Shri Yogendra.* Guide to Yoga Meditation. The Yoga Institute. 1972.
# Tomas İqnatius Mariya Forster

| Tomas İqnatius Mariya Forster |
| --- |
| ing. Thomas Ignatius Maria Forster |
|  |
| Doğum adı | Thomas Ignatius Maria Forster |
| Doğum tarixi | 9 noyabr 1789 |
| Doğum yeri | London |
| Vəfat tarixi | 2 fevral 1860  |
| Vəfat yeri | Brüssel |
| Elm sahələri | astronomiya, biologiya |
| Təhsili | * Korpus Kristi Kolleci[d]
 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Tomas İqnatius Mariya Forster** (ing. Thomas Ignatius Maria Forster; 9 noyabr 1789, London – 2 fevral 1860, Brüssel[d]) – İngiltərə astronomu və təbiətçisi.

## Bəzi işləri

* *Researches About Atmospheric Phenomena* (London, 1812; 2nd ed., 1823)
* *Reflections on the Destructive Operation of Spirituous Liquors* (London, 1812);
* *Pocket Encyclopedia of Natural Phenomena* (from his father's MSS., 1826);
* *Beobachtungen uber den Einfluss des Luftdruckes auf das Gehor* (Frankfurt, 1835);
* *Observations sur l'influence des Cometes* (1836);
* *Pan, a Pastoral* (Brussels, 1840);
* *Essay on Abnormal Affections of the Organs of Sense* (Tunbridge Wells, 1841);
* *Annales d'un Physicien Voyageur* (Bruges, 1848);
* *The Gentleman's Magazine* qəzetinin bəzi saylarındakı məqalələr.
* *A Synoptical Catalogue of British Birds: Intended to Identify the Species Mentioned by Different Names in Several Catalogues Already Extant. Forming a Book of Reference to Observations on British Ornithology* Printed by and for Nichols, son, and Bentley, 1817
# Jan Melye

| Jan Melye |
| --- |
| fr. Jean Meslier |
|  |
| Doğum tarixi | 15 iyun 1664(1664-06-15) |
| Vəfat tarixi | 17 iyun 1729(1729-06-17) (65 yaşında) |
| İstiqaməti | ateizm, azad düşüncə |
| Əsas maraqları | fəlsəfə |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Jan Melye** (fr. Jean Meslier; 15 iyun 1664 – 17 iyun 1729) — fransız filosofu, materialist, ateist, utopik kommunist, katolik keşişi.

## Bioqrafiya

Kənd toxucusunun oğlu Melye valideynlərinin təkidi ilə 1689-cu ildə kənd katolik keşişi oldu. Şampanda 40 il keşiş olaraq heç bir şikayət və problem olmadan keçirdi, lakin bütün həyatı boyu ateist oldu.

## İstinadlar
# Monizm

**Monizm** (yun. monos – bir, vahid) — bütün mövcudatın əsasının bir başlanğıcdan ibarət olmasını qəbul edən fəlsəfi təlim.

Həm materialist, həm də idealist monizm mövcuddur. Materialistlərə görə, dünyanın başlanğıcı, əsası materiyadır. İdealistlər isə ruhu, ideyanı bütün hadisələrin vahid başlanğıcı hesab edirlər. İdealist monizmin ən ardıcıl forması Hegel fəlsəfəsidir. Dünyanı maddi, bütün hadisələri isə hərəkətdə olan materiyanın müxtəlif növləri hesab edən dialektik materializm üçün ardıcıl materialist monizm xarakterikdir. Elmi materialist monizm dialektik materializm üçün səciyyəvidir. Marksizm fəlsəfəsində monizm ictimai hadisələrə də şamil edilir.

Fəlsəfi monizmin problemi maddi və ideal başlanğıcların qarşılıqlı münasibətlərini anlamaqdır. Bu isə fəlsəfənin əsas məsələsinin materialist, yaxud idealist mövqedən həllində mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

## İstinadlar
# Festival

**Festival** (fr. festival, lat. festivus — bayram əfval-ruhiyyəli) — kütləvi bayram, musiqi, teatr, estrada, sirk yaxud kino sənətinə aid nailiyyətlərin nümayişi. Amerikada xalq kücə yarmarkaları da festival adı ilə tanınırlar.

