Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Yabusame

Yabusame oxçusu at belində.
**Yabusame** (流鏑馬) – at üzərində edilən yapon oxatama sənəti. Yabusamenin min ildən çox tarixi var. Qədim dövrlərdə daha böyük əhəmiyyətə malik idi və müharibələrə böyük rol oynayırdı. Portuqalların Yaponiyaya isti silahlar gətirməsindən sonra XVI əsrdə əhəmiyyətini itirmişdir.

Yaponiyada yay qədim zamanlardan hakimiyyətin simvolu olmuşdur. At üstündə istifadəsi IV əsrdə başlamışdır. Müharibədə oxatma bacarığı samuray üçün çox vacib idi. Atlı oxatma 1187-ci ildən yabusameyə çevrilmişdir: ilk şoqun Minamoto no Yorimoto samurayların oxçuluq bacarıqlarının yaxşı olmadığını düşünürdü və buna görə də daha yaxşı sistemə ehtiyacı var idi.

Bütün samurayların yabusame ustası olması zəruri idi. Samuraylar arasındakı ziddiyyətlər bəzən yabusame duelləri ilə həll edilirdi. Samuraylar bir-birilərinin üzərinə at sürürdülər. Hərəsinin 3 atış haqqı var idi. Hər iki samuray qurtulsaydı, ziddiyyət həll olunmuş hesab olunurdu.

XVI əsrdə portuqalların gətirdiyi isti silahlardan sonra yabusame gerilədi. Şagirdlərə qazandırdığı nizamlılığa və bacarıqlara görə tətbiq edilməyə davam edilsə də, əvvəlki əhəmiyyətini bir daha qazanmamışdır.

Yabusame keçmişdə hava vəziyyəti təxminlərində istifadə olunurdu. Hədəfi vuran oxların ayı məhsul toplanışının növbəti illərdə nə qədər yaxşı olacağını göstərirdi.

Yabusame sənətini öyrənmək çətin hesab olunur. Yaponiyada bu sənəti öyrədən bir neçə akademiya qalmışdır. Hazırda yabusame sənəti festivallarda nümayiş etdirilir. Oxçular ənənəvi geyim geyinir, üç hədəfə ardarda üç ox atırlar. Ən usta yabusame oxçularına gil və ya taxta hədəfi parçalaya bilən V-şəkilli başlığa malik olan oxdan istifadə etməyə icazə verilir. Hədəflər 70 metr uzaqlığa qoyulur. Hədəflərini vuran oxlar uğur gətirməsi üçün saxlanılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Japan Times məqaləsi.
# Krav-maqa

| Krav Maqa |
| --- |
| ivr. ‏קרב מגע‏‎ |
|  Krav-maqada istifadə edilən təpik texnikası. Əsasən bıçaqlı hücumlarda istifadə edilir. |
| Ölkə |  İsrail |
| Banisi |
İmi Lişenfeld |
| Xələfləri |
Boks, Aykido, Güləş, Cüdo |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Krav-maqa** (ivr. קרב מגע: "yaxın döyüş") — İsrail hərbçiləri tərəfindən inkişaf etdirilən və hal-hazırda istifadə edilən döyüş sənətlərindən biridir. Krav-maqa İsrail Silahlı Qüvvələri tərəfindən müəyyən dəyişikliklər edilərək istifadə edilir. Döyüş sənətindən müəyyən öldürmə texnikaları çıxarılaraq İsrail hərbiçiləri tərəfindən özünümüdafiə məqsədilə istifadə edilir.

## Etimalogiyası

Təmas mənası verən maga (מגע) ifadəsi ilə "döyüş" mənasını verən krav (קרב) ifadəsindən ibarətdir. Digər dillərə əsasən yaxın döyüş olaraq tərcümə edilir.

## İstinadlar
# Üç Koreya Krallığı

**Üç Koreya Krallığı** — Koquryo, Bekçe və Silla erkən feodal dövlətlərinin tarixini əhatə edən e.ə. I əsrdən b.e. VII əsrinə qədər davam edən dövr.

