Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Avropanın mədəniyyət paytaxtı

Peç, Macarıstan, 2010-cu il üçün seçilmiş Avropanın mədəniyyət paytaxtlarından biri
**Avropanın mədəniyyət paytaxtları** — Avropa Birliyinin təşəbbüsü. Hər il qitənin bir şəhəri onun mədəniyyət mərkəzi seçilərək onun mədəni inkişafına diqqət cəlb edilir.

Avropanın mədəniyyət mərkəzi elan edilməsi həmin şəhərə əlavə maliyyə vəsaitləri yönəldir ki, bu da onun mədəni müəssisələrinin yenilənməsinə səbəb olur. Məsələn, Portunun (Portuqaliya) mədəniyyət paytaxtı elan edilməsi orada gözəl bir Portu Musiqi Evinin inşasına səbəb oldu.

Avropanın birinci mədəniyyət paytaxtı Avropa Birliyi tərəfindən 1985-ci ildə Afina elan edilib.

Sonradan anoloji olaraq 1990-cı illərin axırlarından Ərəb mədəniyyət paytaxtı və Amerikanın mədəniyyət paytaxtı təşəbbüsləri də meydana gəldi.

## Avropanın mədəniyyət paytaxtlarının siyahısı

* 1985:  Afina, Yunanıstan
* 1986:  Florensiya, İtaliya
* 1987:  Аmsterdam, Niderland
* 1988:  Qərbi Berlin, Almaniya
* 1989:  Paris, Fransa
* 1990:  Qlazqo, Böyük Britaniya
* 1991:  Dublin, İrlandiya
* 1992:  Madrid, İspaniya
* 1993:  Antverpen, Belçika
* 1994:  Lissabon, Portuqaliya
* 1995:  Lüksemburq (şəhər), Lüksemburq
* 1996:  Kopenhagen, Danimarka
* 1997:  Saloniki, Yunanıstan
* 1998:  Stokholm, İsveç
* 1999:  Veymar, Almaniya
* 2000:  Avinyon, Fransa,  Bergen, Norveç,  Bolonya, İtaliya,  Brüssel, Belçika,  Helsinki, Finlandiya,  Krakov, Polşa,  Praqa, Çexiya,  Reykyavik, İslandiya,  Santyaqo-de-Kompostela, İspaniya
* 2001:  Porto, Portuqaliya,  Rotterdam, Niderland
* 2002:  Bryüqqe, Belçika,  Salamanka, İspaniya
* 2003:  Qras, Avstriya
* 2004:  Genuya, İtaliya,  Lill, Fransa
* 2005:  Kork, İrlandiya
* 2006:  Patrı, Yunanıstan
* 2007:  Sibiu, Rumıniya,  Lüksümburq (şəhər), Lüksemburq, ( Belçika, Almaniya, Fransa, Lüksemburq adından)
* 2008:  Lverpul, Böyük Britaniya,  Stavenger, Norveç
* 2009:  Vilnüs, Litva,  Lins, Avstriya
* 2010:  Essen, Almaniya
* 2010:  İstanbul, Türkiyə
* 2010:  Peç, Macarıstan
* 2011:  Turku, Finlandiya,  Tallin, Estoniya
* 2012:  Qimaraynş, Portuqaliya,  Maribor, Sloveniya
* 2013:  Marsel, Fransa,  Koşise, Slovakiya
* 2014:  Umeo, İsveç,  Riqa, Latviya
* 2015:  Belçika,  Çexiya
* 2016:  San Sebastian, İspaniya,  Polşa
* 2017:  Danimarka,  Kipr
* 2018:  Niderland,  Malta
* 2019:  İtaliya Matera,  Bolqarıstan:
* 2020:  Galway, İrlandiya,  Rijeka, Xorvatiya
* 2021:  Timișoara, Rumıniya,  Novi Sad, Serbiya

