Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Şərhçi

**Şərhçi** — kütləvi informasiya vasitələrində vəzifə. Bu vəzifə daşıyıcısı konkret sahə üzrə şərhlərin müəllifi olur.

## Həmçinin bax

* Jurnalistika
# Vyetlər

Müasir **vyetlər** - (vyetnamlılar; özlərini Viet adlandırırlar) - Vyetnamın əsas xalqı, vyet-mıonq xalqlarından biridir.

Vyetlərin ümumi sayı 73,5 mln. nəfərdir (2006-cı il məlumatına görə). Vyetlərin 70,8 mln. nəfəri Vyetnamda, 597 nəfəri Kambocada, 103 min nəfəri Tailandda, 94 min nəfəri Laosda, 83 min nəfəri Malayziyada, 30 min nəfəri Cində, 1,2 mln. nəfəri ABŞ-də, 151 min nəfəri Kanadada, 174 min nəfəri Avstraliyada, 302 min nəfəri Fransada, 83 min nəfəri Almaniyada, 3,9 min nəfəri Ukraynada, 26,2 min nəfəri Rusiyada, o cümlədən 15,6 min nəfəri Moskvada yaşayır (2002-ci il siyahıyaalınmasına görə).

Müasir vyetlər vyetnam dilində danışırlar. Dini etiqadlarına görə buddizm, daosizm, Konfusilik, katolik (5-10 %), protectant dinlərinə inanırlar, ölkənin cənubunda Kao-Day və Xoa-Xao adlanan sinkretizm (лат. dilində - syncretismus, yunan dilində - συγκρητισμός — "Krit şəhərlərinin federasiyası") ayinlərinin davamçıları da vardır.

Qədim vyetlər e.ə II-I minilliklərdə Çinin cənubunda məskunlaşmış müxtəlif etnik mənşəli tayfaların birləşməsindən yaranmış batvyetlər tayfa ittifaqının tərkibinə daxil olsalar da, qohumluq əlaqələrinə görə yalnız iki batvyet tayfası ilə - lakvyetlər və ayvyetlərlə bağlı idilər.

## Tarixi

Müasir vyetlərin və mıonqların əcdadları olan lakvyetlər müasir şimali Vyetnamın yerli xalqlarından biridir. Onlar e.ə. I minilliyin əvvəllərində müasir cənubi Vyetnam ərazisində məskunlaşmış digər vyet-mıonq xalqlarından ayrılaraq Qırmızı çayın mənbəyinə doğru hərəkət etdilər.

Müasir şimali Vyetnamın şimalında aşkar edilmiş Donqşon mədəniyyəti lakvyetlərlə bilavasitə bağlıdır. Onlar həmçinin Vyetnamın cənubunda yerləşən ən qədim vyet dövlətlərindən birini - Vanlanq dövlətini yaratmışlar. onlara qohumluq əlaqələri ilə yaxın olan dağlı tayfası ayvyetlər də birləşmiş və onlar birlikdə gələcək Vyetnam dövlətinin qədim dayaqlarından biri olan Aylak dövlətini yaratmışlar.

## Mənbə

* Мифы и предания Вьетнама. СПб, 2000.
* Nguyen Dang Chi. Luoc khao ve than thoai Viet-Nam. Ha-noi, 1956;

## İstinadlar
# De-fakto

Dünyanın "*de-fakto*" siyasi xəritəsi (15 yanvar 2024-cü il)
De-fakto (lat. de facto; hərf. "faktiki olaraq") — faktiki tanınma. Qanuni müddəalarla dəstəklənməyən, baş verənlərin reallığını ifadə etmək üçün istifadə edilən termin.

## Mənası

Reallıqda baş verənlər (əslində), lakin qanunda təsbit edilməyən mənasında işlənir. Çox vaxt hadisələrin rəsmi təsviri ( de-yure ) ilə arasındakı fərqi vurğulamaq üçün istifadə olunur. Faktiki tanınma hüquqi tanınmaya nisbətən məhdud, natamam məzmunlu olmaqla yanaşı, bəzi hallarda hüquqi tanınmadan əvvəl olur və onun üçün keçid sayılır.