## Tarixi

Koreya 100-cü ildə
"Samquk Saqi" salnaməsinə görə üç dövlət dövrü eramızdan əvvəl 57-ci ildə əfsanəvi Silla dövlətinin qurulması ilə başlayır. Hazırkı ÇXR və KXDR-i ayıran Amnokkan çayının şimalında və cənubunda yerləşən Koquryo dövləti, eramızdan əvvəl 37-ci ildə Çindən müstəqillik əldə etdi. e.ə. 18-ci ildə Koquryo hökmdarının iki oğlu miras uğrunda mübarizə aparmaq istəməyərək ölkədən qaçdılar və yarımadanın cənub-qərbində Pekçe dövlətini qurdular.

"Samquk Saqi" və "Samquk Yusa" klassik mətnlərdə istifadə olunan Koreya adlarında "Üç dövlət" mənasını verən "Samquk" sözü istifadə edilmişdir. Bu, Çində Üç Çarlığın təqlididir.

Koquryonun tarixən təsdiqlənmiş ilk hökmdarı Kral Yuri olmuşdur, lakin onun yalnız ölüm tarixi (18-ci il) dəqiq şəkildə məlumdur. İmperiyadan əvvəlki III əsrə qədər Koquryo inkişaf etdi. Onun iki paytaxtı olmuşdur: 427-ci ilə qədər Kunne şəhəri (dəqiq yeri məlum deyil və Çin millətçi mənbələri onu Çində yerləşdiyini iddia edir) və 427-ci ildən sonra Pxenyan şəhəri.

Təqribən 234-cü ildə Maxan tayfa birliyi Pekçe dövlətinə çevrildi. Dövlətin paytaxtı yeri dəqiq müəyyənləşdirilməmiş Vireson şəhəri idi, lakin görünür, şəhər Asan ərazisində yerləşirdi. Cənubi Koreyanın ultramillətçi tarixşünaslığı onu müasir Seulda yerləşdiyini iddia etsə də, bunun heç bir əsası yoxdur.

356-cı ildə Çinxan tayfa birliyi Silla dövlətinə çevrildi. Sillanın paytaxtı Sorabol, müasir Köncü olmuşdur. 356-cı ildə Buddist təbliğçilər Sillaya gəldi, burada Buddizm dövlət dininə çevrildi. 372-ci ildə Buddist təbliğçilər də inanclarını qismən şamanizmə söykənən sinkret kultlarına daxil olsalar da, Koquryoya gəldilər və orada səmimi qarşılandılar. 384-cü ildə buddizmin dövlət dininə çevrildiyi Pekçeyə də gəldilər.

Üç Koreya dövlətinin ərazisinin genişlənməsi ilə Çin feodal hakimlərinin öz məqsədləri üçün istifadə etmək istədikləri Koreya yarımadasında hökmranlıq uğrunda bir-birləri arasında mübarizəsi başlandı. 612-ci ildə imperator Yan-di böyük bir ordu təşkil etdi və Koquryonu fəth etmək üçün kampaniyaya başlasa da, məğlub oldu.

644-cü ildən olan Çinin Tan sülaləsi Koquryoya qarşı bir sıra uğursuz kampaniyalar apardı. Yalnız Silla ilə ittifaq 660-cı ildə Tan sülaləsinə Pekçe ordusunu, 668-ci ildə isə Koquryonu məğlub etməyə imkan yaratdı. Tan sülaləsi Koquryo və Pekçenin bütün torpaqlarını birləşdirməyə ümid edirdi, lakin 668-ci ildə Pekçe ərazisi özünü Çin vassalı kimi qəbul edən Silla dövləti tərəfindən, oradakı Çin maraqlarını qorumaq adı altında ilhaq edildi. 676-cı ildə Silla-Tan müharibələri başladı, bu müddət ərzində Silla sərhədləri Tedon çayına qədər irəlilədi. Bundan sonrakı dövr Cənubi Koreya tarixşünaslığında "Birləşmiş Silla" adlanır, baxmayaraq ki, texniki baxımdan Koreya yarımadası bu dövrdə tamamilə birləşdirilməmişdir və Hamqön və Tedon çayının şimalındakı ərazilər Boxay Tunqus-Mancur dövləti tərəfindən idarə olunurdu.
# Tunc dövrü

