Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 2018

| 2018 digər təqvimlərdə |
| --- |
| Qriqori təqvimi | 2018 *MMXVIII* |
| Yuli təqvimi | 2018 |
| Yuli təqvimi bizans erasında | 7526-7527 (1 sentyabr) |
| Romanın yarandığı gündən | 2770-2771 (21 aprel) |
| Avropa təqvimi  | 5778-5779
ה'תשע"ח
 - ה'תשע"ט |
| Hicri təqvim | 1439-1440 |
| Erməni təqvimi | 4510-4511 (11 avqust)
ՍԺԸ |
| Çin təqvimi | 4714-4715 丁酉 - 戊戌 qırmızı xoruz
 - sarı it
 |
| Efiopiya təqvimi | 2010 - 2011 |
| Hind təqvimi |  |
| ⁃ *Vikram-samvat* | 2074-2075 |
| - *Şaka sambat* | 1940—1941 |
| ⁃ *Kali-yuqa* | 5119-5120 |
| İran təqvimi | 1396-1397 |
| Buddist təqvimi | 2561 |
| Holosen təqvimi | 12018 |
| Yapon xronologiyası | 30 Heysey erası |
| Fransız inqilabı təqvimi | 226—227 |
| Çuçxe təqvimi | 107-ci çuçxe ili |
| Minqo təqvimi | 107-ci Tayvan ili |

## Hadisələr

* 2018 Qış Olimpiya Oyunları
* Batumidə 43-cü Şahmat Olimpiadası
* Futbol üzrə XXI Dünya Çempionatı
* Kabildə təcili tibbi yardım maşınının partladılması (2018)
* 12 aprel — Ermənistan etirazları (2018)
* 1-2 iyul - Mingəçevir Su elektrik stansiyasının blokunda baş verən partlayışı nəticəsində əhaliyə verilən elektrik enerjisi dayandırıldı.
* 2018-ci ildə gəmi qəzalarının siyahısı

## Doğumlar

## Ölümlər

* 24 mart — Liz Assia, İsveçrə müğənnisi
* 4 avqust — Anar Nağılbaz, azərbaycanlı reper, aktyor, rejissor

* 14 mart — Stiven Hokinq, fizik

## İstinadlar
# IPTV

M VIEW IPTV cihazı
**İnternet protokolu televiziyası** və ya qısaca **IPTV** (ing. Internet Protocol Television) — IP şəbəkələri üzərindən televiziya məzmununun yayımlanması. Bu ənənəvi yerüstü, peyk və kabel televiziyası formatlarından fərqlidir. Yüklənmiş mediadan fərqli olaraq IPTV mənbə olan medianı davamlı olaraq yayımlamaq imkanı təklif edir. Nəticədə media pleyer məzmunu (məsələn, televiziya kanalı) dərhal göstərməyə başlaya bilər. Bu striminq kimi də tanınır.

IPTV İnternet protokolundan istifadə etsə də, yalnız İnternetdən yayımlanan televiziya (internet televiziyası) ilə məhdudlaşmır. IPTV yüksək sürətli çıxış kanalları olan abunəçi əsaslı telekommunikasiya şəbəkələrində əlavə cihazlar və ya müştəri üçün nəzərdə tutulmuş digər avadanlıqlar vasitəsilə son istifadəçi binalarına yerləşdirilə bilər. Korporativ və özəl şəbəkələrdə media çatdırılması üçün də istifadə olunur. Telekommunikasiya arenasında IPTV davamlı standartlaşdırma prosesi ilə diqqət çəkir (məsələn, Avropa Telekommunikasiya Standartları İnstitutu).

IPTV xidmətləri əlaqəli interaktivliyi olan və ya olmayan canlı televiziya və canlı mediaya aid edilə bilər; medianın vaxtının dəyişdirilməsi, məsələn, catch-up TV (televiziya proqramlarını yayım günündən sonrakı bir neçə gün ərzində internet vasitəsilə yayımlanması), start-over TV (hal-hazırda davam edən TV şousunun əvvələ çəkilməsi); və media kataloqunun elementlərini nəzərdən keçirməyi və seçməyi əhatə edən VoD (video of demand).

