# Ofşorinq

**Ofşorinq** (ing. Offshoring) — şirkətlərin iş proseslərini, istehsalını və ya xidmətlərini digər ölkələrə köçürməsi deməkdir. Əsasən xərcləri azaltmaq, işçi qüvvəsi və resurslardan daha səmərəli istifadə etmək məqsədilə həyata keçirilir. Ofşorinq birbaşa xarici investisiyalarla bağlıdır və qlobal iqtisadiyyatda geniş yayılmış praktikadır. Ofşorinq birbaşa xarici investisiyalarla bağlıdır və qlobal iqtisadiyyatda geniş yayılmış praktikadır.

Azərbaycanda ofşorinq praktikası nisbətən məhduddur, lakin bəzi şirkətlər IT və ya proqram təminatı xidmətlərini xarici ölkələrdən almağa başlayıblar. Digər tərəfdən, enerji sektoru ilə əlaqədar xarici şirkətlərin Azərbaycanda fəaliyyət göstərməsi, bir növ "reverse offshoring" (əks ofşorinq) kimi dəyərləndirilə bilər.

## Növləri

1. *İstehsalat ofşorinqi* — şirkətlər istehsalat proseslərini xarici ölkələrə köçürür. Məsələn, avtomobil şirkətinin ehtiyat hissələri zavodlarını daha ucuz işçi qüvvəsinə malik bir ölkəyə köçürməsi.
2. *Xidmət ofşorinqi* — müştəri xidməti, IT dəstəyi, maliyyə və mühasibat kimi xidmətlərin xaricdən idarə olunması. Məsələn, çağrı mərkəzlərinin Hindistana köçürülməsi.
3. *Tədqiqat və inkişaf ofşorinqi (R&D)* — yeni texnologiya və məhsulların inkişafı üçün xarici ölkələrdə tədqiqat mərkəzlərinin yaradılması. Məsələn, ABŞ texnologiya şirkətlərinin Çin və ya Şərqi Avropa ölkələrində R&D mərkəzləri açması.

## Məqsədləri

Əmək haqqı, istehsalat və ya xammal xərcləri daha aşağı olan ölkələrə köçməklə xərcləri azaltmaq. Daha ixtisaslı və ya ucuz işçi qüvvəsinə və xammal mənbələrinə çıxış əldə etmək. Fərqli vaxt zonalarında fəaliyyət göstərən ofşor komandalarla işləri fasiləsiz davam etdirmək. Bəzi ölkələrdəki vergi stimulları şirkətlərin ofşor fəaliyyətini cəlbedici edir.

## Üstünlükləri və çatışmazlıqları

| Üstünlükləri | Çatışmazlıqları |
| --- | --- |
| Aşağı əməyin dəyəri və istehsalat xərcləri şirkətlərin daha rəqabətli qiymətlər təklif etməsinə imkan verir | Müxtəlif dillər və mədəniyyətlər arasında anlaşılmazlıq yarana bilər |
| Şirkətlər xarici bazarların xüsusiyyətlərini daha yaxşı anlayır və bu bazarlara yaxınlaşır | Uzaq məsafədən komanda idarə etmək və keyfiyyətə nəzarət çətin ola bilər |
| Əsas fəaliyyətlərinə daha çox diqqət ayırmaq üçün qeyri-əsas funksiyaları xaricə ötürə bilərlər | Yerli işçilərin işlərini itirməsinə səbəb olur, bu da sosial narazılıq yarada bilər |
| Müxtəlif vaxt zonalarında olan ofşor komandalar şirkətlərin fasiləsiz işləməsinə imkan verir | Xarici komandalarla işləmək məlumatların və intellektual mülkiyyətin təhlükəsizliyini təhdid edə bilər |

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* *Jackie Northam.* "As Overseas Costs Rise, More U.S. Companies Are 'Reshoring'". All Things Considered. National Public Radio. 27 yanvar 2014. İstifadə tarixi: 20 may 2015.
* *Jon Talton.* "Outsourcing not what you think, say researchers". Seattle Times. 22 fevral 2014.
* *Jim Zarroli.* "'Reshoring' Trend Has Little Impact On U.S. Economy, Study Finds". Morning Edition. National Public Radio. 16 dekabr 2014. İstifadə tarixi: 20 may 2015.
* "Industrial Property Boost as Manufacturers Return Home". Birmingham Post. 4 dekabr 2014.
* Catherine L. Mann & Jacob Funk Kirkegaard, *Accelerating the Globalization of America: The Role for Information Technology*, Institute for International Economics, Washington D.C., Peterson Institute for International Economics (June 2006).
* Stephan Manning, Silvia Massini & Arie Y. Lewin, A Dynamic Perspective on Next-Generation Offshoring: The Global Sourcing of Science and Engineering Talent, *Academy of Management Perspectives*, Vol. 22, No. 3 (October 2008), pp. 35–54. JSTOR 27747462
* *Ed Marcum.* "Some businesses learning value of bringing factories back to the U.S." Knoxville News Sentinel. 7 avqust 2010.

## Xarici keçidlər

* An Atlas of Offshore Outsourcing by David E. Gumpert (*BusinessWeek* online)