Alacahöyük tunc standartlarıdan biri. Ankara, Anadolu Mədəniyyətləri Muzeyi, e.ə III minillik.
**Tunc dövrü** — e.ə. IV minilliyin sonlarından II minilliyin sonuna kimi davam etmiş tarixi dövrdür. Bu dövr 3 yerə bölünür:Erkən, Orta, Son Tunc dövrü.
Erkən Tunc dövrü:
Xış əkinçiliyi toxa əkinçiliyi ilə əvəz edildi. Köçəri maldarlıq yarandı. Bu dövrdə birinci böyük ictimai əmək bölgüsü baş verdi, əkinçilik maldarlıqdan ayrıldı. Bu dövrdə fiziki güc tələb edən xış əkinçiliyi, metalişləmə kimi işlər yarandı. Kişi əməyinə tələbat artdı. Beləliklə anaxaqanlığını ataxaqanlığı (patriarxat) əvəz etdi.

* Erkən tunc dövründə tayfalar yarandı. Ölüyandırma və kollektiv dəfn adətləri yarandı. Bəzi qəbirlərin üzərində kurqanlar quruldu.
* Orta tunc dövrü: Boyalı qablar mədəniyyəti yarandı. İkinci böyük ictimai əmək bölgüsü yarandı:sənətkarlıq müstəqil sahəyə çevrildi. Naxçıvan və Mil Qarabağda dulusçuluq ocaqları mövcud idi.
* Son tunc dövrü: Dulus çarxı yarandı. Üçüncü böyük ictimai əmək bölgüsü yarandı:tacirlər sənətkarlardan ayrıldı. Ulu icma dağıldı.

## Həmçinin bax

* Avropa Tunc dövründə

## İstinadlar
# Kəkələmə

**Kəkələmə** — normal nitqin pozulması. Kəkələmə xəstəlik olmasa da, bu ciddi bir problemdir.

Kəkələmə çox zaman 3-5 yaşlar arasında olan uşaqlarda inkişaf edir. Oğlanlarda qızlarla müqayisədə bu pozulma daha tez-tez hallarda inkişaf edir.
Bu günə kimi tibbdə kəkələmənin inkişaf etmə mexanizmi dəqiq təyin olunmayıb. Kəkələmənin inkişaf etmə səbəbləri arasında:

* uşağın baş beyinin funksiyalarının müxtəlif səbəblərə görə (doğum travması, asfiksiya, baş-beyin travmaları - beyinin silkələnməsi və s., beyini zədələyən infeksiyaların keçirilməsi və s.) pozulması;
* ağır psixoloji travmalar - güclü qorxu (və ya bəzən güclü sevinc) və s.
* insan psixikasına mənfi təsir edən uzunsürən vəziyyətlər.

## Uşaqlarda kəkələmə

Bəzən kəkələmə uşaqlarda özünü kəkələyən ailə üzvünə bənzətmə reaksiyası kimi inkişaf edir. Lakin bu halda da uşaq müalicə olunmalıdır.
Kəkələyən uşaqlar həmyaşıdlarla ünsiyyətdə, uşaq bağçasında, məktəbdə müxtəlif problemlərlə üzləşir ki, bu da onların davranışına, xasiyyətinə mənfi təsir edir. Belə uşaqların bir hissəsi digər uşaqlarla ünsiyyətdən çəkinir, tək oynamaq xoşlayır, qapalı və təcavüzkar böyüyür.
Kəkələyən uşaqlarda "loqofobiya" inkişaf edə bilər (uşaq danışmaqdan qorxur, çəkinir). Həkimlərin fikirinə görə, kəkələmə başlanğıc mərhələsində daha tez və uğurla müalicə olunur. Kəkələmə problemi ilə eyni zamanda iki mütəxəssis məşğul olmalıdır - uşaq nevropatoloqu (və ya psixonevroloq) və loqoped.

