# Fərdi kompüter

2000-ci illərə aid masaüstü tipli fərdi kompüterin metal korpus, monitor və klaviatura (siçan göstərilmir) kimi komponentlər ilə birlikdə şəkli
**Fərdi kompüter**, ingiliscə qısaltması ilə **PC** — ölçüsü, imkanları və qiyməti onu fərdi istifadə üçün mümkün edən çoxməqsədli mikrokompüter. Fərdi kompüter bir şəxsin istifadəsi üçün nəzərdə tutulmuş kompüterə deyilir. Fərdi kompüterlərin kompüter mütəxəssisi və ya texniki mütəxəssis tərəfindən deyil, birbaşa son istifadəçi tərəfindən idarə edilməsi nəzərdə tutulur. Böyük, bahalı minikompüterlərdən və meynfreymlərdən fərqli olaraq, eyni vaxtda bir çox insan üçün zamanın bölünməsi fərdi kompüterlərdə istifadə edilmir. İlk növbədə 1970-ci illərin sonu və 1980-ci illərdə "ev kompüteri" termini də istifadə edilmişdir. Fərdi kompüterlərin meydana gəlməsi və eyni zamanda Rəqəmsal İnqilab bütün ölkələrdə insanların həyatına əhəmiyyətli dərəcədə təsir etdi.

1960-cı illərdə institusional və ya korporativ kompüter sahibləri maşınlarla istənilən faydalı işi görmək üçün öz proqramlarını yazmalı olurdular. Fərdi kompüter istifadəçiləri öz proqramlarını inkişaf etdirə bilsələr də, adətən bu sistemlər kommersiya proqram təminatını, əksər hallarda mülkiyyətə aid olan havayı proqram təminatını (freeware), "çalışmağa hazır" və ya binar formatında təmin edilən azad və açıq mənbəli proqram təminatını çalışdırır. Fərdi kompüterlər üçün proqram təminatı adətən aparat və ya əməliyyat sistemi istehsalçıları tərəfindən müstəqil olaraq hazırlanır. Son istifadəçi proqramlaşdırmasının hələ də mümkün olmasına baxmayaraq, əksər fərdi kompüter istifadəçiləri artıq öz proqramlarını yazmağa ehtiyac duymurlar. Bu, proqram təminatının çox vaxt yalnız istehsalçı tərəfindən dəstəklənən kanal vasitəsilə əldə olunduğu mobil sistemlərlə ziddiyyət təşkil edir və istehsalçı tərəfindən dəstək verilmədiyi üçün son istifadəçi proqramlarının hazırlanmasına mane ola bilər.

1990-cı illərin əvvəllərindən etibarən Microsoft əməliyyat sistemləri (əvvəlcə MS-DOS, sonra isə Windows ilə) və Intel aparatları ("Wintel") fərdi kompüter bazarında üstünlük təşkil edir və bu gün "PC" termini adətən hər yerdə yayılmış Wintel platformasına aiddir. Windows alternativləri bazarda çox az bir hissəni tutur. Bunlara Apple-ın Mac platforması (macOS əməliyyat sistemi ilə işləyir) və Linux kimi azad və açıq mənbəli, Unix bənzəri əməliyyat sistemləri daxildir. 1990-cı illərə qədər digər məşhur platformalar Commodore-nin Amiga və NEC-in PC-98 kompüterləri idi.

## Terminologiya

"PC" termini "fərdi kompüter" üçün bir başlanğıcdır. IBM Personal Computer termini öz model adına daxil edərkən, o ilkin olaraq istənilən brendin fərdi kompüterlərini təsvir edirdi. Bəzi kontekstlərdə "PC" Apple Macintosh kompüteri olan "Mac" ilə ziddiyyət təşkil etmək üçün istifadə olunur.

Apple məhsullarının heç biri meynfreymlər və ya zamanın bölünməsi sistemləri olmadığı üçün onların hamısı "PC" (marka) kompüterlər deyil, "fərdi kompüterlər" idi. 1995-ci ildə PC-nin artan populyarlığı haqqında CBS "PC yeni istifadəçilərin əksəriyyəti üçün Ağrı və Qarışıqlıq deməkdir." demişdi.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* *Accidental Empires: How the boys of Silicon Valley make their millions, battle foreign competition, and still can't get a date*, Robert X. Cringely, Addison-Wesley Publishing, (1992), ISBN 0-201-57032-7
* *PC Magazine*, Vol. 2, No. 6, November 1983, "SCAMP: The Missing Link in the PC's Past?"

## Xarici keçidlər

* How Stuff Works səhifələri:
	+ Dissecting a PC
	+ How PCs Work
	+ How to Upgrade Your Computer
	+ How to Build a Computer
	+ Global archive with product data-sheets of PCs and Workstations