Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Federal dövlət

**Federal dövlət**, **Federasiya subyekti** və ya **Federativ dövlət** (eyni zamanda ştat, vilayət, region, kanton, qubernatorluq, federal torpaqlar, oblast, əmirlik və ya ölkə kimi də adlandırıla bilər) — federasiyanın tərkib hissəsini təşkil edən regional və konstitusional ittifaq. Bu növ subyektlər tam suveren səlahiyyətlərə malik olmadıqları üçün tam Suveren dövlətlərdən fərqlənirlər, çünki suveren hakimiyyət federativ subyektlər ilə mərkəzi və ya federal hökumət arasında bölünmüşdür. Ən əsası isə, federativ dövlətlərin beynəlxalq hüququn subyekti kimi statusu yoxdur. Bunun əvəzinə, vahid bir orqan kimi federal ittifaqın özü beynəlxalq hüquq baxımından suveren dövlət hesab olunur.

## Federasiya subyektlərinin əsas xüsusiyyətləri

1. Muxtariyyət: Federasiya subyektləri müəyyən dərəcədə muxtariyyətə malikdirlər ki, bu da onlara öz qanunlarına, hakimiyyət orqanlarına və büdcəsinə sahib olmağa imkan verir. Lakin bu muxtariyyət federasiya konstitusiyası ilə məhdudlaşdırılır.

2. Qanunvericilik: Hər bir federasiya subyekti federal konstitusiya ilə müəyyən edilmiş səlahiyyətlər çərçivəsində öz qanunlarını qəbul edə bilər. Bu, təhsil, səhiyyə, yerli özünüidarəetmə və digər sahələrə aid ola bilər.

3. Dövlət hakimiyyət orqanları: Federasiya subyektlərinin qanunverici məclisləri, icra hakimiyyəti orqanlarını və məhkəmə sistemlərini ehtiva edən öz hakimiyyət orqanları mövcuddur. Bu orqanlar subyekt səviyyəsində idarəetməyə cavabdehdirlər.

4. Maliyyələşmə: Federasiya subyektlərinin vergilər kimi öz gəlir mənbələri ola bilər, həmçinin federal hökumətdən dotasiyalar və subsidiyalar ala bilərlər.

## Federasiya subyektlərinə nümunələr

ABŞ: Amerika Birləşmiş Ştatlarında hər biri federasiya subyekti olan 50 ştat mövcuddur.

Rusiya: Rusiya Federasiyasında respublikalar, diyarlar, vilayətlər, federal əhəmiyyətli şəhərlər və muxtar dairələr daxil olmaqla 89 subyekt (o cümlədən 4 mübahisəli subyekt, Krım və Sevastopol şəhəri daxil olmaqla) mövcuddur.

Almaniya: Almaniya Federativ Respublikası 16 federal torpaqdan ibarətdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rusiya Federasiyası subyektinin və ABŞ ştatının konstitusiya-hüquqi statusunun müqayisəli təhlili
* ABŞ və Kanadada federasiya subyektlərinin siyasi sistemlərinin müqayisəsi
# Kartoqrafiya

**Kartoqrafiya** və ya **Xəritəşünaslıq** (yun. χάρτης – "xəritə" və γράφειν – "çəkmək") — coğrafi xəritələr və digər kartoqrafik əsərlər, onların yaradılması və istifadə edilməsi üsulları haqqında elm.

Təbiət və cəmiyət hadisələri və obyektlərinin qarşılıqlı əlaqə və uyğunluğu, hansı məkanda yerləşməsinin modelləşdirilməsinin tədqiqi haqqında elmdir.

Xəritəşünaslıq kartoqrafiyanın bir bölməsidir. Onun nəzəri əsaslarını, inkişaf tarixini, kartoqrafik mənbələrin (onların elementləri, xüsusiyyətləri və s.) analizi metodlarını və s. öyrənir. Bəzən xəritələrdən istifadə etmək metodlarını da xəritəşünaslığa aid edirlər.

Müasir kartoqrafiya bir elm kimi 7 bölməyə ayrılır: xəritəşünaslıq, riyazi kartoqrafiya, xəritələrin tərtib və redaktəsi, xəritələrin bədii tərtibatı, xəritələrin nəşri, xəritələrin istifadə edilməsi, kartoqrafik istehsalın iqtisadiyyatı və təşkili.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

## Həmçinin bax