## Mənbə

* Mittag, Jürgen (Hg.): "Die Idee der Kulturhauptstadt Europas. Anfänge, Ausgestaltung und Auswirkungen Europäischer Kulturpolitik." Essen 2008.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Mədəniyyət
* Paytaxt
# Kazuo İmanişi

| Kazuo İmanişi |
| --- |
| yap. 今西和男 |
| Ümumi məlumatlar |
| Tam adı |
Kazuo İmanişi |
| Doğum tarixi | 12 yanvar 1941(1941-01-12) |
| Doğum yeri | Hiroşima prefekturası, Yaponiya |
| Vəfat tarixi | 16 aprel 2026(2026-04-16) (85 yaşında) |
| Vəfat yeri | * Hiroşima, Hiroşima prefekturası, Yaponiya
 |
| Vətəndaşlığı |  Yaponiya |
| Təhsili | * Tokio Pedaqoji Universiteti[d],
* Tsukuba Universiteti[d]
 |
| Boyu | 174 sm |
| Çəkisi | 72 kq |
| Mövqeyi | Müdafiəçi |
| Karyerası |
|

| Klub karyerası
 |
| --- |
| 1963—1969 |  Toyo Industries
 |
| Milli yığma
 |
| 1966 |  Yaponiya | 3 (0)
  |
|  |  |  |

 |
|

---

 |

**Kazuo İmanişi** (12 yanvar 1941, Hiroşima – 16 aprel 2026, Hiroşima) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.

## Milli komanda karyerası

Yaponiya milli komandasının heyətində 3 oyun keçirib.

| Yaponiya milli komandası |
| --- |
| Mövsüm | Oyun | Qol |
| 1966 | 3 | 0 |
| Cəmi | 3 | 0 |

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# 1893

| 1893 digər təqvimlərdə |
| --- |
| Qriqori təqvimi | 1893 *MDCCCXCIII* |
| Yuli təqvimi | 1893 |
| Yuli təqvimi bizans erasında | 7401-7402 (1 sentyabr) |
| Romanın yarandığı gündən | 2645-2646 (21 aprel) |
| Avropa təqvimi  | 5653-5654
ה'תרנ"ג
 - ה'תרנ"ד |
| Hicri təqvim | 1310-1311 |
| Erməni təqvimi | 4385-4386 (11 avqust)
ՌՊՂԳ |
| Çin təqvimi | 4589-4590 壬辰 - 癸巳 qara əjdaha
 - qara ilan
 |
| Efiopiya təqvimi | 1885 - 1886 |
| Hind təqvimi |  |
| ⁃ *Vikram-samvat* | 1949-1950 |
| - *Şaka sambat* | 1815—1816 |
| ⁃ *Kali-yuqa* | 4994-4995 |
| İran təqvimi | 1271-1272 |
| Buddist təqvimi | 2436 |
| Holosen təqvimi | 11893 |
| Yapon xronologiyası | 26 Meydey erası |
| Fransız inqilabı təqvimi | 101—102

  |

## Hadisələr

* Yeni Zelandiyada dünyada ilk dəfə qadınlara seçki hüququ verilmişdir.
* Sankt-Peterburqda keçirilən müşavirədə "Bakı ağ neft zavodçuları ittifaqı" inhisar birliyinin yaradılması.

## Doğumlar

* 14 oktyabr — Lillian Qiş
* Mao Tszedun
* 20 aprel — Joan Miro, ispan rəssamı, heykəltaraş və keramikaçı.
* 24 may — Xədicə Qayıbova — fortepianoda muğamın ilk ifaçısı
* Saleh Bədri

## Ölümlər

* Gi de Mopassan - fransız yazıçısı.
* Ayətullah Seyid Əbdülməcid İrəvani
* Ernst Kummer
# Valter Ulbrixt

| Valter Ulbrixt |
| --- |
| *alm.* Walter Ulbricht‎ |
|  |
|  |
| Almaniya Sosialist Birlik Partiyası |
| 25 iyul 1960 – 3 may 1971 |
| Əvvəlki | Vilhelm Piek (dövlət başçısı kimi) |
| Sonrakı | Villi Stoph |
| Şərqi Almaniya Dövlət Şurasının sədri |
| 12 sentyabr 1960 – 1 avqust 1973 |
| Şəxsi məlumatlar |
| Doğum adı | Walter Ernst Paul Ulbricht |
| Doğum tarixi | 30 iyun 1893 |
| Doğum yeri | Leypsiq, Saksoniya, Almaniya Reyxi |
| Vəfat tarixi | 1 avqust 1973  |
| Vəfat yeri | Templin, Şərqi Almaniya |
| Vəfat səbəbi | İnsult |
| Vətəndaşlığı |  Şərqi Almaniya |
| Partiya | * Sosial Demokrat Partiyası (1912–1917),
* Almaniya Kommunist Partiyası (1920–1946)
 |
| Fəaliyyəti | siyasətçi, müqavimət döyüşçüsü[d], xarrat[d] |
| Həyat yoldaşı | Lotte Kühn |
| Dini | ateizm |
| Hərbi xidmət |
| Döyüşlər | * Birinci Dünya müharibəsi
 |
|

---

 |
| Təltifləri |                |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Valter Ernst Paul Ulbrixt** (*alm.* Walter Ernst Paul Ulbricht‎; 30 iyun 1893, Leypsiq – 1 avqust 1973, Berlin) — alman kommunist siyasətçisi, Almaniya Sosialist Vahid partiyasının baş katibi və 1950-ci ildən 1971-ci ilədək Şərqi Almaniyanın başçısı. Berlin divarının tikilməsinin təşəbbüskarı kimi sayılır.