## Həmçinin bax

* CDN
* P2PTV
* Protection of Broadcasts and Broadcasting Organizations Treaty
* SAT>IP
* Proqram xidməti

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* *Anderson, Nate.* "An Introduction to IPTV". Ars Technica. 12 mart 2006.
# Bitərəf siyasətçi

**Bitərəf siyasətçi** və ya **partiyasız siyasətçi** — rəsmi olaraq heç bir siyasi partiya mənsubiyyəti olmayan siyasətçi.

Bu ifadə müasir dövrdə daha çox istifadə edilir. Bu müxtəlif anketlərdə partiya mənsubiyyəti bəndinin olması ilə əlaqədardır. Xüsusilə SSRİ mövcud olduğu dövrdə Sov.İKP və ya ÜİLKGİ-nin üzvü olmayanlar üçün "partiyasız" sözündən tez-tez istifadə edilirdi.
# Discord

| Discord |
| --- |
|  |
| Repozitoriya | github.com/discord |
| Proqramlaşdırma dili | JavaScript, Elixir, Rust, Python, C++ |
| Əməliyyat sistemi | macOS, Android, Microsoft Windows, İOS, Linux, PlayStation |
| İnterfeysin dili | çoxdilli[d] |
| Yayımlanma tarixi | 13 may 2015 |
| Platforma | macOS, Linux, İOS, Android, brauzer, Microsoft Windows, Xbox, PlayStation |
| Sonuncu versiya | * 0.0.270
* 220.10
* 1.0.9166
* 269.11
* 270.0
* 0.0.88
 |
| Sayt | discord.com discord.gg discord.new |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Discord** — istifadəçilər arasında mətn, şəkil, video və audio kommunikasiya sahəsində ixtisaslaşan videooyun icmaları üçün nəzərdə tutulmuş müəlliflik hüququ pulsuz VoIP tətbiqi və rəqəmsal yayım platforması. Discord Windows, MacOS, Android, iOS, Linux və veb-brauzerlərdə işləyir. 2023-cü ildən etibarən proqramın 200 milyondan çox aktiv istifadəçisi var.

9 oktyabr 2024-cü ildə həm Türkiyədə, həm də Rusiyada Discord qadağan edildi.

## Tarixçə

Discord 13 may 2015-ci ildə yayınlandı, əsasən Reddit sayəsində populyar oldu. Twitch yayıncıları və oyuncular bu tətbiqdən istifadə etməyə başladılar. 2015–2019-cu arasıda Discord proqramı oyuncu kütləsini hədəfləmişdi, amma çox yüksəlişə keçtikdən sonra 2020-ci ildə, topluluqlar və digər işlər üçün də istifadə oluna biləcəyini açıqladı.

Final Fantasy XIV və League of Legends kimi oyunlarda oyundaxili səsli rabitənin məcburi olduğunu və Skype və TeamSpeak kimi xidmətlərin bir çox mənfi cəhətləri olduğunu anlayan Ceyson Sitron, istifadəsi daha asan və daha müasir bir ünsiyyət vasitəsi hazırlamağa başladı.

Discord-da buraxıldı, noyabr 2015. Sitron-a görə, Discord daha çox Reddit platformasında reklam edildi, bəzi Reddit forumları (subreddit) öz söhbət serverlərini IRC xidmətindən Discord-a keçirdilər. Discord xüsusilə Yerli Şəbəkə (LAN) oyunçuları və Twitch yayımçıları arasında populyarlaşdı. Discord, yeni açıqlamasında, Discord tətbiqinin yalnız oyunçular üçün deyil, həm də "Sizin danışdığınız və vaxt keçirdiyiniz" şüarı ilə hər cür cəmiyyət üçün hazırlanacağını bildirdi.