## Hüquq elmində

Hüquq elmində "*de-fakto*" ümumiyyətlə, təcrübə edilən, lakin qanunla mütləq müəyyən edilməmiş və ya təcrübədə və ya reallıqda tətbiq edilən, lakin rəsmi olaraq müəyyən edilməmiş deməkdir. Bu ifadə de-yure (qanunla müəyyən etmək mənasını verir) anlayışına qarşıdır, lakin təcrübəyə uyğundur. Hüquqi situasiyaları müzakirə edərkən de-yure qanunla müəyyən edilmiş tərəfdən yanaşılır, "*de-fakto*" isə əslində olan vəziyyət və ya təcrübə deməkdir.

## Siyasətdə

Siyasətdə bir ölkənin və ya bölgənin faktiki lideri konstitusiya və ya qanuni yollardan asılı olmayaraq hakimiyyəti öz üzərinə götürmüş şəxsdir. Belə olduğu halda "*de-fakto*" termini hakimiyyət tərəfindən onlara qarşı olan və hakimiyyəti qeyri-qanuni, konstitusiyaya zidd və ya başqa qeyri-qanuni yollarla tutulduğunu düşünənlərə qarşı qorunur. Həmin halda de-yure çox vaxt əvvəlki devrilmiş və ya indiki hakimiyyəti sarsılmış lider hesab olunur. "*De-fakto*" liderlər bəzən konstitusion vəzifə tutmurlar və hakimiyyəti qeyri-rəsmi şəkildə həyata keçirərək idarə edirlər.

## Həmçinin bax

* *De-yure*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# Hmonq dili

| Hmonq dili |
| --- |
| Ölkələr | * Çin
* Tailand
* Laos
* Vyetnam
 |
| Danışanların ümumi sayı | * 4.500.000 nəf. (2015)
 |
| Təsnifatı |
| Hmong–Mien
Hmongic
West Hmongic
Hmonq dili |
| Yazı | latın əlifbası |
| Dil kodları |
| ISO 639-1 |
— |
| ISO 639-2 | hmn |
| ISO 639-3 | hmn |
| Dilin strukturlarının dünya atlası | hmo |
| Linguasphere | 48-AAA-a |
| IETF | hmn |
| Glottolog | chua1256 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Hmonq dili** — Cənub-Qərbi Çin, Şimali Vyetnam, Tayland və Laosda Hmonq xalqı tərəfindən danışılan dil. Bu dildə təxminən 4,5 milyon insan danışır və müxtəlif dialektləri qarşılıqlı anlaşılandır. 2013-cü ilə qədər 280,000-dən çox Amerikalı bu dildə danışırdı.

## Haqqında

Hmonq dili, Hmonq-Mien dil ailəsinin bir hissəsidir və əsasən Cənub-Şərqi Asiyada, xüsusilə Laos, Vyetnam, Tayland, Myanma və Çində danışılır. Hmonq dili həm də ABŞ və digər ölkələrdə köç edən Hmonq icmalarında geniş yayılıb. Hmonq dili Hmonq-Mien dil ailəsinə aiddir və bir neçə fərqli dialekti vardır. Ən geniş yayılan dialektlər Hmonq Do və Monq Lenq olaraq bilinən Laos dialektləridir. Çin, Tayland və digər regionlarda da müxtəlif Hmonq dialektləri mövcuddur. Bu dialektlər adətən səslərin fərqli tələffüzləri və bəzi lüğət fərqləri ilə ayrılır.
Hmonq dili tonal bir dildir, yəni mənaları yalnız sözlərin səsləri və tonlarından asılıdır. Hmonq dilində altı ton var, bu da hər bir sözün fərqli mənalar daşıya biləcəyini göstərir. Məsələn, eyni tələffüz olunan bir söz, ton fərqləri ilə fərqli mənalar ifadə edə bilər.
Hmonq xalqı əsasən kənd təsərrüfatı ilə məşğuldur və çoxsaylı Hmonq icmaları dünyanın müxtəlif yerlərində mövcuddur. Hmonq dili və mədəniyyəti mühacirət edən icmalar arasında mühafizə olunur. ABŞ-da, məsələn, Hmonqlar, ABŞ ordusunda xidmət edən və ya ABŞ-a mühacirət edən şəxslərdən ibarətdir. Hmonqların mədəniyyətində çoxsaylı adətlər, folklor, rəqs və musiqi mövcuddur.
Hmonq dili, həmçinin dil öyrənmək və mədəniyyətlərini yaşatmaq məqsədilə müxtəlif təhsil proqramları və resurslarla təbliğ olunur.