Ulbrixt 1950-ci illərdə Şərqi Almaniyada iqtisadi islahatlar keçirmişdi. 1960-cı illərin sonunda, həm respublika daxilində, həm də xaricdə nüfuzunu itirmiş, siyasi cəhətdən təcrid olunmuşdur. Berlin divarının tikilməsi nəinki qərb ölkələrdə, hətta Şərqi Bloku dövlətlərin arasında Ulbrextin rəhbərliyini ciddi şəkildə gözdən salmışdır. İqtisadi islahatlar Ulbrextin arzu etdiyi nəticələri gətirmədiyi halda, qonşu ölkələrin Şərqi Almaniyaya yardım verməməsi vəziyyəti daha da gərginləşirdi. Nəhayət, SSRİ-in rəhbərliyi ilə münaqişəsi nəticəsində, Ulbrext 1971-ci ildə istifayə verməyə məcbur edilir.

Ulbrextin Berlin divarın tikilməsinə iki ay qalmış Berlindəki presskonferansda Qərb Almaniyalı jurnalistin verdiyi sualına cavabı məşhurdur. O, divarın tikilməsi və şəhəri ikiyə bölünəcəyilə bağlı dedi-qoduları israrla rədd edərkən dedi:

"Mən sizin sualınızı belə başa düşürəm ki, Qərbi Almaniyada bizim ADR paytaxtının inşaatçıları hansısa divarın tikilməsinə səfərbər edəcəyimizi arzu edən insanlar var? Mənə belə bir niyyətin mövcud olduğu bəlli deyil, çünki paytaxtımızın tikinti işçiləri əsasən mənzillər tikilməsi ilə məşğuldurlar, və bunun üçün onların iş qüvvəsindən bütövlüklə istifadə olunur, təmamilə işə salınır. Heç kimin hansısa bir divarı inşa etdirmək niyyəti yoxdur!"

## İstinadlar
# Xüsusi nisbilik nəzəriyyəsi

**Xüsusi nisbilik nəzəriyyəsi** — bütün ətalət sistemlərində məkan və zamanın maksimum bircinsliyinə əsaslanır. Məkan-zamanın maksimum bircinsliyinə görə: 1) bütün fəza nöqtələri eyni hüquqludur, yəni hər fiziki prosesi eyni şəkildə fəzanın istənilən nöqtəsində icra etmək mümkündür; 2) fəza izotropdur, yəni hər hansı fiziki proses bir-birinə nəzərən müxtəlif istiqamətlərdə yönəlmiş sistemlərdə (və ya cihazlarda) eyni şəkildə gedir; 3) hər hansı fiziki prosesi eyni şəkildə istənilən vaxt təkrar etmək olar (zaman sürüşməsi). Məkan və zaman maksimum bircinsliyi yalnız qravitasiya effektləri nəzərə alınmadıqda doğru olur. Xüsusi nisbilik nəzəriyyəsi hərəkət edən mühitin elektrodinamikası qanunlarındakı ziddiyyətlərin həlli, xüsusən, işığın aberrasiyası, onun hərəkət edən mühitdə yayılması, Yerin efirə nəzərən hərəkətinin təyin edilməsindəki uğursuzluqların (Maykelson təcrübəsinin mənfi nəticəsi) izahı prosesində yaradılmış və Albert Eynşteyn onu iki postulat şəklində ifadə etmişdir: a) fiziki proseslər (işıq, elektromaqnit, istilik, mexaniki və s.) bütün ətalət sistemlərində özlərini eyni cür aparır, yəni bu prosesləri ifadə edən diferensial tənliklər bütün ətalət sistemlərində eyni şəklə malikdir (tənliklər invariant, kovariant qalır). Bu postulat Eynşteynin nisbilik prinsipi adlanır. Qalileo Qaliley onu mexanika qanunları üçün ifadə etmişdir; b) işıq (və ya elektromaqnit dalğası) vakuum da bütün ətalət sistemlərində və bütün istiqamətlərdə eyni sürətlə yayılır.