## Versiyalar

Discordun Ümumi Test Versiyası (PTB), Kanarya (Canary), İdarəetmə Versiyası (Development Version) adlı üç versiyası var. Çox istifadəçi PTB versiyasını işlədir, Canary və Development versiyası daha yeni versiyadır digər versiyadan daha tez yenilənmə ala bilərlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# Paris fond birjası

**Paris birjası** — Fransanın Paris şəhərində birja.

## Tarixi

## Ədəbiyyat

* Ayers, Andrew (2004). *The Architecture of Paris*. Stuttgart; London: Edition Axel Menges. ISBN 978-3-930698-96-7.
* Biais, B., Foucault, T. and Hillion, P. 1997 *Microstructure des marchés financiers: institutions, modèles et tests empiriques*, Paris: PUF.
* Hamon, J. 1995 *Marché d'actions: architecture et microstructure*, Paris: Economica.
* Hamon, J. and Jacquillat, B. 1992 *Le marché français des actions: études empiriques 1977-1991*, Paris: PUF.
# Sakit Okeanı Ölkələri

Sakit okeanla həmsərhəd olan ölkələr (Sakit okean).
**Sakit Okeanı Ölkələri** sakit okean sahillərinə aiddir. Bu terminə həmçinin Sakit okeanda yerləşən adalar da daxildir və materikdə Sakit okeana sahili olan ölkələr də daxildir. Sakit okean seysmik kəməri termini də bu terminin miqyası ilə üst-üstə düşür.

## Sakit Okeanı Ölkələri yerləşən ölkələrin siyahısı

Aşağıda qeyd olunan ölkələr Sakit okeanla həmsərhəd ölkələrdir və bu ölkələr Sakit okean sahili kimi tanınır.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * Şərqi Asiya
	+ Rusiya
	+ Yaponiya
	+ Şimali Koreya
	+ Cənubi Koreya
	+ Çin
		- Honkonq
		- Makao
	+ Çin Respublikası
* Cənub-Şərqi Asiya
	+ Vyetnam
	+ Kamboca
	+ Tailand
	+ Malayziya
	+ Sinqapur
	+ Bruney
	+ İndoneziya
	+ Filippin
	+ Şərqi Timor
 | * Okeaniya (Suveren dövlət)
	+ Avstraliya
	+ Palau
	+ Mikroneziya
	+ Papua-Yeni Qvineya
	+ Solomon adaları
	+ Nauru
	+ Marşall adaları
	+ Vanuatu
	+ Yeni Zelandiya
	+ Tuvalu
	+ Fici
	+ Kiribati
	+ Tonqa
	+ Samoa
	+ Niue
	+ Kuk adaları
 | * Okeaniya (Asılı ərazi)
	+ Avstraliyanın ştatları və əraziləri
		- Norfolk adası
	+ Yeni Zelandiyanın gerbi
		- Tokelau
	+ Fransa Dənizaşırı Bölgələr Birliyi
		- Yeni Kaledoniya
		- Uollis və Futuna
		- Fransa Polineziyası
	+ Böyük Britaniyanın dəniz əraziləri
		- Pitkern adaları
	+ ABŞ-nin ada əraziləri
		- Şimali Marian adaları
		- Quam
		- Amerika Samoası
	+ ABŞ
		- Havay adaları
	+ Çili
		- Pasxa adası
 | * Şimali Amerika
	+ Kanada
	+ ABŞ
	+ Meksika
* Mərkəzi Amerika
	+ Qvatemala
	+ Salvador
	+ Honduras
	+ Nikaraqua
	+ Kosta-Rika
	+ Panama
* Cənubi Amerika
	+ Kolumbiya
	+ Ekvador
	+ Peru
	+ Çili
 |