## İstinadlar
# Keyzo Obuçi

| Keyzo Obuçi |
| --- |
| yap. 小渕 恵三 |
|  |
|  |
| Yaponiyanın Baş naziri |
| 30 iyul 1998 – 5 aprel 2000 |
| Əvvəlki | Ryutaro Haşimoto |
| Sonrakı | Yoşiro Mori |
| Yaponiya Nümayəndələr Palatasının üzvü |
| 1963 – 2000 |
| Yaponiyanın xarici işlər naziri |
| 11 sentyabr 1997 – 30 iyul 1998 |
| Yaponiya Nazirlər Kabinetinin katibi |
| 6 noyabr 1987 – 3 iyun 1989 |
| Şəxsi məlumatlar |
| Doğum tarixi | 25 iyun 1937(1937-06-25)[…] |
| Vəfat tarixi | 14 may 2000(2000-05-14)[…] (62 yaşında) |
| Vəfat səbəbi | insult |
| Partiya | * Yaponiya Liberal-Demokratlar Partiyası
 |
| Fəaliyyəti | siyasətçi, diplomat, hökumət başçısı[d] |
| Həyat yoldaşı | * Çizuko Obuçi[d] (1967–2000)
 |
| Uşaqları | * Yuko Obuçi[d]
 |
|

---

 |
| Təltifləri |    |
|  |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Keyzo Obuçi** (小渕 恵三, 25 iyun 1937[…] – 14 may 2000[…]) Yaponiyanın tanınmış siyasi xadimlərindən biri olub, 1998-ci ilin iyulundan 2000-ci ilin aprel ayına qədər ölkənin baş naziri vəzifəsini icra etmişdir.

## Həyatı

Keyzo Obuçi 1937-ci ildə Yaponiyanın Qunma prefekturasında anadan olmuşdur. Tokio Universitetində hüquq təhsili almış və 1963-cü ildə məzun olmuşdur. 1998-ci ilin iyul ayında Yaponiyanın baş naziri seçilmişdir.

## Ailəsi

Ailəli idi və üç övladı vardı.

## Vəfatı

2000-ci ilin aprel ayında Obuçi beyin qanaması keçirmiş və komaya düşmüşdür. O, 14 may 2000-ci ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
# Kiyoura Keiqo

| Kiyoura Keiqo |
| --- |
| yap. 清浦 奎吾 |
|  |
|  |
| Yaponiyanın Baş naziri |
| 7 yanvar 1924 – 11 iyun 1924 |
| Əvvəlki | Yamamoto Qonnohyo |
| Sonrakı | Katō Takaaki |
| Şəxsi məlumatlar |
| Doğum tarixi | 27 mart 1850(1850-03-27) |
| Vəfat tarixi | 5 noyabr 1942(1942-11-05) (92 yaşında) |
| Təhsili | * Kanqien[d]
 |
| Fəaliyyəti | siyasətçi |
|

---

 |
| Təltifləri |     |
|  |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Kiyoura Keiqo** (27 mart 1850 – 5 noyabr 1942) – yapon siyasətçisi idi. O, 1924-cü ildə, tarixçilərin "Tayşo Demokratiyası" adlandırdıqları dövrdə Yaponiya Baş naziri olub.

## İstinadlar
# Yoşihiko Noda

| Yoşihiko Noda |
| --- |
| yap. 野田佳彦 |
|  |
|  |
| Yaponiya Nümayəndələr Palatasının üzvü |
| **Vəzifədədir** |
| 31 oktyabr 2021-ci ildən
 |
| 22 oktyabr 2017 – *bilinmir* |
| 2014 – *bilinmir* |
| Yaponiyanın Baş naziri |
| 2 sentyabr 2011 – 26 dekabr 2012 |
| Əvvəlki | Naoto Kan |
| Sonrakı | Şinzo Abe |
| Yaponiyanın maliyyə naziri |
| 8 iyun 2010 – 2 sentyabr 2011 |
| Əvvəlki | Naoto Kan |
| Şəxsi məlumatlar |
| Doğum tarixi | 20 may 1957(1957-05-20) (69 yaş) |
| Doğum yeri | * Funabaşi, Yaponiya
 |
| Partiya | * Yaponiya Demokratlar Partiyası,
* Yeni Cəbhə Partiyası[d]
 |
| Təhsili | * Vaseda Universiteti
 |
| Fəaliyyəti | siyasətçi, hökumət başçısı[d] |
| Uşağı | 2 |
| Dini | buddizm |
|