Onlar həm iri bağlı məkanlarda, həm də müasir formatda, açıq havada — tarla, meydan, park, qəsr və digər görməli yerlərin tarixi interyerlərində keçirilir. Böyük Britaniyada peyda olan ilk festivallar musiqili olublar. XX-ci əsrdən başlayaraq beynəlxalq festivallar populyarlıq qazanır. Gənclər və tələbələr festivallarının bəziləri "Sülh və dostluq naminə" və "Həmrəylik, sülh və dostluq naminə" şüarları altında təşkil olunur. SSRİ-də ilk musiqili festivallar 1930-u illərdə keçirilib.

Festival növləri:

Kino festivalı, Teatr festivalı, Ədəbiyyat festivalı, Musiqi festivalı, Muğam festivalı, Rok festivalı, Caz festivalı, Rəqs festivalı, Elm festivalı, Kitab festivalı, Kulinariya festivalı, Uşaq festivalı, mədəniyyət festivalı və s.

* Beynəlxalq muğam festivalı
* Holi-Festival-Stuttgart
# Xristianlıqda Oğul

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Xristianlıq**

İsa

|  |
| --- |
| Bakirə Məryəmin doğması  ·  İsanın çarmıxa çəkilməsi  ·  İsanın dirilməsi  ·  Pasxa  ·  Xristianlıqda İsa |

Erkən Dövr

|  |
| --- |
| Həvari  ·  Kilsə  ·  İnanc  ·  İncil  ·  Allahın Padşahlığı  ·  Septuaginta  ·  Yeni Əhd |

Bibliya

|  |
| --- |
| Əhdi-Ətiq  ·  Əhdi-Cədid  ·  Xristian kanonları  ·  Apokrif |

Teologiya

|  |
| --- |
| Bağışlanma  ·  Vəftiz  ·  Xristologiya  ·  Ata  ·  Oğul  ·  Müqəddəs Ruh  ·  İnsan  ·  Xilas  ·  Esxatologiya  ·  Üç üqnum  |

Tarix və Ənənələr

|  |
| --- |
| Xronologiya  ·  Məryəm  ·  Pyotr  ·  Pavel  ·  Erkən  ·  I Konstantin  ·  Kilsə məclisi  ·  Xristianlıqda bölünmə  ·  Xaç yürüşləri  ·  Reformasiya |

Məzhəblər və Hərəkatlar

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Qərbi |
| --- |
| Adventist ·  Anabaptist ·  Anglikan ·  Baptist ·  Kalvinizm ·  Evangelizm ·  Müqəddəslik ·  Luteran ·  Medotist ·  Qədim Kilsə ·  Protestant ·  Əllinci ·  Katolik kilsəsi |

| Şərqi |
| --- |
|
Pravoslav ·  Katolik kilsəsi ·  Şərqi Pravoslav ·  Konstantinopol Pravoslav Kilsəsi |

| Hərəkatlar |
| --- |
|
Yehova şahidləri · Sonuncu gün · Unitarianizm · Kristafel · Birlik pentekostalizmi |

 |

Əsas mövzular

|  |
| --- |
| Mədəniyyət  ·  Xristianlığın tənqidi  ·  Ekumenizm  ·  Ayin ili  ·  Liturgiya  ·  Musiqi  ·  Vəftiz  ·  Digər dinlər  ·  Dua  ·  Vəz  ·  Simvolizm |

 |
|
Xristianlıq |
| * bax
* müzakirə
* redaktə
 |

**Oğul**, **Oğul-Allahyaxud* **Allahın Oğlu** – xristian inancına görə, bir Allahın üç üqnumundan biri. Üç üqnum doktrininə əsasən, Allahın Oğlu və ya Oğul-Allah Ata və Müqəddəs Ruh ilə mahiyyətcə eynidir, lakin Şəxs olaraq ayrıdır. İsa Məsihin Şəxsində bəşər olub dünyaya gəlmədən öncə Oğul əzəldən vardır.