## Həmçinin bax

* Nisbilik nəzəriyyəsi
* Qravitasiya dalğaları
# 1908

| 1908 digər təqvimlərdə |
| --- |
| Qriqori təqvimi | 1908 *MCMVIII* |
| Yuli təqvimi | 1908 |
| Yuli təqvimi bizans erasında | 7416-7417 (1 sentyabr) |
| Romanın yarandığı gündən | 2660-2661 (21 aprel) |
| Avropa təqvimi  | 5668-5669
ה'תרס"ח
 - ה'תרס"ט |
| Hicri təqvim | 1326-1327 |
| Erməni təqvimi | 4400-4401 (11 avqust)
ՌՋԸ |
| Çin təqvimi | 4604-4605 丁未 - 戊申 qırmızı qoyun
 - sarı meymun
 |
| Efiopiya təqvimi | 1900 - 1901 |
| Hind təqvimi |  |
| ⁃ *Vikram-samvat* | 1964-1965 |
| - *Şaka sambat* | 1830—1831 |
| ⁃ *Kali-yuqa* | 5009-5010 |
| İran təqvimi | 1286-1287 |
| Buddist təqvimi | 2451 |
| Holosen təqvimi | 11908 |
| Yapon xronologiyası | 41 Meydey erası |
| Fransız inqilabı təqvimi | 116—117

  |

## Hadisələr

* İstanbul – Mədinə xətti ilə ilk qatar yola düşüb.
* 12 yanvar – Ü. Hacıbəyovun İlk Azərbaycan operası olan "Leyli və Məcnun"un tamaşaya qoyulması.
* 8 iyun - Azərbaycan dilində ictimai – siyasi, iqtisadi, ədəbi «Tərəqqi» qəzetinin ilk nömrəsinin çapdan çıxması.
* 23 iyun – Tehranda əksinqilabi çevriliş baş verməsi, konstitusiya tərəfdarlarına və demokratik qüvvələrə divan tutulması.
* 23 iyul — Osmanlı tarixinin ikinci konstitusiyası hesab edilən ikinci məşrutiyyət qəbul edildi.

## Doğumlar

* 1 aprel — Abraham Maslau,
* 5 iyun — Mikayıl Müşfiq, azərbaycanlı şair, repressiya qurbanı.
* Rəşid Məcidov
* Huqo Hadviqer

## Ölümlər

* 12 mart - Edmondo De Amicis- italyan yazıçı
# Sibir

Sibir
**Sibir** (rus. Сибирь) — Avrasiyanın şimal-şərq hissəsində böyük coğrafi ərazi. Qərbdən Ural dağları, şərqdən Sakit okean, şimaldan Şimal Buzlu okean, cənubdan Qazaxıstan, Monqolustan, Çin əhatə edir. Sibir dedikdə Rusiya Federasiyasının tərkibidə olan ərazi başa düşülür. Ancaq coğrafi Sibirə Qazaxıstanın şimalı və Uzaq Şərq də daxildir. Sibir Qərbi Sibirə və Şərqi Sibirə bölünür. Həmçinin Cənubi Sibir, Şimal-Şərqi Sibir və Orta Sibir anlayışı da vardır.

## Qərbi Sibir

Ural və Yenisey çayı arasında yerləşən Qərbi Sibir ilk yaşayış məntəqəsidir. Əhalinin əksəriyyətinin yaşadığı Sibir torpaqlarının ən inkişaf etmiş hissəsidir.

### Tarixi

### İqlimi

### Təbii qaynaqlar

### İqtisadiyyatı

## Şərqi Sibir

Sibirin şərq hissəsi, Asiyanın şimal-şərqini əhatə edir. Rusiyanın Yenisey çayından Sakit okean sahillərinə qədərki əraziləri anlamışda işlədilir. Şərqi-Sibir iqtisadi rayonuna daxildir.
# Tunquska meteoriti

| Tunquska meteoriti |
| --- |
|  |
|  |
| Region | Yeniseysk quberniyası[d] |
| Tapılma tarixi | 30 iyun 1908 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Tunqus meteoriti** — 30 iyun 1908-ci ildə Podkamennaya Tunquska çayı hövzəsinə düşmüş nəhəng meteorit. Bu zaman parlaq işıq saçan bolid müşahidə edilmiş, onun partlayışı 1000 km-dən böyük məsafədə eşidilmişdir. Partlayışı nəticəsində Yer kürəsinin bir çox məntəqəsində seysmik və hava dalğaları qeydə alınmış, atmosferə külli miqdarda meteorit maddəsinin tozlanması nəticəsində Avropada bir neçə gün anomal işıqlı gecələr müşahidə olunmuşdur. SSRİ EA meteoritlər üzrə komitəsi, sonralar isə SSRİ EA Sibir bölməsinin meteoritlər və kosmik toz üzrə komisiyası Tunqus meteoritinin düşdüyü əraziyə dəfələrlə ekspedisiyalar təşkil etmişdir.