---

 |
|  |
|  |
| nodayoshi.gr.jp |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Yoşihiko Noda** (yap. 野田 佳彦) — Yaponiyanın Baş Naziri (2 sentyabr 2011), Yaponiya Demokratik Partiyasının sədri.
# Tsuneyasu Miyamoto

| Tsuneyasu Miyamoto |
| --- |
| yap. 宮本恒靖 |
|  |
| Ümumi məlumatlar |
| Tam adı |
Tsuneyasu Miyamoto |
| Doğum tarixi | 7 fevral 1977  |
| Doğum yeri | Osaka prefekturası, Yaponiya |
| Vətəndaşlığı |  Yaponiya |
| Təhsili | * Doşişa Universiteti[d]
 |
| Boyu | 176 sm |
| Çəkisi | 72 kq |
| Mövqeyi | Müdafiəçi |
| Karyerası |
|

| Klub karyerası
 |
| --- |
| 1995—2006 |  Gamba Osaka |
| 2007—2008 |  Red Bull Zalsburq |
| 2009—2011 |  Vissel Kobe
 |
| Milli yığma
 |
| 2000—2006 |  Yaponiya | 71 (3)
  |
|  |  |  |

 |
|

---

 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Tsuneyasu Miyamoto** (d. 7 fevral 1977) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.

## Milli komanda karyerası

Yaponiya milli komandasının heyətində 71 oyun keçirib, 3 qol vurub.

| Yaponiya milli komandası |
| --- |
| Mövsüm | Oyun | Qol |
| 2000 | 2 | 0 |
| 2001 | 3 | 0 |
| 2002 | 11 | 0 |
| 2003 | 10 | 0 |
| 2004 | 19 | 2 |
| 2005 | 15 | 1 |
| 2006 | 11 | 0 |
| Cəmi | 71 | 3 |

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# Əlavə vaxt

**Əlavə vaxt**, bəzi oyunların gedişatında itmiş vaxtı bərqərar etmək məqsədilə oyunun normal vaxtına əlavə olunan vaxtdır. Futbol, Amerikan futbolu, Kanada futbolu, basketbol, Buzüstü hokkey, Həndbol, Beyzbol, Softbol, Reqbi, Avstraliya futbolu, Su polosu, Körlinq, Kriket kimi idman növlərində tətbiq olunur.
# Cənub-Şərqi Asiya

Cənubi-Şərqi Asiya (xəritədə coğrafi baxımdan Okeaniyanın hissəsi olan Qərbi Yeni Qvineya da yaşıl rəngdədir)
**Cənub-Şərqi Asiya** — Çin, Hindistan və Avstraliya arasında makroərazini əhatə edən region. Hind-Çin yarımadasını, Malay arxipelaqını və Asiya-Sakit okean regionunun bir hissəsini əhatə edir. Regiona İndoneziya, Laos, Myanma, Tailand, Malayziya, Yeni Qvineya, Vyetnam, Kamboca, Filippin adaları daxildir.

Cənub-Şərqi Asiya iki hissəyə bölünür: Kontinental Cənubi-Şərqi Asiya (Hind-Çin) və Adalı Cənubi-Şərqi Asiya.

* Kontinental Cənubi-Şərqi Asiya: Vyetnam, Kamboca, Laos, Qərbi Malayziya, Myanma və Tailand.
* Adalı Cənubi-Şərqi Asiya: İndoneziya, Şərqi Malayziya, Yeni Qvineya, Filippin, Şərqi Timor və Sinqapur.

## Ədəbiyyat

* *Берзин Э. О.* Юго-Восточная Азия в 13-16 вв. — М., 1982.
* *Литвинов Н. Н.* Стратегический менеджмент на примере Азиатско-Тихоокеанского региона. Монография. — Соликамск: Типограф, 2010. — 200 [10] с. — (Strategic Management in the Asian-Pacific) — ISBN 978-5-91252-029-7
* Народы Юго-Восточной Азии. — М., 1966.
* *Погадаев Виктор.* Юго-Восточная Азия // Энциклопедия для детей. Том 1. Всемирная история. — М.: Аванта+, 1996. — с. 451—457.
* *Погадаев В. А.* Культура Юго-Восточной Азии: активный обмен с внешним миром при сохранении традиционной цивилизационной общности» // в сб.: «Тихоокеанское обозрение 2006—2007». — М.: Ключ-С, 2007. — С. 106—120.
* Региональная и историческая адаптация культур в Юго-Восточной Азии. МИИ. Вып. II. — М.: Моск. фил. Геогр. Общ-ва СССР, 1982. — 127 с. Рец.: H. Steinhauer // BKI. 1983, d. 139.
* *Холл Д.* История Юго-Восточной Азии. — М., 1958.
* *Шпажников С. А.* Религия стран Юго-Восточной Азии. — М., 1980.
* Юго-Восточная Азия в мировой истории. — М., 1977.
* Юго-Восточная Азия: проблемы региональной общности. — М., 1977.
# Güllə atıcılığı yay Olimpiya oyunlarında