Xristian inancına görə, Allah-Oğul Ata və Müqəddəs Ruh kimi əzəli və əbədidir. “Afanasi iman rəmzi” belə elan edir:

> Ata yaradılmamış, Oğul yaradılmamış və Müqəddəs Ruh yaradılmamışdır.
>
>
>
> Ata qeyri-məhdud, Oğul qeyri-məhdud və Müqəddəs Ruh qeyri-məhduddur.
>
> Ata əbədi, Oğul əbədi və Müqəddəs Ruh əbədidir.
>
> Lakin üç əbədi Varlıq deyil, bir əbədi Varlıqdır...
>
> Ata Allah, Oğul Allah və Müqəddəs Ruh Allahdır, lakin üç Allah deyil, bir Allahdır.
>
>
>
> Ata Rəbb, Oğul Rəbb və Müqəddəs Ruh Rəbdir, lakin üç Rəbb deyil, bir Rəbdir.
>
>

## Həmçinin bax

* Xristologiya

## İstinadlar
# Şimali Afrika

Tünd göy rəngdə zolaq — Şimali Afrika ( BMT təsnifatına görə), açıq göy rəngdə zolaqla birlikdə — coğrafi zona.
**Şimali Afrika**  (ərəb. شمال أفريقيا‎, ( kabil dili — *Tafriqt ugafa*) — 10 milyon kvadrat kilometr ərazini əhatə edən, Afrika qitəsinin şimal hissəsində yerləşən sahə. Çox hissəsini Saxara səhrası tutur.

Ərazidə aşağıdakı ölkələr yerləşir:

* Misir
* Liviya
* Əlcəzair
* Tunis
* Mərakeş
* Mavritaniya
* Qərbi Saxara
* Sudan

Bunların əksəriyyətinin ərazisi 1 milyon км²-dən çoxdur. Sudan və Əlcəzairin isə əraziləri 2 milyon км²-dən çoxdur.

Kanar adaları, Eritreya, Həbəşistan və Madeyra da bəzən bu bölgəyə aid edilir.

## Xarici keçidlər

* North of Africa Arxivləşdirilib 2010-01-13 at the Wayback Machine
* Северная Африка Arxivləşdirilib 2008-09-06 at the Wayback Machine
# Kambalar

Kambalar|  |
| Ənənəvi kamba rəqsi. |
| Yaşadığı ərazilər |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  Keniya | 4,663,910 |  |

 |
| Dili |
|
Kamba, Suahili, ingilis |
| İrqi |
| neqroid |
| Dini |
|
ənənəvi, xristianlıq |

**Kambalar** və ya **akambalar** — Keniyanın cənubunda Qalana və Tana çayları hövzəsində yaşayan xalq. Dilləri bantu dilləri ailəsinə daxildir. Akambaların yaşadıqları ərazi 1963-cü ilədək Birləşmiş Krallıq hakimiyyəti altında idi. Əkinçilik və maldarlıqla məşğul olurlar. Bir hissəsi işləmək üçün şəhərlərə gedir. Akambaların əksəriyyəti yerli ənənəvi dinlərini saxlamışdır. Bir qismi xristiandır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* *Kioko, D.* The Akamba people and music. Nairobi: Mvule publishers. 2012.
* The Kamba on bluegekco, Tribes of Kenya
* Ethnology of A-Kamba and Other Cb Author; C. W. Hobley
* Kenyan Parliament
* cma.or.ke
* kengen.co.ke
* Members Of The 10th Parliament
* *Hitoshi Ueda,* Witchcraft and sorcery in Kitui of Kamba tribe, Nairobi: University of Nairobi, Institute of African Studies, 1971, OL 4762533M
# Daklar