SSRİ poçt markası (1958).
## Xarici keçidlər

* Подкаменная Тунгуска, 1908 год. "Тунгусский метеорит". "Климат, лёд, вода, ландшафты" Arxivləşdirilib 2012-06-13 at the Wayback Machine
*
*
*
*  Arxivləşdirilib 2013-12-08 at the Wayback Machine
# 1934

## Hadisələr

* 9 fevral — Türkiyə, Yunanıstan, Rumıniya və Yuqoslaviya arasında Balkan sazişi imzalanmas;.
* 24 noyabr — Soyad qanunu qəbul edildikdən sonra Türkiyə prezidenti Qazi Mustafa Kamala Atatürk adının verilməsi.
* İtaliyada II FİFA Dünya Kubokunun keçirilməsi.
* Çilidə ilk səsli filmin — "Şimal və Cənub" istehsal olunması.
* Rusiyada Kirov, Omsk, Orenburq və Krasnoyarsk diyarlarının təşkil olunması.
* 1 yanvar — həftəlik "Ədəbiyyat qəzeti"nin ilk sayının çapdan çıxması.
* 13–17 iyun — Azərbaycan sovet yazıçılarının I qurultayının keçirilməsi.

## Doğumlar

* 8 fevral — Qalina Bıstrova — Yüngül atletika üzrə üç qat Avropa çempionu, Əməkdar idman ustası
* 16 aprel — Ramiz Mirişli — Azərbaycan bəstəkarı
* 21 may — Qleb Panfilov — Rusiya kinorejissoru
* 25 may — Eldar Əzimzadə — azərbaycanlı hakim
* 11 iyul — Corco Armani — İtaliya geyim dizayneri
* 5 oktyabr — Ancelo Buono — amerikalı seriyalı qatil, oğru, təcavüzkar
* 9 noyabr — Karl Saqan — Amerikan astronom
* 8 dekabr — Alisa Freyndlix — Rusiya teatr və kino aktrisası

## Ölümlər

* Əlimərdan bəy Topçubaşov
* İbrahim ağa Vəkilov
* Appa Janibekov
* Cəfər Cabbarlı
* Usub bəy Teymuryan
# Uzun bıçaqlar gecəsi

**"Uzun bıçaqlar gecəsi"** (*alm.* Nacht der langen Messer‎), və ya **Röm qiyamı** (*alm.* Röhm-Putsch‎) — Adolf Hitlerin SA hücum qruplarının bəzi rəhbərlərinə qarşı 30 iyun 1934-cü ildə tutduğu divan. Əməliyyatın kod adı "Kolibri"dir (*alm.* Unternehmen Kolibri‎). Təzyiqin səbəbi Ernst Römün başçılıq etdiyi hücum dəstələrinin dövlət çevrilişinə hazırlıq etməsi şübhələrinin olması idi.
# Kurt fon Şleyxer

| Kurt fon Şleyxer |
| --- |
| *alm.* Kurt von Schleicher‎ |
|  |
|  |
| Almaniyanın müdafiə üzrə federal naziri |
| 1 iyun 1932 – 28 yanvar 1933 |
| Şəxsi məlumatlar |
| Doğum tarixi | 7 aprel 1882(1882-04-07) |
| Vəfat tarixi | 30 iyun 1934(1934-06-30)[…] (52 yaşında) |
| Partiya | * bitərəf
 |
| Fəaliyyəti | siyasətçi, zabit, hökumət başçısı[d] |
| Dini | lüteranlıq |
| Hərbi xidmət |
| Döyüşlər | * Birinci Dünya müharibəsi
 |
| Rütbəsi | * general,
* infanteriya generalı[d]
 |
| Təltifləri |         |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Kurt Ferdinand Friedrich Hermann Von Schleicher** (Kurt Fon Şleyxer, tələffüz [kʊʁt fɔn ˈʃlaɪ̯çɐ]; 7 aprel 1882 – 30 iyun 1934[…]) — alman generalı və Adolf Hitler dövründə Almaniyanın sonuncu kansleri idi (Veymar Respublikasından əvvəl). Uzun bıçaqlar gecəsi zamanı Hitlerin SS-ləri tərəfindən öldürüldü.