Güllə atıcılığı idmanı Olimpiya
oyunlarında-Atıcılıq ilk dəfə Olimpiya Oyunları proqramına 1896-cı ildə daxil edilib. 1904-cü ildə Sent-Luisdə və 1928-ci ildə
Amsterdamda keçirilmiş oyunlar istisna olmaqla
atıcılığa bütün Olimpiya Oyunlarında yer verilib.
Elektron hədəflər 1992-ci ildə Barselonada
keçirilmiş oyunlarda sərrastlığın
təkmilləşdirilməsi məqsədi ilə təqdim olunub. ==Faktlar və rəqəmlər==
Kişilər arasında atıcılıq ilk dəfə 1896-cı ildə
Afinada keçirilən müasir Olimpiya Oyunlarına daxil edildiyi təqdirdə, qadınlar
arasında atıcılıq yarışının oyunlar sırasına
daxil edilməsi 1984-cü il Los Anceles Olimpiya Oyunlarına kimi uzadıldı.

## Xarici keçidlər

 Arxivləşdirilib 2017-06-11 at the Wayback Machine
# Tennis Olimpiya oyunlarında

Serena Vilyams, Mariya Şarapova, Viktoriya Azarenka
**Tennis**,bir olimpiya oyunu olub,1896-cı ildə keçirilən ilk Yay Olimpiya oyunlarında oynandı.1924-1968-ci illər ərzində Beynəlxalq Tennis Federasiyası və Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi arasında yaranan anlaşılmamazlığa görə tennis Yay Olimpiya oyunlarına daxil edilmədi.1968 və 1984-cü illərdə nümayiş oyunu kimi oynandı.Tennis,1984-cü ildən etibarən Yay Olimpiya oyunlarında bir medal oyunu kimi oynanılır.

## Kort

Kort yeri Olimpiya oyunlarında fərqlidir. Tennis müsabiqələri Olimpiya oyunlarında sərt yerdə oynanılır. Amma 1992-ci ildə keçirilən Olimpiadada torpaq zəmində,2012-ci ildə keçirilən Olimpiadada isə ot üstündə oynanılmışdır.

## Medal cədvəli

| Sıra | Ölkə | 1 Qızıl | 2 Gümüş | 3 Bürünc | Toplam |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. |  ABŞ | 20 | 5 | 11 | 36 |
| **2**. |  Böyük Britaniya | 17 | 15 | 12 | 42 |
| 3. |  Fransa | 5 | 6 | 8 | 19 |
| 4 |  CAR | 3 | 2 | 1 | 6 |
| 5. |  Almaniya | 2 | 5 | 2 | 9 |
| 6. |  Rusiya | 2 | 3 | 2 | 7 |
| 7. |  İsveçrə | 2 | 2 | 0 | 4 |
| 8. |  Çili | 2 | 1 | 1 | 4 |
| 9. |  İspaniya | 1 | 7 | 3 | 11 |
| 10. | Qarışıq komanda | 1 | 3 | 3 | 7 |

## İstinadlar
# Oda Nobunaqa

| Oda Nobunaqa |
| --- |
| yap. 織田 信長 |
|  |
| Şəxsi məlumatlar |
| Doğum adı | 吉法師 |
| Doğum tarixi | 23 iyun 1534(1534-06-23) |
| Doğum yeri | * Şobata qəsri[d]
 |
| Vəfat tarixi | 21 iyun 1582(1582-06-21) (47 yaşında) |
| Vəfat yeri | * Honnoci[d], Kioto, Kioto prefekturası, Yaponiya
 |
| Vəfat səbəbi | harakiri |
| Dəfn yeri | * Honnoci məbədi[d]
 |
| Atası | Oda Nobuhide[d] |
| Hərbi fəaliyyəti |
| Rütbəsi | * Daymyo
 |
| Döyüşlər | * Honnoci məbədində insident[d]
 |
|  |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Oda Nobunaqa** (yapon織田 信長) 23 iyun 1534, Şobata qəsri[d] – 21 iyun 1582, Honnoci[d]) — Yaponiyanın birləşdirilməsi üçün böyük işlər görmüş Orta əsrlər yapon sərkərdəsi.