Romada olan bir Dak döyüşçüsü heykəli.
**Daklar**, **Daçiyalılar** və ya **Daçlar** (İngiliscə tələffüz: [ˈdeɪʃənz]; Latınca: Daci, Yunanca: Δάκοι Δάοι, Δάκαι) — Tarakiyalılar ilə əlaqələrinin mövcudluğu bilinən, yaxud da Trakiyalılara mənsub olan qədim Hind-Avropa xalqı. Daklar Qara dənizin qərbindəki Karpat dağları ətrafında yerləşən Daçyan zonasının qədim sakinləridirlər. Bu əraziyə müasir Rumıniya və Moldova ərazilərindən əlavə olaraq, Ukraynanın bəzi hissələri, Şərqi Serbiya, Şimali Bolqarıstan, Slovakiya, Macarıstan və Cənubi Polşa da daxildir.
# Tailandda din

Wat Phra Kaew, Bangkokdakı ən müqəddəs Theravada Buddist məbədi
Taylandlı Theravada Buddist məbədi (solda) və ölkənin Tay və Çin dini irsini nümayiş etdirən Çin xalq dini məbədi (sağda).
Banqkokdakı Hinduizmin rəsmi mərkəzi olan Devasatananın əsas qapısı.
San Phra Kan Lopburidə yerləşən Vişnu Hinduya həsr olunmuş ziyarətgahdır.
**Tailandda din**— Tayland xalqı bir neçə dinə etiqad edir. Tayland qanunları rəsmi olaraq beş dini tanıyır: Buddizm, İslam, Hinduizm, Sikhizm və Xristianlıq.

## Buddizm

Buddizm Taylandın ən böyük dinidir. Buddizm Tayland konstitusiyasına görə dövlət dinidir, buna baxmayaraq, bütün Tayland vətəndaşları üçün ibadət azadlığına zəmanət verir, baxmayaraq ki, qanunla kral Txeravada Buddisti olmalıdır. Taylandda əhalinin böyük əksəriyyəti Txeravada Buddistləridir. Taylandlılar arasında onların payı 94% ilə 94,6% arasında qiymətləndirilir. Buddist məbədləri hündür qızılı stupalarla xarakterizə olunur və memarlıq baxımından Birma, Lao və Kamboca məbədlərinə bənzəyir. Taylandda iki Buddist universiteti var: Maxamakut və Maxa Çulalongkorn Universiteti.

## İslam

Banqkokun ən qədim məscidlərindən biri olan Harun Məscidi
İkinci ən böyük din İslamdır (4–4,6%). Dörd cənub əyalətində (Naratxivat, Pattani, Satun, Yala) və Sonqxla əyalətinin cənubunda müsəlmanlar çoxluq təşkil edir. 2015-ci ilin siyahıyaalınmasına əsasən, Taylandda 2,892,311 müsəlman və ya ümumi əhalinin 4,29%-ni təşkil edir. Bu müsəlmanların 2.227.613 nəfəri ölkənin cənub bölgəsində cəmləşib və burada əhalinin 24,33%-ni təşkil edir.

## Xristianlıq

Ümumdünya Faktlar Kitabına əsasən, xristianlar əhalinin 0,7%-ni təşkil edir. Birləşmiş İncil Cəmiyyətinin məlumatına görə, xristianların nisbəti 1,7% təşkil edir. Taylandda xristianlıq XVI–XVII əsrlərdən avropalı missionerlər tərəfindən yayılmağa başladı. Xristianlığa əsasən ölkənin milli azlıqları və ölkədə yaşayan avropalılar etiqad edirlər. Xristianların əksəriyyəti katolikdir, lakin protestant icmaları var — presviterianlar, baptistlər, adventistlər, lüteranlar, Tanrı məclislərinə inananlar, Lisu kilsəsi.2015-ci ildən etibarən Tayland əhalisinin yüzdə birindən bir qədər çoxu xristiandır. Həmin qrupdan 400.000-nin katolik olduğu təxmin edilir.