## Ticarət

Sakit okean dünya ölkələri arasında su nəqliyyatı üçün əsas fəaliyyət sahəsi. Belə ki, Sakit okean sahilində dünyanın ən gur 50 konteyner limanından 29-da yerləşir. Bu limanlar aşağıda qeyd edilmişdir.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * Cənubi Koreya
	+ Busan (5-ci)
* Yaponiya
	+ Yokohama (36-ci)
	+ Tokio (25-ci)
	+ Naqoya (47-ci)
	+ Kobe (49-ci)
* Çin Respublikası
	+ Kaohsiung (12-ci)
* Honkonq
	+ Honkonq (3-ci)
 | * Çin
	+ Şanxay (1-ci)
	+ Şençen (4-ci)
	+ Ningbo (6-ci)
	+ Quançjou (7-ci)
	+ Qingdao (8-ci)
	+ Tianjin (10-ci)
	+ Xiamen (19-ci)
	+ Dalian (21-ci)
	+ Lianyunqanq (30-ci)
	+ Yingkou (34-ci)
 | * Filippin
	+ Manila (37-ci)
* Vyetnam
	+ Sayqon (28-ci)
* Tailand
	+ Laem Çabanq (22-ci)
* Malayziya
	+ Klanq limanı (13-ci)
	+ Tanjung Pelepas (16-ci)
* Sinqapur
	+ Sinqapur (2-ci)
 | * İndoneziya
	+ Cakarta (24-ci)
	+ Surabaya (38-ci)
* Kanada
	+ Vankuver (50-ci)
* ABŞ
	+ Los-Anceles (17-ci)
	+ Uzun Sahil (18-ci)
	+ Sietl/Takoma (48-ci)
* Panama
	+ Balboa (43-ci)
 |

## Sakit okeandakı təşkilatlar

Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlığı, Şərq-Qərb Mərkəzi, Davamlı Sakit Okean Sahil Şəhərləri layihəsi Asiya Tədqiqat İnstitutu kimi təşkilatlar, o cümlədən müxtəlif beynəlxalq təşkilatlar və qeyri-hökumət təşkilatları Sakit okeana diqqət yetirirlər. Bundan başqa, Abş Sakit Okean Komandanlığı Sakit okeanda RIMPAC Hərbi Əməliyyatlarını həyata keçirir.

## Mənbə
# Səfərbərlik

**Səfərbərlik** — müharibə elanı ilə əlaqədar olaraq, ehtiyatda olan müxtəlif yaşlıların və hərbi qulluğa yararlı olanların ordu sıralarına çağırışı. Azərbaycan Respublikası iqtisadiyyatının, icra hakimiyyəti orqanlarının, yerli özünüidarəetmə orqanlarının və təşkilatların müharibə dövrünün iş rejiminə, Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin, qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş digər silahlı birləşmələrin və xüsusi birləşmələrin müharibə dövrü üçün müəyyən edilmiş təşkilati-ştat strukturuna keçirilməsinə dair tədbirlər kompleksi. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 25-ci bəndinə əsasən, ümumi və qismən səfərbərliyin elan edilməsi, habelə səfərbərlik üzrə çağırılanları tərxis edilməsi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətindədir. Prezident müharibə elan etsə, fövqəladə və hərbi vəziyyət elan etsə, Milli Məclisə razılıq üçün təqdimat verir.
# Çinlilər

*Bu məqalə - ÇXR-nın demonimi haqqındadır. Millət olaraq "Çinlilər" adlanan xalq üçün Han xalqı səhifəsinə baxın.*

**Çinlilər** - Çin Xalq Respublikasının və Çin Tayvan Respublikasının vətəndaşlarına verilən ad.

Corge Çam - *PhD Comics* komikslərinin müəllifi
## İstinadlar
# Xeyriyyəçilik

Məşhur azərbaycanlı xeyriyyəçi Hacı Zeynalabdin Tağıyev
**Xeyriyyəçilik** və ya **xeyriyyəçilik fəaliyyəti** – fiziki şəxs və (və ya) xeyriyyə təşkilatı tərəfindən həyata keçirilən, maddi və ya digər yardıma ehtiyacı olan fiziki şəxslərə və ya bilavasitə bu cür yardım göstərən təşkilatlara, o cümlədən xeyriyyə təşkilatlarına, birbaşa bu cür təmənnasız yardım göstərməkdən, o cümlədən əvəzsiz pul köçürməkdən ibarət olan fəaliyyət, yaxud, ictimai mənafelər naminə həyata keçirilən elmi, təhsil və ya başqa fəaliyyətdir.