## İstinadlar
# Ernst Röm

| Ernst Röm |
| --- |
| *alm.* Ernst Röhm‎ |
|  |
| Şəxsi məlumatlar |
| Doğum adı | Ernst Julius Günther Röhm |
| Doğum tarixi | 28 noyabr 1887(1887-11-28)[…] |
| Doğum yeri | * Münxen, Bavariya Krallığı, Almaniya imperiyası
 |
| Vəfat tarixi | 1 iyul 1934(1934-07-01)[…] (46 yaşında) |
| Partiya | * Alman Nasional Sosialist Fəhlə Partiyası,
* Almaniya fəhlə partiyası
 |
| Fəaliyyəti | siyasətçi, hərbi qulluqçu, zabit, nazir |
| Hərbi xidmət |
| Mənsubiyyəti | Üçüncü Reyx |
| Qoşun növü | Almaniya İmperiyası ordusu |
| Döyüşlər | * Birinci Dünya müharibəsi
 |
|

---

 |
| Təltifləri |       |
|  |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Ernst Yulius Günter Röm** (*alm.* Ernst Julius Günther Röhm‎; 28 noyabr 1887[…], Münxen, Bavariya Krallığı, Almaniya imperiyası – 1 iyul 1934[…]) — nasional sosialistlərin liderlərindən biri və SA rəhbəri. SA-nın bəzi liderlərlə birlikdə, Hitlerin əmri ilə "uzun bıçaqlar gecəsində" öldürülmüşdür.

## İstinadlar
# 29 iyun

| ←→İyun |
| --- |
|

| B.e | Ç.a | Ç | C.a | C | Ş | B |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |

 |
| 2026-cı il |

**29 iyun** — Qriqorian təqvimində ilin 180-ci günü. (uzun ildə 181-ci)
Bu tarixdə ilin sonuna 185 gün qalır.

XX və XXI əsrdə Yuli təqvimi ilə 16 iyun tarixinə uyğun gəlir.

## Əhəmiyyətli hadisələr

### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

### 1901–cari

* 1958 — Braziliya milli futbol komandası 1958 FİFA Dünya Kubokunu qazanıb.
* 1986 — Argentina milli futbol komandası 1986 FİFA Dünya Kubokunu qazanıb.
* 1997 — Braziliya milli futbol komandası Amerika Kubokunu qazanıb.
* 2007 — Apple şirkətin ilk mobil telefonu olan iPhone-u buraxdı.
* 2008 — İspaniya milli futbol komandası UEFA Avropa Çempionatını qazanıb.

### Azərbaycana aid hadisələr

* 1992 — Azərbaycan və Yeni Zelandiya arasında diplomatik əlaqələr qurulmuşdur.
* 2011 — Bakıda Dərnəgül metrostansiyasının açılışı olmuşdur.

## Doğumlar

### 1600-cü ildən əvvəl

* 1326 — I Murad, Osmanlı sultanı
* 1398 — II Con, Araqon kralı
* 1482 — Araqonlu Mariya, Portuqaliya kraliçası

### 1601–1900

Antuan de Sent-Ekzüperi
* 1849 — Sergey Vitte, Rusiya baş naziri
* 1873 — Leo Frobenius, Almaniya etnoloqu və arxeoloqu
* 1879 — Jiqmond Morits, Macarıstan yazıçısı
* 1894 — Paolo Yaşvili, Gürcüstan şairi
* 1900 — Antuan de Sent-Ekzüperi, Fransa yazıçısı

### 1901–cari

* 1911 — Bernard Herrmann, ABŞ bəstəkarı
* 1929 — Oriyana Fallaçi, İtaliya jurnalisti
* 1936 — Rezo Qabriadze, Gürcüstan kinorejissoru
* 1954 — Elxan Zülfüqarov, Azərbaycan kapitanı, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 1957 — Qurbanqulu Berdiməhəmmədov, Türkmənistan prezidenti
* 1958 — Elçin Həmidov, Azərbaycan aktyoru
* 1974 — Fəxrəddin Əsgərov, Azərbaycan polkovnik-leytenantı
* 1975 — Hüseyn Dərya, Azərbaycan repçisi
* 1979 — Nuri Sərinləndirici, Azərbaycan müğənnisi
* 1994 — Orxan Quluzadə, Azərbaycan kiçik giziri
* 1993 — Oliver Tri, ABŞ müğənnisi
* 1996 — Tərxan Qurbanov, Azərbaycan əsgəri
* 2001 — Xətai Həsənov, Azərbaycan əsgəri