Müqəddəs Xilaskar Kilsəsi Banqkokda, Tay memarlığında
## İstinadlar
# Qrenada

| Qrenada |
| --- |
| ing. Grenada |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bayraq | Gerb[d] |

 |
| *«Daim Allahı bilərək biz bir xalq kimi arzu edirik, inşa edirik və irəliləyirik»* |
| **Himn:**Qrenada himni  |
|  |
| Rəsmi dilləri | * ingilis dili
 |
| Paytaxt | Sent-Corces - 40 min nəfər (2009-cu il) |
| Ən böyük şəhəri |
paytaxtı |
| general-qubernator |
Sesil La Qreneyd [V.2013 ~ ] |
| Baş Nazir |
Kit Mitçell [II.2013~ ] |
| Sahəsi |
Dünyada 207-ci |
|  • Ümumi |
344 km² |
| Əhalisi |
|  • Əhali (2015) | 106 min nəfər (195-ci) |
|  • Siyahıyaalma (2011) |
103 328 nəf. |
|  • Sıxlıq |
308 nəf./km² |
| ÜDM (AQP) |
|  • Ümumi (2012) |
1 467 million dollar  (198-ci) |
|  • Adambaşına |
13 900 dollar  (96-cı) |
| Valyuta | Şərqi Karib dollar |
| İnternet domeni | .gd |
| ISO kodu | GD |
| Telefon kodu | +1473 |
| Saat qurşaqları | UTC -4 |
| Nəqliyyatın yönü | sol[d] |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Qrenada** (ing. Grenada) — Karib dənizinin cənub-şərqində yerləşən ada dövlət, Qrenada və Qrenadin adasının cənub hissəsini əhatə edir.

## Tarix

1649-1763-cü illərdə Qrenada Fransanın müstəmləkəsi olmuşdur,sonra isə Böyük Britaniyanın hakimiyyəti altında idi.Ölkə 1974-cü ilin fevralın 7-də müstəqilliyini qazandı.

## Siyasət

Vaxtilə Böyük Britaniya müstəmləkəsi olan Qrenadanın kraliçası II Elizabet sayılır. Qrenadanın 1983-cü ildə ABŞ tərəfindən işğal edilməsindən bəri daimi orduya malik deyil. Qrenada Krallıq Polis Qüvvəsi ölkənin daxili təhlükəsizliyinin qorunub saxlanması üçün hərbiləşdirilmiş bir xüsusi xidmət bölməsi idarə edir. Ölkədə hərbi müdafiəni Regional Təhlükəsizlik Sistemi təmin edir.

## İqtisadiyyat

2010-cu ildə Qrenadada 201 million kVt-saat elektrik enerji istehsal edildi.

## Əhali

Əhalinin 80% - Afrika mənşəli zəncilərdir,15% - mulatlar,yerdə qalanlar isə- ağ avropalılar və hindistan -pakistanlılardır.

## İstinadlar
# İradə azadlığı

**İradə azadlığı** (yun. τὸ αὐτεξούσιον və ya τὸ ἐφ᾽ ἡμῖν, lat. liberum arbitrium) — şəraitdən asılı olmayaraq insanın seçimetmə imkanının olması.

İradə azadlığı problemi hələ çox qədim zamanlardan insanları düşündürmüş və zaman-zaman bu problem haqqında düşünüb daşınanlar məsələyə müxtəlif prizmalardan yanaşaraq çeşidli münasibətlər bildirmişlər. Bu problem düşüncə tarixində ən mühüm və mübahisəli məsələlərdən biri kimi tarixə düşmüşdür. İradə azadlığı problemin qoyuluşu insanların təbii maraqlarıyla yanaşı həm də onlarda etdikləri əməllərə, atdıqları addımlara görə məsuliyyət daşıyıb daşımaması kimi çox vacib sosial-psixoloji məsuliyyət məsələsilə sıx bağlı olmuşdur. Bu səbədən də iradə azadlığı problemi istər müxtəlif fəlsəfi-ideoloji cərəyanlar arasında, istərsə də dinlərdə qızğın mübahisə obyektinə çevrilmişdir. Birincilər öz görüşlərində müəyyən əqli mülahizələrdən çıxış edirdilərsə, ikincilər əsas etibarilə ilahi buyruqlara, dini mətnlərə söykənmişlər. Bununla belə, bir sıra diniideoloji cərəyanlar öz görüşlərində dini prinsiplərlə yanaşı əqlin mühakimələrinə də geniş yer vermişlər.

## Xarici keçidlər

* Arxivləşdirilib 2005-09-20 at the Wayback Machine
*