Aşağıdakı hallarda yardım göstərilməsi xeyriyyəçilik fəaliyyəti sayılmır:

1.Bu cür yardımı alan şəxs yardımı göstərən şəxsin qarşısında mülkiyyət və ya qeyri-mülkiyyət xarakterli öhdəlik (alınan vəsaitdən və ya əmlakdan məqsədli təyinatla istifadə olunmasına dair öhdəlikdən başqa) qəbul edirsə;

2.Bu cür yardımı alan və yardımı göstərən şəxslər qarşılıqlı surətdə asılı olan şəxslər sayılırlarsa;

3.Bu cür yardım hər hansı fiziki və ya hüquqi şəxsə seçki kampaniyasında iştirak etmək üçün göstərilirsə.
 Xeyriyyə təşkilatı, xeyriyyəçilik fəaliyyətini həyata keçirən qeyri-kommersiya təşkilatı.

## Həmçinin bax

* Filantropiya

## İstinadlar
# Ma Lin

| Ma Lin |
| --- |
|  |
| Şəxsi məlumatlar |
| Vətəndaşlığı |  Çin |
| Doğum tarixi | 19 fevral 1980  |
| Doğum yeri | * Şenyan, Lyaonin[d], Çin
 |
| Boyu | 176 sm. |
| İdman növü | Stolüstü tennis |
|

Medallar

|  |
| --- |
|  |
|  Olimpiya Oyunları |
| Qızıl | 2004 Afina | Cüt |
| Qızıl | 2008 Pekin | Fərdi |
| Qızıl | 2008 Pekin | Komanda |

 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Ma Lin** (19 fevral 1980) — Çini təmsil edən stolüstü tennisçi.

## Karyerası

Ma Lin Çini 2004-cü ildə Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 9-cu pillənin, cüt turnirdə isə qızıl medalın sahibi olub.

Daha sonra Ma Lin Çini 2008-ci ildə Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə və Komanda turnirində qızıl medalların sahibi olub.

## İstinadlar
# W (teleserial)

| W |
| --- |
| Janr | fantaziya teleserialı[d], dram teleserialı[d] |
| İstehsalçı ölkə | * Cənubi Koreya
 |
| Dil | Koreya dili |
| IMDb | ID5797194 |
| imbc.com/broad/tv/drama/… |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**W** (Hangul: 더블유; RR: Deobeuryu), **"W – İki Dünya Arasında"** adıyla da bilinən 2016-cı il Cənubi Koreya televiziya serialıdır. Baş rollarda Lee Jong Suk və Han Hyo Joo oynadılar.

## Süjet

Illustrator Oh Sung Mo 7 ildir məşhur və ticari cəhətdən uğurlu olan "W" veb-komiksini buraxır.Son fəslin yazılışı zamanı müəmmalı şəkildə yox olur. Otuz yaşında həkim işləyən qızı Oh Yeon Joo atasının ofisinə girərək monitorda "W" komiksinin əsas qəhramanı Kang Cholu qanlı vəziyyətdə olduğu səhnəni görür. Monitordan çıxan əl onu içəri çəkir. Bir binanın damında yaralı kişinin yanında idi. Peşakar bacarığına görə kişini xilas edə bilir. Birdən bu kişinin "W" komiksinin əsas qəhrəmanı, həmin Kang Cholun olduğunu anlayır. Hər dəfə gerçək dünya və komiks aləmi arasında yerini dəyişən Oh Yeon Joo getdikçə Kang Chol ilə olan münasibətində çox qarışır. Komiksdə baş verən hadisələr gerçək dünyaya təsir etməyə başlayır və yaxud, əksinə, gerçək dünyanın hadisələri komiks aləminə təsir edir.