## İstinadlar
# Tubalar

Tubalar| Ümumi sayı |
| --- |
| *2 000 nəfərdən çox.* |
| Yaşadığı ərazilər |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  Rusiya:2.000 (2002)
 Qazaxıstan
 Özbəkistan |  |  |

 |
| Dili |
|
Tubalar dili |
| Dini |
|
Burxanizm |
| Qohum xalqlar |
|
Türk xalqları |

**Tubalar** (öz dillərində tuba, tuba kiji / tuva kiji (yəni "tuba/tuva kişisi (insanı)"), və yış kiji (yəni "meşə, orman insanı") — Rusiyanın Altay Respublikasında yaşayan türk xalqı.

## Tarixi

Sovet dönəmində Tubalar xalqını altaylıların tərkibində göstərirdilər. 1926-cı ildə onları ayrıca xalq kimi qeyd etmişdilər. Rusiya Federesiyasının 24 mart 2000-ci il qərarına görə onları müstəqil xalq kimi qeydə aldılar.

## Sayları və yayılmaları

## Dilləri

Tubalar dili türk dilləri ailəsinə aiddir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
# Salar dili

| Salar dili |
| --- |
| Orijinal adı | Salariça |
| Ölkə | Çin |
| Regionlar | Sinxay, Qansu |
| Danışanların ümumi sayı | 60 min |
| Təsnifatı |
| Kateqoriya |
Avrasiya dilləri |
| türk dilləri
ortaq türk dili
Oğuz dilləri
Salar dili |
| Yazı | latın əlifbası, ərəb əlifbası |
| Dil kodları |
| ISO 639-1 |
— |
| ISO 639-2 | tut |
| ISO 639-3 | slr |
| Dilin strukturlarının dünya atlası | slr |
| Atlas of the World’s Languages in Danger | 1429 |
| Ethnologue | slr |
| ELCat | 10455 |
| IETF | slr |
| Glottolog | sala1264 |

Salarca yayğın olduğu bölgənin ətrafında olan böyük Türk dillərindən fərqli olaraq Uyğur qrupuna deyil Oğuz qrupuna aiddir. Danışılan iki ayrı ləhcəsi vardır (Ciezi və Menqda) .

## Salar əlifbası

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а | B b | C c | Ç ç | D d | Е е | F f | G g |
| Ğ ğ | H h | I ı | İ i | J j | K k | L l | M m |
| N n | Ñ ñ | O o | Ö ö | Р р | Q q | R r | S s |
| Ş ş | T t | U u | Ü ü | V v | X x | Y y | Z z |

## İstinadlar

## Mənbə

* *Collective.* The Turkic languages. London and New York: Routledge. 1998. 397–402. ISBN 9780415082006.
# Evenk dili

| Evenk dili |
| --- |
|  |
| Orijinal adı | ᠧᠠᠩᠬᠢ Эвэды̄ турэ̄н |
| Ölkələr | * Rusiya
* Çin
 |
| Danışanların ümumi sayı | * 15.800 nəf. (2010)
 |
| Təsnifatı |
| Tunqus-mancur dilləri
Şimali Tunqus dilləri
Northwestern Tungusic
Evenk dili |
| Yazı | kiril əlifbası, Monqol yazısı, latın əlifbası |
| Dil kodları |
| QOST 7.75–97 | эвк 825 |
| ISO 639-1 |
— |
| ISO 639-2 |
— |
| ISO 639-3 | evn |
| Dilin strukturlarının dünya atlası | eve |
| Atlas of the World’s Languages in Danger | 495, 459, 674, 2450 |
| Ethnologue | evn |
| Linguasphere | 44-CAA-b |
| ELCat | 1186 |
| IETF | evn |
| Glottolog | even1259 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Evenk dili**, **evenki dili** (köhnə — **tunqus dili**) — evenklərin dili. Rusiyada, əsasən Şərqi Sibirdə — Yenisey çayının sol sahilindən Saxalin adasına qədər yayılıblar (4,8 min nəfər 2010), həmçinin Çinin şimalında Daxili Monqolustanda, Sinyan-Uyğur muxtar vilayətində və Monqolustan yaşayan 9 min nəfər solonlar da evenklərə aiddir.