## Ölümlər

### 1600-cü ildən əvvəl

* 226 — Çao Pey, Vey imperatoru
* 1509 — Marqarita Byufort, İngiltərə monarxı

### 1601–1900

* 1860 — Tomas Addison, İngiltərə həkimi
* 1875 — I Ferdinand, Avstriya imperatoru

### 1901–cari

Donald Ramsfeld
* 1969 — Əli Kərim, Azərbaycan şairi
* 1992 — Kamil Nəsibov, Azərbaycan hərbçisi, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 2002 — Rauf Adıgözəlov, Azərbaycan skripka ifaçısı
* 2003 — Ketrin Hepbern, ABŞ aktrisası
* 2009 — Jan-Pol Ru, Fransa türkoloqu
* 2011 — Kamil Nəcəfzadə, Azərbaycan boyakarı
* 2018 — Stiv Ditko, ABŞ komiks rəssamı
* 2020 — Karl Rayner, ABŞ aktyoru
* 2021 — Donald Ramsfeld, ABŞ dövlət xadimi
* 2023 — Alan Arkin, ABŞ aktyoru

## Bayramlar və xüsusi günlər

* Niderland — Veteranlar Günü
* Seyşel adaları — Milli Gün

## İstinadlar
# Serb dili

| Serb dili |
| --- |
|  |
| Orijinal adı | српски језик, srpski |
| Ölkələr | Serbiya, Monteneqro, Bosniya və Herseqovina, Xorvatiya |
| Rəsmi status |
Serbiya, Monteneqro, Bosniya və Herseqovina, Kosovo |
| Tənzimləyən təşkilat | Serb Dilinin Standartlaşdırılması Şurası |
| Danışanların ümumi sayı | 12 milyon |
| Reytinq |
75 |
| Təsnifatı |
| Kateqoriya |
Avrasiya dilləri |
| Avrasiya dilləri
Hind-Avropa dilləri
Baltik-Slavyan
Slavyan dilləri
South Slavic
Western South Slavic
Serb-xorvat dili
Shtokavian
Şərqi Herseqovina dialekti
serbcə |
| Yazı |

kiril əlifbası (vukovitsa)
latın əlifbası (qayevitsa) |
| Dil kodları |
| ISO 639-1 | sr |
| ISO 639-2 | scc (B); srp (T) |
| ISO 639-3 | srp |
| Ethnologue | srp |
| ABS ASCL | 3505 |
| IETF | sr |
| Glottolog | serb1264 |
|  Bu dildə olan Vikipediya |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Serb dili** (*српски језик*) — Slavyan dillərindən biri. Bolqar, makedon, sloven, monteneqro, xorvat və bosniya dilləri ilə birgə Cənubi slavyan dilləri yarımqrupuna aid edilir.

## Həmçinin bax

* Serbcə Vikipediya

## İstinadlar
# Alban dili

| Alban dili |
| --- |
|  |
| Orijinal adı | Shqip /ʃcip/ |
| Ölkələr | Albaniya, Serbiya, Monteneqro, Şimali Makedoniya, Yunanıstan, Türkiyə, İtaliya |
| Rəsmi status |
Albaniya Monteneqro Şimali Makedoniya Kosovo
Serbiya:
* Kosovo və Metoxiya Muxtar Vilayəti
 |
| Tənzimləyən təşkilat | Albaniya Elmlər Akademiyası |
| Danışanların ümumi sayı | 7,6 milyon |
| Təsnifatı |
| Kateqoriya |
Avrasiya dilləri |
| Avrasiya dilləri
Hind-Avropa dilləri
Albanian
Alban dili |
| Yazı | latın əlifbası (alban əlifbası) |
| Dil kodları |
| QOST 7.75–97 | алб 030 |
| ISO 639-1 | sq |
| ISO 639-2 | alb (B); sqi (T) |
| ISO 639-3 | sqi, aln, aae, aat, als |
| Dilin strukturlarının dünya atlası | alb |
| Ethnologue | sqi |
| Linguasphere | 55-AAA-a |
| ABS ASCL | 3901 |
| IETF | sq |
| Glottolog | alba1267 |
|  Bu dildə olan Vikipediya |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Alban dili** (gjuha shqipe) — Hind-Avropa dilləri ailəsinə aiddir. Balkan yarımadasının cənubunda, Albaniyada, Kosovoda, İtaliyanın şərq sahilində, Siciliya adasında, Yunanıstanın cənubunda, həmçinin, Almaniya, Belçika, Ukrayna, ABŞ, Birləşmiş Krallıq ərazisində yayılmışdır.