Yaponiyada 34 il yaşamış və dəfələrlə Oda Nobunaqa ilə qarşılaşmış portuqaliyalı missioner Luiş Froiş, onu barəsindəki təəsuratı belə təsvir edir: *" Bu orta boylu, incə quruluşlu, seyrək bığlı və məlahətli səsi olan adam idi. O şöhrətsevər və təkəbbürlü idi, lakin ədaləti sevirdi, kim tərəfindən olsa da təhqiri cavabsız qoymazdı. Eyni zamanda çox istiqanlı və mərhəmətli idi. Az yatırdı. Tez oyanırdı. Gözü tox idi. Həmişə gizli hərəkət edərdi. Hərbi işdə çox çevik və bacarıqlı, hirslənəndə səbirsiz, lakin tez soyuyan idi. O demək olar ki heç vaxt təbəələrinin məsləhətlərinə qulaq asmazdı. Ondan çox qorxsalar da hamı hörmət edərdilər. Çaxır içməzdi, yeməkdə tələbkar deyildi, davranışda çox sadə idi. Yapon imperatorlarına və knyazlarına nifrət edərdi, heç bir tanrını və bütləri tanımırdı, heç bir oncəgörmələrə və mövhumata inanmırdı. Və özü də buddist Nittiren təriqətinə mənsub olmağına baxmayaraq, nə tanrıya, nə əbədi ruhlara, nə də axirətə inanmırdı.*

## Həyatı və fəaliyyəti

1551 ildə, 42 yaşlı atası Oda Nobuhideni itirəndə, Oda Nobunaqanın 18 yaşı tamam oldu və o feodal evin və Ovari əyalətinin böyük hissəsinin mülkədarı oldu. Bu yeni keyfiyətdə təsdiq olunmaq üçün öz atasının düşərgəsindən olan, o cümlədən öz kiçik qardaşı Nobuyuki daxil, mümkün rəqiblərini soyuqqanlıqla öldürdü.
O yeddi il ərzində feodal Oda soyadının nümayəndələri məhv olana qədər şiddətli mübarizə apardı. Bundan sonra Nobunaqa bütün Ovari əyalətini özünə tabe etdi. O Naqoya qəsrindən Kiyösu qəsrinə köçərək buranı öz mülklərinin mərkəzi edir.
Oda Nobunaqanın öz klanına qarşı belə qəddarlığı, qonşu klanların canına qorxu salır. Onun qonşularından biri Sayto Dosan onu *"qorxulu insan və olduqca təhlükəli və xoşagəlməz qonşu"* adlandırır.

Bu vaxt gənc **Toyotomi Hideyösi** Oda Nobunaqanın qulluğuna girir və tezliklə yüksələrək Nobunaqanın qoşun hissələrinin birinə komandanlıq edir və nəhayət samuray dərəcəsinə yüksəlir, yəni hərbi-zadəgan zümrəsinə aid edilir.

## Ədəbiyyat

* А. А Искендеров. Тоётоми Хидэёси. Глава четвертая Ода Нобунага Arxivləşdirilib 2014-06-27 at the Wayback Machine
* [2]
* [3]
* [4]

## İstinadlar
# Dövlət mülkiyyəti

**Dövlət mülkiyyəti** — istehsal vasitələri və məhsulları da daxil olmaqla, mülkiyyət, tam olaraq dövlətin mülkiyyətindədir və ya ortaq və ya ortaq mülkiyyət əsasında.

Dövlət müxtəlif mülkiyyət formalı səhmdar cəmiyyətlərində səhmlərə sahib ola bilər, bundan əlavə dövlət öz funksiyalarının həyata keçirilməsi üçün zəruri olan hər hansı bir əmlaka sahib ola bilər.