Even dili və negidal dili ilə yanaşı tunqus-mancur dillərinin şimal qrupuna aiddir.

## Həmçinin bax

* Kiril qrafikalı əlifbalı dillər siyahısı

## İstinad

* Эвенгус — сайт о языке: учебники, словарь, разговорник.
* Эвенкийский для начинающих — Электронная онлайн-версия обучающей программы на сайте электронного журнала "Языки и фольклор народов Сибири". (Access denied!)

## Mənbə

* Болдырев Б. В. Эвенкийско-русский словарь (Эвэды-лучады турэрук). — Новосибирск: Изд-во СО РАН, филиал "Гео", 2000. — Ч. 2: Р—Я. — 484 с.
* Русско-эвенкийский словарь

## İstinadlar
# Muzeydə gecə (film, 2006)

| *Muzeydə gecə* |
| --- |
| ing. Night at the Museum |
|  |
| Janr | fentezi filmi[d][…], döyüş-komediya filmi[d] |
| Baş rollarda | * Ben Stiller[…]
* Karla Qucino[…]
* Dik Van Dayk[d][…]
* Robin Vilyams[…]
* Oven Uilson[d][…]
* Stiv Kuqan[d][…]
* Pol Radd[d]
* Rami Malek
* Çarli Mörfi[d]
* Enn Mira[d]
 |
| Operator | * Qilermo Navarro[d]
 |
| Bəstəkar | * Alen Silvestray[d]
 |
| İstehsalçılar | 20th Century Fox |
| Distribütor | InterCom[d], Netflix, Disney+ |
| İlk baxış tarixi | 17 dekabr 2006, 27 dekabr 2006, 7 fevral 2007, 22 dekabr 2006 |
| Müddət | 105 dəq |
| Büdcə | 110.000.000 $ |
| Gəlir | 574.481.229 $, 250.863.268 $ |
| Ölkələr | * ABŞ
* Birləşmiş Krallıq
* Kanada
 |
| Dillər | ingilis dili, italyan dili, ivrit dili |
| Rəng | rəngli[d] |
| Çəkiliş yeri | Nyu-York, Vankuver |
| IMDb | ID0477347 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Muzeydə gecə** (ing. Night at the Museum) — Şon Levinin 2006-cı ildə rejissorluğu ilə çəkilmiş amerikan fentezi, komediya filmi. Film xorvatiyalı illustrasiyaçı Milan Trenkin 1993-cü ildə yazdığı eyniadlı uşaq kitabı əsasında çəkilib. Filmin rejissorları Robert Ben Qarant və Tomas Lennondur. Baş rolda Ben Stiller çıxış edir. Film Larrinin Nyu-Yorkdakı Təbiət Tarixi Muzeyində işləməyə başlaması ilə başlayır. Gecə düşən kimi Larri aşkar edir ki, muzeydəki tarixi şəxsiyyətlər, heyvanlar və artefaktlar, o cümlədən Teodor Ruzvelt, Attila və T-Rex kimi tanınan personajlar canlanır.

## Rollarda

* Ben Stiller — Lourens "Lerri" Deyli
* Robin Vilyams — Teodor Ruzvelt
* Dick Van Dyke — Seysil Frederiks
* Jake Cherry — Nikolas "Niki" Deyli
* Karla Qucino — Rebeka Hatman
* Mickey Rooney — Qas
* Bill Cobbs — Reqinald
* Owen Wilson — Cededaya Smit
* Steve Coogan — Qayus Oktavuis
* Patrick Gallagher — Attila
* Rami Malek — Akmenra
* Mizuo Peck — Sakaqavea
* Ricky Gervais — Doktor MakFi
* Crystal the Monkey — Dekster
* Kim Raver — Erika Deyli
* Pierfrancesco Favino — Xristofor Kolumb
* Brad Garrett — Moai (səsləndirmə)
* Charlie Murphy — Taksi sürücüsü
* Paul Rudd — Don
* Anne Meara — Debbi
* Ian Campbell — rəssam

## İstinadlar
# Vikixəbər

Vikixəbərin loqotipi
**Vikixəbər** (ing. Wikinews) — Ensiklopediya kontekstində cari hadisələr haqqında məlumat verən İnternet-ensiklopediyadır.