## Əsas personajlar və aktyorlar

* Lee Jong Suk – *Kang Chul*
* Han Hyo Joo – *Oh Yeon Joo*
* Kim Yo Sun – *Oh Sung Mo, Oh Yeon Joonun atası, veb komiks müəllifi*
* Lee Tae Hwan, *Seo Do Yeon rolunda, Kang Chulun dostu (veb-komiksdə)*
* 이시 언 - *Park* Seo *Bom, illüstrator, Oh Sung Mo-* nun *köməkçisi*
* 정유진 - Yeo *Soo Hee, şəxsi köməkçi və Kang* Chulun *dostu (veb-komiksdə)*
* 박원상 - *Han* Çul *Ho, komiksin əsas canisi*

## Linklər
# U Tsetyan

| U Tsetyan |
| --- |
| çin. 武曌（武則天） |
|  |
| Doğum tarixi | 17 fevral 624(0624-02-17) |
| Vəfat tarixi | 16 dekabr 705(0705-12-16) (81 yaşında) |
| Vəfat yeri | * Loyan[d][…]
 |
| Vəfat səbəbi | xəstəlik |
| Fəaliyyəti | empress consort[d], şair, empress regnant[d] |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**U Dzetyan**, digər adı: **U Xoy** (çin. 武則天; 17 fevral 624 – 16 dekabr 705, Loyan[d][…]) - Tan sülaləsinin imperatriçası.

## İlk illəri

13 yaşında olarkən U Xoy Çinin ilk Tanq imperatoru Tay Çzuna azyaşlı kəniz kimi xidmət edib. 649-cu ildə Tay Çzun ölən zaman U Xoy özünün də meyli olduğu Tay Çzunun varisi Kao Çzuna xidmət etməyə başlamış və onun sevimli arvadı olmuşdu. O, Kao Çzunun digər arvadları – gələcək imperatriçə də daxil olmaqla – və kənizlərini öldürdü və 655-ci ildə özünü imperatriçə elan etdi.

## Hakimiyyət illəri

U Xoy onun imperatorla olan əlaqələrinin yaxın qohumlar arasındakı cinsi əlaqə olduğunu dilə gətirən adamları aradan götürərək, dövlət içində öz təsir gücünü artırdı. İmperatorun əmisi də daxil olmaqla, çoxsaylı yaşlı dövlət adamlarını ya edam etdirdi, ya da imperiya sərhədlərindən qovdu. 660-cı ildə imperatorun xəstələnməsi ilə o, tam ağalığa başladı. 660 və 668-ci ildə Koreya ərazisini işğal edən dövlət qulluqçularını və xüsusi seçilmiş hərbi komandirləri azad etdi və işlə təmin etdi.

Kao Çzun ölən zaman hakimiyyətə U Xoyun oğlu Çunq Çzun gəldi. Bir ay içində oğlunu devirən və ­ölkədən qovduran U Xoy hakimiyyətə ikinci oğlu Çuy Çzunu gətirsə də, hökmdar kimi ölkəni özü idarə edirdi. Çunq Çzun uğrunda başlayan üsyan isə yatırıldı.

## Ölümü

690-cı ildə taxt-tacı ələ keçirdi və qarşıdan gələn on beş il üçün ölkəni idarə etdi. Ölkənin iki yerə parçalanmasına baxmayaraq, Çanq qardaşları dövlət işçilərini və sərkərdələri təhqir etdiyindən ehtiram qazanmışdılar. 705-ci ildə saray çevrilişi baş verdi və Çanqlar edam edildi; imperatriçə hakimiyyəti oğlu Çunq Çzuna verməli oldu. 80 yaşında yay sarayına çəkildi və ondan bir qədər sonra öldü.

## İstinadlar
# Komediyaçı

Komediya aktyoru Roven Atkinson.
**Komediyaçı** — insanları mimika, hərəkətlərlə və danışıqla güldürən şəxslərdir. O bunu müxtəlif zarafatlarla, komik hallar və "axmaqlıqlarla" əldə edir.