SSRİ-də dövlət mülkiyyəti mülkiyyətin ən yüksək forması hesab olunurdu və sosialist dövlətinin iqtisadi sisteminin əsasını təşkil edirdi, əmr-inzibati iqtisadiyyatın əsasını təşkil edirdi.

Xüsusi, yerli özünüidarəetmə mülkiyyəti ilə yanaşı mövcud olan, müəyyən iqtisadi obyektlər üzərində dövlətin sərəncamvermə, sahibolma və idarəetmə hüquqlarının məcmusunu əhatə edən mülkiyyət növü. Ölkənin bütün vətəndaşları eyni dərəcədə bu mülkiyyətin sahibləridir. Bunu dövləti təmsil edən orqan idarə edir.

Ölkədə torpaq, yerin təki, sular və meşələr dövlətin müstəsna mülkiyyətidir. Sənayedə, tikintidə və kənd təsərrüfatında əsas istehsal vasitələri, nəqliyyat və rabitə vasitələri, dövlət bankları dövlət tərəfindən təşkil edilmiş ticarət və kommunal müəssisələrinin, başqa müəssisələrin əmlakı, şəhərlərin mənzil fondunun bir qismi, məktəblər, xəstəxanalar, eləcə də dövlətin vəzifələrinin həyata keçirilməsi üçün lazım olan başqa əmlak dövlət mülkiyyətidir.

Bazar iqtisadiyyatlarında dövlət varlıqları çox vaxt səhmdar şirkətləri kimi idarə olunur və idarə olunur, hökumətin şirkətin bütün hissəsinə və ya nəzarət payına sahibdir. Bu forma tez-tez dövlətə məxsus bir müəssisə olaraq adlandırılır. Dövlət müəssisəsi mənfəət tələb etməməsi səbəbindən qeyri-kommersiya birliyi olaraq fərqli yollarla fəaliyyət göstərə bilər; rəqabətçi sahələrdə iş yeri olaraq; ya da təbii inhisar kimi. Hökumətlər ümumi büdcəni dəstəkləmək üçün gəlirli işlərindən də istifadə edə bilərlər. Dövlət mülkiyyətinin digər ictimai mülkiyyət formalarından yaranmasına korporativləşdirmə deyilir.

Sovet tipli iqtisadiyyatda dövlət mülkiyyəti mülkiyyət kimi sənayenin üstünlük təşkil edən forması idi. Dövlətin torpaq və təbii sərvətlər üzərində inhisarı var idi və müəssisələr nominal olaraq planlı bir iqtisadiyyatın qanunvericilik çərçivəsində və bu səbəbdən bazara və qarışıq iqtisadiyyata sahib olan müəssisələrə nisbətən fərqli meyarlara uyğun fəaliyyət göstərirdi.

## İstinadlar
# Diauxi

|  |
| --- |
| Qəbilələr konfederasiyası |
| Diauxi |
| დიაოხის სამეფო |
|  E.ə. XII Diauxi krallığı |
|  XII əsr — e.ə. 760 |
| Paytaxt | Zua Ultu |
| Ən böyük şəhər |
Sasilu |
| Rəsmi dilləri |
Zan dili |
| Din | Atəşpərəstlik |
| İdarəetmə forması | Monarxiya |
| Kral |
|  • E.ə.1120-E.ə.1100 |
Sien |
|  • E.ə.850-E.ə.825 |
Asia |
|  • E.ə.810-E.ə.770 |
Utupursi |

**Diauxi** yaxud **Diauxi krallığı** — antik gürcü dövləti. Əsasən Urartu və Assuriya mənbələrindən məlum olan bu dövlət bir neçə əsr boyu davam etmişdir. Üç əsas şəhəri var idi: Zua, Ultu və Sasilu. Ultu şəhərinin indiki Oltu şəhəri olduğu güman edilir. E.ə.1112-ci ildə Diauxi kralı Sien Assur hökmdarı I Tiqlatpalasara məğlub olmuşdu. E.ə.845-ci ildə isə III Salmanasar Diauxi kralı Asianı məğlub edib xərac almışdı. Urartu ökmdarları da kral Utupursini xəraca məcbur etmişdi. Krallıq E.ə.760-cı ildə digər gürcü qəbilələrinin hücumu nəticəsində dağıldı.

## İstinadlar