Layihə 2004-cü ilin dekabr ayında fəaliyyətə başlamışdır və hazırda 28 dildə mövcuddur. Müxtəlif dillərdə mövcud olan Vikixəbərlərdə indiyə kimi 88 minə yaxın xəbər nəşr edilmişdir. Digər layihələrdə olduğu kimi burada da əsas şərt neytrallığın gözlənilməsidir.

Xarici mənbələrdən əldə edilmiş xəbərlər burada orijinal və ya qısa xülasə şəkildə verilə bilər. Layihənin əsasən iki məqsədi vardır: digər nəşriyyatlara alternativ və azad xəbərlərin təqdim olunması və hər bir xəbərin diqqətlə yoxlanması.

## Azərbaycanca bölməsi

Vikixəbər layihəsinin Azərbaycanca bölməsi hələ ki, **incubator**da mövcuddur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* VikiXəbər

## Həmçinin bax
# Nyu-York Fond Birjası

Nyu-York Fond Birjasının loqosu
**Nyu-York Fond Birjası** — ABŞ-nin Nyu-York şəhərində yerləşən və bazar kapitallaşmasına görə dünyanın ən böyük səhm birjası. Nyu-York Fond Birjası dünyanın ən böyük fond birjasıdır və hər gün milyardlarla dollar dəyərində səhmlər satılır.

## İstinadlar
# Qış

**Qış** – İlin dörd fəslindən biridir. Fəsil adətən hava tempraturunun aşağı olması ilə səciyyələnir. Yarımkürədən asılı olaraq, zaman-zaman ardıcıl yağıntılarla müşayiət olunan hava şəraiti ilə digər fəsillərdən fərqlənir.

## Qış fəslinin xüsusiyyətləri

Qış üç uzun aydan ibarətdir: qarlı dekabr, şaxtalı, günəşli yanvar və çovğunlu, qəzəbli fevral. Qışda təbiət tüklü qarın ağ yorğanı altında etibarlı şəkildə gizlənərək şirin bir yuxuya qərq olur. Bəzi günlərdə şaxta olar, bəzən sükut yalnız meşədə bir budağın xırıltısı ilə pozular, digərlərində isə küləyin soyuq uğultusu ilə qar çovğunu hökm sürər.
Hər fəslin hər gözəlliyi olsa da, qış fəsli bir ayrı gözəldir. Yəqin ki, onu gözəlləşdirən və fərqləndirən ən əsas özəlliyi də "sahib olduğu" qar yağışıdır. İlin yalnız bu fəslində qara rast gəlmək olur və kiçikdən böyüyə hər kəsin qarla olan əyləncə dövrü başlanır. Qışı sevdirən digər bir cəhət də, bu fəsildə ən çox sevilən bayramlardan biri olan Yeni ilin keçirilməsidir.

## Təqvim

| Şimal və cənub yarımkürələrində astronomik və təqvim qış fəsli |
| --- |
|  | Təqvim | Astronomik |
| Şimal yarımkürəsi | 1 dekabr 27/28 fevral | Qış gündönümü (21–22 dekabr) - yaz gecə-gündüz bərabərliyi (20–21 mart) |
| Cənub yarımkürəsi | 1 iyun — 31 avqust | Yay gündönümü (20–21 iyun) - payız gecə-gündüz bərabərliyi (22–23 sentyabr) |

## Həmçinin bax

* Fəsillər

## Xarici keçidlər

## İstinadlar
# Tok-şou

Tok-şou
**Tolk-şou** (ing. Talk show) — Televiziya və ya radio kanallarında təbii söhbət üzərində qurulmuş janr. Tolk-şou digər televiziya proqramlarından müəyyən ümumi tərzi ilə seçilir. Tolk-şouda bir nəfər (və ya bir qrup insan və ya qonaq) bir aparıcının irəli sürdüyü müxtəlif mövzuları müzakirə edir. Bu müzakirə mühüm ictimai, siyasi və ya dini mövzular və hadisələr haqqında bir reportaj və ya sadə bir söhbət şəklində ola bilər.