Alban dili iki əsas dialektə bölünür: cənub (tosk) və şimal (qek).

Alban dilinin fonoloji sistemi 7 sait və 29 samit fonemdən ibarətdir. Qrammatik quruluşuna görə sintetik-flektiv dillərə aiddir. Sintaktik baxımdan sərbəst söz sırası üstünlük təşkil edir.

## Həmçinin bax

* Albanca Vikipediya

## İstinadlar
# 1965

| 1965 digər təqvimlərdə |
| --- |
| Qriqori təqvimi | 1965 *MCMLXV* |
| Yuli təqvimi | 1965 |
| Yuli təqvimi bizans erasında | 7473-7474 (1 sentyabr) |
| Romanın yarandığı gündən | 2717-2718 (21 aprel) |
| Avropa təqvimi  | 5725-5726
ה'תשכ"ה
 - ה'תשכ"ו |
| Hicri təqvim | 1384-1386 |
| Erməni təqvimi | 4457-4458 (11 avqust)
ՌՋԿԵ |
| Çin təqvimi | 4661-4662 甲辰 - 乙巳 yaşıl əjdaha
 - yaşıl ilan
 |
| Efiopiya təqvimi | 1957 - 1958 |
| Hind təqvimi |  |
| ⁃ *Vikram-samvat* | 2021-2022 |
| - *Şaka sambat* | 1887—1888 |
| ⁃ *Kali-yuqa* | 5066-5067 |
| İran təqvimi | 1343-1344 |
| Buddist təqvimi | 2508 |
| Holosen təqvimi | 11965 |
| Yapon xronologiyası | 40 Syova erası |
| Fransız inqilabı təqvimi | 173—174 |
| Çuçxe təqvimi | 54-cü çuçxe ili |
| Minqo təqvimi | 54-cü Tayvan ili |

## Hadisələr

* 18 fevral – Böyük Britaniyanın Afrikadakı müstəmləkəsi olan Qambiyanın öz dövlət müstəqilliyini elan etməsi.
* Gəncədə alüminium zavodunun işə salınması.
* FUMEC Universiteti yaradılıb.

## Doğumlar

* 1 yanvar — Fuad Əliyev (həkim), Əməkdar həkim (2017), professor.
* 6 yanvar — Vahid Məmmədli, Azərbaycan yazıçısı.
* 31 iyul — Coan Roulinq.
* 1 avqust — Hicran Şərifov, "Əməkdar Bədən Tərbiyəsi və İdman Xadimi", Olimpiya kateqoriyalı, Beynəlxalq dərəcəli hakim, idman ustası, əməkdar məşqçisi, polis mayoru.
* 11 sentyabr — Bəşər Əsəd, Suriya prezidenti.
* 15 sentyabr — Brilliant Dadaşova, Azərbaycan müğənnisi, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2008).
* 2 oktyabr — Ferhan və Ferzan Öndər, Türk-avstriyalı əkiz pianoçular.
* 15 oktyabr — İrəc İsmayıl, Əslən Güney Azərbaycandan olan yazıçı, ədəbiyyatşünas, tərcüməçi, lüğətçi.
* 2 noyabr — Şahrux Xan, Hindistanlı kino aktyoru.
* 12 dekabr — Vüqar Yusubov, Azərbaycan müğənnisi, bəstəkar.
* 29 dekabr — Məsud Aşina, Kopenhagen Universitetinin nevrologiya üzrə professor və baş məsləhətçi, Beynəlxalq Baş ağrıları Cəmiyyətinin rəhbəri və İnsan Miqreni Araşdırma Birliyinin direktoru.

## Ölümlər

* 24 yanvar — Vinston Çörçill, Böyük Britaniyalı görkəmli dövlət xadimi.
* 22 iyun — Devid Selznik, ABŞ prodüseri.
* 10 dekabr — Henri Kouel, amerikalı bəstəkar.