Buna oxşar olan *yumorist* anlayışı da mövcuddur. İkincisi daha çox ədəbiyyat janrına və yumoristik esselərə aid eidlir. Komediyaçı isə bundan fərqli olaraq kino janrına, filmlərə, televiziyaya və dramaturgiyaya aiddir.
# Hersoq

**Hersoq(kişi)*, **hersoginya(qadın)* (*alm.* Herzog‎, fr. duc, ing. duke, it. duca lat. dux) qədim germanlarda əsli-nəcabətli nəsildən seçilmiş hərbi rəhbər, orta əsrlərdə tayfa başçısı (knyaz), feodalizm dövrünün sonları, kraldan sonra birinci iri torpaqlara və mülklərə sahib, vassal statuslu mülkədarlara verilən titulu. Onun malik olduğu əraziyə hersoqluq deyilir.

Frank Dövlətinin böyüməsi, german hersoqlarının kral səlahiyyətlərini əldə etməsinə səbəb olur. Lakin sonralar mərkəzləşdirmə siyasəti aparan imperator Böyük Karl (768—814), separatizm meyillərinə qarşı mübarizə apararaq hersoqluqları ləğv edir. Böyük Karlın müxtəlif tayfa və xalqları birləşdirməklə yaratdığı imperiya onun ölümündən sonra parçalandı. Fransa, İtaliya və Almaniya ərazilərində hersoqluqlar yenidən meydana çıxmış olurlar.
İngiltərədə hersoq titulu şahzadədən sonra, markizdən öndə gəlir. Avstriyada şahzadələri fərqləndirmək üçün onlara 1453 cü ildən etibarən “erçhersoq” ya “arxhersoq” ya da “arxduk” titulu verilirdi.

Rusiya imperiyasında hersoq titulu knyaz tituluna bərabər tutulurdu. Aleksandr Menşikov yeganə rus zadəganıdır ki, “İjor hersoqu” titulunu daşımışdır.

## Hersoqluq

Adətən hersoqun hökmranlığı altında olan monarx dövləti hersoqluq adlandırılır. Hersoqluqda dövlət idarəçiliyi əsasən tarixi dövlətlərdə monarxiyanın mütləq formasına, müasir dövrümüzdə isə parlamentar ya konstitusion idarə üsuluna əsaslananır.

## Hersoq tacları

* İngiltərə
* Belçika və Niderland
* İspaniya
* Fransa
* Fransa
* Napoleon Fransası

## Oxşar titullar

* **Knyaz** (rus. kнязь) qədimdə slavyanlarda monarx titulu. Daha sonralar feodal monarx dövlətinin başçısı.
* **“Fürst”** (*alm.* Fürst‎, ing. first = birinci) — ali aristokrat titulu — “hersoq”.
* **“Qrosfürst”** (*alm.* Grossfürst‎, — “Böyük knyaz”, “Böyük hersoq”, “Erçhersoq” ya “Arxhersoq”
* **“Kurfürst”** (*alm.* Kurfürst‎, hərfi — “seçilən–knyaz” , *alm.* kür‎ — “seçim, seçilən” və *alm.* Fürst‎ — “knyaz”; lat. princeps elector imperii)
* **Qraf**, **qrafinya**(*alm.* Graf‎; lat. comes anlamı “yoldaş”), fr. comte, ing. earl və yaxud *count*) — Qərbi Avropada zadəgan titulu. Onun malik olduğu əraziyə qraflıq deyilir.

## Müasir hersoqluq və hersoqlar

Böyük hersoq Henri
* **Hersoqluq** — Lüksemburq
* Bayraqları —
* Quruluşu — konstitusiyalı monarxiya
* Başçısı — Böyük hersoq — Nassau sülaləsindən (2001) Henri

Müasir dövrümüzdə yeganə “Böyük hersoq” titulu Lüksemburqda saxlanılmaqdadır.

## İstinadlar