## İstinadlar
# ABŞ dövlət katibi

| ABŞ dövlət katibi |
| --- |
| United States Secretary of State |
|  |
|  |
| **Hazırda vəzifədədir: Marko Rubio** |
| Ölkə | * ABŞ
 |
| Başçılıq edir | Amerika Birləşmiş Ştatları |
| Təsis tarixi | 27 iyul 1789 |
| Rəsmi saytı | state.gov/secretary/inde… |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Dövlət katibi** — Amerika Birləşmiş Ştatlarının xarici siyasət idarəsi sayılan Dövlət Departamentinin rəhbər vəzifəsi. Dövlət katibi ABŞ Prezidentinin Kabinetinə daxildir.

## Tarixi

1781-ci il yanvarın 10-da İkinci Kontinental konqres Xarici Əlaqələr Departamentini təsis etdi. 1789-cu il sentyabrın 15-də bu qurumun adı dəyişdirilərək Dövlət Departamenti, onun rəhbər vəzifəsi isə Dövlət katibi adlandırıldı. ABŞ-nin ilk Dövlət katibi vəzifəsini Tomas Cefferson tutmuşdur.

1997-ci ilədək bu vəzifəni yalnız ağdərili kişilər tutmuş, həmin il bu vəzifəyə Madlen Olbraytın, Corc Buş administrasiyası dövründə isə qaradərili Kolin Pauell və Kondoliza Raysın təyin olunması ilə həmin ənənə pozulmuşdur. Hazırkı dövlət katibi Marko Rubio, 1789-cu ildən bu yana bu vəzifəni tutan 72-ci şəxsdir.

## Vəzifə öhdəlikləri

* ABŞ Dövlət Departamentinin və xarici siyasi əlaqələrin idarə edilməsini təmin edir.
* ABŞ-nin xarici siyasəti və başqa ölkələrə diplomatik nümayəndələrin təyin olunması, həmçinin xarici ölkələrin diplomatik nümayəndələrinin qəbul edilməsi və ya qovulması ilə bağlı ABŞ Prezidentinə tövsiyələr verir.
* Xarici ölkələrlə yüksəksəviyyəli görüşlərdə danışıqlar aparır və ya bunu etmək üçün nümayəndələr təyin edir. Bura beynəlxalq sazişlər və digər razılaşmalar üzrə danışıqlar daxildir.
* ABŞ-nin başqa ölkələrdəki fəaliyyətlərinin qurumlararası ümumi idarəetməsini, əlaqələndirilməsi və nəzarətini həyata keçirir.
* Xaricdə yaşayan və ya səyahətdə olan ABŞ vətəndaşlarını məlumat və xidmətlərlə, həmçinin pasport və vizalarla təmin edir.
* Xarici ölkələrdə ABŞ-nin immiqrasiya siyasətinə rəhbərlik edir.
* ABŞ-nin xarici siyasəti ilə bağlı Konqresi və ABŞ vətəndaşlarını məlumatlandırır.

Dövlət katibinin vəzifəsi xarici əlaqələrin təmin edilməsi olduğu üçün, o daim müxtəlif ölkələrdə səfərdə olur. Qurumun tarixində ən çox ölkəyə səyahət edən dövlət katibi 112 səfərlə Hillari Klinton, ikinci isə 96 səfərlə Madlen Olbrayt olmuşdur. Ən çox məsafə qət edən dövlət katibi isə 1 696 849,6 km-lə Kondoliza Rays, ikinci isə ‪1 539 575,0‬ km-lə Hillari Klintondur.

## Həmçinin bax

* ABŞ Dövlət Departamenti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Dövlət Departamentinin strukturu (ing.).
* Dövlət Departamenti Katiblərinin siyahısı (ing.)
# Yahoo

| Yahoo! |
| --- |
|  |
|  |
| URL | www.yahoo.com |
| Tipi | Anonim şirkət |
| Müəllif (lər) | * Cerri Yanq
 |
| Açılma tarixi | yanvar 1994 |
| Alexa reytinqi | * 10 (2000, 2017, 2019)
 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Yahoo** — internet portalı.

**Yahoo!** (inc. *yahu*) — İnternetdə ən populyar axtarış sistemlərindən birinə sahib olan və Yahoo! Directory portalı vasitəsilə bir sıra xidmətlər göstərən şirkət. Portala ən "yaşlı" və ən populyar elektron poçt xidmətlərindən olan Yahoo! Mail də daxildir. Yahoo! şirkətinin əsası 1994-cü ildə Stenford Universitetinin aspirantları Devid Faylo (David Filo) və Cerri Yanq (Jerry Yang) tərəfindən qoyulub. Baş ofisi ABŞ-də, Kaliforniya ştatının Sanniveyl (Sunnyvale) şəhərində yerləşir. Veb-ünvanı: www.yahoo.com. Tut.: GOOGLE.
2007-ci ildə ABŞ Konqresinin Xarici İşlər Palatasının sədri Tom Lantosun təşəbbüsü ilə dinləmə keçirilmişdi. Həmin dinləmə Yahoo! şirkətinin 2002-ci ildə dissident Van Syaonin’in (Wang Xiaoning) poçt qutusundakı məlumatların Çin hakimiyyətinə verilməsi və həmin materiallar əsasında onun 10 il həbsə məhkum olunması ilə bağlı idi. Yahoo! təmsilçilərinin verdikləri cavablarından çox məyus olan Tom Lantos belə demişdi: "Texniki və maliyyə baxımından siz nəhəngsiniz, ancaq mənəviyyatca cırdansınız".

## Tarixi

Yahoo, 1995-ci ildə Stenford universitetin tələbələri olan Ceri Yanq (Jerry Yang) və Deyvid Filo (David Filo) tərəfindən ABŞ-də yaradılmış internet portalıdır. Əvvəllər axtarış sistemi xidmətini verməkdə idi. Lakin, zamanla Yahoonun xidmət növləri genişləndirildi. Daha çox xidmət verməyə başladı. Məsələn, elektron poçt, xəbərlər, idman, birja, hava, oyunlar, işlər, alış-veriş, səyahət və s. kimi müxtəlif növ xidmətlər verməyə başladı.

## Yahoo nə deməkdir?

Ceri Yanq və Deyvid Filo portal yaradanda ona ad tapmaqda çətinlik çəkirdilər. Onlara müxtəlif adlar təklif olunurdu. Lakin, Ceri və Deyvid Yahoo adını seçdilər. Yahoo adını 18-ci əsrdə ingilis yazıçısı olan "Conathan Svift"in (Jonathan Swift) klassik əsəri "Quliverin macəraları" kitabını oxuduqdan sonra portala Yahoo adını qoydular. "Quliverin macəraları" kitabında demək olar ki, tez-tez yahoo ifadəsi işlədilirdi. Yahoo "kobud, inkişaf etməmiş insan" mənasını verir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

## Xarici keçidlər

*
# Lupa

Adi lupa
**Lupa** və ya **zərrəbin** — bir neçə linzadan ibarət olan, xırda predmetlərin yaxınlaşdıraraq müşahidəsi üçün nəzərdə tutulmuş optik sistem. İnsan fəaliyyətinin bir çox sahələrində — biologiya, tibb, arxeologiya, bank və zərgərlik işi, kriminalistika, saat və radio elektron texnikasının təmiri zamanı, həmçinin filateliya, numizmatika və bonistikada istifadə olunur.

## Filateliyada

Lupa filatelistlər tərəfindən geniş istifadə olunur. Şəklin xırda detallarına baxmaq üçün 3–4 bölünən lupa kifayətdir. Filatelistlər əsasən qatlanan lupalara üstünlük verir. Bəziləri isə binokulyar cərrahi lupalardan istifadə edirlər

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Filatelik lupa və maqqaş |

.

## Mənbə

## Xarici keçidlər
# Paslanmaz polad

Paslanmaz polad kran və çanaq
Paslanmaz poladdan sənaye avadanlıqları üçün avadanlıqların davamlı olması və asan təmizlənməsi vacib olduqda istifadə olunur.
**Paslanmaz polad** — paslanmağa və korroziyaya davamlı dəmir ərintisi. Tərkibində 10,5% xrom və adətən nikel, həmçinin 0,2–2,11% karbon var. Paslanmaz poladın korroziyaya qarşı müqaviməti materialı qoruya və oksigenin mövcudluğunda özünü sağalda bilən passiv bir film meydana gətirən xromdan irəli gəlir.

Parlaqlıq və korroziyaya qarşı müqavimət kimi ərintinin xüsusiyyətləri bir çox tətbiqdə faydalıdır. Paslanmaz polad təbəqələr, lövhələr, çubuqlar, məftillər və borularda istifadə oluna bilər. Bunlar qab-qacaq, bıçaq, cərrahi alətlər, əsas cihazlar, nəqliyyat vasitələrində, böyük binalardakı tikinti materiallarında, sənaye avadanlıqlarında (məsələn, kağız dəyirmanlarında, kimya zavodlarında, suyun təmizlənməsində) və kimyəvi maddələr və qida məhsulları üçün saxlama çənlərində və tankerlərində istifadə edilə bilər.

Paslanmayan poladın bioloji təmizliyi həm alüminiumdan, həm də misdən üstündür və şüşə ilə müqayisə edilə bilər. Təmizləmə qabiliyyəti, gücü və korroziyaya davamlılığı paslanmayan poladdan əczaçılıq və qida emalı zavodlarında istifadəyə səbəb olmuşdur.

Müxtəlif növ paslanmaz polad AISI üç rəqəmli nömrə ilə etiketlənir. ISO 15510 standartı mübadilə cədvəlində mövcud ISO, ASTM, EN, JIS və GB standartlarında spesifikasiyaların paslanmayan poladların kimyəvi tərkibini sadalayır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* *Honeycombe, R. W. K.* Steels: microstructure and properties. London: E. Arnold. 1981. ISBN 0-7131-2793-7. OCLC 7576277.
* International Standard ISO15510:2014  (abunə tələb olunur)
* *Lacombe, P.; Baroux, B.; Béranger, G.* Les aciers inoxydables [*Stainless Steels*] (fransız). Paris: Ed. de physique. 1990. Chapters 14 and 15. ISBN 978-0868831428. İstifadə tarixi: 8 mart 2020.
* *Peckner, D.; Bernstein, I.M.* Handbook of Stainless Steels. McGraw-Hill Handbooks. New York: McGraw-Hill. 1977. ISBN 978-0070491472. İstifadə tarixi: 8 mart 2020.
# FM-radio

**FM-radio** — radio yayımında daşıyıcı dalğaların tezlik modulyasiyası (FM) ilə ötürülməsi üsuludur.

26 dekabr 1933-cü ildə Edvin Houard Armstronq (Edwin Howard Armstrong) tezlikli modulyasiya prinsipi əsasında qurulmuş **FM-radionu** patentləşdirmişdir. Bu radio efirdə yaranan küyü aradan götürməyə və daha yaxşı rabitə keyfiyyətini əldə etməyə imkan verirdi.

## Ədəbiyyat

Əliquliyev R. M., Salmanova P. M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.
# Munhwa Broadcasting Corporation

| Munhwa Broadcasting Corporation |
| --- |
|  |
| Ümumi məlumatlar |
| Tipi | KİV |
| Məhsulu | televiziya |
| Təsis tarixi | 27 fevral 1961 |
| Baş qərargahın yeri | Seul, Cənubi Koreya |
| www.imbc.com |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Munhwa Broadcasting Corporation (MBC)** (kor. 문화방송주식회사, *Munhwa Bangsong Jusikhoesa*) Cənubi Koreyanın aparıcı televiziya və radio şəbəkəsi şirkətlərindən biridir. *Munhwa*, "mədəniyyət" üçün Koreyalı bir sözdür. Onun qabaqcıl karasal televiziya stansiyası MBC TV rəqəmsal üçün Kanal 11-dir.

2 dekabr 1961-ci ildə qurulan MBC, 17 regional stansiyadan ibarət ümummilli şəbəkəyə sahib olan bir Koreyanın yerüstü yayım şirkətidir. MBC reklam sahəsində fəaliyyət göstərsə də, ən böyük səhmdarı Yayım Mədəniyyətinin Vəqfi olan bir ictimai təşkilat olduğu üçün bir ictimai yayım şirkətidir. Bu gün bir karasal televiziya kanalı, üç radio kanalı, beş kabel kanalı, beş peyk kanalı və dörd DMB kanalı olan bir multimedia qrupudur.

MBC'nin mərkəzi Seul, Mapo-gu, Digital Media City-də yerləşir və Ilsan'daki rəqəmsal istehsal mərkəzi Dream Center, Yongin Daejanggeum Parkında açıq və açıq dəstlər daxil olmaqla Koreyanın ən böyük yayım istehsal sahələrinə sahibdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi sayt  (kor.)